Адам және жануарлар физиологиясы ”



жүктеу 1.39 Mb.
бет6/7
Дата25.04.2016
өлшемі1.39 Mb.
1   2   3   4   5   6   7
: CDO -> OBSOJ
OBSOJ -> Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> 1 обсөж тақырып: Әдеби тілдің жалпыхалықтық тілмен арақатынасы
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû Áiëiì æ¸íå ¹ûëûì ìèíèñòðëiãi “Ñûðäàðèÿ” óíèâåðñèòåòi
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау
OBSOJ -> «Мәдениеттану» пәнінен СӨЖ сабақтарының
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау

Бүйректің қызметтері


Бүйректі тек несеп жасап шығарушы орган деп түсіну жеткіліксіз. Оның осыган тығыз байланысты гомеостазга қатысты, көптеген қызметтерін атауга болады. Мәселен ол:

1. Организмдегі қан мен ішкі ортаның басқада сүиықтарының көлемін, олай болса, бүлардың негізгі бөлігі болып табылатын судың баланысын реттеп отырады: Өйткені, судың денеден сақтауы болмаса сыртқа шығарылуы көп жағдайда несеп мөлшеріне байланысты.

2.Ішкі сүйық ортаның иондық құрамын, бүкіл организмдегі иондық баланысты сақтауга баиланысты :

3.Ішкі орта сүйықтарының осмостық қысымының түрақты болуына көмектеседі. Өйткені, олардағы осмобелсенді заттардың/ түздардың мочевинаның глюкозаның т.б / сыртқа шығарылуын өзгертеді.

4.Қышқылдың — сілтілдік баланысқа көмектеседі. Бүл үшін сыртқа шығарылуға тиісті сутегі иондарын, сілтілі қосылыстарды т. б өзгертеді:

5.Азот алмасуының ақырғы өнімдерін және бөгде заттарды сыртқа шыгаруға қатысты.

6.Тамақпен түскен артық органикалық заттар мен денедегі: метоболизм барысында түзілетін / глюкоза , амин қышцылдары ,

т.б./ артық өнімдерді сыртқа шығарады:



  1. Белоктар, липидтер, көмірсулар метоболизміне қатысады:

  2. Артериялыц қысым реттелуіне әсер етеді:

9. Эритропоэтин жасап шығару арқылы эритропоэзге
қатысады: Қан үюын реттейтін факторларды жасайды /урокиназа тромбопластин, тромбоксан, простациклин , гепарин,т.б. ;

  1. Ферменттер мен басқа да біраз физиологиялық заттар синтездеп және секрециялайды /ренин, брадикинин, витамин Д, т.б;

Сыртқа шығару процесі.

Сыртқа шығару процесінің маңызы. Зат алмасу процесінің барысында тузілетін кейбір ыдырау өнімдерін организм пайдалана алмайды.Мысалыщалыпты жагдайда жүретін клеткадагы зат алмасу процесаінің нэтижесінде бір жагынан үнемі жаңа заттар жасалса ,екінші жагынан белок және нуклеин цышцылдары ыдырап мочевина, несеп цышцылы, аммиак т.б. цурамында азоты бар «қалдық» ыдырау өнімдері бөлінеді . Бүл ыдырау өнімдері бірте-бірте көбейе берсе, организмді улап, тіршілік процесіне үлкен зиян келтіреді. Әртүрлі ауруларга байланысты бүйректің жүмысы нашарласа, бүл «қалдық» заттардың концентрациясы қанда және лимфада, ткань аралық сүйықтықта нормадан көп жиналатындыгы соншалықты, тіпті организмді өлімге соқтырады. Дені сау адамның қанында мүндай ыдырау өнімдерінің мөлшері үнемі аз цалыпта болады, өйткені түзілген «қалдық» заттарды бүйрек дереу организмнен шыгарады.

Зат алмасу процесінің соңында пайда болган ыдырау өнімдерінің көбісі оның судагы ерітіндісі күйінде сыртца бөлінеді.Оны несеп зәр деп атайды. Тек газ алмасу процесінің нәтижесінде пайда болган өнімдер газ күйінде өкпе арқылы организмнен бөлініп шыгарылады.

ОБСӨЖ №36
Тақырыбы: Рецепторлар мен талдағыштардың классификациясы.
Коллоквиум

Рецепторларға жалпы сипаттама


Әр түрлі рецепторлардағы жүйке импульстерінің дәрежесіне сипаттама.
Сенсорлық жүйелердің адаптциясы.
ОБСӨЖ №37
Тақырыбы: Дәм анализаторлары.
Жоспар;

1.Дәм рецепторлары.

2.Дәм рецепторларының электрофизиологиясы.

Дәм хеморецепторлары контактылы рецепторларға жатады, сезгіштігі жағынан орташа денгейде, еріген затттардың аз шамасынан қозу күйіне келеді. Олар ауызға түскен заттар сипаты мен концентрациясы туралы ақпарат береді. Адамда дәм рецепциясының зонасы ауыз қуысында, тіл емізікшелерінде, көмекейде (бадамшада), жұтқыншақтың арт жағында, жұмсақ таңдайда орналасады. Дәм рецепторларының ең көп орналасқан жерлері - тілдің ұшы, бүйірлері және түбі (артқы бөлімі). Тілдің үстіңгі беті мен астыңғы жағында мұндай хеморецепторлар жоқтың қасында Дәм рецепторларының бүршіктері - ауызда топтасып орналасады, пішімі сопақша, микроскоппен қарағанда пиязга ұқсайды. Сондықтан оларды кейде дәм пиязшықтары деп те атайды. Дәм пиязшықтарының адамдағы саны 10000-дай. Әрқайсысының ұзындығы мен көлденеңі-70 мкм-дей (7-10м).

Дәм пиязшығында клеткалардың бірнеше типі бар: соңғы сезгіш рецепторлық клеткалар, тірек клеткалар, базальды жөне перигеммальды клеткалар. Әр пиязшықта бірнеше ондаған клеткалар болады. Пиязшықтар эпителий қабатарына перпендикуляр жатады және оның әрқайсысының апикальды бөлімі тар саңылау арқылы ауыз қуысымен қатысады, ал базальдық бөлімі базальдық мембрана арқылы бөлінген дәнекер тканімен шектеседі.

Дәм пиязшықтары орналасқан дәм емізікшелерінің үш түрін ажыратады: саңырауқұлақ тәрізді, науа тәрізді және жапырақ тәрізді.

Дәм сезетін клеткалар организмнің ең қысқа өмір сүретін эпителий клеткалары: шамамен әрбір 250 сағатта әр клетка жаңарады; пайда болған жас клетка дәм бүршігінің шетінен орталығына қарай жылжиды. Рецепторлық дәм клеткасының ұзындығы - 10-20 мкм (1-2-10-5) көлденеңі - 3-4 мкм (3-4-10-5м): жжоғарғы саңылауға қараған ұшына өте жіңішке -0,1-0,2 мкм-дей (1-2·10-6м) 30-40 микробүрлері болады. Микробүрлер бүршіктер каналдарына адсорбцияланған химиялық заттар әсерлерін қабылдап, рецепторлық клеткалар қозуында маңызды рөл атқарады деп есептеледі. Шамасы, микробүрлер облысында белсенді орталықтар –рецептордың стерео-спецификалық учаскесі жатқан болуы керек. Олар әр түрлі заттарды таңдап адсорбциялайды.

Адамның әр түрлі химиялық заттарды қабылдауын психофизикалық әдістермен зерттеу арқылы негізгі төрт дәм түйсігі бар екендігі анықталды: тәтті, қышқыл, тұзды және ащы. Табиғи жағдайда тамақ ішу кезінде ауыз қуысының кілегей қабығы бірнеше модальды күрделі стимулдар әсеріне ұшырайды, өйткені эпителиде хеморецепторлардан басқа көптеген механикалық терморецепторлар бар. Олай болса, дәм түйсігі мультимодальді болады.

Аталған негізгі дәмдерден басқа сілтілі (сабын тәрізді және металл - темір татыған) дәм де болады. Қышқыл дәмді анықтаушы негізгі фактор Н+ иондары деп есептеледі. Басқа дәмдерді заттардың химиялық құрылымы арқылы айту қиын.

Негізгі дәмдерді сезетін арнайы хеморецепторлар бар деп есептеледі. Өйткені, мысалы, тілдің түбі - ащыны, ұшы –тәттіні, ал бүйірлері- қышқыл және тұзды дәмді жақсы сезеді.

Әр түрлі дәмдер үшін түйсік табалдырығы бірдей емес. Мәселен, ащы дәм заттың өте аз концентрациясында-ақ білінеді, ал тәтті мен қышқылды сезу табалдырығы шамалас.

Әр түрлі адамдардың дәм сезгіштігінің абсолютті табалдырығы әртүрлі заттарға түрліше, тіпті кейбірін (мысалы, креатинді) мүлде сезбейді де. Мұнымен қатар, дәм сезгіштігінің абсолютті табалдырығы адамның функциональдық күйіне де (ашығу, ток көздері, екі қабаттылық т.б.) байланысты.

Абсолютті дәм сезгіштікті өлшегенде екі түрлі баға болуы мүмкін: бірінде - дистилденген су дәмінен өзгеше, бірақ белгісіз ("түсініксіз") дәм түйсігі пайда болады да, екіншісінде - белгілі дәм түйсігі туады. Соңғы түйсіктің туу табалдырығы жоғары болады. Заттар концентрациясының орташа диапазонында минимальды айыру табалдырығы байқалады, ең үлкен концентрацияларға өте бастағанда ол күрт жоғарылайды. Сондықтан 20 проценттік қант ерітіндісі – ең тәтті, 10 процентік натрий хлориды - ең тұзды, 0,2 процентік тұз қышқылы - ең қышқыл, 0,1 проценттік хинин сульфаты – ең ащы болып бөлінеді. Әр зат үшін контраст табалдырығы (J\J) әр түрлі.

Дәм түйсігінің шамасы тілдің тітіркендірілген бетінің аумағына да байланысты. Дәмді ерітіндіні сұйылтса, оның есесін сол ерітіндімен көбірек рецепторларды тітіркендіру арқылы толтыруға болады (кеңістіктік суммация нәтижесі деп қарау керек). Бұлармен қатар, дәм түйсігінің шамасына әсер ету ұзақтығы мен ерітінді температурасы да әсер етеді.

Дәм тіркендіргіші ұзақ әсер етсе, адаптация жүреді, яғни түйсік шамасы төмендейді. Адаптация ұзақтығы еретінді концентрациясына пропорционал болады. Ащы мен қышқылдан гөрі тәттіге және тұзды дәмге адаптация жылдамырақ жүреді. Бір дәмге жүрген адаптация кейбір басқа дәмге де сезгіштікті өзгертеді (айқаспалы адаптация).

Бірнеше дәм тітіркендіргіштерін бір мезгілде немесе бірінен соң бірін қолданса дәм контрастын, немесе дәмдер араласуын туғызады. Мәселен. ащыға адаптация тұздыға және қышқылға сезгіштікті жоғарылатады; тәттіге адаптация қалған басқа дәмдерге сезгіштікті жақсартады. Бірнеше дәм заттары араласуынан қоспадағы компоненттердің ешқайсысына да ұқсамайтын жаңа бір дәм түйсігі туады.

Эволюция барысында дәм сезу тамақ таңдау және қабылдамау механизмі ретінде қалыптасқан. Табиғи жағдайда дәм түйсіктері тамақ туғызатын иіс, тактильді, температуралық түйсіктермен комбинацияланады. Тамаққа таңдамалы қатынас туа пайда болған және жүре қалыптасқан механизмдерге негізделеді.

Өткізгіш жолдары. Микроэлектродтарды дәм бүршіктеріне енгізу арқылы жануарларда жүргізілген тәжірибелер көрсеткеніндей, рецепорлық клеткаларда туатын суммарлық (жиынтық) потенциал тілге әсер ететін заттарға (қант, тұз, қыжыл) байланысты өзгереді. Бұл потенциал жай (баяу) дамиды. Оның максимумы әсер басталған соң 10-15 с. өткенде байқалады, бірақ дәм сезу нервінің талшықтарында электрлік белсенділік одан әлдеқайда ерте білінеді. Рецепторлық дәм сезгіш клеткалары күрделі синапстар арқылы афференгтік нерв талшықтарымен байланыста болады.

Дәм сезгіштігінің барлық түрлерінің өткізгіш жолдары дабыл шегі (сымы, тіл нервінің тарамы) мен тіл-жұтқыншақ нерві. Бұлардың сопақша мидағы ядроларында дәм анализаторының бірінші нейроны орналасқан. Бұл нейрондар талшықтарының көпшілігі білгілі бір спецификалы импульсация көрсетеді: тек тұзға, қышқылға және хининге ғана жауап береді. Қантқа сезгіштік көрсететін де талшықтар бар. Дегенмен, қазіргі кездегі көбірек сенім туғызатын гипотеза бойынша, төрт негізгі дәм түйсіктері туралы ақпарат жеке талшықтарда туатын импульстер арқылы емес, дәм затымен әсер еткенде бір мезгілде, бірақ әр түрлі қозу күйіне келетін көп талшықтар тобында импульстер жиіліктерінің түрліше бөлініп байқалатындығы түрінде қолыданады.

Афференттік дәм сигналдары ми бағанындағы (сопақша мидағы) жеке шоғыр ядросына келеді. Ондағы екінші нейрондар аксондары медиальды ілгек (лемниск) құрамында таламустың доға тәрізді ядросына (вентромедиальды комплекске) барады. Бұл жерде үшінші нейрондар орналасады. Бұлардың аксондары ми қыртысынын дәм сезу орталығына бағытталады. Бұл орталық соматосенсорлық қыртыстың төменгі бөлімінде тіл өкілдігі облысында немесе қоршау тәрізді ядрода жатуы мүмкін.

Қазіргі кездегі электорфизиологиялық мәліметтер дәм анализаторынын әр түрлі деңгейлеріндегі дәмдік афференттік сигналдар өзгерістерінің (түрленулерінің) мәнісін, сипатын дәл басып айтуға мүмкіндік бермей отыр


Бақылау сұрақтары:

  1. Дәм сезу рецепторлары.

  2. Өткізгіш жолдар.


ОБСӨЖ №38
Тақырыбы: Иіс анализаторлары

Тест сұрақтары:


1. Иіс сезу анализаторы .

а) мұрын


в)құлақ

с)көз


д)тіл

е)тері
2.Көру анализаторы .

а)көз

в)құлақ


с)мұрын

д)тіл


е)тері
3. Есту анализаторы.

а) құлақ тері

в) тері

с)мұрын


д)тіл

е) көз
4. Иіс сезу анализаторы .

а) мұрын

в)құлақ


с)көз

д)тіл


е)тері
5. Дәм сезу анализаторы.

а) тіл


в)құлақ

с)мұрын


д) көз

е)тері
6.Сипап сезу анализаторы.

а) тері

в)құлақ


с)мұрын

д)тіл


е) көз

ОБСӨЖ №39
Тақырыбы: Есту анализаторлары.

Жоспар:
1.Есту органы, оның құрылысы және қызмет етуі .

2.Дыбыстық ұзақтығын күшін және томдарын жоғары төмен, талдау.

Организмнің есті функциясының пайда болуы дыбыспен байланысты. Дыбыс физикалық құбылыс ретінде серпімді орта бөлшектерінің төрбелмелі қозғалыстары болып табылады. Бұл тербелістер талқын түрінде ауада, суда және қатты денелерде тарайды. Есту анализаторы ауамың периодты тербелістерін қабылдап, олардың механикалық энергиясын нерв қозуына трансформациялайды – қабылданудың субъективі; түрі –есті түйсігі.

Анализатордың шеткі бөлімі – құлақ, ол сыртқы, ортаңғы және ішкі болып бөлінеді.

Сыртқы құлатқты – құлақ қалғаны мен сыртқы есету жолы (түтігі құрайды). Құалак қалңалмы арқылы ұсталған дыбыс толқындары сыртқы есту жолымен (ұзымдыны – 21-27 мм, диаметрі – 6-8 мм) өтіп, дабыл жарғағына жететі. Дабыл жарғағы қалындығы 0,1 мм, тамшықтардан тоқылған, сыртқы құлақты ортаңғы құлақтан (дабыл қуысынан) бөліп тұратын қалңа. Пішіні ішке қарай иілген воронка тәрізді. ОЛ ыртқы есту жолы арқылыл жеткен дыбыс тербелістерінің әсерінен тербеліске келеді.

Ортаңғы құлақ қуысы ауамен толып тұрады. Онда өзара байланысқан үш сүйектен тұратын тәзбен бар: балғашық, төс және үзеңгі. Бұлар дабыл жарғағының тербелісін ішкі құлақ қарай откізеді. Балғашықтың тұтқа жағы дабыл жарғағамен, ал екінші жағы төскен байланысқан. Төсие ішкі құлақ жағынан үзңгі сүйек келіп байланысады. Үзеңгіге оның алдынадағы сүйектер арқылы амплитудасы келіген, бірақ күні өскен тербелістер келеді. Қеңсі табаны ішкі құлақты ортаңғы құлықтан бөліп тұрған сопақша терезе жарғағына жалғасады. Сонаңша терезе мембранасына жететін дыбыс толқындарының қысымы 22 ел өседі. Бұл жағдайдың маңызы ерекше. Осының арқасында дабыл жарғанына әсер мембранасының кедергісін жеңіл ұлу түтіктегі сұйықтың бағаның қозғалысқа келтіре алады.

Ішкі құлақ пен ортаңғы құлақ арасындағы қабырғада сопақша терезеден басқа, мембранамен қапталған дөңгелек терезе болады. Сонақша терезе арқылы туған ұлу түтіктегі сүйықтың тербелісі әлсіремей (өшусіз) доңгелен терезеге жетеді. Егер осы терезедегі мембрана болмаса, сүйықтықтың сығылмайтындығынан оның тербелісі бөлмас еді.

Ортаңғы құлақтағы арнайы механизм рецепторлық есту аппаратын ұзақ, шамадан артық дыбыс әсерінен сақтандырады. Бұл ондағы тимпанальды ет және үзеңгі еті деп аталатын екі еттің рефлекторлық жиырылуына байланысты болады. Мұның біріншісі балғашық тұтқасына бекіген, екіншісі үзеңгіге бекіген. Тимпанальды ет жиырылғанда дабыл жарғағының керілуі күшейеді, ал бұл оның күшті дыбыстардан тербеліс амплитудасынын артып кетуін шектейді. Екінші ет үзеңгі қозғелыстарын шектейді. Ортаңғы құлақтары ауа кеңістігінің қысымы атмосфералыққа жақын болады. Сондықтан дабыл жарғағы қалыпты тербелістер жасайды. Қысым теңдігін сақтауға евстахий түтігі деп аталатын арнайы құрылым көмектесед. Ол түтік өртаңғы құлақ қуысын жұтқыншақпен байланыстырады.

Жұтылу қимылдары кеззінде дабыл қуысына атмосфералық ауа түседі, екі орадағы қысым шамасы теңеледі ұшақ ұшқанда, қоңғанда, лифтімен тез төмен түскенде не жоғары көтерілгенде адамдардың жұтыну қимылдарын жасауының қажеттілігі де осыдан. Дыбыс толқындары ауа арқылы ғана емес, бас сүйек арқылы да беріледі. Егер құлақты тығындап қойып, дыбыс шығарып тұрған камертонды бас сүйектің әр жеріне (төбеге, мңдайға, шүйдеге, т.б) тигізсе, ол естіледі. Өйткені, камертон дыбысынан сүйситер тербеліске келеді. Ал бұл тербеліс өз тарапынан рецепторлык есту аппаратын тербейді.

Ішкі құлақ. Мұнда анализатордың рецепторлық аппараты орналасқан: 1) вестибулярлық (босаға мен жартылай доңгелек каналдар). 2) есту (ұлу түтік) анализаторы. Ұлу каналы ұзына бойына, ең ұшына дейін екі жарғақ арқылы бөлінген: 1) біраз жұқалау – вестибуляры мембрана (Рейснер мембранасы), 2) тығыз, серпімді негізгі (базилярлы) мембрана Ұлу түтіктің жоғарғы ұшында бұл мембаранлар қосылады және сол жерде тесік және геликотрема болады. Вестибулярлық және негізгі мембрана арқылы сүйекті қанал үш сатыға: жоғары – вестибулярлы канлаға; ортаңғы – жарғақты (ұлу түтік) каналға; төменгі – дабыл (тимпональ) каналына бөлімеді. Вестибулярлық саты сонақша терезеден басталып, ұлу түтіктің жоғарғы ұшына дейін созылады, сол жерде геликотрема (тесік) арқылы дабыл сатысымен қатынасады. Дабыл сатысы (төмеңгі қанал) доңгелен терезе облысынан басталады, яғни Ұлу түтіктің бұл екі қаналы (жоғары және төмен сатылары) сонақша терезеден басталып, доңгелек терезеде аяқталатын және геликотрема арқылы өзара қатынасатын бір ғана канал тәрізді. Жоғары және төменгі каналдар құрамы жағынан жұлын сүйықтығына ұқсас перилимфамен толып тұрады.

Жоғары және төменгі каналдар арасында, яғни вестибулярлы және негізгі мембраналар арасында ортаңғы – жарғақты қанал орналасады. Бұл каналдың қуысы ұлу түтіктің басқа қаналдарының қуысымен қатыаспайды және ғыдолимфаға толы болады.

Ортаңғы қаналда, негізгі мембрана үстінде дыбыс қабылдаушы аппарат – спиральды (корти) оған жатады.

Онда рецеторлық түтік жасушалар бар. Осы жасушалар механикалық тербелістерді электр потнециалдарынаайналдырады, онда ету нервінің тамиыңтары қозады.

Корти органы төрт қатар болып өрналасқан түкті стереоцилі клеткалардан тұрады. Оның біреуі – ішікі – 3,5 мыңға шама клеткасы бар ,ал қалған үшеуісыртқылар деп аталады, онда 20 мыңнан аса клетка болады. Ішкі қатарды сыртқылардан көрти доғалары бөліп тұрады. Түкті клеткалар стереоцилилері эндолимфаға батырылған және оларды жоғары жағынан жапқыш және текториалды мембрана жауып жатады.

Корти орнанының базальды бөлімінде (сонақша терезеге жақыл жерде) жоғарғы жиіліктегі дыбыс толқындарын қабылдайтын, ал аникальды (ұлу түтіктің жоғарғы ұшы жағында) бөлімінде тек төменгі жиілікті төдады қабылдайтын клеткалар орналасқан. Жиілікті анализдеудің мұндай кеңістіктік тәсілі орын принципі деп аталады


ОБСӨЖ №40
Тақырыбы: Көру өткірлігі.

Реферат


Көздің жалпы құрылысы
Электроэритрограмма.
Талдағыш оргындардың қарым-қатынасы.
ОБСӨЖ №41
Тақырыбы: Рефраксия

Тест сұрақтары:
1.Рефракция

а) көздің көру өткірлігі

в) көз сєулелерінің 1 нүктеде ќиылысуы

с) 2 көздің сєулелерініњ 1 нүктеде ќиылысуы

д) ең жаќын жєне ең алыс бейнені ќабылдау аралыѓы

Е) 2 көздің сєулелерініњ 1 нүктеде ќиылысуы

2.Аккомадация облысы

А) ең жаќын жєне ең алыс бейнені ќабылдау аралыѓы

В) көздің көру өткірлігі

С) 2 көздің сєулелерінің 1 нүктеде ќиылысуы

Д) көз сєулелерінің 1 нүктеде ќиылысуы

Е) 2 көздің сєулелерініњ 1 нүктеде ќиылысуы


3.Эмметропикалыќ рефракция

А) Ќалыпты көру

В) Жаќыннан көру

С) Алыстан көру

Д) әртүрлі көз сєулелері әртүрлі ара ќашыќтыќта бір нүктеде ќиылысуы

Е) әртүрлі сәулелер әртүрлі нүктеде ќШыһысуы


4.Миопикалыќ рефракция

А) Жаќыннан көру

В) Ќалыпты көру

С) Алыстан көру Д) әртүрлі сєулелер әртүрлі нүктеде ќиылысуы

Е) әртүрлі Көз сєулелері әртүрлі ара ќашыќтыќта бір нүктеде ќиылысуы
5.Гиперметропикалыќ рефракция

А) Алыстан көру

В) әртүрлі көз сєулелері әртүрлі ара ќашыќтыќта бір нүктеде ќиылысуы

С) Ќалыпты көру

Д) әртүрлі сєулелер әртүрлі нүктеде ќиылысуы

Е) Жаќыннан көру


6.Спецификалыќ рефракция

А) әртүрлі көз сєулелері әртүрлі ара ќашыќтыќта бір нүктеде ќиылысуы

В) Алыстан көру

С) Ќалыпты көру

Д) әртүрлі сєулелер әртүрлі нүктеде ќиылысуы

Е) Жаќыннан көру


7.Хроматикалыќ рефракция

А) әртүрлі сєулелер әртүрлі нүктеде ќиылысуы

В) Жаќыннан кµру

С(әртүрлі көз сєулелері әртүрлі ара ќашыќтыќта бір нүктеде ќиылысуы

Д) Ќалыпты көру

Е) Алыстан көру



ОБСӨЖ №42
Тақырыбы: Мидың жоғарғы бөлшектерінің өткізгіш жолдары.
Коллоквиум

Мидың жалпы құрылысы


Тітіркендіру және экстирпация әдістерімен ми сыңарларының қызметі
Мидың жоғарғы бөлшектерінің өткізгіш жолдары

ОБСӨЖ №43
Тақырыбы: Шартты рефлекстер жөніндегі ілім.
Красногорский 1906ж адамның аузын ашу, жұтыну қимылдарын (шартсыз рефлекстерін) тамақ берумен бекіте отырып, шарттты тамақ рефлекстерін алды. Кейін ол шықшыт безінің сілкейін жинайтын ергекше уапсула жасау арқылы сілекей бөліну рефлексін бақылады. Адамдардағы шартты рефлекстерді В.М.Бехтеров пен В.П.Протопоновта зерттеген. Түрлі әдістемелер қолдану арқылы жүргізілген көптеген эксперимент жұмыстарының нәтижесінде мынадай қортынды шықты: адамның жоғары нерв әрекеті де жпануарлардікі сияқты рефлекторлық механизмге негізделеді және қыртыс функцияларының негізгі заңдылықтары оларға ортақ болып табылады. Айырмасы: адамдарда оң және теріс шартты рефлекстер (тітіркендіргіштер комплексіне, ұзақ кешіккен рефлекстер) жылдам алынды. Ең негізгі айырма: адамда психиканың дамуының ең жоғарғы сатысы сана бар. Адам да, жануарда өзінің психикалық әрекетінде сыртқы дүние құбылыстарын бейелейді. Бірақ адам өз санасында сыртқы ортаны бейнелей отыра, оны жинақтайды және олардың арасындағы заңдылықты ашады. Бұл адамға табиғатты өзіне бағындыруына және еңбек ету барысында дүниені қайта жасауына мүмкіндік береді. Адам миын кез-келген жануар миынан айыратын негізгі сапалық өзгешелік-саналы ойлау-сөйлеуден көрінеді. Сөздің тітіркендіргіш ретіндегі ролі туралы Павлов былай деп жазды. “Сөз адам үшін, әрине, оған және жануарларға әсер ететін басқа да ортақ тітіргендіргіштер тәрізді нақтылы шартты тітіргендіргіш; дегенмен солай бола тұра ол, бұл тұрғыдан алғанда, жануарлар шартты тітігендіргіштерінің ешқайсымен ешқандай сандық та,ғ сапалық та салыстыруға келмейтін, бәрін қамтитын тітіргендіргіш болып табылады.

Адамның жоғары нерв әрекетінің ең күрделі көріністерінің негізінде де шартты рефлекстердің ұзын қатары жатады. Адамдағы жаңа принцип: олардың ми қыртысында шартты байланыс негізінен сөздің қатысуында жасалады.

Бұл болмыстың тікелей сигналдау жүйесі. Ол адамға тән. Бірақ болмысты сигналдаудың тағы бір ерекше, адамға тән жүйесі бар. Ол 2-ші сигналдық жүйе. Бұл арқылы сыртқы және ішкі ортада жатқан құбылыстар, өзгерістер сөз арқылы хабарлады. Мұны Павлов “бірінші сигналдың сигналы”-деп атады. Екі сигналдық жүйеге сай адамның рецепторына әсер ететін тітіргендіргіштердің өзі 21 түрлі; тікелей және сөздік. Сөздің өзі кез-келген тікелей тітіргендіргіштердің әсерін ауыстыра алады, сондықтан. Оларға сай реакцияларды тудыра алады. 2-ші сигналдық жүйе арқылы адым болмысты толығырақ, анығырақ бейелейді, одан дерексіздене де алады, толыпжатқан тікелей тітіргендіргіштерді жинақтай алады. Осы жаңа, жинақталған сигналдарды анализдеу мен синтездеу ерекше адамдық жоғары ойды құрайды. 2-ші сигналдық жүйенің таңқаларлық ерекшелігі-шартты байланыстыра жасалуының жылдамдығы: адам бір рет естісе не кітаптан оқыса болғаны, оның ми қыртысында жаңа байланыстар пайда болады. олардың мықтылығы соншалық, кейде ешқандай бекітусіз көптеген жылдар бойы сақталады. Саналы ойлау сөз, сөйлеу арқылы көрінісін, мазмұнын білдіреді, яғни тілге байланысты.
ОБСӨЖ №44
Тақырыбы: Ми қыртысының әр түрлі алаңдарының функционалдық сипаттамасы.
Тест сұрақтары:

1. Ми қыртысының беткейінде тігінен орналасқан және үш бұрыш пішінді келеді.

А) пирамидалық топшалар

В) лимбикалық жүйе

С) гипокамп қатпарлары

Д) майда жұлдызша топшалар

Е) ұршық тәрізді топшалар
2. Ми қыртысында орналасады және жұлдыз пішінді келеді.

А) майда жұлдызша топшалар

В) лимбикалық жүйе

С) пирамидалық топшалар

Д) гипокамп қатпарлары

Е) ұршық тәрізді топшалар


3.Ми қыртысының аксондарының горизантал және тік

орналасуы.

А) ұршық тәрізді топшалар

В) лимбикалық жүйе

С) пирамидалық топшалар

Д) майда жұлдызша топшалар

Е) гипокамп қатпарлары
4. Қыртыстағы эфферентті нейрондар

а)пирамида жіп бұта, өрмекші тәрізді жасушалар

в)қыртыстың терең қабатындағы импульстері

с) импульстері қыртыс бетіне паралель тарайды

д) жұлдызды және аксоны кішкентай орташа пирамидалы нейрондар

е) маңдай, шүйде , төбе , самай


5. қыртыстағы аксоны жоғарыға кететін нейрондар

а) қыртыстың терең қабатындағы импульстері

в) пирамида жіп бұта, өрмекші тәрізді жасушалар

с) импульстері қыртыс бетіне паралель тарайды

д) жұлдызды және аксоны кішкентай орташа пирамидалы нейрондар

е) маңдай, шүйде , төбе , самай


6. Қыртыстағы аксоны горизанталь орналасқан нейрондар

а) импульстері қыртыс бетіне паралель тарайды

в)қыртыстың терең қабатындағы импульстері

с) пирамида жіп бұта, өрмекші тәрізді жасушалар

д) жұлдызды және аксоны кішкентай орташа пирамидалы нейрондар

е) маңдай, шүйде , төбе , самай


7. Қыртыстағы көп тармақталған қысқа аксонды қондырма нейрондар

а) жұлдызды және аксоны кішкентай орташа пирамидалы нейрондар в)қыртыстың терең қабатындағы импульстері

с) импульстері қыртыс бетіне паралель тарайды

д) пирамида жіп бұта, өрмекші тәрізді жасушалар

е) маңдай, шүйде , төбе , самай
8.қыртыстың анатомиялық бөлімдері.

а) маңдай, шүйде , төбе , самай

в)қыртыстың терең қабатындағы импульстері

с) импульстері қыртыс бетіне паралель тарайды

д) жұлдызды және аксоны кішкентай орташа пирамидалы нейрондар

е) пирамида жіп бұта, өрмекші тәрізді жасушалар


ОБСӨЖ №45
Тақырыбы: Шартсыз рефлекстер, инстинтивтік акттар.
Тест сұрақтары:

1.Рефлекс

А) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

В) жүре пайда болатын рефлекс

С) туа пайда болатын рефлекс

Д) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы туѓанѓа дейінгі уаќыт

Е) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы
2.Шартты рефлекс

А) жүре пайда болатын рефлекс

В) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

С) туа пайда болатын рефлекс

Д) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы

Е) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы туѓанѓа дейінгі уаќыт


3..Шартсыз рефлекс

А) туа пайда болатын рефлекс

В) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

С) жүре пайда болатын рефлекс

Д) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы туѓанѓа дейінгі уаќыт

Е) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы


4.Рефлекс уаќыты

А) тітіркендіргіш әсер еткеннен бастап жауап реакциясы

туѓанѓа дейінгі уаќыт

В) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы

С) жүре пайда болатын рефлекс

Д) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

Е) туа пайда болатын рефлекс
5.Рефлекстіњ рецетивті алањы

А) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы

В) жүре пайда болатын рефлекс

С) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

Д) туа пайда болатын рефлекс

Е) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы

туѓанѓа дейінгі уаќыт

Қолданылатын әдебиеттер тізімі.

Негізгі әдебиеттер:

1.Адам және жануарлар физиологиясы. И.Төленбек.Алматы 2002ж.

2.Адам және жануарлар физиологиясы. Т.Несіпбаев.Алматы 2003ж.

3.Адам және жануарлар физиологиясы. Қ.Рымжанов. Алматы 2001ж

Қосымша әдебиеттер:

4.Тыныс физиологиясы.Қ.Рымжанов. Алматы 2001ж.

5.Эндокринология. Ж.Нұрғалиев. Алматы 2000ж.

6.Адам физиологиясы.Қ.Сәтпаева.Ғылым. 1998ж.

7.Жалпы физиология. Ю.Чусов.Просвещение. 1981 г.

8.Нерв жүйесінің физиологиясы.Қ. Сәтпаева. 1998ж.

Адам және жануарлар физиологиясы” пәні бойынша



тест сұрақтары:
1 Ас корыту.

А организммен сырткы орта арасындагы зат алмасу.

Б организм мен сырткы орта арасындагы газ алмасу

В организмдi улы заттардан залалсыздандыру

С Организмдi коректiк заттармен оттегi мен камтамасыз етедi, дене температурасын сактауга катысады.

Д Тамақтану

2 Тыныс алу.

А организммен сырткы орта арасындагы газ алмасу.

Б организм мен сырткы орта арасындагы зат алмасу

В организмдi улы заттардан залалсыздандыру

С Организмдi коректiк заттармен оттегi мен камтамасыз етедi, дене температурасын сактауга катысады.

Д Тамақтану

3 Зар шыгару

А организмдi улы заттардан залалсыздандыру

Б организм мен сырткы орта арасындагы газ алмасу

В организммен сырткы орта арасындагы зат алмасу.

С Организмдi коректiк заттармен оттегi мен камтамасыз етедi, дене температурасын сактауга катысады.

Д Тамақтану




  1. Қан

А Организмдi коректiк заттармен оттегi мен камтамасыз етедi, дене температурасын сактауга катысады.

Б организм мен сырткы орта арасындагы газ алмасу

В организмдi улы заттардан залалсыздандыру

С организммен сырткы орта арасындагы зат алмасу.

Д Тамақтану

5 Қол суйектерi.

А Бугана, жаурын, токпан жiлiк,карi жiлiк, саусак суйектерi.

Б жамбас, ортан жiлiк, асык жiлiк, саусак суйектерi.

В Тос, кабырга, омыртка.

С Ми сауыты, бет болiгi суйектерi

Д омырткалар,омырка аралык суйектерi
6 Аяқ суйектерi

А жамбас, ортан жiлiк, асык жiлiк, саусак суйектерi.

Б Бугана, жаурын, токпан жiлiк,карi жiлiк, саусак суйектерi.

В Тос, кабырга, омыртка.

С Ми сауыты, бет болiгi суйектерi

Д омырткалар,омырка аралык суйектерi


7 Тұлға суйектерi.

А Тос, кабырга, омыртка

Б жамбас, ортан жiлiк, асык жiлiк, саусак суйектерi.

В Бугана, жаурын, токпан жiлiк,карi жiлiк, саусак суйектерi.

С Ми сауыты, бет болiгi суйектерi

Д омырткалар,омырка аралык суйектер


8 Бас суйектерi

А Ми сауыты, бет болiгi суйектерi

Б жамбас, ортан жiлiк, асык жiлiк, саусак суйектерi.

В Тос, кабырга, омыртка.

С Бугана, жаурын, токпан жiлiк,карi жiлiк, саусак суйектерi.

Д омырткалар,омырка аралык суйектерi


9 Омыртқа жотасы?

А омырткалар,омырка аралык суйектерi

Б жамбас, ортан жiлiк, асык жiлiк, саусак суйектерi.

В Тос, кабырга, омыртка.

С Ми сауыты, бет болiгi суйектерi

Д Бугана, жаурын, токпан жiлiк,карi жiлiк, саусак суйектерi.

10 Буйрек кабаттары

А кыртысты, милы.

Б миокард, эндокард, эпикард.

В Алдынгы, ортангы , арткы.

С сырткы,аралык,iшкi

Д эпидерма,дерма




  1. Соматикалыќ ж‰йке ж‰йесі

А)сыртќы єсерді ќабылдау жєне ќањќа

б±лшыќ еттері іске асыратын ќозѓалу реакцияларын ќамтамасыз етеді.

В) организмде зат алмасуды іске асыратын ж‰йкелер ќызметін реттеу

С) симпатикалыќ жєне парасимпатикалыќ ) кеуде сигментерімен 2,3,4 бел сигменттері

Д) кеуде сигментерімен 2,3,4 бел сигменттері

Е) мезенфальді, бульфарлы жєне сокральді орталыќтар


12 Вегетативті ж‰йке ж‰йесі

А) организмде зат алмасуды іске асыратын ж‰йкелер ќызметін реттеу

В) сыртќы єсерді ќабылдау жєне ќањќа

бұлшыќ еттері іске асыратын ќозѓалу реакцияларын ќамтамасыз етеді .

С ) симпатикалыќ жєне парасимпатикалыќ

Д) мезенфальді, бульфарлы жєне сокральді орталыќтар

Е) кеуде сигментерімен 2,3,4 бел сигменттері


  1. Вегатативті ж‰йке ж‰йесініњ бµлімдері

А) симпатикалыќ жєне парасимпатикалыќ

В) ) организмде зат алмасуды іске асыратын ж‰йкелер ќызметін реттеу

С) кеуде сигментерімен 2,3,4 бел сигменттері

Д) ) мезенфальді, бульфарлы жєне сокральді орталыќтар

Е) сыртќы єсерді ќабылдау жєне ќањќа

б±лшыќ еттері іске асыратын ќозѓалу реакцияларын ќамтамасыз етеді .




  1. Симатикалыќ ж‰йке ж‰йесі

А) кеуде сигментерімен 2,3,4 бел сигменттері

В) симпатикалыќ жєне парасимпатикалыќ

С) мезенфальді, бульфарлы жєне сокральді орталыќтар

Д) сыртќы єсерді ќабылдау жєне ќањќа

бұлшыќ еттері іске асыратын ќозѓалу реакцияларын ќамтамасыз етеді .

Е) организмде зат алмасуды іске асыратын ж‰йкелер ќызметін реттеу





  1. Парасимпатикалыќ ж‰йке ж‰йесініњ орталыќтары

А) мезенфальді, бульфарлы жєне сокральді орталыќтар

В) ) симпатикалыќ жєне парасимпатикалыќ

С) сыртќы єсерді ќабылдау жєне ќањќа

б±лшыќ еттері іске асыратын ќозѓалу реакцияларын ќамтамасыз етеді .

Д) кеуде сигментерімен 2,3,4 бел сигменттері

Е) организмде зат алмасуды іске асыратын ж‰йкелер ќызметін реттеу




  1. Рефлекс

А) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

В) жүре пайда болатын рефлекс

С) туа пайда болатын рефлекс

Д) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы туѓанѓа дейінгі уаќыт

Е) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы


  1. Шартты рефлекс

А) жүре пайда болатын рефлекс

В) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

С) туа пайда болатын рефлекс

Д) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы

Е) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы туѓанѓа дейінгі уаќыт


  1. Шартсыз рефлекс

А) туа пайда болатын рефлекс

В) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

С) ж‰ре пайда болатын рефлекс

Д) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы туѓанѓа дейінгі уаќыт

Е) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы


  1. Рефлекс уаќыты

А) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы

туѓанѓа дейінгі уаќыт

В) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы

С) жүре пайда болатын рефлекс

Д) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

Е) туа пайда болатын рефлекс




  1. Рефлекстіњ рецетивті алањы

А) тітіркендіргіштер єсерін ќабылдайтын рецепторлар жиынтыѓы

В) жүре пайда болатын рефлекс

С) Ішкі жєне сыртќы орта тітіркендіргіштеріне организмніњ жауап реакциясы

Д) туа пайда болатын рефлекс

Е) тітіркендіргіш єсер еткеннен бастап жауап реакциясы

туѓанѓа дейінгі уаќыт




  1. Моносинапстыќ доѓа

А) бірѓана синапстыќ байланыс

В) кµп нейрондар синапстарыныњ байланысы

С) синапсќа дейінгі импульстар жиынтыѓы

Д) синапстан кейінгі импульстар жиынтыѓы

Е) Сыртқы рецепторлар


  1. Полисинапсты доѓа

А) кµп нейрондар синапстарыныњ байланысы

В) бірѓана синапстыќ байланыс

С) синапстан кейінгі импульстар жиынтыѓы

Д) синапсќа дейінгі импульстар жиынтыѓы

Е) Сыртқы рецепторлар
23Просинапстыќ мембрана

а) синапсќа дейінгі импульстар жиынтыѓы

в) кµп нейрондар синапстарыныњ байланысы

с) бірѓана синапстыќ байланыс

д) синапстан кейінгі импульстар жиынтыѓы

Е) Сыртқы рецепторлар




  1. Постсинапстыќ мембрана

А) синапстан кейінгі импульстар жиынтыѓы

В) синапсќа дейінгі импульстар жиынтыѓы

С) бірѓана синапстыќ байланыс

Д) кµп нейрондар синапстарыныњ байланысы

Е) Сыртқы рецепторлар


  1. Экстерорецепторлар.

А)Сыртқы рецепторлар

В) синапсќа дейінгі импульстар жиынтыѓы

С) бірѓана синапстыќ байланыс

Д) кµп нейрондар синапстарыныњ байланысы


Е) синапстан кейінгі импульстар жиынтыѓы


  1. Проприорецептор

А) соматикалыќ жасушалардыњ рецепторлары

В) ішкі рецепторлар

С) ќысымды ќабылдайтын рецептор

Д) механикалыќ єсерлерді ќабылдайтын рецептор

Е) химиялыќ заттар єсерін ќабылдайтын рецептор


  1. Интерорецепторлар

А) ішкі рецепторлар

В) соиатикалыќ жасушалардыњ рецепторлары

С) ќысымды ќабылдайтын рецептор

Д) химиялыќ заттар єсерін ќабылдайтын рецептор

Е) механикалыќ єсерлерді ќабылдайтын рецептор


  1. Барорецепторлар

А) ќысымды ќабылдайтын рецептор

В) механикалыќ єсерлерді ќабылдайтын рецептор

С) химиялыќ заттар єсерін ќабылдайтын рецептор

Д) шкі рецепіторлар

Е) соиатикалыќ жасушалардыњ рецепторлары


  1. Механорецепторлар

А) механикалыќ єсерлерді ќабылдайтын рецептор

В) соиатикалыќ жасушалардыњ рецепторлары

С) химиялыќ заттар єсерін ќабылдайтын рецептор

Д) шкі рецепіторлар

Е) ќысымды ќабылдайтын рецептор


  1. Хеморецепторлар

А) химиялыќ заттар єсерін ќабылдайтын рецептор

В) механикалыќ єсерлерді ќабылдайтын рецептор

С) соиатикалыќ жасушалардыњ рецепторлары

Д) І шкі рецепіторлар

Е) ќысымды ќабылдайтын рецептор



    1. Рефракция

а) кµздіњ кµру µткірлігі

в) кµз сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

с) 2 көздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

д) ењ жаќын жєне ењ алыс бейнені ќабылдау аралыѓы

Е) 2 кµздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы



  1. Аккомадация облысы

А) ењ жаќын жєне ењ алыс бейнені ќабылдау аралыѓы

В) кµздіњ кµру µткірлігі

С) 2 кµздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

Д) кµз сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

Е) 2 кµздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы


  1. Биполярлы кµру

А) 2 кµздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

В) кµздіњ кµру µткірлігі

С) ењ жаќын жєне ењ алыс бейнені ќабылдау аралыѓы

Д) кµз сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

Е) 2 кµздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы


  1. Аккомодация

А) Затты айқын көру

В) кµздіњ кµру µткірлігі

С) ењ жаќын жєне ењ алыс бейнені ќабылдау аралыѓы

Д) кµз сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

Е) 2 кµздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы


  1. Монополярлы кµру

А) кµз сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

В) 2 кµздіњ сєулелерініњ 1 н‰ктеде ќиылысуы

С) ењ жаќын жєне ењ алыс бейнені ќабылдау аралыѓы

Д) кµздіњ кµру µткірлігі

Е) Затты айқын көру


  1. Эмметропикалыќ рефракция

А) Ќалыпты кµру

В) Жаќыннан кµру

С) Алыстан кµру

Д) Єртүрлі кµз сєулелері єрт‰рлі ара ќашыќтыќта бір н‰ктеде ќиылысуы

Е) Єрт‰рлі сєулелер єрт‰рлі н‰ктеде ќиылысуы


  1. Миопикалыќ рефракция

А) Жаќыннан кµру

В) Ќалыпты кµру

С) Алыстан кµру

Д) Єрт‰рлі сєулелер єрт‰рлі н‰ктеде ќиылысуы

Е) Єрт‰рлі кµз сєулелері єрт‰рлі ара ќашыќтыќта бір н‰ктеде ќиылысуы


  1. Гиперметропикалыќ рефракция

А) Алыстан кµру

В) Єрт‰рлі кµз сєулелері єрт‰рлі ара ќашыќтыќта бір н‰ктеде ќиылысуы

С) Ќалыпты кµру

Д) Єрт‰рлі сєулелер єрт‰рлі н‰ктеде ќиылысуы

Е) Жаќыннан кµру


  1. Спецификалыќ рефракция

А) Єрт‰рлі кµз сєулелері єрт‰рлі ара ќашыќтыќта бір н‰ктеде ќиылысуы

В) Алыстан кµру

С) Ќалыпты кµру

Д) Єрт‰рлі сєулелер єрт‰рлі н‰ктеде ќиылысуы

Е) Жаќыннан кµру


  1. Хроматикалыќ рефракция

А) Єрт‰рлі сєулелер єрт‰рлі н‰ктеде ќиылысуы

В) Жаќыннан кµру

С(Єрт‰рлі кµз сєулелері єрт‰рлі ара ќашыќтыќта бір н‰ктеде ќиылысуы

Д) Ќалыпты кµру

Е) Алыстан кµру


  1. Организмніњ ішкі ортасы

А) Ќан, лимфа жєне жасуша аралыќ с±йыќтыќтар

В) Ішкі ортаныњ т±раќтылыѓы

С) Ќанныњ т‰зілуі

Д) Эритроциттердіњ т‰зілуі

Е) Лейкоциттердіњ т‰зілуі


  1. Гомеостоз

А) Ішкі ортаныњ т±раќтылыѓы

В) Ќанныњ т‰зілуі

С) Эритроциттердіњ т‰зілуі

Д) Лейкоциттердіњ т‰зілуі

Е) Ќан, лимфа жєне жасуша аралыќ с±йыќтыќтар


  1. Гемостаз

А) Ќанныњ т‰зілуі

В) Ішкі ортаныњ т±раќтылыѓы

С) Эритроциттердіњ т‰зілуі

Д) Лейкоциттердіњ т‰зілуі

Е) Ќан, лимфа жєне жасуша аралыќ с±йыќтыќтар

44. Эритроцитопоэз поэз.

А) Эритроциттердіњ т‰зілуі

В) Ішкі ортаныњ т±раќтылыѓы

С) Ќанныњ т‰зілуі

Д) Лейкоциттердіњ т‰зілуі

Е) Ќан, лимфа жєне жасуша аралыќ с±йыќтыќтар


  1. Лейкоцитопоэз

А) Лейкоциттердіњ т‰зілуі

В) Ішкі ортаныњ т±раќтылыѓы

С) Ќанныњ т‰зілуі

Д) Эритроциттердіњ т‰зілуі

Е) Ќан, лимфа жєне жасуша аралыќ с±йыќтыќтар


  1. Ж‰ректіњ жырылуы



1   2   3   4   5   6   7


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет