Ақтөбе мемлекеттік медицина институтының 50-жылдық мерей тойына (қазіргі Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина академиясы) арналады



Pdf көрінісі
бет14/100
Дата22.05.2020
өлшемі7.19 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   100

ДиспансерлеуСебебі туберкулез плевритімен ауырған науқастар 2 жыл бойы туберкулезбен 

күрес диспансерінде есепте болуы керек.  

Пневмониялық плевритте диспансерлеуді жедел пневмониядағыдай іске асырады.  

Еңбекке уақытша жарамсыздық мерзімі себеп ауруларға қарап анықталады. 

МƏСК  жолдама  беру  көрсетпелері  басты  аурудың  сипатына  қарай,  плевриттің  шешілу 

нəтижесін  жəне  тыныс  жетіспеушілігінің  дəрежесін  (ІІ  дəреже  жəне  одан  жоғары)  еске  алып 

отырып шешіледі.  

Алдын алу. Басты ауруды дұрыс емдеу плевриттің алдын алу шарасына жатады.     

 

Өкпе артериясының тромбоэмболиясы  



 

Өкпе  артериясының  тромбоэмболиясы  (ӨАТЭ)  -  өкпе  артериясы  бағанының  немесе  өкпе 

артериясы тарамдарының үлкен қан айналымы шеңберінің веналарында немесе жүректің оң жақ 

қуыстарында пайда болған тромбпен бітелуі.  

ӨАТЭ тарау жиілігі 100 000 : 1. Өкпе артериясының жедел эмболиясы кенеттен болатын өлім 

себептерінің ішінде ЖИА жəне инсульттан кейін үшінші орын алады. ӨАТЭ-нан болатын өлім 

жиілігі 30% құрайды. Науқас адамдардың орташа жасы 53-60 жас.  



Этиологиясы  жəне  патогенезі.  Өкпе  артериясы  эмболиясының  көзі – 75-95% жағдайда 

төменгі  қуыс  вена  жүйесінің  (негізінен  илеоцекальді  сегменті)  тромбтары, 5-25% жағдайда  оң 

жақ  жүрекше  мен  оң  жақ  қарынша  тромбтары, 0,5-2% жағдайда – жоғарғы  қуыс  венасы 

жүйесінің тромбтары.  

Тромбтың пайда болуында жетекші рөлді қан ағысының баяулауы, қан ұю жүйесінің күшеюі 

жəне  тамыр  қабырғасының  жарақаттануы  (вирхов  триадасы)  атқарады.  Бұл  факторлар  жүрек 

əлсіздігінде, жүрек аритмиясында, ұзақ уақыт төсекте болғанда, іш қуысы мен жамбас қуысында 

болған  операциядан  кейін,  гиперкоагуляциялы  қан  ауруларында,  васкулиттерде,  венаға  катетер 

салғанда  жəне  венаға  сұйықтар  құйғанда  кездеседі.  Мұнымен  қатар,  тромбтардың  көздері 

флеботромбоздар да болады. 

Бекіген  орнынан  тромбтың  үзіліп  бөлінуіне  іш  жəне  кеуде  қуыстарындағы  қысымның 

тербелісі (күшену, жөтел), денеге күш түсу (қан ағысының көлемді жылдамдығы көбейеді) жəне 

жүргек ырғағының бұзылуы (жүрекше ішілік тромбтар үшін) жағдай туғызады.  

Өкпе  артериясының  жəне  оның  тарамдарының  механикалық  бітелуі  (обструкциясы)  өкпе 

тамырларының рефлекторлы – спастикалық реакциясын тудырады. Рефлекторлы реакциялардың 

түрлері: өкпе ішілік ваза – вазальды реакция прекапиллярларды жүйелі тарылтады; өкпе-тамыр 

реакциясы – үлкен  қан  айналысы  жүйесінде  гипотония  тудырады;  өкпе-жүрек  реакциясы – 

жүректі  лезде  тоқтатады;  өкпе-бронх  реакциясы  бронхоспастикалық  синдром  тудырады, 

альвеолярлық – тамыр реакциясы Эйлер-Лильестранд рефлексін тудырады. 

Өкпе  артериясының  жедел  эмболиясы  рефлекстердің  жəне  гуморальды  факторлардың 

(серотонин,  гистамин,  катехоламиндер  мен  кининдер)  əсерінен  бір  немесе  бірнеше  өкпе 

артерияларының механикалық бітелуін жəне вазоконстрикция тудырады. Өкпе артериясындағы 

гипертонияда  оң  жақ  қарыншаға  күш  түсіп,  жедел  өкпе-текті  жүрек  дамиды.  Үлкен  қан 

айналымы  шеңберінде  гипотонияның  пайда  болуына  өкпе-тамыр  рефлекторлық  реакциясының 

көмегі тиеді.  

Өкпе  артериясындағы  эмбол  фибринолиз  факторлары  мен  қан  ұюға  қарсы  жүйенің 

белсенділігінің  арқасында  тромболизиске  ұшырайды  немесе  бітелген  тамыр  зонасында  (тамыр 

қуысы 70-75% тарылса)  жедел  қан  айналысы  бұзылуына  байланысты  (геморрагиялық 



88 

 

апоплексия) эмболизациядан кейін 2-3 тəулік өткен соң өкпе инфарктісін қалыптастырады. Өкпе 



инфарктісі  жиі  геморрагиялық  плеврит  жəне  перифокальды  қабынумен  (инфаркт – пневмония) 

асқынады.  Инфаркт – пневмония,  плеврит  жəне  рефлекторлы  бронхоспастикалық  синдром 

тыныс жетіспеушілігін тудырады.  

Патоморфологиясы.  Өкпе  артериясының  бағаны  мен  тарамдарында  тромбалық  эмболдар 

табылады. Оң жақ қарынша ішінен өкпе артериясына қарай созылған тромб табылуы мүмкін.  

Өкпе  инфарктісі 2-7 тəулік  ішінде  қалыптасады,  оған  геморрагиялық  плеврит  (инфаркт – 

плеврит)  немесе  инфекция  (инфаркт – пневмония)  қосылады.  ӨАТЭ  жедел  дамуында  жүрек 

жағынан  жүректің  оң  жақ  қуыстарының  жəне  өкпе  конусының  ауыр  дилатациясы  табылады, 

аурудың  жеделше  жəне  қайталамалы  дамуында  оң  жақ  қарынша  гипертрофиясының  белгілері 

жəне ішкі органдарда қан іркілудің белгілері анықталады.  

Көрсетілген өзгерістермен қатар, ӨАТЭ-да тромбтың эмбол көзі табылуы мүмкін.  



Классификациясы. ӨАТЭ-ның даму барысының үш вариантын ажыратады, олардың сипаты 

бітелген өкпе артериясының көлеміне байланысты болады.  

Жедел дамуы, өкпе артериясы қуысының ауқымды бітелгенінде (қуыстың 51-75%) байқалады; 

науқас адамның 30-35% кездеседі.  

Жеделше  даму,  өкпе  артериясы  қуысының  біршама  бітелгенінде  (қуыстың 26-50%) 

байқалады, науқастардың 45-50% кездеседі.  

Қайталамалы дамуы, өкпе артериясы қуысының аз мөлшері (қуыстың 25% дейін) бітелгенде 

байқалады, науқастардың 15-25% кездеседі.  



Клиникасы. Ауру адамның басты шағымдары: кеуде мен іште болатын ауырғандық, демігу, 

жөтел, қан қақыру, қызудың көтерілуі, талма, сирек жағдайда – сарғаю.  

Кеуденің  ауыруы  ангиноздық  жəне  өкпе-плевралық  болуы  мүмкін.  Ангиноздық  ауырғандық 

рефлекторлық  механизмнің  əсерінен  туатын  тəж  артериясындағы  функциональдық 

жетіспеушіліктің нəтижесі деп есептелінеді. Өкпе-плевралық ауырғандықтың кейбірі инфаркт – 

плевриттің  көрінісі  болатын  болса,  басқалары  Б.Е.Вотчалдың  пікірі  бойынша,  өкпе  артериясы 

сағасының не оның тарамдарының өте тез кеңуінен туындайды.  

Демігу жедел тыныс жетіспеушілігінің нəтижесінде пайда болады.  

Жөтел  өкпе  артериясындағы  гипертензияның,  инфаркт – пневмонияның  жəне  инфаркт – 

плевриттің  нəтижесінде  сұйықтықтың  альвеолаларға  өтуіне  байланысты  белгі  береді  жəне  ең 

ерте пайда болатын белгілердің бірі.  

Қан  қақыру  кештеу, 2-3 күн  өткесін  көрініс  береді,  қара  реңді  қан  ұйықтары  түсуі  мүмкін 

немесе  қақырық  алхорыдан  жасалған  компот  түсті  массадан  тұрады.  Қан  қақыру  шамамен 1/3 

жағдайда байқалады жəне өкпе инфарктісінде кездесетін белгі болып есептеледі.  

Дененің  қызуының  көтерілуі  1-5-ші  күндері  пайда  болады,  өкпедегі  қабыну – некроздық 

процестермен  байланысты.  Көбіне  қызу  субфебрильді  қызба  деңгейінен  жоғары  көтерілмейді, 

сирек жағдайда қызу 40

0

-қа дейін көтерілуі мүмкін, қызба 2-12 күнге созылады.  



Талма  рефлекторлық  коллапс  пен  қан  айдау  көрсеткішінің  өте  азаюына  (қанның  сол  жақ 

қарыншаға  өте  аз  оралуының  нəтижесі)  байланысты  туындайды.  Талманың  баламасы  түрінде 

жеңіл бас айналуы немесе əлсіздік сезіну болуы да мүмкін.  

Геморрагиялық  өкпе  инфарктісіне  қоса  тері  жамылғысының  аздап  сарғаюы  мүмкін.  Ол  бір 

жағынан  гемолизбен  байланысты  болуы  мүмкін,  бірақ  билирубинемия  бауырдың  қан  іркілісіне 

жəне некрозға байланысты зақымдануынан болуы да мүмкін.  

Қарағанда: терінің қуқыл тартуы жəне цианоз байқалады. Кең тараған байқамды цианоз бетте 

жəне  дененің  жоғарғы  бөлігінде  болады;  вентиляциялы-перфузиялық  қатынастың  бұзылуынан 

туатын  гипоксияның  нəтижесінде  көрініс  береді.  Науқас  адамның 1/3 кездеседі.  Өкпе 

артериясының  тромбоэмболиясында  терінің  қуқыл  тартуы  жиірек  кездеседі,  ол  жүректің  қан 

айдау көрсеткішінің кенеттен азаюына байланысты туындайтын гипоксиямен байланысты.  

Физикалық тексергенде:  

-  тыныс  алу  мүшелері  жағынан:  өкпе  инфарктісі  мен  оның  асқынуларының  белгілері 

плевропневмонияның белгілерінен онша айрықша болмайды;  

өкпе инфарктісінің 40-50%-інде плевра қуысында сұйықтық болуы мүмкін;  

- жүрек-тамыр жүйесі жағынан:  

а)  тахикардия  коллапстың,  жедел  өкпе-текті  жүрек  нəтижесінде  жəне  қызу  көтерілуіне 

байланысты пайда болады, аурудың 40%-інде кездеседі;  



89 

 

б)  артериялық  гипотензия,  кейде  коллапс  жүректің  қан  айдау  көрсеткішінің  азаюына  жəне 



рефлекторлық механизмдерге байланысты туындайды;  

в) өкпе артериясы гипертензиясының белгілері: өкпе артериясының үстінде ІІ тонның акценті 

мен  жарықшақтануы,  систолалық  шу  (кіші  қан  айналымының  гипертензиясына  байланысты 

басты өкпе артерияларының тарылуы);  

г)  жедел  өкпе-текті  жүрек  белгілері:  тахикардия,  артериялық  гипотензия,  пресистолалық 

шоқырық  ырғағы,  бауыр  тұсының  ауыруы  мен  бауырдың  ұлғаюы,  бауыр-мойынтырық  вена 

рефлюксі, мойын веналарының ісінуі (тургестенция), ІІ тонның өкпе артериясы үстіндегі акценті; 

жедел өкпе-текті жүректің ЭКГ-лық белгілері, орталық вена қысымының көтерілуі.  

Нерв жүйесі жағынан байқалатын белгілер: психомоторлық қозу; менингит белгілері; мидың 

ошақты  зақымдануы  белгілері;  жұлынның  ошақты  зақымдануы  белгілері;  қояншық  белгілеріне 

ұқсас белгілер; полиневрит белгілері; «ескі ошақ» белгілерінің қайталап жандануы.  

Неврологиялық  белгілер  негізінен  нерв  жүйесінің  гипоксиясына  байланысты  көрініс 

тудырады.  

Бүйрек  жағынан:  артериялық  гипотензия  жəне  коллапсқа  байланысты  олигурия 



байқалады;  

Шажырқай  қан  айналысының  бұзылуы  іш  синдромы  (абдоминальды  синдром)  түрінде 



бой  көрсетеді:  оң  жақ  қабырға  астының  ауыруы,  ішек  парезі,  ықылық  ату,  кекіру  жəне  құсу. 

Диафрагмалық  плевритке,  бауырдың  тез  ісінуіне,  кейде  шажырқай  қан  айналысының  тез 

бұзылуына байланысты көрініс береді.  

ӨАТЭ-ның  даму  ауырлылығы  бітелген  өкпе  артериясының  жалпы  көлеміне  байланысты. 

Ауқымды  ӨАТЭ-да  ауру  өте  жедел  дамиды,  өкпе  артериясы  гипертензиясының  белгілері, 

коллапс, демікпе, өлім үрейі билеген стенокардия ұстамасы жəне аурудың психомоторлық қозуы 

өте  тез  өріс  алады.  Өкпе  артериясының  бағанының,  немесе  оның  екі  тармағының  эмболмен 

бітелуі, қан ағынының 75%-ке азаюы кенеттен болатын өлімге əкеліп соқтырады.  

Аурудың  жеделше  дамуы  өкпе  артериясының  бөліктік  немесе  сегменттік  тарамдарының 

ұзаққа  созылған  тромбоэмболиясында  кездеседі.  Ауру  бірнеше  аптаға  созылады, 

плевропневмония  белгілерінен,  қан  қақырудан  басталады,  ауру  клиникасында  үдемелі  тыныс 

жетіспеушілігі жəне оң қарыншалық жүрек əлсіздігі белгілері басым болады.  

Аурудың  қайталама  түрі  өкпе  артериясының  ұсақ  тарамдарының  қайталап  болатын 

тромбоэмболиясында  кездеседі.  Қайталап  кенеттен  болатын  демікпе,  қысқа  мерзімді  коллапс, 

себебі белгісіз қызба, пневмония, құрғақ плеврит, стенокардияның ерекше түрі жəне созылмалы 

өкпе-текті жүректің біртіндеп қалыптасуы тəн.  



Қосымша тексерулер:  

ЭКГ.  Электрокардиографиялық  белгілер  негізінен  жедел  өкпе-текті  жүрек  синдромының 

белгілері болып табылады:  

1. S


I

 Q

III



;  

2. V


1-3 

тіркемелерінде теріс мəнді Т тісшелерінің болуы жəне олардың кеңуі; 

3. ST сегментінің  V

1-3


, avF, avR тіркемелерінде  жоғары  көтеріліп, V

5-6


,  І,  ІІ, avL 

 

тіркемелерінде  төмен  түсуі;  ең  маңыздысы ST сегментінің  ІІІ  тіркемеде  жоғары  көтеріліп,  ІІ 



тіркемеде төмен түсуі;  

4. Гис будасы оң жақ сабағының блокадасы;  

5. Өкпелік Р тісшесінің пайда болуы.  

Рентгенологиялық тексеру  

Кеуде сарайының рентгенографиясы белгілердің төмендегідей топтарын ажыратуға мүмкіндік 

береді:   

1.  Өкпе  тамыры  арнасының  бітелуімен  жəне  қан  айналысының  жергілікті  бұзылуымен 

байланысты  белгілер.  Өкпе  артериясы  бағанының  бітелгенінің  ең  дəл  белгісі - өкпенің  екі 

түбірінің, немесе бір түбірінің деформациясы жəне өкпенің тамыр суретінің жалпы көмескіленуі, 

не жоқ болып кетуі (Вестермарк симптомы). 

2.  Өкпе  тінінің  зақымдану  белгілері  (өкпе  инфарктісі,  инфаркт-пнемония)  жəне  плевраның 

зақымдану белгілері (адгезиялы жəне экссудатты процестер).  

Өкпе тінінің инфарктісіне тəн белгі деп есептелетін сына тəрізді қарайғандық (көлеңке) сирек 

кездеседі.  



90 

 

Плевра астында жəне өкпе түбірінен алыс орналасқан паренхиматоздық конденсация ошағы, 



плеврада  шамалы  сұйықтық  жиналу  жəне  зақымданған  жақта  плевра  күмбезінің  жоғары 

орналасуы  (Цвейфель  белгісі)  өкпе  мен  плевраның  эмболиялық  зақымдануларына  тəн 

рентгенологиялық триада деп есептелінеді.  

3.  Жүректің  оң  жақ  бөліктеріне  күш  түсу  белгілері  –  жүректің  оң  жағына  қан  келу 

жолдарының  кеңуі,  жүректің  оң  жақ  бөліктерінің  дилатациясы,  өкпе  артериясы  бағанының, 

басты өкпе артериялары диаметрінің жəне өкпе түбірінің кеңуі.  

Өкпені радиоизотопты сканерлеу. Зерттеу үшін J

131


-мен таңбаланған альбумин қолда-нылады. 

Өкпе  артериясының  тромбоэмболиясына  тəн  белгі  деп  өкпе  тінінің  көптеген  зоналарында 

радиоактивті  заттың  жиналмауы  немесе  аз  жиналуын («таз»  зоналар)  есептейді;  ондай  зоналар 

шет  орналасады  жəне  ол  зоналардың  суреті  жарты  айшыққа  ұқсайды.  ӨАТЭ  тəн  белгілердің 

өзгерісі гипоперфузия зонасының диаметрі 5 см аз болмаған жағдайда жақсы көрінеді. 

Өкпе  артериясының  катетеризациясы,  селективті  ангиопульмография.  Өкпе  артерия-сының 

катетеризациясы  өкпе  артериясының  гипертензиясы  мен  жүректің  оң  жақ  қуыстарындағы  қан 

қысымының көтерілгенін анықтау үшін қолданылады. Оң жақ қарыншадағы орташа қысымның 

жоғары  болуы  (с.б.б. 24 мм-ден  жоғары)  эмболэктомия  жасаудың  абсолюттік  шарты  деп 

есептеледі.  

Өкпе  артериясын  зонд  арқылы  тексеру  селективті  ангиопульмонография  жасау  үшін  де 

қолданылады.  Өкпе  артериясының  тромбоэмболиясында  ангиопульмонограммада  көрінетін 

белгілерді екі топқа бөлуге болады: морфологиялық белгілер (толу кемістігі, тамыр тұқылы мен 

ампутациясы)  жəне  функциональдық  белгілер  (олигемия,  контраст  заттың  асимметриялы 

жиналуы, контраст заттың өкпенің төменгі аймақтарында жиналуы).  

Лабораториялық тексерулер.  

Шеткі  қанда  лейкоцитоз  жəне  ЭТЖ  өсуі  жиі  кездеседі.  Шартты  қан  аздық  жарты  жағдайда 

ғана  байқалады.  Өкпе  артериясының  тромбоэмболиясы - өкпе-текті  жүректің  эритроцитоз 

болмайтын жалғыз ғана варианты.  



Асқынулары ӨАТЭ-ң асқынуларына жататын патологиялық өзгерістер:  

1) Өкпе инфарктісі  

2) Шок  

3) Өкпе абсцессі  

4) Геморрагиялық плеврит  

5) Жедел жəне созылмалы өкпе-текті жүрек  



Диагнозын  қою  жəне  екшеу-іріктеу  диагнозы.  ӨАТЭ  диагностикалық  критерийлеріне 

жатады:  

1)  Эмболия  пайда  болуына  жағдай  жасайтын  факторлар:  жүрек  əлсіздігі,  аритмия, 

операциялар, екі қабаттық, аборттар, ұзақ уақыт қимылсыздық, қатерлі ісіктер.  

2)  Эмболия  көздерін  табу:  флеботромбоздар,  аяқ  веналарының  жəне  жамбас  қуысы 

органдарының т.б. тромбофлебиті.  

3)  Өкпедегі  эмболды  инструментальдық  тексеру  тəсілдерімен  табу:  кеуде  қуысының 

рентгенографиясы, өкпе сцинтиграфиясы, ангиопульмонография.  

4) Жедел өкпе-текті жүректің клиникалық жəне ЭКГ-лық белгілері.  

ӨАТЭ-н  миокард  инфарктісінен,  қолқаның  шарбылану  аневризмасынан  жəне  крупозды 

пневмониядан ажырата білу керек.  

Миокард  инфарктісі.  ӨАТЭ  созылмалы  тромбофлебитпен  ауыратындарда,  операциядан 

кейінгі  ауруларда  жəне  төсекте  ұзақ  жатқан  ауруларда  кездеседі.  Миокард  инфарктісінің 

алдында көбіне стенокардия болады.  

ӨАТЭ  қатал  басталса,  миокард  инфарктісі  өте  жедел  басталады.  Кеуденің  ауыруыӨАТЭ-да 

тұрақты,  жарып  ауырады,  төстің  жоғарғы  жағында  орналасады,  көбіне  тыныс  алумен 

байланысты,  ешқайда  тарамайды.  Миокард  инфарктісінде  қысып,  жаншып,  күйдіріп  ауырады, 

ауыру төс артында болады, өзіне тəн иррадиациясы болады, тыныс алумен байланысы болмайды.  

ӨАТЭ демігу тұрақты болып келеді, ортопноэ мен өкпеде қан іркілу белгілері байқалмайды, 

тыныс  алудың  жиілігі  минутіне 30-40 жəне  одан  да  жоғары,  миокард  инфарктісінде – көбіне 

тұншықпа, өкпеде қан іркілу белгілері, ортопноэ (сирек) байқалады, тыныс алу жиілігі минутіне 

40-тан аспайды.  

Қан қақыру ӨАТЭ жиі кездессе, миокард инфарктісінде кездеспейді.  



91 

 

ӨАТЭ-ғы цианоз – ақ цианоз, аралас цианоз, миокард инфарктісінде – көбіне акроцианоз.  



Коллапс  ӨАТЭ-да  жиі  кездеседі,  ауырғандықтың  алдында  болады,  венада  қан  қысымының 

көтерілуімен  қоса  кездеседі,  ал  миокард  инфарктісінде  ол  кардиогендік  шокта  байқалады,  төс 

артының  ауыруынан  кейін  болады,  венада  қан  қысымының  көтерілуі – миокард  инфарктісінде 

сирек кездесетін симптом.  

ІІ  тонның  өкпе  артериясы  үстіндегі  акценті  ӨАТЭ-да  жиі  естіледі,  миокард  инфарктісінде 

сирек  естіледі.  Үлпершек  үйкелісінің  шуы  миокард  инфарктісінде  ӨАТЭ-мен  салыстырғанда 

жиірек естіледі.  

Рентгенологиялық  тексергенде:  ӨАТЭ - өкпе  түбірінің  жойылып  кетуі,  өкпе  түбірінің  бір 

жақты  ұлғаюы,  олигемия  аймақтары,  тығыздалу  фокустары,  плевра  жағынан  реакция  болу; 

миокард инфарктісінде - өкпе түбірінің екі жақты өсуі, қан іркілісінің белгілері, өкпе шеменінің 

белгілері, сол жақ қарыншаның ұлғаюы.  

ЭКГ:  ӨАТЭ-да  патологиялық Q тісшесінің  болмауы;  ІІІ , avF жəне  V

1-2 

ST  аралығының 



конкорданттық  өзгерістері  жəне  V

5-6


  тіркемелерінде ST аралығының  ығыспауы;  кеңіген  теріс 

мəнді Т тісшелері; ЭКГ-лық өзгерістердің бұрынғы қалпына оралуы. 

Миокард  инфарктісіндегі  ЭКГ-лық  белгілер:  патологиялық Q тісшесінің  болуы, 

дискоорданттық аралық қатынастар, V

5-6

 тіркемелерінде болатын жеке өзгерістер; теріс мəнді Т 



тісшесінің тар болып келуі, электрокардиграмманың тұрақты түрде болатын деформациясы. 

ӨАТЭ-дағы  биохимиялық  өзгерістерге  ЛДГ  (əсіресе  ЛДГ

3

)  жəне  альдолазаның  активтігінің 



артуы жатады, АСТ жəне КФК өзгермейді.  

Қанды  тексергенде:  ӨАТЭ-да  қан  аздыққа  бейімділік,  лейкоциттер  саны  мен  ЭТЖ-ң  қатар 

өсуі,  кейде  тромбоцитопения  байқалады;  миокард  инфарктісінде  эритроцитозға  бейімділік, 

лейкоцитоз бен ЭТЖ-ң арасындағы қайшылық анықталады.  

Миокард инфарктісінде аллергиялық реакция түрінде сірі қабықтардың ерте қабынуы; ӨАТЭ 

кеш туындайтын теріде болатын өзгерістер болады.  



Қолқаның шарбылану аневризмасында кеудеде өте күшті ауырғандық болады.  

Қолқаның шарбылану аневризмасының негізгі себебі – атеросклероз. Қолқаның жыртылуына 

əкеліп соқтыратын себеп – ұзаққа созылған артериялық гипертония. Қолқаның ішкі қабығының 

жыртылып  айырылуы  көбіне  атеросклероз  түймедағы  орналасқан  жерден  не  оған  жақын 

орналасқан жерден басталады. Интима астына қанның енуі қолқа қабырғасының шарбылануын 

(екіге  бөлінуін)  тудырады.  Қолқаның  шарбылану  аневризмасы  (ҚША)  қолқаның  сыртқы 

қабығының,  кейде  ішкі  қабығының  жыртылуымен  аяқталады.  Егер  қолқаның  сырт  қабаты 

жыртылса, қан үлпершек қуысына, өкпеге, көкірекаралыққа, сол жақ плевра қуысына жиналып, 

ішке қан кету белгілерін тудырады, ал қолқаның ішкі қабаты жыртылған жағдайда қос қуысты 

қолқа қалыптасады.  

ҚША клиникалық көрінісі қолқа қабырғасының жарылған белгілерінен, қолқадан басталатын 

артериялардың  (жалпы  ұйқы  артериясы,  атсыз  артерия,  бұғана  асты  артерия,  қабырға  аралық 

артерия жəне жүректің тəж тəрізді артериясы) өзегі бітелген белгілерден, жедел дамыған қолқа 

қақпақтарының кемістігінің белгілерінен тұрады.  

ҚША көбіне қолқаның өрлеме бөлігінде кездеседі.  

ҚША  ауыру  сезімі  кенеттен  пайда  болады,  ауырғандық  сезімнің  ең  күшті  кезі  аурудың 

басында  байқалады,  кейін  ол  бір  басылып,  бір  өршіп,  толқын  тəрізді  күйге  көшеді.  Ауыру  төс 

артынан  немесе  жүрек  тұсынан  басталады,  ауырған  адамның  жартысынан  көбінде  арқаға  жəне 

жауырынға,  жауырын  аралық  кеңістікке  қарай  тарқайды.  Ауырғандықтың  ерекшелігі – оның 

көшпелілігі, ауырғандық омыртқа жотасының бойын қуып отырып, кейде белге жəне сегізкөзге 

дейін  тарайды.  Тез  шамада  тамыр  будасының  кеңуі  –  ҚША-ның  патогномониялық  белгісі  деп 

есептелінеді.  Қолқаның  өз  доғасының  кеңігенінде  төс  ойығында  солқылдаған  ісік  анықталады. 

1/4  жағдайда  жүрек  табаны  нүктелерінде  систолалық  шу  естіледі,  ол  шу  арқа  жақта  омыртқа 

жотасының бойында естіледі.  

Қолқа  қақпақтарының  фиброздық  сақиналарының  кеңуіне  байланысты  туындайтын  қолқа 

қақпақтарының жедел кемістігінде диастолалық шу естіледі.  

ҚША-да  қан  қысымы  төмендемейді,  ол  əдетте  əр  уақытта  жоғары  күйде  қалады.  ҚША-да 

ЭКГ 1/3 жағдайда  қалыпты  күйде  болады,  қалған  жағдайда  коронарлық  жетіспеушілік  немесе 

миокардтағы  түйінді  өзгерістер  белгілері  көрініс  береді.  ЭКГ-да  тез  өзгеріс  (динамика) 

байқалмайды.  



92 

 

Үдемелі қан аздық – ҚША-ның тұрақты белгісі.  



Рентгенограммада  шарбыланған  аневризманы  қолқаның  қос  контуры  болатынына 

(патогномиялық белгі) қарап, оңай анықтауға болады.  

Эхокардиограммада  да – қолқаның  қос  контуры  анықталады,  қолқаның  жалған  өзегі  оның 

шынайы өзегінің алдында да, артында да болуы мүмкін.  



Крупозды  пневмония.  Кеуденің  ауыруы,  демікпе,  қан  қақыру,  кейде  болатын  коллапс 

крупозды  пневмонияны  өкпе  артериясы  тромбоэмболиясынан  айыра  білуді  қажет  қылады. 

Крупозды пневмония жалпы салқын тиюден басталады. Аурудың ең басынан қызба, тотық түсті 

қақырық  болады.  Рентгенологиялық  тексергенде  крупозды  пневмонияда  тамыр  суретінің 

күшейгені  жəне  өкпенің  бөлігі  не  сегментінің  қарайғаны  көрінеді.  Крупозды  пневмонияда 

электрокардиограммада жедел өкпе-текті жүрек белгілерінің болуы сирек кездеседі.  



Клиникалық диагнозды тұжырымдауда ескеру керек: 

1) Эмболияның деңгейн жəне көзін (егер белгілі болса).  

2) Процестің даму барысын.  

3) Асқынуларды.  

Диагноз тұжырымдаудың мысалдары:  

1. Оң жақ өкпе артериясының аумақты тромбоэмболиясы. Жедел даму барысы. Сол жақ сирақ 

веналарының тромбозы. Тыныс жетіспеушілігі, ІІІ дəрежесі. Жедел тамыр əлсіздігі.  

2.  Өкпе  артериясының  ұсақ  тарамдарының  тромбоэмболиясы.  Аяқ  веналарының  варикозды 

кеңуі. Қайталамалы даму барысы. Қан қақыру.  



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   100


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет