ҚАДырова шарипа әДілханқызы



жүктеу 0.58 Mb.
бет2/3
Дата28.04.2016
өлшемі0.58 Mb.
түріАвтореферат
1   2   3

Жедел бруцеллездің созылмалы түрге өту жиілігі шынайы жоғары деңгейде, Алматы аймағына қарағанда (36,9%, p<0.001). Сондықтан Кентау және Алматы қалаларындағы ҚЖАА емделген науқастардың барлық клиника-зертханалық және анамнездік мәліметтеріне салыстырмалы талдау жүргізілді. Клиникалық ағымының ерекшеліктері жиірек жағдайда жеделдеу басталып, орташа қалтырау және тершеңдікпен, бірақ жиі полилимфоаденопатиямен анықталды. Сонымен қатар бақылау аймағымен салыстырғанда, науқастарда сирек жағдайда гепато-спленомегалия байқалды. Ал артралгия және артрит түрінде буындық синдром науқастардың көпшілігінде кездесті.

4-кесте – Бруцеллездің клиникалық көрінісі

Клиникалық көрінісі

Кентау

Алматы

абс

М

±

m

абс

М

±

m

Р

Басталуы

жедел

98

35

±

2,9

170

90,91

±

2,1

<0,001

жеделдеу

182

65

±

2,9

17

9,09

±

2,1

<0,001

Қалтырау


жай

100

35,71

±

2,9

7

3,74

±

1,4

<0,001

орта

106

37,86

±

2,9

34

18,18

±

2,8

<0,001

айқын

57

20,36

±

2,4

143

76,47

±

3,1

<0,001

жоғары

17

6,07

±

1,4

3

1,6

±

0,9

<0,001

Тершеңдік

жай

38

13,57

±

2

5

2,67

±

1,2

<0,001

орта

167

59,64

±

2,9

128

68,45

±

3,4

<0,05

айқын

75

26,79

±

2,6

54

28,88

±

3,3

>0,05

Бастың ауыруы

149

53,21

±

3

62

33,16

±

3,4

<0,001

Полилимфоаденит

бар

234

83,57

±

2,2

78

41,71

±

3,6

<0,001

1-2 группада

213

76,07

±

2,5

77

41,18

±

3,6

<0,001

3-4 группада

21

7,5

±

1,6

1

0,53

±

0,5

<0,001

Гепатомегалия 

105

37,5

±

2,9

158

84,49

±

2,6

<0,001

Спленомегалия 

40

14,29

±

2,1

95

50,8

±

3,7

<0,001

Артралгии

бар

264

94,29

±

1,4

153

81,82

±

2,8

<0,001

Артрит

моно

113

40,36

±

2,9

121

64,71

±

3,5

<0,001

олиго

69

24,64

±

2,6

21

11,23

±

2,3

<0,001

поли

82

29,29

±

2,7

11

5,88

±

1,7

<0,001

Бұл жағдайда артриттің ауру басталғаннан 3-4 аптадан кейін байқалуы метастатикалық және иммунды комплекстік ошақты көріністердің ерте қалыптасуы туралы мәлімет береді (4-кесте). Науқастарда жиі білезіктің майда буындары және саусақ буындары 42,86%, тізе буындары 41,07% , шынтақ буындары 36,43% анықталды.

Науқастарда шынайы жиі лейкопения байқалды, сондықтан жартысынан көп науқастарда ЭТЖ қалыпты немесе шамалы жоғарылаған. Жедел бруцеллез кезінде лейкопенияның корреляциясы үрдістің ауырлығымен жүреді. [Курманова К.Б., 1990].

Сондықтан ЭТЖ-ның төмен көрсеткіштері жедел фазаның белок өнімдерінің төмендігін көрсетеді (5 –кесте).





5 –кесте. Бруцеллезбен ауырған науқастардың перифериялық қанының көрсеткіштері.

Көрсеткіштер

 


Кентау

Алматы




абс

М

±

M

Абс

М

±

m

Р

Лейкоциттер

  

 



< 3,0х109

37

13,21

±

2,0

1

0,53

±

0,5

<0,001

3,1-4,0х109

69

24,64

±

2,6

62

33,16

±

3,4

<0,05

4,1-8,5х109

171

61,07

±

2,9

104

55,61

±

3,6

>0,05

> 8,6 х109

3

1,07

±

0,6

20

10,70

±

2,3

<0,001

ЭТЖ

2-10 мм/сағ

161

57,50

±

3,0

64

34,22

±

3,5

<0,001

11-15 мм/сағ

48

17,14

±

2,3

37

19,79

±

2,9

>0,05

16-20 мм/сағ

20

7,14

±

1,5

27

14,44

±

2,6

<0,01

21-30 мм/сағ

25

8,93

±

1,7

36

19,25

±

2,9

<0,001

31-40 мм/сағ

20

7,14

±

1,5

16

8,56

±

2,0

>0,05

41-50 мм/сағ

4

1,43

±

0,7

2

1,07

±

0,8

>0,05

51-60 мм/сағ

2

0,71

±

0,5

5

2,67

±

1,2

>0,05

Қан дақылының себіндісі оң болғанмен Райт және Хаддлсон сияқты агглютинация реакцияларының нәтижелері сенімді деңгейде теріс және күдікті екені анықталды (6 –кесте). Сондықтан 9 науқаста (АБЛ әдісі жүргізілген 66-науқас)теріс және күдікті нәтиже көрсетті, Алматы қаласында жедел бруцеллезбен науқастарда бір ретте байқалмаған. [Дуйсенова А.К. и соавт., 2001].

Әдебиеттер негізіне сүйенсек, ауыр металл тұздары әсерінен қан жасау жүйесі ауруларының арасында иммундық жүйенің бұзылысымен жүретін ауруларда кадмий гемопоэзге әсер етпейді, бірақ темірдің тамақпен сіңірілуіне қатысып оның сүйек миына жарамдылығын төмендетеді. Кадмийдің қалыптан тыс әсері нәтижесінде темір препараттарымен емдеу тиімді микроцитарлы гипохромды анемияның дамуының бір себебі болып табылады. Темір тапшылық анемияның кездесу жиілігі 68,21%. Сонымен қатар ауыр металл тұздарымен улану нәтижесінде артериялық гипертензия 40 жасқа дейінгі науқастарда кездесуде, оның кездесу жиілігі 6,79%. Ауыр метал тұздарының адам ағзасына тағам және су арқылы енуінен ас қорыту жүйесін зақымдайды. Сондықтан созылмалы гастрит 1,43%, созылмалы холецистит 6,43% кездесті.

Біздің зерттеген науқастарымызда созылмалы пиелонефрит жоғары жиілікте анықталып, протеинурия 57,86% кездесті. Бүйректің зақымдануының жоғары жиілікте болуы бірнеше себептермен түсіндіріледі. Ауыр металл тұздарының әсерінен ұзақ персистенцияланған протеинуриялы нефропатияның дамуына әкеледі [Карымбаев К.К., 2006], иммундық реактивтіліктің төмендеуі астауша-тостағанша жүйесінің созылмалы инфекциялық үрдісінің дамуына әкеледі [Аскамбаева К.А., 2002].





6 –кесте. Науқастардың диагностикалық тесттерінің нәтижелері.

Диагности-калық тест

Кентау

Алматы




абс

М

±

m

абс

М

±

m

Р

Райт реакциясы


теріс

42

15,00

±

2,1

0

0,0

±

0,0

<0,001

1/25

0

0,0

±

0,0

13

6,95

±

1,9

<0,001

1/50

17

6,07

±

1,4

16

8,56

±

2,0

>0,05

1/100

7

2,50

±

0,9

35

18,72

±

2,9

<0,001

1/200

131

46,79

±

3,0

45

24,06

±

3,1

<0,001

1/400

77

27,50

±

2,7

49

26,20

±

3,2

>0,05

1/800

6

2,14

±

0,9

21

11,23

±

2,3

<0,001

1/1600

0

0,0

±

0,0

4

2,14

±

1,1

<0,05

1/3200

0

0,0

±

0,0

4

2,14

±

1,1

<0,05

Хаддлсон

реакциясы




теріс

42

15,00

±

2,1

0

0,0

±

0,0

<0,001

күдікті

11

3,93

±

1,2

0

0,0

±

0,0

<0,001

әлсіз оң

13

4,64

±

1,3

14

7,49

±

1,9

>0,05

оң

120

42,86

±

3,0

0

0,0

±

0,0

<0,001

бірден оң

94

33,57

±

2,8

173

92,51

±

1,9

<0,001

АБЛ

теріс

2

3,03

±

2,1

0

0,0

±

0,0

>0,05

күдікті

7

10,61

±

3,8

0

0,0

±

0,0

<0,001

оң

57

86,36

±

4,2

16

100,00

±

0,0

<0,001



7 – кесте. Бруцеллездің қосалқы аурулары

Көрсеткіштер

Кентау

Алматы

Р

абс

М

±

M

абс

М

±

m

Темір тапшылықты анемия

191

68,21

±

2,8

2

1,07

±

0,8

P<0,001

Созылмалы пиелонефрит

162

57,86

±

3,0

11

5,88

±

1,7

P<0,001

Артериалық гипертензия

19

6,79

±

1,5

0

0,00

±

0,0

P<0,001

Көп жағдайларда жедел бруцеллезбен ауырған науқастарды тиімді болу үшін, әсер етуші факторлардың әсерінен дамитын иммундық бұзылыстарды қалпына келтіру көзделу керек: созылмалы аурулар, созылмалы инфекция көзі, экологиялық факторлар [Курманова К.Б. и соавт. 2004]. Мұндай мәселені шешу үшін және жедел бруцеллезді емдеудің тиімділігін арттырып, созылмалыға ұласуын алдын-алу үшін әртүрлі иммундық препараттар тағайындалды, оның ішінде – альфа-интерферон [Журина Е.В., 1993], рекомбинантты интерлейкин-2 [Абдыкулова А.Б., 2007]. БСИИ созылмалы бруцеллезді емдеуде бірқатар жетістіктерге қол жеткізді. Осы аталғандардың барлығы БСИИ-ны жедел бруцеллезбен ауырған науқастарға тағайындауға негіз болып табылады.

БСИИ-ның клиникалық тиімділігін анықтау мақсатында 2008жылы жедел бруцеллезбен ауырған науқастарды 2 топқа бөліп қарастырдық. 1-ші топқа жататындар (негізгі, n=60) этиопатогенетикалық еммен бірге БСИИ қабылдады. 2-ші топтағылар (бақылау, n=56) тек қана этиопатогенетикалық ем қабылдады.

Негізгі топтағы науқастардың көпшілігі инфекциялық үрдістің орташа ауыр ағымына жататындар. Аурудың барысы айқын токсикалық көріністермен, сонымен қатар ошақты зақымданулардың болуымен байқалды.

2 топтағы науқастарда да Br. melitensis гемодақылы (71,67%-негізгі топ және бақылау топ-60,71%) екендігі, екі топта да арнайы антидене жоғары титрді 1:200 және одан жоғары көрсетті. Осы мәліметтерге сүйенсек екі топтада науқас ағзасының бактериямен жоғары деңгейде зақымданғаны және ағзада инфекциялық үрдістердің айқын белсенділігінің жүріп жатқанын көрсетеді.

Негізгі және бақылау топтарына БСИИ-мен емдеудің үрдісінде (этиотропты еммен бірге) клиникалық белгілерінің ұзақтығына зерттеу жүргізгенде клиникалық белгілерінің ұзақтығының арасында шынайы айырмашылықтар анықталған жоқ (8 –кесте).



8-кесте. Емдеу үрдісіндегі клиникалық көріністерінің ұзақтығы (балл бойынша).

Cимптомдар

Негізгі топ (n=60)

Бақылау тобы (n=56)

 

M

±

m

M

±

m

t

Қызба

8,5

±

6,31

5,51

±

4,06

>0,05

Тершеңдік

6,9

±

6,95

9,32

±

7,47

>0,05

Полинейромиалгия

12,5

±

3,6

16

±

6,01

>0,05

Қалтырау

7,81

±

6,37

4,85

±

4,04

>0,05

Бастың ауыруы

6,43

±

4,7

9,58

±

4,3

>0,05

Лимфоаденопатия

9,39

±

6,84

12,1

±

8,82

>0,05

Гепатомегалия

8,35

±

6,12

14,4

±

3,83

>0,05

Полиартралгия

8,69

±

6,79

13,92

±

8,62

>0,05

Екі топтың еміне байланысты айқын клиникалық симптомдарының жиналған баллы 2-суретте көрсетілген. Әрбір науқастағы клиникалық симптомның динамикасын зерттегенде екі топта да шынайы айырмашылық байқалмады.

Жедел бруцеллезбен науқастарда тимиялық факторларды (тималин, Т-активин, тимоген) және рекомбинантты интерлейкин-2 қолданғанда,

осындай көріністер байқалған [Курманова К.Б., 1990, Абдыкулова А.Б., 2007].


2-сурет. Емдеу нәтижесінің балл бойынша негізгі симптомдарының клиникалық көрінісінің динамикасы.

Ескерту –абсцисс осімен- стационардағы емделу күндері.

БСИИ тағайындалған науқастардың көпшілігінде жағымсыз әсер болған жоқ, ал кейбір науқастарда БСИИ енгізгенде жергілікті реакция қызару түрінде (1) және кей науқастарда жалпы реакция, яғни бастың ауырсынуы (4), қызба (5), буын ауруының күшеюі (6), 9 науқаста БСИИ енгізгенде тез арада тершеңдіктің, әлсіздіктің төмендеуі анықталған.

Кесте 9– Жедел бруцеллезбен науқастарды екі схемалы этиопатогенетикалық терапияның ұзақ кезеңдегі тиімділігінің жиынтығы

Емнің тиімділігі

Негізгі топ

(n=60)


Бақылау тобы (n=56)

P

тікелей клиникалық тиімділігі

Толық клиникалық сауығу

55 (91,7%)

48 (85,7%)

P>0,05


Клиникалық жақсару

5 (8,3%)

8 (14,3%)

P>0,05

емделгеннен 3 айдан кейін




Симптомдардың жаңаруы және ошақты көріністердің пайда болуы

3 (5%)

6 (10,7%)

P>0,05


емделгеннен 6 айдан кейін




Созылмалы түрге өтуі

9 (15%)

13 (23,2%)

P>0,05

емделгеннен 1 жылдан кейін




1 жылдан кейінгі өршуі

6 (10%)

15 (26,8%)

P <0,01

Барлық өршу

18 (30%)

34 (60,7%)

P <0,001

Барлық сауығу

42 (70%)

22 (39,3%)

P <0,001

Стационарлық емделу курсын аяқтағаннан кейін толық клиникалық сауығу (барлық клиникалық симптомдардың жойылуы) 55 (91,7%) негізгі топтағы науқастарда, 48 (85,7%) бақылау тобындағы науқастарда анықталды (9-кесте).

Арнайы антидене титрінің динамикасында науқастарда бастапқы төмен титрлі антидененің жоғарылауы және бастапқы жоғары титрлі антидененің төмендеуі байқалынады. Біз бруцеллезге тән АБЛ-ді науқастарда кешенді ем аяқталған соң 2-3-4 аптадан кейін анықтадық. Осы анықтау барысында негізгі топтағы 42 (70%) науқаста 2 аптадан соң, ал қалған науқастарда 3 аптадан соң АБЛ-дің жойылғандығы анықталды. Ал бақылау тобында бруцеллезге тән АБЛ барлық науқастарда анықталды, 2 аптадан соң 31(55,36%) науқаста, қалған науқастарда 4 аптадан соң жойылғандығы анықталған. Стационардан шыққаннан соң 1 жылдан кейін негізгі топқа жататын науқастарда 18 (30%) және бақылау тобындағы 34 (60,7%) созылмалы түрге өту үрдісі анықталды. Жедел бруцеллезбен науқастарды кешенді емдеуде БСИИ қолданғанда преморбидті фактордың қорытындысының жойылуын және науқастардың көпшілігінде созылмалы түрге өтуін алдын алды.



ҚОРЫТЫНДЫ

Біз жүргізген зерттеулердің нәтижелері бойынша төмендегідей тұжырым жасауға болады:

1. Жедел бруцеллездің созылмалы түрге өту көрсеткішінің жоғары болуына кеш диагноз қою, кадмий және қорғасынмен тұрақты уланған, преморбидтік фоны бар науқастарда сәйкессіз этиотропты емдеу себеп болды.

2. Кадмий және қорғасынның деңгейі шектеулі мөлшерден жоғарылаған аймақта, бақылау аймағымен (Алматы) салыстырғанда, науқастарда жедел бруцеллез келесі ерекшеліктермен сипатталды: жиірек жағдайда жеделдеу басталып, орташа қалтырау мен тершеңдік, гепатомегалия (37,5%), жедел фазалық өзгерістер (42,5%) сирек кездесті, бірақ бастың айқын ауыруы, полилимфоаденопатия (83,6%), буындық синдром (94,3%) жиі кездесті және агглютинация реакциясының теріс және күдікті нәтижесі шынайы жиі байқалды.

3. Кадмий және қорғасынның деңгейі шектеулі мөлшерден жоғарылаған аймақтағы жедел бруцеллезбен ауырған науқастарда қосалқы аурулар (темір тапшылықты анемия, созылмалы пиелонефрит, артериялық гипертензия) сенімді жиі кездесті.

4. Клиникалық тәжірибеге жедел бруцеллезді фторхинолондармен (ципрофлоксацин, пефлоксацин) 6 апта бойы емдеуді енгізгенде жедел бруцеллездің созылмалы түрге өту жиілігін 90,65%-дан 59,2%-ға төмендетуге мүмкіндік берді.

5. Науқастарды кешенді емдеуде БСИИ-ды қолданғанда емделу курсын аяқтағаннан кейін толық клиникалық сауығу (барлық клиникалық симптомдардың жойылуы) 91,7% негізгі топтағы науқастарда, 85,7% бақылау тобындағы науқастарда анықталды (P>0,05).

5. Жедел бруцеллездің созылмалы түрге өту үрдісі (емделгеннен 1 жылдан кейін) науқастарды кешенді емдеуде БСИИ-ды қолданғанда тек 30% ғана кездесті (60,7% бақылау тобында) P <0,001.



Тәжірибелік ұсыныс:

Дер кезінде клиникалық диагноз қою үшін ауыр металл тұздарымен (кадмий және қорғасын) тұрақты уланған аймақта жедел бруцеллездің клиникалық ағымының ерекшеліктері ескерілуі тиіс.



Ауыр металл тұздарымен (қорғасын мен кадмий) тұрақты уланған аймақта Хаддлсон реакциясы теріс және күдікті нәтиже көрсетсе, Райт реакциясының титрі 1/200-ден төмен болғанда бруцеллездің диагнозын дәлелдеу үшін басқада зертханалық әдістер – бактериологиялық әдіс, ПТР, ПГАР, АБЛ-ді қолдануды талап етеді. Ауыр металл тұздарымен улану жағдайындағы (созылмалы бруцеллезге өту мүмкіндігін жоғарылататын) жедел бруцеллезді кешенді емдегенде емнің тиімділігін жоғарылату үшін бактериалық сұйық интерферон индукторын қолдануды ұсынады.

Диссертация тақырыбы бойынша жариялаған жұмыстар тізімі

  1. Мамутова А.Е., Кадырова Ш.А., Жанкин А.А., Каральник Б.В., Курманова Г.М., Денисова Т.Г. Определение антигенсвязывающих лимфоцитов при остром и подостром бруцеллезе // Гигиена, эпидемиология и иммунобиология. - №.1 – 2007. – С.109-113

  2. Курманова Г.М., Мамутова А.Е., Қадырова Ш.А., Толепбергенова Б.А., Сарбасова М.А., Нұсқабаева Г.О. Зоонозды аймақтағы бруцеллез инфекциясының клиникалық ағымы // Сейтен Сауытбековтың 100 жылдық меретойына арналған "Сейтен тағлымы" атты Халыкаралық ғылыми-практикалық конференциясынының материалдар, Көкшетау шаһары, 16-18 мамыр 2007 ж, 348-351 б.

  3. Мамутова А.Е., Курманова Г.М., Кадырова Ш.А., Сурамисова А.Т., Танкиева Н.Ш., Курманбеков Ж. Кентау аймағында бруцеллез инфекциясының жас ерекшелігіне және жұғу жолдарына байланысты таралуы // ОҚММА хабаршысы, 2007 № 1, 148-149 б.

  4. Жанкин А.А., Мамутова А.Е., Курманова Г.М., Курманова К.Б. Популяционный профиль лимфоцитов у больных бруцеллезом в зависимоти от фазы инфекционного процесса// 12 Международный конгресс по реабилитации в медицине и имунологической реабилитации, Паттая, Тайланд. 5-7 декабрь 2007.

  5. Кадырова Ш.А. Жедел бруцеллездің таралу жиілігі және клиникалық ағымының ерекшеліктері // Оңтүстік Қазақстан медицина академиясының хабаршысы, 2008 №2(39), 126-128 б.

  6. Кадырова Ш.A., Жанкин А.А., Курманова Г.М. Қорғасын және кадмийдің тұздарымен тұрақты уланған жағдайда жедел бруцеллезбен ауырған науқастардың клиникалық ағымына салыстырмалы талдау// Вестник КазНМУ 2009, №1, 36-40 б.

  7. Г.М.Курманова, Ш.А.Кадырова. Кентау және Алматы қалаларындағы алиментарлық жолмен жұқтырған жедел бруцеллездің клиника лабораториялық анализ көрсеткіштерін салыстырмалы бағалау// Вестник КазНМУ 2009, профессор Т.Н. Никонова 100-жылдық мерей тойына арналған, 108-111 б.

  8. Құрманова Г.М., Кадырова Ш.А., Рахымбердиев Д.С., Даулетова М.Д., Алимбекова Л.Т., Төлепбергенова Б.А. Кентау аймағындағы жедел бруцеллездің таралу жиілігімен клиникалық ағым ерекшелігі // Шоқан тағлымы -14 Халықаралық ғылыми конференция Көкшетау 2009. 236-239 б.

  9. Курманова Г.М., Кадырова Ш.А., Алимбекова Л.Т. Эффективность применения индуктора интерферона бактериального жидкого при остром бруцеллезе // Вестник КазНМУ, 2010, №1, C.203-206.

  10. Кадырова Ш.А., Курманова Г.М., Мамутова А.Е., Алимбекова Л.Т. Сравнительный анализ клинико лабораторной характеристики острого бруцеллеза по контактным показателям по городам Алматы и Кентау // Батыс Қазақстан медицина журналы № 1 (25) 2010ж., 65-66 б.




1   2   3


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет