Аскаров Ч. Айылдын сонун кечтери: Ырлар



жүктеу 1.51 Mb.
бет3/7
Дата01.04.2016
өлшемі1.51 Mb.
1   2   3   4   5   6   7
: uploads
uploads -> Қазақстан республикасы төтенше жағдайлар министрлігі көкшетау техникалық институты
uploads -> Қазақ тіліндегі ресми іс-қағаздары Басқару, ұйымдастыру, өкім шығару қызметіне қатысты құжаттар
uploads -> А. С. Макаренконың өмірі мен педагогикалық қызметі
uploads -> Ян Амос Коменскийдің педагогикалық қызметі мен теориясы. (1592-1670жж)
uploads -> Приложение к части а1
uploads -> Рабочий проект
uploads -> Кирилл Куренда: двухлетний вундеркинд Не иначе как вундеркиндом можно назвать Кирилла Куренда из крымского села Владиславовки. В свои два с половиной года он уже знает все буквы алфавита умеет считать и освоил азы компьютерной грамотности

Түшүнөлү
Күндө шамаал, жер бозорот, жаан жаабай,

Аны көрүп ойго түшөм ар кандай.

Зымыраңдар булгап космос мейкинин,

Ал таасири бизге тийип жаткандай.


Көктө булут имерилет жайма-жай,

Анткен менен жаан жаабады бул кандай?..

Машина көп, андан чыккан түтүндөн,

Бүт ай-аалам зыян тартып жаткандай.


Өссүн элим техниканын заманы,

Өргө карай жылып турсун кадамы.

Түшүнөлү андан кымбат таза аба,

Элибиздин сак-саламат аманы.



Билгиле
Мидин деп сага атты өзүм койдум,

Эсимде достор менен тойлогонум.

Таланттуу адам болуп өссө экен деп,

Бир гана ошол болгон ойлогонум.


Таттыбү деп атты сага өзүм койдум,

Анда да эсте калды тойлогонум.

Сахнанын бир жылдызы болсо экен деп,

Бир гана ошол болгон ойлогонум.


Акын же актриса болбой бириң,

Ордунан чыкпай калды тилектерим.

Мидиним тракторист, Татты саанчы,

Маа кымбат аман-эсен жүргөндөрүң.


Өзгөрдү, эми башка тилектерим,

Эмгекке алдуу болсун билектериң

Билгиле жалаң акын, актер эмес,

Атажурт эмгекчини керектерин.



Түбөлүк
Сен сүйүндүң жаңы тамга кирдим деп,

Мени ээрчиттиң жаңы тамды көргүн деп.

Сен кубансаң, мен да сендей кубандым,

Күлүңдөсөң мен да сендей күлүңдөп.


Мен сүйүндүм, жаңы ырды жаздым деп,

Газеттерге, журналга бастым деп.

Көрүп туруп сүйүнбөдүң мага окшоп,

Койгонуң жок эч болбосо күлүңдөп.


Сен сүйүндүң, «Ауди» алдым көргүн деп,

Жакшы бекен? Кана бааңды бергин деп.

Көрүп алып сенден артык сүйүндүм,

«Аман-эсен машина айдап жүргүн» – деп.


Мен сүйүндүм, жаңы китеп жаздым деп,

Сен сүйүнбөй, кайра айттың мындай кеп:

«Китеп сага дүйнө болуп бере албайт,

Баш оорутуп не кыласың мынча көп».


Бул сөзүңдү кабыл албайм, укпайм түк,

Из да калбайт кетер менен сен өтүп.

Сендей болбойм, саргайса да барактар,

Ырым жашайт, атым жашайт түбөлүк!



Кереги жок башканын
Көптү эңседим, бирок ага жетпедим,

Кыйын жолду тандап алып беттедим.

Поэзия дүйнөсүнө аттанып,

Көпөлөктөй айланчыктап кетпедим.


Кынап-кынап далай ырды эптедим,

Учкул сөздүн учурсам деп кептерин.

Бирок кургур ширин сөздү таба албай,

Кыш койгондой алка-шалка тердедим.

Мейли дедим, таттуу уйкуну татпадым,

Жакшы ыр жазсам коюнума батпадым.

Мен мүрөктүн суун кана ичкенсип,

Кубат болду рахатка батканым.


Көркүн жазып көк мелжиген асканын,

Көңүлүмдү көккө учуруп таштадым.

Сен деп жүрүп, сен деп өтөм ыр дүйнө,

Кере-еги жок! Кереги жок башканын.



Жаштарга
Өссүн жаштар, өссүн алган билими,

Жакшы көрөм бириңерден бириңи.

Тилер элем араңардан чыкса деп,

Азыркынын Райканы, Мидини.


Кыргызымдын сыймыктанар баласы,

Ак ниеттүү, тазалардын тазасы.

Болсо экен дейм, чыкса экен дейм силерден,

Мамакеев, Ахунбаев Исасы.


Космос дешет, космос дагы кеп бекен,

Жол салынды ай ааламга кепкенен.

Араңардан тайманбаган эр жүрөк,

Салижандай космонавтар чыкса экен.


Сөзүм ушул:«Көңүлүңдү ишке азгыр,

Бул турмушта сен сүйбөгөн иш аздыр.

Кайда иштебе, кимдей гана болбогун,

Өз элиңе өчпөй турган из калтыр!»



Жолон Мамытовго
Жолондой ыр жаратуу менде кайда,

Канчалык жазган менен кайра-кайра.

Эгерде салыштырсам мен бир тамчы,

А Жолон ашып ташып аккан дайра.


Ал дайра океанга куюларда,

Чыныгы акындыгы туюларда,

Жазмыштын кылар иши ушу белем,

Кетти алып, кошуп алып куюндарга.


Жаш эле калем калды ыйлап-ыйлап,

Элине бермек эле канча жыйнак...

Антсе да Жолон деген аты бийик,

Атажурт акын уулун келет сыйлап!


Жашоо бар бул дүйнөгө келип кетмек,

Талантын өз элине берип кетмек.

Жолондун жазып кеткен ырларына,

Түшүнсө таш козголуп эрип кетмек!


Бул чындык: Жолон талант, залкар акын,

Эч бирөө тана албастыр залкарлыгын.

Кыргыздын поэзия дүйнөсүндө,

Ырлары күчтүү толкун, күчтүү агым!...


Жолондой ыр жаратуу менде кайда,

Канчалык жазган менен кайра-кайра.

Эгерде салыштырсам мен бир тамчы,

А Жолон ашып ташып аккан дайра.



Чынгыз Айтматовго
Кыргыздын бир четинде Шекер жери,

Калкы бар жөпжөнөкөй, сыйкор эли.

А бирок ким ойлоптур ушул жерден,

Чыгат деп жазуучунун кеменгери.


Талантка даба беле таңкы жели,

Ойлонтот бул жагынан улам мени.

Болбосо мынча ааламга жетмек беле,

Таң калтып Чыкебиздин эмгектери.


Чоң талант, ташкын талант жоктур ченем,

Окусам ойго байып, дүйнөм кенен.

Ойлоном:«Миллион жыл өмүр берсе,

Китебин миллион жыл окуур белем?»..


Жок анча өмүр бербес, өмүр өлчөм.

Кыргыздын жүзүн көрөм сизди көрсөм.

Калемди кургатпастан жаза берсе,

Ошондо суур беле менин көксөм.


Оюм бул:«Жазган сайып жаңыланып,

Окуйлу тамшанып да, таңырканып.

Сиз жазган чыгармалар жашай берет,

Дүпүйгөн, зор дарактай тамырланып!



Күзөбаев Макай Төлөгөновичке
Сеземин жакындыкты көптөн бери,

Сен мени ага десең, сен мага ини.

Арадан айлар өтүп, жылдар өтүп,

Бааланат эмгек менен кимдин кими.


Ооба, ырас эмгектенин жаштайынан,

Кезиккен кыйындыктан качпай анан,

Өмүрдү бошко өткөрбөй иштеп келет,

Максаттуу ойлор менен таштап кадам.

Максаты, ойлору да болбой тегин,

Элим дейт, элине арнайт ак тилегин.

Чындыкко акылга да, күчкө толуп,

Өзүңдөн көп нерсени күтөт элиң.


Алдыда канча ашуу, канча белес,

Билгенге ишкерлик да оңой эмес.

Баа берем жөнөкөйлүк жактарыңа,

Мүнөз бар эч убакта мен, мен дебес.


Көкдөбө кичи мекен, өскөн жериң,

Байсуу дейт түпкү ата, түпкү тегиң.

Бересиң жардамдарды айылыңа,

Бул сенин, айкөлдүгүң, кенендигиң.


Сен үчүн ишкерликтин жолу ачык,

Кызматың калкты тейлөө эшик ачып.

Үзүрүн мээнетиңдин берип жатат,

Пейлиңден Кыдыр Ата ырыс чачып.


Максаты, ойлору да болбой тегин,

Элим дейт, элине арнайт ак тилегин.

Чындыкко акылга да, күчкө толуп,

Өзүңдөн көп нерсени күтөт элиң.



Чаткал суусу
Өкүмсүнүп өпкөгө тээп асканы,

Баш бербеген буурул аттай таскагы.

Каарданган күчүн кара, капырай,

Солк-солк этет сайдын кара таштары.


Тоо башында кышы, жайы ак кары,

Түк токтобойт мөңгү суунун акканы

Ак буурадай жаз күнүндө күркүрөйт,

Ошондо бир ачылгансып капкагы.


Кантсе дагы бизге тийип кереги,

Канча жерлер сууга канды береги.

Дене десек кенен жайлоо Чаткалды,

Суусу анын кагып турган жүрөгү.



Күмбөсүнө баргандагы ой
Сумканы илип оор болсо да карууга,

Мен жөнөдүм күмбөс жакка барууга.

Мен сыяктуу келген адам көп экен,

Арбагына бир сыйынып алууга.


Кимдер мага тоскоол болмок барууга,

Көп нерсени мындан билип алууга.

Мендей болуп эки көзү төрт экен,

Эр Манастын ташын кармап калууга.


Эр Манасты ажал кантип тапты экен,

Жез тырмагы кантип даап батты экен.

Олуялар Манас тирүү жатат дейт,

Тирүү болсо кантип уктап жатты экен.



Кайра келем
Аба таза, салкын жайлоодо,

Көңүл куунак абдан эс алдым.

Тоо көркүнөн такыр чыга албай,

Кетким келбей көпкө кармалдым.


Жамгыр жаабай кээде булуттар,

Жылып жөнөйт сен жак тарапка.

Тоолор мага айтып жаткансыйт:

«Жарың күтөт, жолуң каратпа».


Чанач толо куюп кымызды,

Жылкычыдан чыгам коштошуп.

Кайра келем тоолор, аскалар,

Калбадыбыңбы чексиз достошуп.



Байлык
Байлык эмне? Колдун кири дешет эл,

Терең ойдун тереңине маани бер.

Тыным албай кууй берсең дүйнөнү,

Алсыратып алып кетер кара жер.


Байлык эмне? Жаркылдатып кийинтип,

Барчылыкка коер мүмкүн сүйүнтүп.

Бул жашоодо ичкин, жегин, жыргагын,

Байлык сени кайра койбойт тирилтип.


Байлык эмне? Бирде бар да, бирде жок,

Барга көөп, жөнсүз эле болбо шок.

Бирөөлөрдөй мен байлыкты эңсебейм,

Элдей жашап, элдей жүрсөм көңүл ток.


Канча каалап сүйгөн менен байлыкты,

Таза иштеп, таза тапкын айлыкты.

Бирөөлөрдүн эсебинен жан багып,

Арам колдон тапкан байлык байлыкпы?..




ЭТаждагы экөө
Шаар ичинде, көп кабаттуу үйлөрдө,

Эки аял эки бөлөк турушат.

Кыргыз аял тентек баккан эчкисин,

«Чек, эй, чек! деп,

Тентектенип үйдү чачса урушат.
Орус аял мышык менен күчүккө,

Күндө үч маал тамак берип киринтет.

Мышык мыя-оо-о!

Күчүк ав! деп

Бетин жалап сүйүнтөт.
Кыргыз аял эгиз туучу эчкиге,

Күндө үч маал чөбүн берип киринтет.

Эчки ма-а-а! деп,

Мени саа,– деп,

Ээсин күндө сүйүнтөт.
Өзү ичип, коңшусун да унутпай,

Күндө сааса, күндө коёт белендеп,

Соня кызык, саат мүнөттөн кечикпей,

Ай, Айнагүл,

Сүт барбы? – деп,

Кирип келет күлүңдөп.


Аны көрүп күндө ойго батамын,

Аёо менен мен өзүмчө кайгы жеп.

Тигил аял мышык бакпай, ит бакпай,

Эчки бакса сүттүү болот эле деп.



Досума
Сында мейли, сындаганды уга алам,

Айтканыңа көңүлүмдү бура алам.

Алкымыңа кылыч такап турса да,

Чындык үчүн күрөшүп өт суранам.

Элим үчүн тикемен тик тура алам,

Керек жерде жүрөктү чаап суна алам.

Азбы, көппү жашап өтөөр өмүрдө,

Элим деп өт, жерим деп өт суранам.



Жалынам
Кырсыктар көп, деңиз толкуп сел жүрүп,

Адам өлүп, турак жайлар бүлүнүп.

Табийхаттын катаалдыгы ченемсиз,

Өз койнуна кумдай кылып сиңирип.


Кырсыктар көп, жер титиреп, жер көчүп,

Кайталанат калган өңдүү өчөшүп.

Мындай кезде жалбарынуу, жалынуу,

Күнөөлөрдү кудай таалам кеч дешип.


Аны ойлосом мен өзүмчө кайгы жеп,

Түштөн чоочуп ойгономун элеңдеп.

Жалбарынып жалынамын кудайга,

Кырсыгы жок жашаса экен элим деп.



Тандыр нан
Иштен келип, үйгө кирсем жаңыдан,

Көптөн бери жебей калып сагынган.

Дасторконду ача салса жеңекем,

Бур дей түштү жаңы бышкан тандыр нан.


«Ушул ак нан, ушул бышкан тандыр нан,

Айылдагы тегирмендин унунан.

Көптөн бери келбей жүрүп келипсиң,

Жегин кайним, жегин менин колуман».

Жеген сайын жегим келип сугунам,

Мындан өткөн жоктур дедим сонун нан.

Келген сайын мына ушинтип сый кылган,

Жеңекемдин өпсөм деймин колунан.



Акын
Ач болсо да акын акча сурабайт,

Бай болсом деп бирди экиге улабайт.

Байлыгы да, дүйнөсү да ырлары,

Жакшы ырлары солкулдабайт, урабайт.


Үмүтү зор, келечектен түңүлбөйт,

Ойлуу жүрөт, кээде өзүнчө күлүңдөйт.

Турмуш жолу канча татаал болсо да,

Толкунуна чайпалбайт да, сүрүлбөйт.


Эрктүү болот, эрки бекем эл үчүн,

Ырга жумшайт болгон акыл, бар күчүн

Кумдан алтын чыгаргандай кадалып,

Ал олтурат столунда күнү-түн.


Ыр деп жашайт, ырдан алыс кала албайт,

Суранбайт да, башка ишке бара албайт,

Акчасы мол, кесиптер көп а бирок,

Башка иштен мындай эргүү ала албайт.




Каалап кетем ээндикти
Базар дешет базарды да көрдүкпү,

Кыжы-кыйма, ызы чууга көндүкпү?..

Бирок кээде каалап кетем түйшөлүп,

Тоо, адырлар, айдың талаа ээндикти.

Космос дешет, космосту да көрдүкпү,

Дүрүлдөгөн машина көп көндүкпү?..

Ошолордун добушуна чыдабай,

Каалап кетем тынчтык сүргөн ээндикти.


Ээндик жакшы, сергий түшөт көңүл бат,

Андан сонун гүлдүү талаа, жайлоо жак.

Мына ушундай жерлер мени сергитип,

Калемимден чууруй баштайт алтын сап.



Кетти жаштык
Кетти, кетти жаштык күнүм алтындай,

Алтын болуп, каухар болуп жалтылдай.

Азбы, көппү жолдош болдум, бир болдум,

Мен да сенин көңүлүңдү калтырбай.


Кетти, кетти жаштык күнүм ойноок кез,

Ушул учур кандай учкул, кандай тез.

Карыганда жашоо күнүң башка экен,

Ойлой берем миң бир жолу, бир эмес.


Мейли кетти, көңүлүмдө жашаары ак,

Өткөн өмүр өткөн күнгө рахмат.

Мен өлбөстүн мүрөк суусун ичкенсип,

Жүргөн кезим карылыкты кадырлап.



Чилдеде
Саат жылбайт, карек талыйт, сыртта суук,

Боз чалып, аяз күчөйт, таңга жуук.

Печкада көмүр күйөт табы күчтүү,

Үйдөгү сууктукту алыска кууп.

Карачы күн чыкса да кандай суук,

Сай-сайга койгон экен күрткүнү уруп.

Бой таштап тереземден боздойт шамал,

Бир үйүр карышкырдай улам улуп.


Мейли ага, сезсем дагы ызгаар го деп,

Не кылам бекерге эле кайгыны жеп.

Үй жылуу, анан калса көңүл куунак,

Чай кайнап, от табында бүлкүлдөйт эт.



Сыймыктанып кетемин
Элүү жаштын жашап коюп кезегин,

Алтымыштан ашып жүргөн кезегим.

Мен өзүмдү алсыздыкка алдырбай,

Кылчылдаган кырктагыдай сеземин.


Балдарыма берип жаштык кезегин,

«Аксакал» деп атка конгон кезегим.

Картаңдардын айылында жүрсөм да,

Мен өзүмдү бактылуудай сеземин.


Аштым адыр, ашуулардын неченин,

Картайдым деп кайгы чегип нетемин,

Мен өтсөм да, мени эстээр элим бар,

Мен ошого сыймыктанып кетемин.



Эми таптым бактымды
Өмүр күнүм алыспы же жакынбы,

Бул турмуштан алсам дечүм акымды.

Алалдымбы, албадымбы акымды,

Сактап келем адам деген атымды.

Өмүр өлчөм,

Ага чейин,

Мен турмуштан,

Тапсам деймин бактымды.


Өмүр күнүм алыспы, же жакынбы,

Таттуу экен таап жашоо акылды.

Таба алдымбы, таппадымбы акылды,

Угуп калам акын деген атымды.

Талант ташып,

Ыр төгүлүп,

Нөшөрлөсө,

Андан ашкан,

Мен таппасмын бактымды.
Талант сели келе калып актымбы,

Же болбосо эргип жазып таптымбы.

Күн-түн дебей көз майымды коротуп,

Суугун да, ысыгын да таттымбы.

Кубанамын,

Сыймыктанам,

Акын деген атыма,

Элиме деп,

Ырлар жазып,

Эми таптым бактымды.




Жүрөк ооруганда
Врач көрүп, дартыңыз бар жүрөктө,

Десе калам сабыры суз ойлонуп.

Жаман ойдон, жаман көргөн түштөрдөн,

Таттуу уйкудан чоочуп чыгам ойгонуп.

Кайраттанам:

Ажал,


Ажал,

Келчи,


Келчи,

Башың кесем, бычагымды сойлотуп!


Билем жакшы жүрөк дарттын азабын,

Максатыма тоскоол болуп мокоткон.

Канча айды, канча жылды бепбекер,

Азабыңдан эч пайдасыз жоготком.

Ажал,

Ажал,


Келчи,

Келчи,


Мылтык менен атып салып жоготом!
Адам эрки күчтүү дешет баарынан,

Мен күчтүүмүн, күчүм бекем темирдей.

Буркан шаркан толкундарды сезбеймин,

Бул жашоонун жээгин көздөй тебилбей.

Мен сүйүндүм:

Врач-хирург,

Столуна жаткызат,

Айыктырат,

Жашайм сопсоо кезимдей.

Ажал,


Ажал,

Качкын эми, менден алыс безилдей!



Каталык
Жүрсөм дагы жакшы бала атанып,

Жаштык кезде кетти канча каталык.

Мен өзүмчө капа болуп калчы элем,

Болбос жерден бирөөлөргө алданып.

Буга көңүл канча жолу кирдеди.

Ички сырды ал адамдар билбеди.

Аз өмүрдө жакшы менен жаманды,

Турмуш өзү жакшы таанып бил деди.


Билбей жүрүп чач да калды агарып,

Жүрөм азыр чоң ата деп аталып.

Билбейм деги башым бышпай койдубу,

Кете берет жаңылыштык, каталык.


Жүрмөкмүн го кейибей
Ачууланба, кейибе дейт доктурлар,

Кейибейм дейм мындан ары карап тур.

Кантип анан чыдап карап тура алам,

Тилдеп турса тили заар оңбогур.


Эч бир жанга кийлигишпей жөн жүр дейт,

Жөн жүрөйүн деп ойлоном өзүмчө.

Кантип анан чыдап карап тура алам,

Бечараны кордоп жатса көзүмчө.


Тоодон түшкөн тунук суудай агылып,

Ынтымакта ырыс келер кемибей.

Мен, сен дебей мамыр жумур жашасак,

Жүрмөкмүн го кийлигишпей, кейибей.



Ат жөнүндө
Болсо дагы чыныгы атым Чынтемир,

Жакпай келет ат өзүмө негедир.

Жараткандан ден соолукту суранып,

Ата-энем чың болсо экен дегендир.

Кундузбек деп, Жылдызбек деп ат койбой,

Мүмкүн бирөө койгон чыгар ойлонбой.

Өмүр бою келе жатат жармашып,

Атты минген, аттан түшпөй койгондой.


Таштемир дейт, Ташболот дейт кээ бирди,

Кимдер качан өз аттарын жериди.

Бактылуулук жаман, жакшы атта эмес,

Кызмат кылып сүйө билгин элиңди.


Таштемирден жакшыраак деп Чынтемир,

Мен кымылдап калам ичтен негедир.

Анан калса Чыке дешип коюшат,

Бир мен үчүн мындай сый да жететтир.


Чың темирдей бекем болуп ден соолук,

Жашап келем ооруу, сыркоо жок болуп.

Алтымыштын ашуусунан ашсам да,

Кырктагыдай кызыктырат «ак жоолук».



Балама
Аман болгун, аман жүрсөң көңүл ток,

Сараң болбо, сараңдыкта пайда жок.

Сабырлуу бол, боорукер бол, Адам бол,

Суранарым наадан болбо сен бирок.


Азыр жашсың, каның ойноп, жүрөк от,

Жалкоо болбо, жалкоолукта пайда жок.

Кейибейин, мактанайын сен менен,

Көкөлөйүн көктө учкан кушка окшоп.


Эгер менин аткарылса тилегим,

Элден мурда элге тийсин керегиң.

Көрүп туруп эмгекчилдик жагыңды,

Таттуу кыял, таттуу ойдо жүрөмүн.


Аман болгун, аман жүрсөң көңүл ток,

Сараң болбо, сараңдыкта пайда жок.

Сабырлуу бол, боорукер бол, Адам бол,

Суранарым наадан болбо сен бирок.

* * *
Убакыт өтүп каш кагым,

Алыста калды жаш чагым.

Аттиң ай! Сүртүп боегун,

Агарды кара чачтарым.

Жүзүмдөй бетте жүз бырыш,

Азыр мен такыр башкамын.

Арманым калбас өмүргө,

Элиме жакса жазганым.



Биз отурган отургуч
Бир кезекте бир өзүңдөн кете албай,

Отурчу элек сага бүткөн кош шамдай.

Мамык эле, жумшак эле тактайың,

Сезээр элек сен терметип жаткандай.


Ал кечигип, кайгы басса өзүмдү,

Караан тутуп отурчу элем өзүңдү.

Сен уккандай, сен билгендей сезчүмүн,

Жүрөктөгү таарынычтуу сезимди.


Эркем келип, жайнап турса жанымда,

Көлөкөнү түшүрчү эле багың да.

Мен өзүмдү эң бактылуу сезчүмүн,

Отургансып падышанын тагында.

Жылдар өттү, кейпиң кеткен кемшейип,

Көрөр замат ичим түтөйт дил кейип.

Биз экөөбүз окшош болуп калыппыз,

Сенин белиң, менин белим мекчейип.



Каламга
Тоолор бийик, ашуулар бар ашканга,

Калган кезде алым калбай басканга,

Сен жөлөксүң,

Сен керексиң,

Кубат алып, көңүл черин жазганга!
Жер ааламды жөө жалаңдап бассам да,

Эч чеги жок кайгы муңга батсам да.

Кубанчымсың,

Кубатымсың,

Чөгүп бара жатсам да!
Жоготсом да ат башындай алтынды,

Жоготтум деп карабаймын артымды.

Жоготсом мен,

Медер туткан каламды,

Жоготконум болгон кадыр-баркымды!

Турмуш мени калчаары чын чүкөдөй
Турмуш мени калчаары чын чүкөдөй,

Жон жукарса жукарды деп жүдөбөй.

Андай кезде курчуй албайт окшоймун,

Кыйындыкка кайратымды бүлөбөй.


Ырас өмүр тузун берип, бал берип,

Ыссыгы да, суугу да бар делип.

Эл ичинде айтылса да келатам,

Бул жашоонун кайыгында термелип.


Ырас өмүр өтөт тура ар кандай,

Алчи турсам ал күндөрүм жыргалдай.

Бөк түшөрмүн, чик түшөрмүн, а бирок,

Калемимден калбайт ырлар ырдалбай.



Суусамыр
Жазылбады кандай сонун, кандай ыр,

Кеңирсиген кенен жайлоо Суусамыр.

Көрбөй калсам көркүң мени эстетип,

Көп сагынтып, көп эңсетип суусаттыр.


Ырас сенде жазда жүрдүм, жай жүрдүм,

Ырахаттуу күндөрүмдү өткөрдүм.

Тоолор да көп, жайлоолор көп, а бирок,

Сендей сонун жайлоолорду аз көрдүм.


Таңдан турдум, таза абадан дем алдым,

Төгүп өткөн жамгырыңдан эм алдым.

Ушунчалык сергек сезип өзүмдү,

Мен билбеген сыйкыр күчкө таң калдым.


Турган менен тоодо булут жыйылып,

Турам көпкө кетким келбей кыйылып.

Кантем анан айылым да бир мекен,

Сенден узайм тоолорума сыйынып.


Келем сага, келем жылга айланбай,

Келем сага тойго келчү адамдай

Качан болсун тартып турсаң өзүңө,

Кантип анан коет элем келалбай.



Кыргыз жери
Кыргыз жери кандай сонун, кандай кооз,

Көрктүү Талас, көрктүү Нарын, көрктүү Ош.

Ысыккөлүм алтын чөйчөк, жер сорусу Сарыөзөн,

Кимге болсун «кел, кел» дешип дасторкондуу,

меймандос.
Кыргыз жери жайытка мол, сууга мол,

Күндөн күнгө өсүп-өнүп алды жакта айкын жол.

Ынтымакта ырыс келип, сайрандасын Бак, Дөөлөт,

Бир жакадан баш чыгарып, бекем болсун биздин

кол!

Болбосо экем майда акындын бириндей
Күндөр өтөт кайра артка сүрүлбөй,

Жакшы ыр жазсам жарпым жазам күлүңдөй.

Тагдырыма таарынычтуу эмесмин,

Жашап келем максатымдан түңүлбөй.


Күндөр өтөр, өткөн күндүн бириндей,

Же көрүнбөй, же бир көзгө илинбей.

Бул жашоонун таттуулугун көп көрүп,

Ачуусу түк мага калды билинбей.


Таңда турам, ырлар жазам күлүңдөй,

Сайратсам дейм булбул куштун үнүндөй.

Өткүм келбейт изсиз ушул турмуштан,

Майда барат акындардын бириндей.



Экинчи апа
Жаңыдан бешке чыккан кезде Самат,

Бир үйдө эч кими жок жаңгыз калат.

Анткени ата-энеси бирге турган,

Кагышып машиналар көзүн жумган.

«Атам-ай, апам-ай» – деп көп ыйлады,

Көп эстеп, бурчак-бурчак жаш тыйбады.

Атасы зыңгыратып салган тамды,

Баарынан жакынмын деп жездеси алды.

Арадан айлар өттү, жылдар өттү,

Самат да жаштайынан көрдү көптү.

Эжеси ары тур деп түртө кетет,

Балдары кара көөнү сүртө кетет.

Жездеси өз балдарын коет аяп,

Кайтар – дейт уй, койлорун берип таяк.

Кез жетип ата-эненин келбесине,

Зар какшап барып калат мүрзөсүнө.

«Апаке ээрчитчи дейт баштагыдай,

Атаке бакчы мени азбагыдай».

Жаш агат көздөн ылдый бурчак-бурчак,

Кетерде карай берет кылчак-кылчак.

Мунусун кимдер угат, кимдер билет,

Сездирбей, сырын айтпай үйгө кирет.

Кайгысын коңшу аял билип жүргөн,

Жүрөгүн анын дагы тилип жүргөн.

Баласыз кудайга үнү жетип жүргөн,

Жылдызы алсыз шамдай өчүп жүргөн.

Үмүтү күйөөсүнүн бүтүп жүргөн,

Ар качан кетирем деп күтүп жүргөн

Карачы кордук көрүп жүргөн Самат,

Ойлонтуп ал аялды ойго салат.

Аяды, өз бооруна тартып жүрдү,

Энедей мээрим төгүп балкып жүрдү.

Ойнотуп топоңдотуп алып жүрдү,

Кээ күнү базарларга барып жүрдү.

Сүйүүсүн бул аялдын сезди Самат,

Бактылуу бир учурду жүрдү самап.

Ал күндү аял дагы самай берди,

Күн өтсө, күн эсебин санай берди.

Бардыгын жезде, эжеси билип калат,

Бул үйдөн чыкпайсың деп тыюу салат.

«Чыдабайм, болду жетти, болду жетти!»

Үйүнөн жездесинин чыгып кетти.

Болбоду андан кийин эч бир капа,

Бапестеп багып алды «экинчи апа».

Жаркырап үйдүн ичи жарык болду,

Кайгы эмес, күлкү менен шаңга толду.

Болду бейм үй-бүлөнүн данакери

Эрди-аял урушпады ал келгени.

Эмчеги бөлөкө да ийип турган

Эй, апа, башым ийем, жаным курман.



Ырлар жаздым
Кичинемден ырды сүйөм ашыкмын,

Уктай албай кээде өңдөп азыпмын.

Ага мейли, жан дүйнөмө бүлүк сал,

Келе берчи айланайын азыткым.


Ырды сүйөм, ырлар мага гүл азык,

Буркураган жытын себет гүл ачып.

Жолу болчу куштай эргип турууга,

Көктөп турчу көөдөнүмдөн бүр ачып.


Ырды сүйөм, ыр деп жүрүп өтөмүн,

Сага арнаймын жаштыгымдын көктөмүн.

Кожожаштай кууй берем артыңан,

Мейли аскага, мейли зоого кептегин!




1   2   3   4   5   6   7


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет