1 тарау. Фирманың теориялық аспектілері 1, Фирманы үйымдастырудыц негізгі нысандары 2, Фирманыц іс-эрекеттері мен даму стратегиясы



жүктеу 312.6 Kb.
Дата02.05.2016
өлшемі312.6 Kb.
: userdata -> users -> user 21
user 21 -> Абдрахманов сауытбек өлең аудармасының теориясы мен поэтикасы
user 21 -> ТӘуелсіз қазақстан мұраттарының алаш идеяларымен сабақтастығЫ
user 21 -> Шоқан Уәлиханов (1835-1865) "Сүйер ұлың болса, Сен де сүй. Сүйінерге жарар ол"
user 21 -> Ұлттың ұлы ұстазы: А. Байтұрсынұлының 130 жылдығына арналған әдістемелік құрал / Қмрбк құраст. А. Байжұманова. Алматы, 2003. 46 б
user 21 -> Тәуекел хан (1582-1598 ж ж. билік құрған)
user 21 -> Өнер және бейнелеу
user 21 -> Тұран жазығының физикалық-географиялық орыны, қалыптасу тарихы. Мазмұны: Кіріспе
user 21 -> Өлшеулер теориясының негізгі түсініктері
user 21 -> ҰЛтымыздың болашағы діни бірлігімізде [1] «Бізді тура жолға баста! Ізгілік бергендеріңнің жолына! Ашуға ұшырағандар мен адасқандардың жолына емес!»
user 21 -> ЖаманқҰлов тұҢҒышбай қадырұлы ұлттық театрды дамытудағы шешендік өнердің орны 17. 00. 01 – Театр өнері
МАЗМҮНЫ

Кіріспе
1 ТАРАУ. ФИРМАНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

1.1, Фирманы үйымдастырудыц негізгі нысандары

1.2, Фирманыц іс-эрекеттері мен даму стратегиясы

2 ТАРАУ. ФИРМАНЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАУАРЫН

НАРЫҚҚА ШЫҒАРУ

2.1. Фирманыц менеджменті

2.2. Фирманьщ маркетингі

ҚОРЬІТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТЕР ТІЗІМІ

КІРІСПЕ

Фирма нарықтық экономиканың негізгі экономикалық агенті. Бір немесе бірнеше косіпорыннан түратын, пайда табу үшін тауар мен қызметтер жасап шығаруға ресурстарды пайдаланатын ұйым-ды фирма деп атайды. Фирмаларды жіктеу үшін әр түрлі көрсеткіштер қолданылады олардың маңыздысына меншіктің формалары жэне фирманың көлемі жатады.

Фирманың көлеміне сәйкес бизнес кіигі (шағын), орташа жэне ірі бизнес болып бөлінеді.

Осы заманда батыс экономикасында кіші бизнес шаруашылықтың ең ірі секторын кұрайды. Бунда барлық жұмыспен қамтылғандардың жартысынан көбі еңбек етеді. Кіші бизнестің типтік формасына франчайзинг (franchise -жеңілдік) жүйесі мен венчурлік (venture-бел байлау, тәуекел ету) кәсіпкерлігі жатады.

Қазақстанда бизнесті ұйымдастырудың ерекшеліктері бар. «Кәсіпорын» деген категорияға мазмұны жағынан жаңа толықтама енгізілді. Ақырғы уақытқа дейін ол ерекше ұйымдық-құқықтық форма деп түсінілетін, яғни меншігі жоқ коммерпиялық ұйым деп, өйткені жоспарлы экономикада меншік иесі мемлекет. Шынында мемлекет өз кәсіпорындары арқылы тек өзімен өзі іс-әрекетте болды, өйткені косіпорындарының өздерінің мүліктерін «сату» туралы бір-бірімен жасасқан келісім шарттары осы мүлікке деген меншік құқын өзгертпейді, өйткені мемлекет меншік иесі болып қала берді.

Нарық экономикасында, әміршіл-әкімшілік экономикасынан өзгеше, тауар-ақша айналымына, номиналдық емес, ақиқат меншік иелері қатысады: индивидуалдық кәсіпкерлер, кооперативтер, серіктестер, қоғамдық ұйымдар. Бұлар үшін экономикалық жағынан да, құқықтық жағынан да, кәсіпорынын құрудың ешқандай мағынасы болмайды. Бұларда басқа мақсат: кәсіпорын құру емес, «бір тұлғаның (адамның) компаниясын» құруды көздейді, яғни шаруашылық қоғамдарды. «Кәсіпорын» деген түсінік тек коммерциялық

емес ұйым ретінде - меншік иесі жоқ, мемлекеттік және муниципалдық секторларда өзін ақтайды.

Фирма теориясы негізін барынша көп пайдаға ие болу принципі құрайды, яғни табыстар мен шығындардың айырымының көп болуы. Фирманың қысқа мерзімдегі және ұзақ мерзімдегі іс-әрекеттерінің критериі - барынша коп пайда табу болады.

Нарыктық экономикада менеджмент фирманы басқарудың негізгі формасы болады. Менеджмент (ағылшынша «managment» басқару)

шешімдер кабылдап,оларды орындауға бағытnалған жүйе. Материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын пайдалану вариантарының мүмкіндігінше ең жақсы оптималдығын жүзеге асыру көзделеді.

Менеджменттің пайда болуы корпоративтік кәсіпкерліктің дамуымен байланысты. Осы болмыста, фирманың мүліктерін баокару кызметі меншік иесінің өкіліне - менеджерлерге көшеді.

Маркетинг теориясы АҚШ-да сату мәселелерінің шиеленісуіне жауап ретінде туып, тек тауарлар мен кызметтерді өткізу сферасын қамтыған (сауданы, жарнаманы, несиені т.б.). Өндіріс сферасы маркетингтік қызметіне жатпаған. XX ғ. 40—50-ші жылдары маркетинг нарықтық басқару теориясымен ұштасып, менеджменттің кұрамды бөлігіне айналды.

Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты - фирма туралы толық зерттеп, оның менеджменті мен маркетингін айқындау.

Осы мақсатпен байланысты келесі міндеттерді шешу қажет;

1. Фирманы ұйымдастырудың негізгі нысандары зерттеу;

2. Фирманың іоәрекеттері мен даму стратегиясын айқындау;

3. Фирманың менеджментін зерттеу;

4. Фирманың маркетингітік мәселелрін қарастыру. Курстық жұмыстың

кіріспеден, екі тараудан, корытындыдан және пайдаланылған әдеьиет

тізімінен тұрады.

1 ТАРАУ. ФИРМАНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

1.1. Фирманы үйымдастырудъщ негізгі нысандары

Фирма нарықтық экономиканың негізгі экономикалық агенті. Бір немесе бірнеше косіпорыннан түратын, пайда табу үшін тауар мен қызметтер жасап шығаруға ресурстарды пайдаланатын ұйым-ды фирма деп атайды. Фирмаларды жіктеу үшін әр түрлі көрсеткіштер қолданылады, олардың маңыздысына меншіктің формалары және фирманың көлемі жатады.

Меншіктің формасына сәйкес фирмалардың немесе кәсіпкерліктің үш түрін атап кетуге болады:

• индивидуалдық немесе жеке кәсіпкерлік;

• серіктестік немесе партнерлік;

• корпорация (акционерлік қоғам).



Индивиду алдың (жеке) кәсіпкерлік деген бір адам иелік ететін бизнес. Индивидуалдық бизнестің иелік етушісі сонымен бірге менеджер қызметін атқарады. Оның мүлігі мен жауапкерлігінде шек болмайды. Индивидуалдық кәсіпкерліктің басты кемшілігі капиталының аз мөлшерде болуы.

Артықшылықтары: меншік иесінің әрқайсы барлық пайданы иемденеді, өзгерістердің қандайын болмасын өзі жүргізе алады. Индивидуалдық бизнесмен заңды тұлға болмайды. Сондықтан ол тек табыс салығын төлейді, корпорацияға белгіленген салық төлемейді. Бизнестің аса кең тараған бұл формасы ұсақ дүкендерге, қызмет сферасына, фермаларға, заңгерлік іс-әрекеттерге тән болады.



Серіктестік (партперлік) дегеніміз екі және одан көп адам иелік ететін бизнес. Бұл да заңды тұлға емес, сондықтан табыс салығын ғана төлейді және фирманың барлық қарыздарына шексіз жауапкершілік артады. Артықшылығы: ұйымдастырылуы жеңіл, қосымша қаражаттар және жаңа идеяларды іске тарту мүмкіндігі болады. Кемшіліктері:

• шаруашылық дами түскенде қаржы ресурстарының тапшы-лығынан қосымша капиталды іске тарту мүмкіндігі шектелген;

• фирма мүшелерінің барлығы бірдей іс-әрекет мақсаттарын жетіле түсінбеуі;

• фирма табыстары мен шығыстарындагы бірге тапқан мүліктерді бөлудегі эр кісінің үлес салмағын анықтаудың қиындығы. Брокерлж кеңселер, аудиторлық фирмалар, қызмет корсету сферасының мекемелері жэне т.б. кобінесе, серіктестіктер формасында үйымдастырылады.



Корпорация деп бір заңды түлга болып бірлесіп, кәсіпкерлік кызмет жасау үшін қосылған адамдар жиынтығын атайды. Корпорация меншігіне қүқықтар акцияларға сэйкес болшектерге болінеді, сондықтан корпорацияның иелері акциялар үстаушы, ал корпора-цияның озі акционерлік қоғам деп аталады. Корпорацияның табыстарына корпорация сальны салынады. Акциялардағы үлестеріне сэйкес белгіленетін корпорация қарыздары үшін, корпорация иелері шектеулі жауапкершілік артады. Корпорациялардың артықшылықтары:

• акциялар мен облигацияларды сатып ақша капиталын іске тартудың шексіз мүмкіндігі;

•акционерлер құкықтарының заттық (мүліктік) құқыққа және жеке құқыкқа бөлінуі. Мүліктік құқыққа дивиденд алу және фирма жойылған жағдайда оның мүліктерінің құнының бір бөлігін алу құқы жатады. Жеке құқыққа акционерлік қоғамның істерін басқаруға катынаса алу құқығы жатады. Акционер зандық құқығын жоғалтпай басқаруға қатыспауына болады;

• басқару кызметтерін жүргізуге сырттан жоғары квалификациясы бар мамандарды шақыра алады;

• корпорацияның тұрақты кызмет етуі. Қоғамнан әлдебір акционердің шығуы фирма қызметіне, оның жабылуына әсер етпейді.

Бизнес ұйымдастырудың корпоративтік формасының кемістіктері:

• акция ұстаушыларға дивиденд түрінде толенетін корпорация табысының болігіне екі жақты (екі рет) салық салынуы: біріншісі -корпорация пайдасының бөлігі деп, екіншісі - акция ұстаушы табысының бөлігі деп;

• экономикалық бей әрекеттердің, қылмыс жасауға қолайлы мүмкіңдіктердің мол болуы;

• меншіктену мен бақылау қызметтерінің бөлінуі. Акция иемденушілер барынша көп дивиденд алуға ынталы болады, менеджерлер оны азайтып акшаны айналыска жіберуге тырысады.

Корпорациялардың басқа да кемшіліктері болады, бірақ артыкшылықтары одан көп.

Фирманың көлеміне сәйкес бизнес көлемі кішкене (шағын), орташа және ірі бизнес болып бөлінеді.

Осы заманда батыс экономикасында кіші бизнес шаруашылықтың ең ірі секторын кұрайды. Бунда барлық жұмыспен қамтылғандардың жартысынан көбі еңбек етеді. Кіші бизнестің типтік формасына франчайзинг (franchise -жеңілдік) жүйесі мен венчурлік (venture - бел байлау, тәуекел ету) кәсіпкерлігі жатады.



Франчаииншгке ұсақ жеке фирмалар жатады. Белгілі жерде, белгілі сферада, өздерінің қызметтерінде ірі фирманың фабрикалық маркасын пайдалану құқығына ие болу үшін, олар бір-бірімен контракт жасасады. Бұлардың баға жағынан тауарды жеткізуде, жабдықтармен қамтылуда жеңілдіктері болады. Кіші фирмалар ірі компаниялардың өнімдерін бөлшек саудада сатушы қызметтері арқылы атқарады. Бұндай контрактар екі жаққа пайдалы: ұсақ фирмалар ірілерден қамқорлыққа ие болады, олардан сауда жасайтын аймақ алады, ал ірі фирмалар өнімдерін өткізуге жұмсалатын акшаны үнемдейді және қамқорына алғандардан ұдайы төлемдер алып тұрады.

Венчурлік фирма. Бұл ғылыми зерттеумен және оны әрі дамытумен айналасатын коммерциялық ұйым. Олар, осымен қатар, ғылыми жаңалықтарды иемденетін компанияларды қаржыландырады және консультация жүргізеді. Венчурлік кәсіпорындар жаңалық енгізуден бизнес жасайды. Олардың әрекеттері тәуекелділікті тілейді, бірақ жаңа өнім

нарықтың талабына, сатып алушылар қажеттеріне, шығындардың төмелдеуіне сәйкес келмесе, күйін күту мүмкіндігі мол. Сондықтан венчурлік фирмалар өнімнің бір түрін жасауды тез аяқтап, оның басқа жаңа түрлерін жасаумен айналасуға тырысады.



Венчурлік кәсіпкерлік екінші дүниежүзілік соғыстан кейін түңғыш рет АҚІІІ-да пайда болған. Венчурлік фирмалар Қазакстанда құрыла бастады, бірақ жалпы шағын кәсіпкерлікке ұқсас, кең тарамай отыр. Ал Қазақстан үшін шағын кәсіпкерліктің маңызы өте зор, ойткені ол көп мәселе шешеді:

• Қазақстан халқының елеулі бөлігін құратын жағдайы төмен адамдар үшін соншама көлемді капитал салымынсыз тұтыну тауарлары мен қызметтер өндірісін кеңейтуге ат салысады;

халықтың матермалдық және қаржылық қаражаттарын ондіріске тартуі көмектеседі;

• Ірі өндірістен босаған адамдарды жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді. Кіші бизнестің әлеуметтік-саяси мағынасы да зор: ол коғамның тұрақтылығының кепілі болып табылатын «орташа» таптың даму негізі. Бірақ шағын бизнестің даму қарқыны қанағаттандырады деп айтуға ерте.

Бұның іиікі және сыртқы себептері аз емес;

Ішкі факторлар;

Банкілермен байланыстың нашарлығы.

Сыртқы факторлар;

Қисынсыз салық жүйесі;

Заңдардың шикілігі, тұрақсыздығы;

Криминалдық прессинг;

Шағын бизнесті жандандыру үшін қажет шараларды үш бағыттан жүрізу қажет;

Шағын бизнестің ішкі ортасын жақсарту керек;

Нақты фирмаларға тікелей көмек көрсету;

Шағын кәсіпорындарының өзін-өзі ұйымдастыруын күшейту.

Орташа бизнестің ролі мәз емес. Бұл ірі кәсіпкерлікпен де, ұсақ кәсіпкерлікпен де бәсекелес болады. Нәтижесінде ірілер қатарына шығуы мүмкі немесе мүлде күйрейді. Тек кейбір ерекше монополистік өнім шығаратын болса жағдайы жөнді болуы мүмкін (мүгедектерге, жарымжандарға арналған техника жасау, қала сағат-тарын жөндеу) т.б.

Ірі бизнес, көбінесе бизнестің ең түрақтысы. Оның нарықтағы монополдык, болмысы көпшілік түтынуына арналған арзан және мол өнім өндіруге мүмкіндік береді.

Енді мынадай сұрақтардың реті келіп түр:

1. Қандай жағдайлар фирма көлеміне әсер етеді?

2. Фирмалар не үшін құрылады?



3. Нарық мүшелерінің әрқайсысын минифирма болдырып, неліктен барлық экономика «жаппай, түгел» нарық түрін алмайды?

Баршаға мәлім, нарык бостандық әкеледі, ал әкімшілдік, иерархия, бақылау және саналы жоспарлаудың болуы туралы бостан-дыққа шек қояды. Мәселе нарық механизмін пайдаланудың арзанға түсуінде. Нарықтың оз мүшесі өздерінің жеткізушілері мен жаб-дықтаушылары және сатып алушылары туралы, келіссөз жүргізу және келісім-шарт талаптарының орындалуы туралы информация алуға мәжбүр болады. Осы үшін шығын жасалынады. Осындай шығындар трансакциондык (лат. trnsасtіо «келісім») шығындар деп аталады.



Бүл шығындар нарықтық агенттердің бір-бірімен қатынаста-рын келістіру процессінде пайда болады. Егер экономика тек жал-ғыз физикалық түлғалардан тұрып, «жаппай, тағы» нарық болса, миникелісімдер өте көп болғандықтан, трансакциондық шығындар тым көп болар еді. Фирманы үйымдастыру, осы шығындарды төмендетудің әдісі болып табылады. Фирмалар нарықтық механизмді шектеп, жою мақсатымен, нарықтық үйлесінің қымбат болған-дығына жауап ретінде құрылады деген тұжырымдар жоқ емес. Шынында, трансакцияларды нарықтың көмегінсіз,

фирманың ішінде жасау арзан түседі екен. «Иерархия» (фирма) мен

нарықтың бір-бірінен артықшылығы жоқ.

Нарықтық және әкімшілік реттеу тетіктерін салыстыру арқы-лы,

фирманың қажетті көлемін анықтауға болады. Ол нарықты пайдаланудың

шекті шығындары мен әкімшілік бақылауды қолда-нудың шекті шығындарының тендесу нүктесі арқылы белгіленеді. Осы шекараға дейін «Иерархия» (фирма) пайдалы болады, ал содан кейін - нарық пайдалы.

*Фирманың оптимаддық көлеміне өндірістің саласы, технология, фирманың

интелекциялану дәрежесі, т.б. әсер етеді.

Фирма теориясында фирмалар тік және көлденең интеграци-яланған

фирмалар болып бөлінеді.



Интеграция деп өндірістік процестің ең төменінен, оның ең жоғары

сатысына дейін (мысалы, мұнайды өндіруден бастап одан шығарылған

өнімдерді сатуға дейін) айналысатын фирмалар бірлестігін атайды.

Көлденең интеграция — бір түрлі бизнеспен айналысатын фирмалардың

бірлстігі. Көлденең интеграцияның бір түрі - - диверсификация (ағылшынша

diverсаtіоn - саналуан, көптүрлілік). Бүл, бір-бірімен технологиялық

байланысы болмайтын, саналуан фирмалардың бірлестігі. Мысалы,

химиалық концерн «Дюпон-де-Немур» химиялык тал жіп (талшык), дәрі-

дәрмек рефрижератор-лар, үшақтар ондірістерін біріктіріп отыр.

Қазақстанда бизнесті ұйымдастырудың ерекшеліктері бар. «Кәсіпорын» дегең категорияға мазмұны жағынан жаңа толықтама енгізілді. Ақырғы уақытқа дейін ол ерекше ұйымдык-кұқықтық форма деп түсінілетін, яғни меншікті жоқ коммерциялық ұйым деп, өйткені жоспарлы экономикада меншікті иесі мемлекет. Шынында мемлекет өз кәсіпорындары арқылы тек озімен өзі іс-әрекетте болды, өйткені косіпорындарының өздерінің мүліктерін «сату» туралы бір-бірімен жасасқан келісім шарттары осы мүлікке деген меншік құқын өзгертпейді, өйткені мемлекет меншік иесі болып кала берді.

Нарық экономикасында, әміршіл-әкімшілік экономикасынан өзгеше, тауар-ақша айналымына, номиналдык, емес, ақиқат меншік иелері қатысады: индиімідуалдық кәсіпкерлер, кооперативтер, серіктестер, қоғамдық үйымдар, Бүлар үшін экономикалық жағы-нан да, құқықтық жағынан да, кәсіпорынын құрудын ешқандай мағынасы болмайды. Бүларда басқа мақсат; кәсіпорын кұру мес, «бір түлғаның (адамның) компаниясын» құруды көздейді, яғни

шаруашылық қоғамдарды. «Кәсіпорын» деген түсінік тек коммер-циялық



ұйым емес ретінде - меншік иесі жоқ, мемлекеттік және муниципалдық секторларда өзін ақтайды.

Нрықтық түсінім жағынан «кәсіпорын» кәсіпкерліктің ерек-ше ұйымдастыру қүқықтык формасы емес, ол тек мүліктік кешен ғимараттардың, қүрылыстардың жабдықтардың, шикізаттардың жиынтығы болы табылады. Ол унитарлык бола-ды, ойткені оның мүліктері жалғыз меншік иесінде (мемлекеттің, муниципалдық құрыльмдардың) болады, сондықтан жүмыскерлердің арасьнда бөлініске түспейді.

Санитарлық кәсіпорының бір түрі федералдық қазыналық

кәсіпорындар. Мемлекеттік және муниципалдык унитарлық кәсіпорындар заңды түлға болады.



Занды тулғаға өзінің меншігінде, немесе, шаруашылық пайда-лануында, акшалай мүлігі болатын және өздерінің міндеттері үшін осы мүлік мөлшелерінде жауап беретін, ұйымдар жатады. Занды түлғаға коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдар жатады.

Коммерциялық ұйымға пайда табуды қызметтерінің негізгі мақсаты деп түтатын үйымдар жатады.



Коммерциялық емес ұйьмдарға пайда табумен, оны мүшелерінің арасында бөлуді мақсат етпейтін ұйымдар жатады.

Коммерциялық ұйымдардың формалары:

Шаруашылық серіктестіктер мен қоғамдар;

Өңдірістік кооперативтер;

Мемлекеттік және муниципалдық унитарлық кәсіпорындар. Шаруашылық серіктестіктер мен қоғамдардың мынадай формалары болады:

толық серіктестік;

сенімді серіктестік (коммандиттік серіктестік);

жауапкершілігі шектелген қоғам;

қосымша жауапкершілігі бар қоғам;

акционерлік қоғам (ашық, жабық); балалық және тәуелді қоғамдар.

Кәсіпкерлік іс-әрекетпен айналысатын және өздерінің қарама-ғындағы мүліктер шамасында іс-әрекеттерінің нәтижесіне жауапты серіктестік толық серіктестік деп аталады. Толық серіктестіктің пайдасы мен шығындары осының мүшелері арасында олардың жалпы қосынды капиталдағы үлес салмағына пропорционалдық түрде бөлінеді. Бір толық серіктестіктермен қатар осы серіктестікте бір, немесе, бірнеше мүше салымшылар (коммандистер) болса, онда бүндай серіктестіктер сенімдегі (коммандиттік) серіктестік деп аталады. Коммандистер салығын қауіпіне өздерінің салымдарының мөлшерінде ғана жауапты болады және олар осы серіктестіктің кәсіпкерлік қызметіне қатыспайды. Бұлар серіктестіктің пайдасьнан қосынды капиталдағы өздері салымдарына сәйкес бөлімін алады.



Жауапкершілігі шектелген қоғамның мүшелері, өздері қосқан салықтардың құны көлеміңде шығындар кауылына жауапты болады.

қосымша жауапкершілігі бар қоғамдардың мүшелері жауапкершілікті өздері қосқан салымдарының құнына сәйкес, барлығына ортақ есе көлемінде жауапты болады. Егер бір мүше банкрот болса, оның жауапкершілігі қалғандарына, солардың салымдарына пропорционалды бөлінеді.



Акционерлік қоғам - жарғылық қоры (капиталы) акциялардың белгілі санымен бөлінген қоғам. Акционерлердің жауапкерлігі тек өздерінің акциалары құнының шамасында болады.

Ашық акционерлік қоғам шығарылатын акцияларға ашық жазылу жүргізіп, оны сатуға құқығы бар болады.

Жабық акционерлік қоғамның акциялары тек осы қоғамның кұрылтайшылары арасында бөлініп таратылады.

Барлық шаруашылық қоғамға капиталының мөлшері барлық қоғамның жарғылық капиталы мөлшерінің басым көбін кұрамайтын қоғам жатады. Сондықтан бұндай қоғам, барлық қоғам шешімдеріне шешуші ықпал ете алмайды. Балалық қоғам негізгі қоғамның қарыздары бойынша жауапты болмайды.



Тәуелді қоғам, әдетте, негізгі қоғам дауыс беретін акциялардың 20% артық ацияға ие болған жағдайда орын алады.

Өндірістік кооператив өздерінің бірлескен жеке еңбектеріне және қосылған төлемдеріне негізделген, бірлесіп өндірістік, немесе, басқа да қызметтер атқару үшін қосылған адамдардың еркін бірлестігі.



Унитарлық қәсіпорын - бұл меншік иесі оның қарауына берген мүліктерге меншік құқы жоқ, коммерциялық ұйымдар. Унитарлық форма тек мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындарға тән болады.

Коммерциялық емес ұйымдар, тұтыну кооперативтері, қоғамдық, неме, діни мекемелер, кайырымдылық және басқа қорлар формасында құрылуы мүмкін.

Материалдық және басқа қажеттерді қанағаттыру мақсатпен, адамдардың жарна төлемі негізінде құрған еркін бірлестігі, тұтыну коопира тиві деп аталады. Тұтыну кооперативтердің кәсіпкерлік қызкерлерден түскен табыстары солардың мүшелері арасында бөлінеді.

Қоғамдық және діни ұйымдарға рухани және басқа материалдық емес қажеттерді қанағаттандыру мақсатпен құрылған азаматтардың еркін бірлестіктері жатады. Бұлар коммерциялық емес құрылымдар. Бірақ, бұлардың тек құрылғандағы мақсаттарға жету үшін (мысалы балауыз шам, крест, шіркеулердің тізбек бауларын жасау) кәсіпкерлік кызметпен айналысу құқы болады.

Осы ұйымдардың мүшелерінің сол ұйымның мүліктеріне құқығы болмайды.

Қор деп еркіндік негізде жарналар арқасында құрылған коммерциялық емес ұйымдар аталады. Бұлардың әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени, ағарту немесе басқа мақсаттары болады. Қор өз алдына қойған қоғамдық пайдалы мақсаттарға жетуді қамтамасыз ету үшін, кәсіпкерлік қызметтермен айналыса алады.

Коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдар ассоциация және одақтасып бірлесуі мүмкін.



1.2. Фирманың іс-әрекеттері мен даму стратегиясы

Фирма теориясы негізін барынша көп пайдаға ие болу принципі құрайлы, яғни табыстар мен шығындардың айырымының көп болуы.

Фирманың қысқа мерзімдегі және ұзақ мерзімдегі іс-әрекеттерінің критериа бойынша көп пайда табу болады.

Қысқа мерзімге фирманың өндірісте пайдаланатын құрылыстарының

жалпы көлемін және машиналар мен жабдықтардың көлемін өзгертуге

жеткізуге болатын уақыт мерзімі жатады. Осы мерзімде олар өндіріс

көлемінің өзгерісінің ізімен өзгеріп отырмайды, тұрақты болып қала береді.

Өндірістің басқа факторлары (еңбек, капитал) өзгеруі мүмкін, сондықтан

олар өзгермелі деп аталады.

Айталық, аяқ киім өндірісін көбейту үшін, бір жұмада жаңа ғимарат

салып алу мүмкін емес, бірақ қосымша материалдар сатып алуға, немесе,

жаңа жұмыскерлер жалдауға мүмкіндік болады.

Қысқа мерзім шамасының көлемі өндіріс саласына, технологияға, басқа

жағдайларға байланысты болады. Мысалы, домна өндірісінде қысқа мерзім

өзінің ұзақ болса, балмұздақ өңдірісінде ол өте аз болады.



Ұзақ мерзімге үнемі өзгеріп тұратын өндіріс дәрежесіне байланысты, фирманың өздерінің құрылыстары мен жабдықтарының қуатын өзгертуге мүмкіндік беретін, уақыт мерзімі жатады.

Ұзақ мерзімде фирма барлық өндіріс факторларының көлемін өзгерте алады. Бұлардың барлығы өзгермелі болады. Бұл мерзімде фирма факторларды келісімді түрде қиыстыруға тырысады, шығарылатын өнімнің берілген көлеміне жұмсалатын шығындардың барынша аз болуын көздеп, еңбекті капиталмен немесе керісінше алмастырып отырады.

Фирма әрекеттеріне тек уақыт әсер етіп қоймайды, оларға бәсеке формасы ықпал жасайды. Енді фирманың жетілген бәсеке жағдайындағы рационалды іс-қимылына назар аударайық. Фирманың мақсатын баға мен шығыңдардын ара алшақтығын барынша көтеруді естен шығармайық. Жетілген бәсеке нарығында ешбір фирма өздері өндіретін өнімдер бағасына әсер ете алмайды. Баға тек жалпы нарықтық сұраныс пен барлық фирмалар ұсыныстарының бір-біріне әсер ету нәтижесінде белгіленеді. Егер фирма өз өнімінің бағасын көтерген болса, ол сатып алушыларынан айрылады, олар бұны бәсекелесінің өнімін сатып алады. Сөйтіп, сату нөлге дейін төмендсйді. Фирма бағаға үстемдік ете алмайды. Оның шығындарының қимыл-ісі осы косіпорындағы технологиямен болжамдалады. Барынша мол пайда алу үшін кәсіпкер не істеу керек? Ол тек өндіріс көлемін өзгерте алады. Енді келесі сұрақ туады: барынша мол пайда алу үшін фирма қанша оны, өндіріп сату керек? Бұған жауап алу үшін өнімнің нарықтық бағасы мен фирмаларының шекті шығындарын салыстыру қажет.

Егер фирма өз өнімін бір, екі, үш, т.б. бірлікке өсіріп отырса, онда келесі бірлігін әрбіреуі (айтайық жаңа орындықтың әр біреуі) жалпы табысқа да жөн жалпы шығындарға да «бірдеме» қосып отырады. Осы «бірдеме» шекті табыс және шекті шығындар. Шекті табыс шекті шығындардан артық болса өндірілген бірліктің әрқайсысының жалпы табысқа қосқаны, оның алдлығындарға косқанынан артык, болады.

Батыс экономикалық әдебиетіндегі фирма теориясы пайданы барынша көбейту принципіне негізделген. Бірақ фирма әрекеттеріне басқа да мотизация беру аз кездеспейді кейбіреулер фирманың мақсаты пайданы барынша көбейту емес, сату көлемін көбейту дейді;

Басқа концепция бойынша, американлық профессор Г.Саймонның «қанағаттандыру» теориясы бойынша, фирма тек пайданың белгілі дәрежесін көздейді, ал бұған жеткен соң, оны одан әрі қара барынша жоғарылату үшін әрекет етпейді.

Винтердің «эволюциялык теориясының» дәлелдеуі бойьшша, фирмалар барынша көп пайда табуға тек талаптанады, бірақ оны таба алмайды, тапқан болуы тек кездейсоқ жағдайда мүмкін болады.

Уақытқа (қысқа, немесе, ұзақ мерзімге сәйкес) және бәсеке жағдларына байланысты, фирма өзінің стратегиясын тұжырымдайды.



Стратегия бұл фирманың негізгі ұзақ мерзімді мақсаттары мен міндеттерін тандау, іс-әрекеттер бағыттарын анықтап бекіту және мақсаттарға жетуге қажет ресурстарды бөліп орналастыру.

стратегия екі типке бөлінеді:



Қорғаныстық стратегиясының екі бағыты болады:

Имитациялық (еліктеу) стратегиясында бәсекелестердің ғылыми-техникалық жетістіктерін пайдалану арқылы жаңалықтар енгізуден туатын қауіп азайтуға назар аударылады.

Фирма нарықты үнемі байқап отырады, жаңа өнім пайда болуын күтіп отыр және ресурстарын ұқсас өнім, немесе, оның прототипін (түп түлға) енді жұмылдырады.



Күту стратегиясы. Фирмалар осы стратегияны өзінің ұйғарымы бойы осы нарықтан кетуді жоспарлағанда, немесе, басқа бәсекелес осы нарық қолайлырақ орналасқанда, өз өндірісін жүргізу арқылы қолданады.

Шабуылдық стратегияның төрт бағыты болады:

Рационализациялау стратегиясы. Бұл жаңалықтар енгізу үшін ресурстардың өсуін талап етеді. Жаңа технологияға сылақ жүргізуге пайдаланатын балалық және венчурлік компанияларға қаржы қолдау көрсетіледі.

Квотаны (шығаратын өнімнің - санын) дифференциациялау стртегиясы. Бұның мақсаты жоғары пайданы сақтап, фирма үшін нарықтың елеулі бөлігін қамту. Жоғары пайданың негізін тұрақты инвестициялар құрайды. Осының көмегімен фирма өз өнімінің бағасын төмендетіп, оған тұтынулық сұранысты өсіруді көздейді.

Инновациялық стратегия өнім мен қызметтердің жаңалануын, сонымен бірге негізгі қорлар өндірісінің жаңалануын және инновацияларды жаңа жер мен технологияға енгізуді тілейді. Инновациялар өнімдік және техникалық болып бөлінеді.

Инновация жаңа өнім бағасын көтеру арқылы фирмаға өз пайда барынша көбейтуге мүмкіндік береді.

Геологиялық инновациялар өндірілген өнімнің өзіндік құнын төмендету арқылы және өнімнің сапасы өскенде, оның өзіндік құнының артық жол бермей, пайданы барынша көбейтуге көмектеседі.

Нарықтың қуыстарды меңгеріп оларды толтыру стратегиясы. Бұл жүзеге асыру ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізумен, елеулі шығындар жасаумен және іскерлік тәуекелдікпен байланысты. Тәуекелдік болжаумен және жоспармен қарастырылған шығындардың немесе табыс түсірген ықтималдығы. Тәуекелдіктің маңызды түрлері:

Өндірістік;

Коммерциялық;

Қаржылық;

Несиелік;

Проценттік;



Коммерциялық қатер — кәсіпкер сатып алған тауарлар мен қызметтерді өткізуіне байланысты процестерде туады.

Қаржылық қауіп-қатер қарызға алынған қаражаттар мен

кәсіп барлық қаржыларының арасындағы өзара байланыстан пайда болады№



Несиелік қауып - қарыз алушының оны қайтара алмайтын мүмкіндіктің болуынан байланысты.

Проценттік қауіп-қатер - процент нормасының өсуіне байланысты, құнды іс қағаздың бағасының төмендеп кетуінің мүмкіндігімен байланысты болады.

Дегенмен де мынадай пікір қалыптасқан: қауіп-қатер болу мүмкіндігінің дәрежесі осы іс-әрекеттерге қатынасатын адамдар санына керісінше пропорционалды болады.

Қауыпа-қатерден сақтандыру келісімін жасағанда, сақтандыру кемлісімін кәсіпкерге тәуекелге бел байлағаны үшін сыйлық төлейді. Мұның көлемі мүмкін болатын шығындар көлеміне тең бола алады. Сондықтан осындай тәуекелдіктің жөні бар деуге болады. Сақтандырылмаған қауіп-қатер (тәуекелдік) - фьючерстік келісім жасау арқылы хеджирлендірумен (жеткізуші, немесе сатып алушы бағалардың ұнасыз өзгерістерге ұшырау мүмкіндігінен сақтандырылады) және нарықтық операциялардың басқа да түрлерімен сақтандырылуға жатады.
2 ТАРАУ. ФИРМАНЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАУАРЫН НАРЫҚҚА ШЫҒАРУ

2.1. Фирманыц менеджменті

Нарықтық экономикада менеджмент фирманы басқарудың негізгі

формасы болады. Менеджмент (ағылшынша “management” басқару)

шешімдер қабылдап, оларды орындауға бағытталған жүйе. Материаддық,

еңбек және қаржы ресурстарын пайдалану варианттарының мүмкіндігінше

ең жаңа оптималдығын жүзеге асыру көзделеді.

Менеджменттің пайда болуы корпоративтік кәсіпкерліктің дамуымен

байланысты. Осы болмыста, фирманың мүліктерін басқару қызметі меншік

иесііліне — менеджерлерге көшеді.

Менеджер деп акционерлердің пайда алуын мақсат ететін, ақы алып

Фирма қызметтерін ұйымдастыратын жалдама жұмысшылар аталады.

менеджмент XX ғ. басында қалыптасқан. Осының негізін калаушылар

американдық инженер Тэйлор және франциялық А Файоль.

Өндірістің тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік тудырған еңбекті

рационалдау мен оның қарқындылығын арттыру шарттарын ашқан Тэйлор

болды мұның пікірі бойынша, осы мақсатқа жету үшін басқару саласында

төрт қызмет орындалуы керек: мақсатты тандап белгілеу, мақсатқа жету

құралдарды таңдау, құралдарды дайындау, нәтижелерді бақылау. А.Файоль

бойынша, менеджердің міндеті: болжау, ұйымдастыру, жарлық ету (жүргізу),

келістіру бақылау.

Осы замаңда менеджменттің төрт қызметі аталады: жоспарлау, ұйымдастыру, мотивациялау, бақылау.



Жоспарлау фирманың іс-әрекеттерінің мақсаттарын, оларға жетудің басты бағыттары мен құралдарын анықтауды (белгілеуді) тілейді. Бизнес

жоспар — жоспарлаудың негізгі элементі. Есеп беру құжаты және

инвестициялардың басты дәлелі болатын осы бизнес-жоспар, фирма дамуының кешендік жоспарын жасаудың мақсаты басқарушыларға фирманың жағдайы туралы толық мәлімдеме беру болады.

бизнес-жоспарды жан-жақты дәлелдеп жасау инвесторлар жағынан олардың инвестицияларының тұрақты болатыңдығына және компанияның басқа ушыларына сенімділік тудыруды көздейді. Бизнес-жоспар 3—5 жылға жасайды. Ол мына бөлімдерден тұрады:

- нарыққа талдау жүргізу және маркетингтік стратегия;

- өнімдік стратегия; ондірістік стратегия;

- ирманы басқару жүйесінің және меншіктің дамуы;

- қаржылык; (экономикалық) стратегия.

Өздерінің даму дәрежесіне байланысты, әрбір жеке фирмалар жоспардың жекеленген бөлімдеріне бірдей маңыз бермейді. Жұмысқа жаңа, кіріскен фирмалар каржылық стратегияға назарын көбірек аударады.

дамыған, қалыптасқан фирмалар көбінесе өнімдік және өндірістік стратегияның қамын ойлайды. Көпшілік үшін бизнес-жоспар кысқаша рефератпен толықтырылады. Ұйымдастыруға фирманың құрылымын құру және көзделген мақсаттарға жету үшін оның бөлімдерінің өзара әсері мен үйлесімдігін қамтамасыз ету жатады.



Мотивацияға жұмыскерлердің еңбекке деген ішкі ынтасын оятып жандандыру жатады. Осы бөлімде экономикалық ғана емес, психологиялық аспект орын алады.

Бақылауға жоспарланған нәтижелер мен нақты кол жеткен нәтижелердің сәйкестігін анықтау және фирма қызметтеріне түзету енгізу жатады.

Басқарулық шешімдер қабылдау үшін фирманың экономикалық іс-әрекеттерінің көрсеткіштеріне талдау жасаудың маңызы зор болады. Көрсеткіштер жүйесінен мыналарды бөліп атауға болады:

• экономикалық потенциалдық көрсеткіштері;

• шаруашылық кызметтер нәтижесінің көрсеткіштері;

• фирманың төлем қабілетін сипаттайтын қаржы болмысының көрсеткіштері.

Соғысымен танысайық. Талдаумен маман-аудиторлар айналысады. Кейдс фирманың өз құрамында аудиторлар болады, бірақ көбінесе олар сырттан шақырылады.

Олардың қызметі - фирманың нарықтық позицияларының мықтылығы (сенімділігі, тұрақтылығы) туралы ресми қорытынды жасау туралы мәлімет алуды калаушылар:

Банктер — фирманың несиені өтеу кабілетін айқын білу үшін;

Партнерлер фирманың өндірістік-сауда операцияларының тұрақтылығын айқындау мақсатымен;

Фирманың акцияларын сатып алушылар капитал нарығындағы фирманың күнделік (ағымды) және болашақ (перспектива) жағдайы туралы акиқат алу үшін.

Олардың қаржы көрсеткіштерінің аса маңыздылары:

Қылметтегі капиталдың мөлшері. Бұл айналым капиталы мен ағымды қарыздар сомасының айырмасына тең болады және фирманың несие берушілермен қатынасуға «мықтылығын» сипаттайды; ияларды өтеу коэффициенті. Бұл фирманың құнды қағаздарына ақша ағымының сенімділігін, тұрақтылығын сипаттайды. Коэффициент жоғалтылған сайын фирма облигацияларын сатып алу кауіпі төмен болады; :лигациялардан түсетін проценттік табыстың өтелу коэффициенті. Бұл облигацияларды ұстаушыларға уәде бойынша осы облигациялардан түсетін табыс жиынтығы мен осы табысты қамтамасыз ететін түсіндің арасындағы еселік қатынас. Бұл фирма облигацияларының сенімділігін көрсетеді;

Акция әперетін табыс пен оның нарықтық бағасы арасындағы сәйкес

- Девиденттер төлеу коэффициенті;

- Меншікті капиталдың рентабльдігі.

- Фирманы басқару оның құрылымының жасалуын талап етеді.



Құрылым деген басқарудың әр түрлі дәрежелері мен фирма-лардың бөлімшелері арасындағы тұрақты байланыстар. Басқарудың әр дәрежесінде өздеріне тән сұрақтар кешендері шешіліп отырады. Осы замандағы ірі фирмаларда басқару жүйесі төрт сатыдан тұрады:

  • Директорлар кеңесі

  • Президент, вице-президент, басқа басқарушылар;

  • Функционалдық штабтар мен кызметтер;

  • Тындаушылар.

Директорлар кеңесі бас орган. Ол фирманың жалпы саясатын белгілейді. Оны құрайтын 10-20 адам акционерлер жиналысында сайланады. Директорлар кеңесі мүшелерінің фирманың экономикалық, қаржылық

және құқықтық қызметтері үшін индивидуалдық және ұжымдық жауапкершілігі болады.

Менеджмент құрылымы үш бөлімнен тұрады:

өдірістік менеджмент;

қаржы менджменті;

нарықтық (өткізу) менеджмент, немесе, маркетинг.

Өндрістік менеджмент белгілі көлемде, белгіленген сапада, келісімді мерзі және шығындарды барынша төмен жүмсап, тауарлар өндірумен айналысады Іч.а ын баскарушы қосалкы жүйе болып табылады.

і :сы менеджменті фирманъщ қаржы күралдарынын, қалыпта-суын, табы чың барынша мол болуын жоне шығындардың барынша аз болуын қамт; :лз ететін қосалқы жүйе.

менеджмент - - маркетинг - - бүл нарыққа бағыт-талған фирманығкоммерциялық қызметтерін басқару болады. Маркетинг (агылшынша «market» — нарық) нарықтарды тандау үшін, нарыққа кірудін уакыты мен әдістері үшін, жаңа өнім жасалуы үшін, тауардың нарықтағы жылжуы үшін, баға саясаты үшін жауапты болады.
2,2. Фирманыц маркетингі
Маркетинг теориясы АҚШ-да сату мәселелерінің шиеленісуіне жауап

ретінде туып, тек тауарлар мен кызметтерді өткізу сферасын қамтыған

(сауданы, жарнаманы, несиені т.б.)- Өндіріс сферасы маркетингтің қызметіне

жатпаған. XX ғ. 40—50-ші жылдары маркетинг нарықтык басқару

теориясымен ұштасып, менеджменттің құрамды бөлігіне айналды.

ХХ ғ. 60-70 жж. маркетингке түтынушылармен үзақ мерзімдік

экономикалық байланыстарды реттеп отыру қызметі жүктеліп, оның

әрекеттерінің деңгейі тағы өсе түскен. Егер өнеркәсптік өндіріс қалыптасып

келе жатқан заманда нарықтар жаппай сүранысты қана-ғаттандыру үшін

қүрыпта тапшылық болса, сатып алуілы сатушы-лардан төуелді болса, ал

бүгі ңгылардың ролі алмасты: осы немесе басқа тауарды сатып алуға

сатып аушының шешімін кәсіпкер қажетті түрде білгісі келеді. Осы

мақсатта маркетологтар нарықты сегменттеумен айналысатын болды, яғни

олар нарыкты сатып алу-шылардың айқын топтарына бөледі - тауарлардың

ондірісін, ресімделуін және өткізілуін абстаракты емес, нарықты айқын

сатып алушыларға бағыттау үшін.

ынан сатып алушыларды несиелендіру, сатылғаннан кейін қызмет

корсеп ескірген өнімді оның жаңа үлгісімен айырбастау және басқа да көп

қызметтер көрсету маркетингтің маңызды жүйелеріне айналды.



Маркетингтің көпсалалығы оның мәнін белгілеу туралы аз емес

түсіншілік тудырды. Маркетингпен айналысу екі бағытта жүргізіледі:

фирманың көзқарасы бағытынан (микромаркетинг) және қоғам көзқарасы

(макромаркетинг) бағытынан.

Маркетинг саласындағы жетекші маман Ф.Котлер оны айырбас арқылы қажеттіктерді іс қамтамасыз етуге бағытталған адамдар-дың іс-әрекеттерінің түрі деп анықтайды.

Фирма тарапынан маркетинг тауарлардың жасалуын, өндірісін және откізілуін қамтитын қызметтердің кешенді бағдарламасы. Бүл қызметтер нарықтың болмысын, нарықтык. тармақтардың және сатып алушылардың нақты кажеттерін талдап зерттеу негзінде жүргізіледі. Мақсат: кажеттерді қанағаттандыру, фирманың барын-ша жоғары пайда алуын қамтамасыз ету.

Маркетингтік басқару процесі үшін керек болмыстар:

Нарықтық мүмкіндіктерді талдау;

Мақсатты нарықтарды белгілеу;

Маркетинг кешенінің жасалынуы;

Маркетингтік шараларды жүзеге асыру.

Барлық мумкіндікттерін талдау нарык туралы информация жинау мақсатымен және өзіндік ісқимыл «қуысын» белгілеу үшін, яғни фирманың әрекетін микро- және макросферасын анықтау үшін жүргізіледі.



Іхатты нарықтарды таңдап белгілеу, накты тауарлар мен нақты сатып алушыға бағытталуды талап етеді. Бүл төрт кезеңнен түрады:

төлем жүргізу; байнысты болжау;

сегменттерін таңдау;

рдың нарықтағы бағытын анықтау.

Маркетинг кешенін жасау маркетингтің факторларының негізгі төрт тобын талдау жүргізуді: тауарға, бағаға, тауарлардың тарап жайылып кетуі әдістеріне, тауарларды өткізу әдістерін ынталандыруға талдау

жургізу талап етеді.

Маркетингтік шараларды жүзеге асыру, маркетингтік жоспардың, үйымдастырудың, бақылаудың реттелген жүйесі болуын

тілей


Фирма ішіндегі маркетинггік жоспарлаудың екі дәрежесі болады: фирманы жоспарлау стратегиясы және маркетингті жоспарлау.

Біріншіде, фирманың мақсаттары және осы мақсаттардың маркетинг сферасында жүзеге асырылуының мүмкін болуы арасында стратегиялық сәйкестігі бар болуын қолдау керек деп түжыры-лымдалады.

Екіншіде, жеке өндірістің әрқайсысы туралы, тауар мен фирманын тауарларынын маркасы туралы жоспар жасау болады.

Маркетинга үйымдастыру фирманың масштабымен байланыс-ты: шағын фирмада бір адам кызмет етеді, ірі фирмада - маркетинг бөлімі болады. Жүмыскерлердің қызметтері маркетингтің қызметтерінің мазмүнына сэйкес келеді тауарлық топқа жауапты-лар (демек А тауарлары үшін, Б тауарлары үшін т.т. нарықтың сегменті үшін жауаптылар және т.б.

Бакылау белгіленген нәтижелерге ие болғандықтың ақиқат екенінің

Күмәнсіздігін білу үшін жүргізіледі. Бақылау процесінде төрт сұраққа жауап

алу қажет:

1. Білгендей жағдайға жетуіміз керек?

2. дей жағдайлар болып отыр?

ссылай болып түр?

3. Жағдайды түзету үшін не істеу керек?

Осы мақсаттарға жету үшін бенгмаркинг деп аталатын маркетингтік

зертеулердің кызметі пайдаланылады, бүның мазмүны басқа

фирманы осы фирмадан жақсы, жетілдіре жасайтындарды ашып білу онері

және олардың әдістерін, стилін осы фирманың жұмысында колдану.

Бенгмартигтің девизі: "жақсыдан одан жақсыға". Осымен қатар мынандай

сүрақтар колданылады:

Бүндаи фирма бәсекенін шыңында түр?

Біздін кәсіпорнымыз неге ең жақсы емес?

Біздін орнымыз ең жақсы болу үшін нені озгерту керек немесе нені сақтап қалу керек.

жақсының жақсысы болу үшін үйлесімді стратегияны қалай жасау керек

Лексиялық, американдық, батысеуропалық және скандинавиялық фирмалардың практикасында бенгмаркинг кең ұтымды қолданылады, қайтып кетті деген кәсіпорындарының өмірін жалғастырады.

Біздің елде көп жылдар бойы маркетинг мәселелері актуалды болмай, зерттеу жүргізілмеді.

Нарықтық қатынастар калыптасу кезеңінде фирмалардың маркетинга пайдалатының маңызы өте жоғарылап отыр.

ҚОРЫТЫНДЫ
Фирма теориясы негізін барынша көп пайдаға ие болу принцип! құрайды, яғни табыстар мен шығындардың айырымының көп болуы. Фирманың қысқа мерзімдегі және үзақ мерзімдегі іс-әрекеттерінің критериі - барынша көп пайда табу болады.

Басқа мерзімге фирманың өндірісте пайдаланатын құрылыстарының жалпы көлемін және машиналар мен жабдықтардың көлемін өзгертуге жетілім болатын уақыт мерзімі жатады. Осы мерзімде олар ондіріс колемінің өзгерісінің ізімен өзгеріп отырмайды, түрақты болып қала береді. Ондірістің басқа факторлары (еңбек, капитал) өзгеруі мүмкін, сондықтан олар өзгермелі деп аталады.

Қысқа мерзімге үнемі езгеріп түратын өндіріс дәрежесіне байланысты, фирманың өздерінің құрылыстары мен жабдықтарының қуатын өзгертуге мүмкіндік беретін, уақыт мерзімі жатады.

Азақ мерзімде фирма барлық өндіріс факторларының көлемін өзгерте апады. Бүлардың барлығы өзгермелі болады. Бүл мерзімде фирма факторларды келісімді түрде қиыстыруға тырысады, шығарылатын өнімнің берілген көлеміне жүмсалатын шығындардың барынша аз болуын көздеп, еңбек капиталмен ,немесе, керісінше алмастырып отырады.

Фирмалардың көбінде қауіп-қатерлік мәселелерімен айналаса-тын мене, болады. Ол фирма кызметтердің барысында қауіп-қатерлердің

Болып қалу мумкіндігін зерттеп анықтайды, осы жағдайдағы оның салдарын баға. қтандырудың және өзін-өзі сақтандырудың түрін таңдайды.

Өндрістің тиімділігін жөғарылатуға мүмкіндік тудырған еңбекті рациондау мен оның қарқындылығын арттыру шарттарын ашқан Тэйлор болды пікірі бойынша, осы мақсатқа жету үшін басқару саласында төрт кызмет орындалуы керек: мақсатты тандап белгілеу, мақсатқа жету күралдары таңдау, құраддарды дайындау, нәтижелерді бақылау. А.Файоль

бойынша, менеджердің міндеті: болжау, үйымдастыру, жарлық ету (жүргізу), келістерін бақылау.

Маркетингтің көпсалалығы оның мәнін белгілеу туралы аз емес түсінбеушілік тудырды. Маркетингпен айналысу екі бағыттта жүргізіледі: фираның көзқарасы бағытынан (микромаркетинг) және қоғам көзқарасы (макромаркетинг) бағытынан.

Маркетинг саласындағы жетекші маман Ф.Котлер оны айырбас арқылы қажетерді қамтамасыз етуге бағытталған адамдардың іс-әрекеттерінің түрі, анықтайды.

Фирма тарапынан маркетинг тауарлардың жасалуын, өндірісін және өткізілікті қамтитын қызметтердің кешенді бағдарламасы. Бүл қызметтер нарықтық болмысын, нарықтық тармақтардың және сатып алушылардың нақты жеттерін талдап зерттеу негзінде жүргізіледі. Мақсат: кажеттерді қанағатандыру, фирманың барын-ша жоғары пайда алуын қамтамасыз ету.

Барлық елде көп жылдар бойы маркетинг мәселелері актуалды болмай, зертеу жүргізілмеді.

Нарықтық қатынастар калыптасу кезеңінде фирмалардың маркетингті пайдалысының маңызы өте жоғарылап отыр.

ПАЙДЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1. Әкімбеков С, Баймұхаметова А. С, Жанайдаров У. А. Экономикалық теория. Оқу қүралы. Жалпы редакция С. Өкімбековтікі. - Астана: 2002.
2. Базылев Н.И., Гурко С.П., Базылев М.Н. Экономическая

теория: Учебник.- М.: РШФРА-М, 2003.


3. Бартенев С.А. Экономические теории и школы (история и

современность): Курс лекций. - М.: Издательство БЕК, 1996.


4. Булатов А.С. Экономика: Учебник. - М.: БЕК, 2001.
5. Зубко Н.М., Зубко А.Н. Экономическая теория. - Ростов н/Д:«Феникс»,

2002.
6. Макконнелл К., Брю С. Экономикс: Принципы, проблемы

и политика. М.:ИНФРА-М, 1999.
7. Носова С.С. Экономическая теория: Учебник. М.: «Дашков и К», 2003.
8. Самуэльсон П, Нордхаус Э. Экономика. М: «Вильяме», 2001.
9. Сидорович А.М. Курс экономической теории. - М: Изд-во МГУ им.

М.В.Ломоносов, 2001.


10. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика. - М.: Дело, 1997.
11. Xарвей Дж. Современная экономическая теория. - М.: ЮНИТИ-ДАНА,
12. Экномическая теория: Учебник /Под ред. В.Д. Камаева. - М: ЛАДОС,

2003.


13. Экономическая теория: Учебник /Под общ. ред. В.И. Видяпина,

А.И.Добрынина, Г.П. Журавлевой, Л.С. Тарасевича - М.: ИНФРА-М,


14. Экономическая теория: Учебник /Под ред. А.Г. Грязновой, Т.В.

Чечелевой. - М.: Изд-во «Экзамен», 2004.


15. Экономическая теория: Учебник /Под ред. А.И. Добрынина,

Л.С. Тарасевича. - Спб.: Изд. «Питер», 2001.










©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет