Аскаров Ч. Айылдын сонун кечтери: Ырлар



жүктеу 1.51 Mb.
бет4/7
Дата01.04.2016
өлшемі1.51 Mb.
1   2   3   4   5   6   7
: uploads
uploads -> Қазақстан республикасы төтенше жағдайлар министрлігі көкшетау техникалық институты
uploads -> Қазақ тіліндегі ресми іс-қағаздары Басқару, ұйымдастыру, өкім шығару қызметіне қатысты құжаттар
uploads -> А. С. Макаренконың өмірі мен педагогикалық қызметі
uploads -> Ян Амос Коменскийдің педагогикалық қызметі мен теориясы. (1592-1670жж)
uploads -> Приложение к части а1
uploads -> Рабочий проект
uploads -> Кирилл Куренда: двухлетний вундеркинд Не иначе как вундеркиндом можно назвать Кирилла Куренда из крымского села Владиславовки. В свои два с половиной года он уже знает все буквы алфавита умеет считать и освоил азы компьютерной грамотности

Черимди жаздың чоң тору
Баратсам атчан бастырып,

Улары тоонун азгырып,

Бир жактан жыты гүлдөрдүн,

Каңылжыр жарат мас кылып!


Суусасаң ичип оңолткон,

Шылдырайт булак колоттон.

Аска таш тоону ныгырат,

Уюган сымал болоттон.


Чымчыгы учуп чыйпылдап,

Бадалдын чети кыймылдап.

Мүнүшкөр жүрөт чокуда,

Бүркүттүн улам кый-куулап.


Булуттар төөгө мингенсип,

Күн турат көктө күлгөнсүп.

Көңүлдүн кушу көкөлөйт,

Бейиште басып жүргөнсүп.


Келсем да тоого көп жолу,

Болбогом мындай болжолу.

Черимди жаздың кыдыртып,

Рахмат сага чоң тору!



КЫРГЫЗ ЭЛИМ
Кыргыз элим, Ата-Журтум турагым,

Мүрөк суудай дарым, тунук булагым.

Чыныдагы чайпалбаган кымыздай,

Тынч өмүрдүн жашоо жолун улагын.


Кыргыз элим, Ата-Журтум бийигим,

Миң бир ирет келет сага ийилгим.

Гүлүң гүлдөп, мөмөң бакта төгүлүп,

Көркүң артып, улам сулуу кийингин.

Кыргыз элим, Ата-Журтум ырысым.

Атап койсом кубат берчү дарысың.

Жүз жыл бою жазып жүрүп өтөйүн,

Сен картайба, адам уулу карысын.


Сен картайба адам уулу карысын,

Сага десин жан дүйнөсүн барысын.

Асманың көк, айың турсун жаркырап,

Аалам билсин, артып турсун арышың!


Кыргыз элим, Ата-Журтум турагым,

Мүрөк суудай дарым, тунук булагым.

Чыныдагы чайпалбаган кымыздай,

Тынч өмүрдүн жашоо жолун улагын.



АРМАНЫМ ЖОК
Акын дос жазыптырсың бир чоң китеп,

Мен аны сынга салдым өзүмчө элеп,

Жок эмес жакшылары бирин-серин.

Кээлерин окуп жатып уйкуң келет.


Мен дагы ыр жазуудан калганым жок,

Каламды чоң жарышка салганым жок.

Топондой сапырылган беш жүз ырдан,

Беш ырым элге жетсе арманым жок!



КОЛДОРУНА КУТ КУЙГАН
Сакадагы коргошундай кыт куйган,

Уңкур-чуңкур жер калтырбай бүт куйган.

Байкап турсам жол оңдогон Баясты,

Мендей эмес булчуңдары буржуйган.

Тыным албай, колдон түшпөй күрөгү,

Майышпаган ишке бышкан билеги.

Эч буйдалбай, шыр өтсө деп ойлонот,

Машиналар зыпылдаган береги.


Асыл тура, алтын тура колдору,

Ар кимдердин шыдыр болуп жолдору.

Ушул жигит ак жол тилеп, бак тилеп,

Жүрөгүнөн мзэрим төгүп оңдоду.


Кар да болот, карды жолдон тазалап,

Пейилиндей жол да таза тазарат.

Баркын билип, анын ар бир иштерин,

Билбейм кимдер так жеткире жаза алат,


Сакадагы коргошундай кыт куйган,

Уңкур-чуңкур жер калтырбай бүт куйган.

Кең далылуу, асыл ойлуу жигиттин,

Кыдыр даарып, колдоруна кут куйган.



ЖАҢЫ ЖЫЛ АЛДЫНДА
Ажыдаардай ышкырынат,

Аяз улам күч алып.

Өз алдымча түйшөлөмүн,

Уктай албай тынч алып.


Терезеден сапырылтып,

Күчөп барат бурганак.

Бирөө мени чакыргансыйт,

Тереземди ургулап.


Оо, келиптир жаңы жылым,

Тереземди ачайын.

Уктап жаткан балдарымдын,

Бере көрбө сазайын.



Кубаныч кез
Чарбада иштер арбын убакыт тар,

Жаштар көп майышпаган кубаты бар.

Ат минип бак-бак сүйлөп баратышты,

Көктөмдө кетмен алып сугатчылар.


Какшыган арыктарды карайт бойлоп,

Жыккан суу жылан сындуу акты сойлоп,

Тук байлап, бурат улам алыштарга,

Каруулуу колдорунда кетмен ойноп.


Мындай кез өзүнчө бир кубаныч кез,

Алаксып көңүлүңдө кир калбайт эч.

Билинбейт иште сааттын өткөнү да,

Карачы кирип келди кылкылдап кеч.



САЙРАДЫ ТОРГОН ЧЕР ЖАЗЫП
Жытына жаздын жанатан,

Бой керип балкып баратам.

Боз торгой учту көкөлөп,

Баш багып сыртка карасам.


Жүрөктүн чертип кылдарын,

Ал төксө көктөн ырларын,

Кулакты төшөйм мен андан,

Тапсам деп ырдын ыргагын.


Укканга үнүн берилип,

Көңүлүм таңдай сөгүлүп.

Ойлонуп тапкыс укмуш күү,

Көктө эле калды төгүлүп.


Сайрады торгой чер жазып,

Көңүлүм алды гүл азык.

Уксам деп дале турганда,

Кеткенин кара кырды ашып...



КЫШКЫ БУЛАКТА
Булакты көруп кыядан,

Бурулбай кантнп кыя алам,

Сулуу кыз түштү эсиме,

Кымызын сунуп уялган.


Төшөгүн жаап аппак кар.

Агарат бардык адырлар,

Токсону эмес чилдеде,

Токтобойт мындан агымдар.


Көрөрүң менен келет ой,

Чөйчөккө куюп койгондой.

Ичсем деп барам аптыгып,

Чүрөккө ашык болгондой.


Акса да суусу бирткелеп,

Тынчыбайт кумду түрткүлөп.

Жаткансыйт жука муздарды,

Дарбыздай тырс-тырс черткилеп.


Жашырбайм анык чын сырым:

Соксо да суук сыдырым.

Булактын ичип суусунан,

Үшүбөй кайра жылыдым.



КАРА-БУУРА СУУСУ
Картайтып кылымдарды Кара-Буура,

Калдайган тоодон түшүп агат тура.

Сууларын сайдан сайга жанчып келип,

Талаага, эгиндерге барат тура.

Акыры дыйкандарга жүгөндөлүп,

Койдон жоош момун болуп калат тура.


Буурадай көбүк чачсаң Кара-Буура,

Сай өзөн калтырашып калат тура.

Эмчеги дал ушундай ийип кетип,

Балдарын өзү издеп табат тура.

Жайкалтып жашылдантып Жер-Энени,

Баа жеткис байлык болуп тамат тура.

Түбөлүк өзгөрүлбөй анын дагы,

Жүрөгү ЭЛ, ЖЕРИМ деп кагат тура.



СЕРГЕЙ ДОС
Мени менен коңшу турат Сергей дос,

Сүйлөшөбүз боло калса колу бош.

Мага жагат анын ар бир кыялы,

Жада калса сүйлөгөнү жарым ооз.


Боря дейт буруп менин атымды,

Бапыраңдап берем колдо барымды.

Кыйын кезде боло калат арка бел,

Ага көрүп, андан алам акылды.


Сергей атын Сейит деймин бурмалап,

Ал келгенде үйүм ичи шаңдуураак.

Сөз түгөнбөй каткырышып отуруп,

Ичкен ашым таттуу дагы, дамдуураак.

Алыс кетсем: Ай Баймурат, Баймурат,

Эрте кел» – деп беттен өбөт аймалап.

Биздин ушул эч бузулгус достукту,

Жазсам ээ дейм ай бетине саймалап.



ШОФЕР
Бирде таза, бирде кайра майланып,

Үйүндө тынч отура албай жайланып.

Машинанын ар кай жерин чукулайт,

Күндө көрсөң күндө жипсиз байланып.


Ага керек машинанын жүргөнү,

Мейли күндүз, же болбосо түндөбү,

Жолдош болгон жолоочудай ак пейил,

Жолун ачып жол чакырат күндөгү.


Кээде суук, аяз тышта ышкырат,

Буттар уюп, көздөр талыйт, жаш кулап,

Ага болбой көздөп бара жаткан жер,

«Куштай учуп жет» – дегендей шаштырат.


Жайдын күнү чыйылдаган аптапта.

Иштер күчөйт, иштер арбын ар жакта.

Ойдогудай кантип анан иш бүтмөк,

Оң болбосо ар тетиги ал тапта.


Бир жыл эмес, бардык жылда мына ушу,

Жол да бүтпөйт, бүтпөйт күндө жумушу.

Ушул ишке жаралгандай сезилет,

Бул Асандын бардык турпат турушу.



ДЫЙКАН АБАМ
Каалгып жүрсө кара булут көк менен,

Жүнүн алып үйгө качат чоң энем.

Дыйкан абам кыт-кыт күлүп сүйүнөт:

«Жаасын жамгыр бир нөшөрлөп төксө экен».


Жаан жааган жок, шамаал кууган соңунан.

Тоого жылат булуттардын тобу улам.

Дыйкан абам ой кайгырды, кайгырды,

Бакыт кушун учургансып колунан.



БИЛГИН ЭРКЕ
Жактырдымбы көзгө түшкөн сыныңды,

Окусун деп сага бердим ырымды

«Бул ырыңыз начар экен деп айттың»,

Кой эрке кыз оюнуңбу, чыныңбы?..


Берген элем бардык жазгандарымды,

Билбептирмин ыр түшүнбөс жагынды.

Бассам турсам сенин сөзүң ойлонуп,

Тынчым кетип кое албадым жанымды.


Билгин эрке, билгин акын жүрөгүн,

Ал бир назик, сөзүң менен жөлөгүн.

Мендей кылып сала көрбө кайгыга,

Ырын окуп менден башка бирөөнүн.



КОРООГО ТИГЕМ АЛМА БАК
Билсем да курулушка эң бир керек,

Короого тикпептирмин бир түп терек.

Мына эмн көчөттөрүн алып келдим,

Шашылып тикким келет, тикким келет.


Коңшумдун короосунан күндө көрүп.

Кызыгам бышып турса алма, өрүк,

Мына эми тигейин деп эки сортун,

Койгонмун огороддон орун бөлүп.


Апкелгем жүзүмдөн да бир топ көчөт,

Көрк кошуп жаңы тамга жакын өсөт.

Буйруса балдай таттуу мөмөсүн жеп,

Отурар бала чакам көлөкөлөп.


Турмушта жашоо үчүн баары керек,

Туурабы? Үйдө отуруш анда демек.

Бош койбой огородду бакка айлантып,

Шашылып тикким келет, тикким келет.



бороон
Мейли жайда, мейли аязда чыкыроон.

Жанга тыптынч мен жашаган үй, короом.

Ошентсе да аласасы барчылап,

Неге мынча долуланат шум бороон.


Талаадагы камгактарды учуруп,

Жомоктогу ажыдаардай ышкырып,

Жаткан менен тосуп алып тоолорум,

Төшкө тебет ызалантып, мыш кылып.


Ага болбойт, күчөйт согот октолуп,

Үйдү чачкан жаш баладай шоктонуп,

Туяк талып, ташырканган күлүктөй.

Анан кетти көздөн кайым жок болуп.



плотник
Шайыр мүнөз, ачык айрым сүйлөгөн;

Ышкоолукту жаман көргөн, сүйбөгөн.

Карап турсам ал жасаган столго,

Жер жок тура анын колу тийбеген.


Сүрөт, карайт улам алып ченемин,

Толгон курал: пайдаланып керегин...

Мээнет тери маңдайынан тамчылап,

Жаңы буюм жасаганын көрөмүн.


Эртең эле бирөө алат кубанат,

Көргөн сайын сонун ойлор уялап:

«Колу чебер плотниктин иши» – деп,

Көңүл толкуп, сүйүнгөнүн туя алат.


Алдым стол. Мен да улам сүйүнө,

Шашып келем жеткинчекти үйүмө.

Мына ушинтип кубанч болуп бул адам,

Кирет тура ар адамдын үйүнө.



БАЛА ЖЫТЫ
Кандай сонун бейкутчулук, тынччылык,

Короом ичи түркүн-түркүн гүлгө жык.

Ошолордун арасынан таппадым,

Балам сенин жытың кандай жыпар жыт?..


Табамбы деп тоого чыктым гүл издеп.

Көрдүм андан түркүн-түркүн гүл искеп.

Андан дагы сенин жытың таппадым,

Оо быйпыгым, эркетайым Жунусбек.


Ар элесиң улам көзгө чагылып.

Жүрөгүмдөн мээрим агат агылып.

Азыр шаардан куштай учуп жетким бар,

Сенин гана бир жытыңды сагынып.



уста
Айылымда ак сакалдуу киши бар,

Өзгөртпөгөн өзү сүйгөн иши бар

Иштей келсе иштин майын чыгарып,

Сүйлөй келсе сөзү ширин, сөзү бал.


Качан көрсөм тердеп жүрөт маңдайы,

Качан көрсөм эч капасыз жайдары.

Жаштайынан жандай көргөн кесиптин,

Ысык-суук казанында кайнады.


Колдо турса оор кара барсканы,

Күрсүлдөтө жаруучудай асканы,

Каруу күчкө шакирттери таң калат,

Элпегин айт, жаш жигиттей басканы.


Айылымда ак сакалдуу киши бар,

Өзгөртпөгөн өзү сүйгөн иши бар.

Иштей келсе иштин майын чыгарып,

Сүйлөй келсе сөзү ширин, сөзү бал.



ЖАШТЫГЫМДЫ САГЫНДЫМ
Мен сагындым, жаштыгымды сагындым,

Өткөн күнгө келбейт эми таарынгым

«Мени мин» – деп кырда турат буурул ат,

Өктөмү күч, өкүмүнө багындым.

Өткөн өмүр келбеген соң кайрылып,

Кудайга да келбейт менин жалынгым.


Өттү өмүр, өттү күлгүн курагым,

Жаштыкта эмес, азыр башка турагым.

Күлгүн чакта кимдер баштан кечпеди,

Махабаттын мөлтүр тунук булагын.

Жараткандын жасаганын карачы,

Көпөлөк да издейт экен ынагын.


Жаңы ачылган гүлдөй болгон чагыңда,

Отсуз, чоксуз мени салып жалынга,

Бир мен үчүн Чолпон болуп жанчусуң,

Ар бир күндүн, ар бир аткан таңында.

Сен жолуксаң мен өзүмдү жоготуп,

Жүрөк зырп деп булкуп турчу кабында.


Жүргөн менен чоочункурап ыраактай,

Жылдызыбыз жанды бир күн чырактай,

Көрүшпөсөк куса болуп кетчү элек,

Көп жыл көрбөй сагынышкан ынактай.

Туңгуч сүйүү кандай тунук, таза эле,

Тоодон ылдый түшүп аккан булактай.


Балдай ширин, канттай таттуу ал күндүн,

Даамын татып, гүлүн искеп өткөрдүм.

Ошол өткөн тагдырыма рахмат,

Кызык жашоо, жакшылыгын көп көрдүм.

Колдон келсе кайра баштан жашарып,

Андан кызык, келет сонун өткөргүм!


Мезгил шашма, суусу ылдам шар агат,

Агып өтөт кылчайганча бир карап.

Жүрөк кургур улгайсада жаш бойдон,

Кийинкини көрүп адам картаят.

Алтымышка чыктымбы деп бат эле,

Көзүм эмес, көөдөнүмдөн жаш тамат.


Мейли өтсүн, мезгил салсын бырышын,

Издейм, табам мен өлбөстүн дарысын!

Өпкөм уруп, өктө калчу мен эмес,

Эмгегиме элим айтаар калысын.

Карып барам, бирок тилейм ырларым,

Жаш арчадай жапжаш бойдон калышын.


Мен сагындым, жаштыгымды сагындым,

Өткөн күнгө келбейт менин таарынгым.

«Мени мин» – деп кырда турат буурул ат,

Өктөмү күч, өкүмүнө багындым.

Өткөн өмүр келбеген соң кайрылып,

Кудайга да келбейт менин жалынгым.



ИНИМЕ
Окуп улам жогорулап билими,

Куттуктадым электрик иними.

Билип турам жакшы кесип экенин,

Жарык кылган капкараңгы түнүмү.


Билген билет, билбегенге жок айла,

Ток урат деп жүрө берип далайга,

Чырактанга күнүм түшкөн бир кезде,

Өткөн менен күндөр-күнгө, ай-айга.


Келди бир күн электрик үйүмө,

Карап чыкты бардык жерди үңүлө.

Оңдоп коюп, мага карап жылмаят:

«Чакырыңыз керек болсом күнүгө».


Көк түтүнгө көңүл чөгүп кыйнаган,

Кетти чырак ордун таап кайрадан.

Мен ичимден бапыраңдап сүйүнүп,

Барым берип, бапыраңдап сыйлагам.


Калган менен ошол күндөр арт жакта,

Сен иштөөчү иштер арбын бул тапта.

ГЭСтерде бол, айылда бол айтаарым:

Эң бир кымбат эл ишенчин сен акта!



БӨБӨККӨ
Бешигинде жатып алып тынчыбай,

Ат байгени азыр жеңип алчуудай,

Сен талпынсаң буттарыңды камчылап,

Селт дей түшөм сен жыгылып калчудай.


Бейбаш болбо, бейбаштыкта жок пайда,

Чоңойоорсуң ар бир күндө, ар айда.

Адам сүйбөс кыялыңа картайбай,

Эл деп өссөң жашарармын мен кайра.


Турмуш татаал, өйдө ылдыйы көп анын,

Барга көппө, жокко чөкпөй жашагын.

Бул заманда токтоп туруп калуу жок,

Бир иш бүтсө, экинчисин баштагын.


Алды жакта жетчү мара барчылап,

Талпына бер, бешик минип камчылап.

Менин уулум көкбөрүчү болот деп,

Менде жүрөт таттуу ойлор тамчылап.



СЕН ДА ТИККИН АЛМА БАК
Тиктим алма, тиктим өрүк, алчаны,

Бышкан кезде кызыктырды канчаны.

Убагында менден көчөт албаган,

Ай кейитти, ай кейитти Калчаны.


Конок келсе дасторконду толтуруп,

Чай ичебиз бак ичинде олтуруп.

Мен турмушта көп нерсени үйрөндүм,

Ар бир ишти ойдогудай болтуруп.


Ооба, чындык, мээнет кылам ар убак,

Ошон үчүн гүлдөп турат алма бак.

Кылган эмгек, кылган ушул аракет,

Ырыс болуп кайра колго тиери ак.


Ырыс болуп кайра колго тиери ак,

Сен да тиккин мендей болуп алма бак.

Түркүн жемиш жайнап турса короодо,

Ошончолук көңүл куунак, көңүл шат.



АЙЫЛЫМДЫН ЭҢ КАДЫРЛУУ КАРЫСЫ
Күздүн айы бышыкчылык, сонун ай,

Кенекемдин дарбызын ай, коонун ай,

Бышкандары былк-былк этет кармасаң,

Эмчектеги жаш баланын колундай.


Ырас күз ай биз эңсеген сонун ай,

Шаардык досум коондон жегин корунбай.

Бул Кенекем качан болсун берешен,

Дасторкондо жайнап турган коонундай.


Элге жетсе бышкан коон дарбызы,

Мына ошондо кубанычы, барысы.

Сөзгө чоркок, түнт мүнөздүү болсо да,

Айылымдын эң кадырлуу карысы.



ТРАКТОРИСТ КАМЧЫБАЙ
Ар адамдын болот максат, мүдөөсү,

Бул кесипке ышкын арткан бир өзү.

Оор эмгек деп сезип койбойт, кенебейт,

Өзгөчө экен бул жигиттин мүнөзү.


Жазда иш көп, мончок терлер куланып,

Күндөн-күнгө иштер кызып уланып.

Улам ары түшүп жатты бороздор,

Жаңы айдоолор жаңы нандай бууланып.


Ооба ырас иштин кычайт кезеги,

Мындай кезде күн-түндүн жок эсеби.

Таңга маал трактордо чырм этип,

Унуткарды чарчаганын кечээги.


Анын кылган ар бир иши тынчыбай,

Ата-Журтка эң керектүү тамчыдай.

Уулум өссө тракторист болсо экен,

Сени көрүп сыймыктанам Камчыбай.


ШОФЕР ЖИГИТ МЕДЕТБЕК
Көптөн бери шофер бизде Медетбек,

«Кол көтөрсөк бир карабайт өтөт» – деп,

Карыялар кейип-кепчип калышат;

«Ай, оңбогур, ай, кургур-ай, түгөт» – деп.


Бир гана эмес дайым көрсөң мына ушу,

Бүтпөйт анын таңдан кечке жумушу.

Ага кымбат убакытты уттурбай,

Узак жолдо убакытты утушу.


Мейли утсун, элге тиер кереги,

«Мага түш» – деп такси турат береги.

Чынында эле кырстыгы бар Медеттин,

Эл ишине аппак анын жүрөгү.



МАКТАП КОЁТ КЕТМЕНИН
Муке дешет өз атынан атабай,

Өзүн дайым алып жүрөт сакадай.

Өңү кара, сылтып басат а бирок,

Ал айылга сүйгүнчүк да апакай.


Таңдан турат мураптыгын аткарат,

Ар бир ишти мудаа кылат, так кылат.

Кыш арылап, ала шалбырт жаз менен,

Арыктарда суулар агып каткырат.


Арыктарда суулар агып каткырат,

Иш кызыса, кызыганын жактырат.

«Бол-э-эй, Керим, бол э-эй, Болот иште»,–

деп,


Суучулардын тынчын алып шаштырат.
Эң кеч кайтат боз ат менен күнүгө,

Он баласы тегерете үйүлө:

«Айтчы ата, эмне болду иште» – деп,

Суроо берсе, жооп берет сүйүнө.


Айтып берет кандай иштер бүткөнүн,

Жаан нөшөрлөп, алышты алып кеткенин.

Айтып берет баарын, баарын а бирок,

Өзүн эмес мактап коёт кетменин.


Муке дешет өз атынан атабай,

Өзүн дайым алып жүрөт сакадай.

Өңү кара, сылтып басат а бирок,

Ал айылга, сүйгүнчүк да апакай.



АК ЧИЙИМ
Төрөлгөндөн мээрим төккөн бир үйүм.

Өзүндө өсүп, баркын билдим мен кийин.

Кылым өтөр сен картайбай жашарып,

Көрккө келип өсө бергин Ак-Чийим.


Билем жакшы өстү улан, кыздарың,

Четте жүрүп тааныйм азыр аздарын.

Көз алдымда алтын саамай күздөрүң,

Көңүлүмдө жарпым жазган жаздарың.


Баарын ойлоп баргым келет кайрадан,

Уккум келет торгой үнүн сайраган.

Көргүм келет жеңелерди, аваны,

Бул турмуштун казанында кайнаган.


Алыс жүрөм баягы эле балаңмын,

Сагынганда сапар тартып барармын.

Өзөнүңдү, кырларыңды кыдырып,

Өткөн күндү бир элестеп алармын.


Төрөлгөндөн мээрим төккөн бир үйүм,

Өзүндө өсүп, баркың билдим мен кийин.

Кылым өтөр, сен картайбай жашарып,

Көрккө келип, өсө бергин Ак-Чийим.



ГҮЛАЙ
Саанчы кыз төшөгүндө уктап жатты,

Таңкы убак уйку сонун, уйку татты.

Ойготпой бирге иштешкен курбулары,

Шашылып саанды көздөй бара жатты.

Түрду кыз дубалдагы саатты карап,

Алдыңкы орундарды жүрчү самап.

Кечээги кечеден кеч келгендиги,

Мына эми жүрөкзаада ойго салат.


«Кечиктим, уйкуң кур ай, уйкуң кур-ай!» –

Көзүнөн бир тамчы жаш кетти кулай.

Турмушта боло берет өйдө төмөн,

Ыйлаба, кайгы чекпе буга Гүлай.



АГАМ САТЫЛГАНГА
Бирге өстүк, мен сага ини, сен мага ага,

Бөлүнбөй боордоштуктун оту жана.

Тентектик кылып койсом теске салып,

Билгениң айта жүрдүң акыл сала.


Чын эле акылдарың акыл эле,

Мүнөзүң мүнөзүмө жакын эле,

Мен сага, сени мага жөлөк кылып,

Карачы төрөгөнүн алтын эне.


Кубанчым сени жандап жүргөнүмө,

Уста элең күлбөс жерде күлдүргөнгө.

Бир гана сенден коркуп жашынчумун,

Буюмду, бир нерсени бүлдүргөндө.


«Момунум, момунум»,– деп калса апам,

Мактанып барбалаңдап калчум анан.

Сен болсоң акын болом деп калчусуң,

Колуңа койкоңдотуп кармап калам.


Бир дептер, анан дагы жазып таштап,

Үңүлүп отурчусуң кайра баштап.

Акындын акыны элең бир мен үчүн,

Жүрчүмүн улам жазсаң, улам жаттап.


Иниңе талантыңдан сүйкөп өтүп,

Ыр жаздым өзүңө окшоп бойго жетип.

Сен менен дайым бирге жүрө албадым,

Жай күтүп, сенден алыс жашап кетип.


Эстеймин акылыңды, ырларыңды,

Сага ээрчип ойноп жүргөн жылдарымды.

Күү төккөн комузум да өзүң болдуң,

Ойготуп жүрөктөгү кылдарымды.


Ойготуп жүрөктөгү кылдарымды,

Отурам оңдоп чийип ырларымды.

Ойлорум ак баракта калган менен,

Көрөмүн жашоодогу жыргалымды.


Чын эле акылдарың акыл эле;

Мүнөзүң мүнөзүмө жакын эле.

Мен сага, сени мага жөлөк кылып,

Карачы төрөгөнүн алтын эне.



ЧЫКЕ ЖӨНҮНДӨ
Чыке дешет мени кээ бир адамдар,

Чыңгыздын да Чыке деген аты бар.

Ал Чыкенин оргуп ташыйт таланты,

Ошон үчүн Ала-Тоодой багы бар.


Турган менен талант жактан жанашпай,

«Жазсам» деген бир ой мээден тарашпай,

Кыйнай берет көөдөндөгү «көк чымын»,

Кайнайт кээде кырк градус самаштай.

Анан ойлойм Чыке деген ат алып,

Жүргөнүмдүн өзү бийик канчалык.

Бир жагынан бир тууганбы деп коёр,

Уйкашынан Айтматыпка Аскарып.


Уйкаш болсун, жугуш болсун таланты,

Ойлор келип, көп максатты жаратты.

Ошондонбу бийлеп алып бир сезим,

Асман жерде кыял сермейт канатты.


Мейли мени Чыке дешсин айрымдар

Сыйлаганга ак дилимден сыйым бар.

Ал Чыкебиз дүңгүрөтүп ааламды,

Бул Чыкебиз жаза берсин жаңы ырлар.



ЖУМУШЧУЛАР
Сөздөрүнөн күлкү чыгып каткырып,

Капалыкты айдайт алыс жат кылып.

Жумушчу калк жашайт экен булактай,

Ата-Журтка жүрөктөрүн ак кылып.


Эрте кечте тыным албайт тынчыбайт,

Иштер арбын чекеден тер тамчылайт.

Кубат берип улам бири-бирине,

«Бол, бол!» – дешип ишти алга камчылайт.


Бар болсо да, жок болсо да март келет,

Эмгек менен ырыс келет, бак келет.

Алар менен бирге иштесем, бир жүрсөм,

Ырларыма куюлушкан сап келет.



АКЫН МЕКЕН КЕЗДЕШҮҮ
Ээн талаа. Мен жалгызмын. Кеч маалы.

Көрөмүн деп ойлонбогом эч аны.

Кырдан түшүп келет бирөө боз атчан,

Чапкан сайын улам жакын карааны.


Карай салсам биздин акын Алыкул,

Мени карап сүйлөп коёт ал утур:

«Мен езүмдү акынмын деп сезбеймин,

Ыр-Көлүнөн суу ичпесем бир учур.


Сен да жүргүн, акын болсоң жолдош бол,

Ыр-Көлүнө баруучу жол, ушул жол.

Кана эмесе менден калбай жете жүр,

Чапкын атты, камчыланып оңду сол».


Жерди чапчып араң турган боз аты,

Көлдү көздей керет чиркин канатты.

Алды жактан шуулдаган шамалга,

Этек жеңин делбелектетип баратты.


Жетмек турсун анын калып чаңында,

Барам жалгыз, атым болбой табында.

Мен өзүңдөй Ыр-Көлүнөн суу ичип,

Жүрсөм дечүм, жашоо күнүм барында.


Мен өзүмдү улам-улам жемелеп,

Келем атты баспаган соң жетелеп.

Көлгө жеттим. Карап турсам кызыгып,

Турушуптур ал Ыр-Көлгө, Ыр-Көл ага эркелеп,


Ишке аштыбы көптөн күткөн үмүтүм,

Көрбөй өңүң, укпай жүрүп бир үнүң.

Боз ат минип түшкө кирдиң Алыкул,

Майрам болду, сайран болду бул күнүм.



ЖОКЧУЛУК
Конок болуп каламбы деп күнүгө,

Тереземден шыкаалайсың үңүлө.

Жок жокчулук кенен турам, бай турам,

Жогол ары, мен киргизбейм үйүмө.


Кырсык болсо кыя өтпөйсүң билемин,

Ошондо да жаман сенин тилегиң.

Кыйындыкты эрким менен жеңе алам,

Чоюн болуп бышып калган билегим.


Ач жылаңач койгуң келет баламды,

Күндөн-күнгө көбөйткүң бар санаамды.

Жок жокчулук адаштырып алыска,

Элим менен көрктөндүрөм заманды.


Иштейм жерге, бүт азыкты өндүрөм,

Дыйкандыкка балдарымды көндүрөм.

Мына ошентип сар-санааңды көбөйтүп,

Токчулукту төргө өткөрүп күлдүрөм,


Ушундаймын өткөн менен нечен жыл,

Жолотпоймун канча аракет, амал кыл.

Тилегеним жаратканга бир гана;

Эл журтумду кырсыгы жок аман кыл!




1   2   3   4   5   6   7


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет