2007ж. 14 маусымдағы №6 нх



жүктеу 133.6 Kb.
Дата24.04.2016
өлшемі133.6 Kb.
: Stomatologiya -> 5%20kurs -> StomDetskVozrasta -> SDV
Stomatologiya -> Тақырыбы: Аралық бақылау Мамандығы
Stomatologiya -> Қмму ф 4/3-04/03 2007ж. 14 маусымдағы №6 нх
Stomatologiya -> 2007 ж. 14 маусымдағы №6 нх
Stomatologiya -> Дәріс Тақырып: Сана және өзіндік сана. Пән: ор 1213 психология негіздері мамандық: 5В130200 «Стоматология» мамандығы үшін Курс: 1 Семестр: 1 Қарағанды 2014ж. Кафедра мәжілісінде қарастырылып және бекітілді 2014
Stomatologiya -> Қмму ф 4/3-05/03 2007 ж. 14 маусымдағы №6 нх
SDV -> «Опухоли и опухолеподобные образования мягких тканей челюстно-лицевой области у детей. Классификация, клиническое течение, диагностика»
SDV -> Методические рекомендации для практических занятий Тема: «Злокачественные опухоли мягких тканей и челюстей у детей и принципы организации лечения детей со злокачественными новообразованиями»
ҚММУ Ф 4/3-04/03

2007ж. 14 маусымдағы №6 НХ.

Қарағанды мемлекеттік медицина университеті

Бала жасындағы стоматология және хирургиялық стоматология кафедрасы

ДӘРІС


Тақырыбы: «Балалардағы жақсүйек-бет аймағының жұмсақ тіндерінің ісік және ісік тәрізді түзілімдері. Жіктелуі, клиникалық ағымы, диагностикасы»

SDV5308 «Балалар жасындағы стоматология» пәні 5В130200 «Стоматология» мамандығы 5 курс Уақыты (ұзақтығы) 1 сағат

Ќарағанды 2015 ж.

Кафедра отырысында бекітілген «___»________2015 ж. № ____хаттама

Кафедра меңгерушісі, доцент ________ С.Т.Тулеутаева

Тақырыбы: «Балалардағы жақсүйек-бет аймағының жұмсақ тіндерінің ісік және ісік тәрізді түзілімдері. Жіктелуі, клиникалық ағымы, диагностикасы»
Мақсаты: студенттерді балаларда ЖБА ның жұмсақ тіндерінің ісік немесе ісік тәрізді түзілістері мен жіктелуілерінің клиникалық ағымымен таныстыру
Дәріс жоспары:

1. Балаларда жақ бет аймағындағы ісіктердің жіктелулері.

2. Ауыз қуысы мен беттің жұмсақ тіндерінің қатерсіз ісіктері.

3. Сөл бездерінің ісіктері.



Бала жастағы жақсүйек-бет аймағының ісіктерінің жіктелуі.

Бала жастағы ісіктерге ересектердің ісігінен ерекшелейтін арнайы қыры тән. Жақсүйек-бет аймағының балаларда анатомо-физиологиялық ерекшелігі үлкен маңызға ие , физиологиялық қызметі мен алмасу процесі жас ұлғайған сайын өзгеріп отырады. Қазіргі уақытқа дейін жақсүйек-бет аймағының ісіктерінің жіктелуі жоқ,ММСИ клиникасында ісіктердің клинико-морфологиялық жіктелуін қолданады.


Ісіктердің жіктелуі.


  1. ЖБА ( жақсүйек-бет аймағының) жұмсақ тіндерінің және мойынның ( дәнекер тін және эпителии) ісіктері.

  2. П.

  3. Сілекей безінің ісіктері. ( В.В.Паникаровский бойынша).



А. Эпителиальді.

Жетілген (қатерсіз):



Б. Эпителиальді емес

Жетілген (қатерсіз):



1. Аденома

2. Аденолимфома

3. "Аралас" ісік.

Жетілмеген (қатерлі):

I. Мукоэпидермоидты ісік

2. Цилиндрома

3. Рак


1. Ангиома

2. Невринома

3. Липома

Жетілмеген (қатерлі):

1. Саркома


Ш. Ісік және ісіктәрізді жақсүйегінің түзілістері

1. Остеогенді топ ( А.А.Колесов бойынша )



Қатерсіз

1. Остеохондрома

2. Остеобластокластома

3. Остеоид- остеома

4. Остеома.


Қатерлі

1. Хондросаркома.

2. Қатерлі остеобластокластома

3. Остеогенная саркома



2. Ісіктәрізді түзілістер

а) Фиброзды дисплазия

б) Деформациялаушы остов

3. Остеогенді емес топ

4. Одонтогенді топ ( И.И.Ермолаев бойынша )



а) Эпителиальді одонтогенді түзілістер


б)Дәнекер тінді одонтогенді түзілістер



в) Эпителиальді, дәнекер тінді одонтогенді түзілістер



А.Қабынудан болатын одонтогенді киста (түбірлік, тіс құрамды, парадентальді)

Б.Тіс түзетін эпителидің даму ақауы болып келетін одонтогенді киста (біріншілік, фолликуляр­лы және тесіп шығатын киста)

В. Адамантиномалар.

Г. Одонтогенді рак



А. Одонтогенді фибромалар

Б. Цементомалар

В. Одонтогенді саркомалар


А. Жұмсақ одонтомалар

Б. Қатты одонтомлар (барлық түрлерімен)




III. Жақ рагі

IV. Метастаздық ісіктер .


Ауыз қуысы мен беттің жұмсақ тіндерінің қатерсіз ісіктері.

Фиброма. Жиілігі бойынша папилломадан,тамырлық ісіктерден кейінгі 2-3 орынды алады. Өсу көзі – дәнекер тін.Балаларда туылған кезде кездеседі.Оның пайда болуына тітіркеніштер әсер етуі мүмкін.

  • Механикалық

  • Термиялық

  • Химиялық.

Локализациясы:тіл,ұрттың шырышты қабаты, альвеолярлы өсінді,таңдай,ерін. Фиброма – бұл шекарасы анық үлкен негізді дөңгелек түзіліс,сирек аяқта. Консистенциясы тығызэластическалық, сирек жұмсақ. Беткейі тегіс жылтыр немесе бұдырлы.Түсі айналасындағы шрышты қабаттан ерекшеленбейді. Тілде орналасқанда сары-ақ түсті,жұмсақ тін ішіне еніп тұрғандай көрінеді. Симметриялы фибромалар кездеседі,олар таңдайдың екі бүйір жағында ортаңғы сызықтың екі жағында моляр аймағындаорналасады. Ажыратпалы диагностиканы үлкен негізде орналасқан папилломамен жүргізеді.

Эпулид. 12-16 жастағы балаларда жиі кездеседі,ал қыздарда пубертатты кезеңде жиі кездеседі. Фиброзды эпулидтер, ангиоматозды және гигантжасушалы эпулидтер жиі кездеседі.

Фиброзды эпулид. Дөңгелек,овальді немесе дұрыс емес пішінді түзіліс ,ол үлкен негізде немесе үлкен аяқшада орналасады. Айналасындағы шырышты қабаттың тығызэластикалық консистенциялы. Гистологиялық дөрекі дәнекер тінмен өскен, диффузды және ошақты лимфогистиоцитарлы және плазмажасушалық қабынулық инфильтрат негізін құрайды. Жабын эпителиде гиперкератоза және акантоз белгілері байқалады..

Ангиоматозды эпулид . Түзіліс ашық-қызыл түсті,беткейі бұдыр,сирек тегіс болады. Беткейі жиі эрозияланған,үлкен негізде орналасады. Консистенциясы жұмсақ , пальпациясы ауырсынусыз, жанасқанда қанайды. Гистологиялық көп мөлшердегі капиллярлы типтегі тамырлардан тұрады.Тамыр арасында жіңішке және кең дәнекер тін орналасқан,ол лимфогистиоцитарлы элементтерден және плазмалық жасушалардын инфильтратынан тұрады. Жабын эпителиге қабыршақтану тән.

Рабдомиома. Көлденең –жолақ бұлшықеттен тұратын,сирек кездеседі. Балаларда ауыз қуысының ішінде жиі кездесетін орны тіл. Ісіктің шығуы дизонтогенетикалы, балаларда туа салысымен анықталады және баяу өсумен сипатталады.

Липомамай тінінен тұратын ісік. Бала жаста жақ-бет аймағының май тініне бай болуына қарамастан сирек кездеседі. Май тіні бар жердің барлығында кездеседі,жиі беткей. Тез анықталады және контуры айқын болады. Липомалар баяу өседі. В зависимости от содержания в толще опухоли Ісік құрамындағы фиброзды тінге байланысты оның тығыздығы жұмсақ шектелмеген,тығыз ,қозғалмалы, контурлы түйін болуы мүмкін. Сирек жақ-бет аймағының көптеген зақымданулар байқалады.

Ажыратпалы диагностиканы лимфангиомамен , нейрофиброматозбен жүргізеді.



Папиллома. Көпқатарлы жалпақ эпителиден тұратын қатерсіз ісік. Папиллома кез-келген жаста кездеседі. Анықталу шыңы 7 – 12 жас.Қыздарда жиі кездеседі.

Этиологиясы :



  • Дизонтогенетикалық фактор

  • вирус

  • тітіркеніштер: жоғары және төмен температура, зақымдалған тіспен жарақаттау

  • Жедел және созылмалы қабыну поцесстері

Жиі кездесетін орындары :

  1. тіл

  2. ұрттың,таңдайдың, альвеолярлы өсіндінің шырышты қабаты.

  3. тіл аймағы

  4. Жақ қыры қатпары

Ісік көптеген немесе жекеленген түрде дөңгелек және овальді кейде созылыңқы пішінді болады. Тар аяқшада және үлкен негізде орналасады.Түсі-бозғылт-күлгін,біртектес,айналасындағы шырышты қабаттан аз ерекшеленеді.Папиллома қабыршақтанғанда жұмсақ,тығыз және жылтыр түсті болады. Өсуі –баяу,сирек үлкен көлемге ие болады.Белгілі бір көлемге жеткенде ісік өсуі тоқтайды.Ісіктің кері дамуы да мүмкін.

Папилломатоз. Жалпақ көпқатарлы эпителий ісіктің өсу көзі болып табылады. Этиологиясы белгісіз. Аурудың дамуына дизонтогенетикалық және индуктивті экзогенді факторлар әсер етеді. Ауру көптеген емізіктік өсінділермен көрініс береді.Олар ауыз қуысының шырышты қабатында тістің қосылған жерлерінде,ауыз қуысының бұрышында,сирек тілде, альвеолярлы өсіндіде кездеседі. Кейбір жерлерде өсінділер қосылады немесе үлкен негізде орналасады. Патологиялық түзілістер айналасындағы шырышты қабаттың түсіне сәйкес немесе бозғылт болады. Пальпация ауырсынусыз.Консистенциясы жұмсақ және тығыз.Кейде өсінді беткейінде кератоздық өзгерістер пайда болады.

Дермоидты киста. Эмбрион түзілу нәтижесінде ұрық эктодермасының ыдыраған бөліктері қосылып түзіледі. Дермоидты киста эпидермиспен қапталған дәнекер тіннен тұрады.Қабырғасында май және тер бездері, шаш қапшықтары орналасады. В полости Киста қуысында қою масса болады. Орналасуы : мұрын түбі, орбитаның ішкі және сыртқы бұрышы ,қас аймағы.Ол шектелген томпақ болып анықталады. Консистенциясы жұмсақ , терімен байланыспаған,қозғалмалы , кистаның аяқшасы суйек қырымен байланысқан. Өсуі баяу,жасөспірімдік кезеңде күшееді. Дермоидты кистаның қуысы қабынуға бейім. Тіласты сілекей безінің ретенциялық кистасымен, подъязычной слюнной железы, лимфангиоманың кистозды түрімен, эпидермоидты кистамен ажыратпалы диагностика жүргізеді.

Эпидермоидты киста. Даму көзі – эпителий. Кистаның қабырғасы көпқатарлы жұқа пластты эпителимен жабылған. Кистаның қуысынық құрамы қою эпителиальді жасушалардан және кристаллды холестериннен тұрады.Ауыз қуысындағы киста овальді пішінді сарғыш түсті , консистенциясы қоймалжың,ауырсынусыз,жеңіл ауысады. Баяу өседі, дермоидтыға қарағанда мөлшері кіші. Ажыратпалы диагностиканы дермоидты кистамен, тіласты сілекей безінің ретенциялық кистасымен және липомамен жүргізеді.

Гемангиомы. Гемангиомалар балалардағы бүкіл қатерлі түзілістердің 80% құрайды. Көптеген гемангиомалар (60-80%) бет-жақ аймағында орналасады. Гемангиома – қантамырлардан тұратын қатерлі ісік ,оның 64-84,2% туа пайда болған. Кейбір ав­торлар гемангиома қатерлі және қатерсіз ісік арасында аралық орынды алады, ,себебі жиі т.к. зачастую обладают агрессивті инфильтративті өседі және сау тінді басып атрофияға ұшыратады,және радикальді алып тастаудан кейін де рецидив қайталанады. Әдебиеттерде ісіктің метастаз беру мүмкін екені айтылған. Этиологиясы мен патогенезі жайлы көптеген ойлар айтылады. Гемангиоманың түзілуі ұрық жасушаларының эмбрион даму кезінде автономды өсуіне байланысты. Эмбриональді дамудың ерте кезеңінде жасушалар көп мөлшерде түзіліп, қолданылмайды. Қазіргі уақытта тамыр ісіктерінің жіктелуі Н.И.Кондра­шин (1963) бойынша .

Барлық тамыр ісіктерін 4 топқа бөледі:



Қатерсіз тамыр ісіктері

Қатерлі тамыр ісіктері

Тамыр аномалиясы


Лимфангиомалар.


1. Қарапайым .

2. Кавернозды

3. Тармақты

4. Кешенді (Қарапайым . + кавернозды; кавернозды + тармақты )

5. Аралас (гемангиолимфома, гемангиофиброма, нейроангио­фиброма)

6. Жүйелі гемангиоматоз



1. Гемангиоэн-дотелиома

2. Гемангиосар-кома ( Комози ісігі )




1. Туа пайда болған тамыр дағы 2. Гемангиэктаздар






Клиникасы. Гемангиома қатерсіз болғанына қарамастан тез,үдеп өседі. Гемангиомада қабақ,құлақ қалқаны,ауыз қуысы функциональді бұзылады. Өсумен қатар,ісік қабыршақтанады,қанайды, инфицирленеді. Қабыршақтану,инфицирлену тром­бофлебит, эмболия, сирек сепсис дамуына әкеледі. Қабыршақтану ерекшелігі іріңдеген гемангиоманың олардың ұзақ ағымды болуы,жара беткейінің ерте жазылмауы. Гемангиоманың түсі қандай тамырдан дамығанына байланысты әртүрлі болуы мүмкін:қызыл,қызыл-көк,көкшіл. Егер ісік терең орналасқан жағдайда ,тері өзгермейді. Ісік тамырмен басылғанда оның көлемі кішірейіп,бозғылттанады,жалпақ болады. Басылмаған жағдайда бастапқы қалпына келеді. Айқайлағанда,басты еңкейткенде гемангиома қанға толады,көлемі ұлғаяды. Балаларда кездесетін гемангиома ішінде емізіктәрізді және жұлдызтәрізді пішіні жиі кездеседі. Тармақты гемангиомада ғана пульсация байқалады. Гемангиоманың беткейі оңай анықталады. Оның терең орналасқан жағдайларда диагнозды вазографиямен анықтайды (25-40% сергозин-10-30 мл).Баланың өмірінің алғашқы айларында ісіктің өсуі тез ,ал екінші жартысында оның анықталуы кеш болады. Гемангиомамен балаларда жүректің даму ақауы,өкпенің даму аномалиясы қатар болуы мүмкін. Оны баланы зерттегенде есте сақтау қажет . Беттің және жақтың үлкен гемангиомаларында R- зерттеу қажет.Кейде масса тамыр ісіктерінің ішінде R- суретте ұсақ нүктелі ангиолит (флебо­лит) анықталуы мүмкін. Сүйек ісіктерінің ішінде жақ сүйегінің гемангиомасы сирек кездеседі 1,5% .Бірақ асқыныстар сирек кездеседі.

Лимфангиомлар - лимфа тамырларынан дамитын ісік болып тпбылады. эмбрио­нальді кезеңде тамыр ақауының дамуымен сипатталады,сондықтан туылған соң 70% балаларда диагноз қойылады. Клиникасы - өсуі баяу,бірақ үдейді. Может соче­таться с гемангиомамен , нейрофиброматозбен қатарласуы мүмкін. Жиі орналасатын орындары: ерін,қабақ,құлақмаы –шайнау аймағы,мұрын,тіл.

Нейрофиброматоз немесе Реклингаузен ауруы , немесе туа пайда болған нейрофиброматозды элевантиаз және Брумс және т.б аурулар. Жүйке бағаны бойымен дамитын ісіктермен сипатталады. Реклингаузен 1882ж., тері фибромасы мен и невромасының даму патогенезінде эндо- и пе­риневрииден дамитындықтан , "нейрофиброматоз" терминінін ұсынды. Нейрофиброматоздың этиологиясының 2 теориясын ұсынады :

I. Эмбриональді кезеңде ұрықтың қалыптасуының алмасу теориясы (Конгейм, 1878ж.)

2. Ішкі секреция безінің жүйелі бұзылысы және вегетативті жүйке жүйесінің тепе-теңдігі теориясы.

Симптомтар туылған кезде жиі жас балалық шақта анықталады. Бірақ көмекке кеш жүгінеді.Ер кісілер әйелдерге қарағанда жиі ауырады.Тұрақты белгілері болып,төменде аталған белгілер(тетрада):

I.Тері түсі " сүтпен кофе тәрізді". 25-75% науқастарда туыла сала анықталады. (аяқ-қолда,қолтықасты,бел аймағы). Пигментті дақтарға қарағанда –олар дененің ашық беткейлерінде кездеседі. Пішіні әртүрлі болуы мүмкін,бірақ теріден шығып тұрмайды.

2. терінің және теріастының ісіктері пішіні әртүрлі болуы мүмкін.

В.А.Савицкий бойынша нейрофиброматоздың терілік белгілерінің 3 тобын ажыратады:

I. Элефантиаз (слоновость) –үлкен размерлі ісік

2. Нейрофиброматоздың көптеген түйіндік пішіні.

3. Массивті пигментті терілік өсінділері

4. жүйке бағанының ісігі,кез-келген ағзада, бет тінінде , денеде,аяқ-қолда кездеседі. .

5.науқастың физикалық және психикалық кемшіліктері .

Тұрақты емес симптомдарға : бет сүйегінің және ми бассүйегінің деструкциясы, көру ағзасының зақымдалуы,тіс-жақ аномалиясының болуы.

Сілекей безінің ісігі .

Сілекей безінің эпителиальді емес ісігі балаларда өте сирек кездеседі. Сілекей безінің эпителиальді ісігі балаларда бүкіл жақ-бет аймағының түзілістерінің 1% құрайды.

Олар көбінесе 10 жастан асқан балаларда жиі кездеседі, жиі қыздарда.Балаларда аралас және мукоэпидермоидты ісік жиірек кездеседі. Сілекей безінің қатерлі ісігі өте сирек кездеседі.

Полиморфты аденома ( аралас ісік). Құлақмаңы және төменгі жақсүйекастылық ,сонымен қатар қатты және жұмсақ таңдайда кездеседі. Әдетте ісік бір түйін ретінде баяу өседі,айналасындағы тінге өспейді, фиброзды капсуласы бар , метастаз бермейді, рецидивке бейім емес. Баяу өсіп өте үлкен размерге жетуі мүмкін. Макроскопиялық тілік жасағанда ісік біртекті,тығыз,ақ түсті,оларда шеміршек тәрізді консистенциялы сүйек тінді аралшық кездесуі мүмкін.

Мономорфты аденома (аденолимфома). Сілекей безінің дизонтогенетикалық түзілісі, жиі құлақмаңы сілекей безінде орналасады. Безді және лимфоидты компоненттердің қатарласуымен сипатталады. Бұл ісікті 12-16 жастағы балаларда сирек кездестерді.

Диагноз лимфоидты компоненте фолликул ісіктерінің болуына байланысты қойылады.



Мукоэпидермоидты ісік. Ол 5-12 жастағы балаларда кездеседі. Ол эпителидің аралық түрлерінің шырышты және эпидермоидты қабілеті бар жасушаға айналуына байланысты.

Иллюстрациялық материал:

  1. Презентация


Әдебиеттер:

  1. Персин Л.С. и др. Стоматология детского возраста. - М.: Медицина, 2006. – 640 с.

  2. Курякина Н.В. Детская терапевтическая стоматология. – М. –Н.Новгород, 2007– 744 с.

  3. Харьков Л.В., Яковенко Л.Н., Чехова И.Л. Хирургическая стоматология и челюстно-лицевая хирургия детского возраста /Под ред.Л.В.Харькова. - М.: «Книга плюс». 2005- 470 с.

  4. Супиев Т.К., Зыкеева С.К. Лекции по стоматологии детского возраста (учебное пособие).- Алматы, 2006.- 615 с.

  5. Ральф Е. Мак-Дональд. Дэвид Р. Эйвери: перевод с английского проф.Т.Ф.Виноградовой. Стоматология детей и подростков. МИА: М., 2003.

  6. Кабулбеков А.А., Негаметзянов Н.Г., Кабулбекова Ж.А. Профилактика стоматологических заболеваний у детей. – Алматы, 2007. – 99 с.

  7. Виноградова Т.Ф. Атлас по стоматологическим заболеваниям. -М., 2007. - 214 с.

  8. Хоменко Л.А. Терапевтическая стоматология детского возраста. Киев . 2007- 815 с.

  9. Ермуханова Г.Т. Опухоли и опухолеподобные образования челюстно-лицевой области у детей и подростков. – (учебное пособие). – Алматы, 2007. – 110 с.

  10. Абралина Ш.Ш. Комплексная реабилитация детей с врожденной расщелиной верхней губы и неба. – (учебное пособие).-Семей, 2006.- 65с.


Бақылау сұрақтары (кері байланыс)

  1. Балалардағы ЖБА жұмсақ тіндерінің ісіктерінің жіктелуі

  2. Қан тамырлық ісіктер

  3. Гемангиома белгілері

  4. Сілекей бездерінің эпителиалды ісіктері




©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет