Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі



жүктеу 493.93 Kb.
бет2/3
Дата03.04.2016
өлшемі493.93 Kb.
түріПрограмма дисциплины
1   2   3
: arm -> upload -> umk
umk -> Әдістемелік нұсқаудың титулдық парағы
umk -> Дәрістердің тірек конспектісі
umk -> Ф со пгу 18. 2/05 Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
umk -> Пән бойынша оқыту бағдарламасының (Syllabus) титулдық парағы
umk -> БАҒдарламасы (Syllabus) pkya 2204 «Кәсіби қазақ тілі»
umk -> Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі» пәні бойынша 5В107000– «Бейнелеу өнері және сызу мамандығының студенттеріне арналған пәнді зерттеу әдістемесі арналған тапсырма
umk -> Лекционный комплекс
umk -> 1 Пәннің мақсаты мен міндеттері, және оқу үрдісінде алатын орны Пәннің мақсаты
umk -> ЖҰмыс бағдарламасы қазақ журналистикасының тарихы 5В050400 «Журналистика» мамандығының студенттеріне арналған Павлодар
umk -> Әдістемелік ұсыныстар мен нұсқаулардың; әдістемелік ұсыныстардың; әдістемелік нұсқаулардың титул парағы

6-тақырып. Дарындар – сын додасында

«Қызыл Қазақстан» журналы, «Еңбекші қазақ» газеті, «Шолпан» мен «Темірқазық» журналдарында Сәкен шығармаларына жазылған сындар. Олардың мән-мақсаттары. Республикалық баспасөзде жарияланған сындар, Москвадағы күншығыс еңбекшілері университеті студенттерінің «Қазақ әдебиетіндегі орынды һәм орынсыз сындар» туралы ойлары және оның әдеби сынға жасаған ықпалы. Әдебиетте жасала бастаған жаңа адам образы – күрескер бейнесі, оның ұлттық характері, коллективтік бейне және жеке дара кейіпкер жайындағы айтыс-тартыс. Ақын-жазушының жаңа сипаты, оның қоғамдық-әлеуметтік борышы, үгіттік шығармаларының мәні туралы ой-пікірлер. Мағжанның Ташкент дәуірі - әдебиетіміздің үлкен олжасы. С.Қожанов алғысөзімен өлеңдер жинағының шығуы және Күн Шығыс еңбекшілері Н.Төреқұловтың бастауымен талқыға түсуі. Қазақ әдебиет сынында таптық позицияны күшейту және Мағжан шығармашылығына жаппай шабуылдың басталуы. Омбы-Қызылжарда ара-тұра қоғамдық іске араласып, махаббат лирикаларын мол жазған Мағжанның Ташкенттегі «Шолпан», «Сана», журналында, «Ақ жол» газетінде жарияланған шығармаларында романтикалық арнаның негізін қалау жайы. Ж.Аймауытовтың мақала-баяндамасының мағжантанудағы орны. «Тоқсанның тобын» жазғандағы Мағжанның көңіл-күйі, оны Кеңес әдебиетіне жақындатқысы келмегендердің арандатқыш іс-әрекеттері. Сыни ойдың ұнамды өріс таппауы - әдебиетке зиян. Мұхтар Әуезовтің сыншыл реализм аясында жазған шығармалары. Қазақ әдебиетіне европалық мәдениетпен (С.Мұқанов) келу жайы. Дарын ерекшелігіне мән бермеу, қисынсыз социологияға салынудың қиястығы. Қазақ әдебиет сынының жанрлық келбетінің қалыптаса бастауына Сәкен, Мағжан, Мұхтар шығармаларына жазылған сындардың ықпалы. Сыншы кім, оның атқарар міндеті не, творчестволық тұлғасына қандай талап қойылмақ, субъективті және объективті сындардың ролі туралы пікірлердің сарапқа салынуы – эстетикалық ойдың қалыптасу процесінің қарлығашы.



7-тақырып. Өркендеу өзегі - көркемдік әдіс

«Партияның көркем әдебиет саласындағы саясаты» атты қаулысының көркемдік әдісті қалыптастыру жайындағы тұжырымы. «Еңбекші еңбек», «Ақжол» газеттерінде 1925 жылы қандай көркемдік әдісті басшылыққа алу жайында жарияланған мақалалар, оның төңірегіндегі айтыстар. Реализм бағытына ойысқан совет жазушыларының теориялық тұжырымдары. Реализмді революцияшыл романтикамен қанаттандыру жайындағы талпыныстар. Көркем әдебиеттің бүгінгі күн шындығынан нәр алуы, кезеңдік талап-тілекке қызмет етуі жөніндегі ойлар. Сыни пікірдің теориялық негізінің қалыңдай түсуі. Романтизм әдісін насихаттамақ ниеттердің кездесуі. Романтизмге ден қою, оның принциптеріне уағыздау, көшпелі халықтың санасынан гөрі қиялы ұшқыр болады деген қисынды орнықтыру ниеті. Сәкен Сейфуллин бастаған жаңа әдебиет өкілдерінің шығармаларын даттаушы сындардың көздеген мақсаты. Жаңа творчестволық күштердің айтыс үстінде шынығып, өрелі өңірлерге көз салуы. «Қазақ әдебиетіне әр алуан дертті: ыңырана күңіренуді, мистиканы және жұртқа жат эклектизм (әр кімге еліктегішті), декаденттікті екпек» (М.Әуезов сөзі) болғандардың тарихи сахнадан зорлап аласталуы, қуғын-сүргінге салынуы. Қалыптасып келе жатқан жаңа көркемдік әдістің сыншыл реализмнің озық дәстүрлерінен бой тасаламауы. Көптеген ақын-жазушылардың шығармаларында сыншыл реализм принциптерінің аңғарылуы, оны жетілдіре, дамыта қолдану, өнімді әдіске ұласу тенденциясының күшті болуы. А.Байтұрсыновтың «Әдебиет танытқыш» (1926), М.Әуезовтің «Әдебиет тарихы» (1927), С.Сейфуллиннің «Қазақ әдебиеті» (1932), С.Мұқановтың «XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті» (1932) еңбектерінің тарихи-теориялық мән-маңызы. Социалистік реализм мен сыншыл реализмнің арақатынасы жайында совет әдебиеттану ғылымында 60-70 жылдары болған талқылаулар –басып өткен жолымызды бағамдаудың теориялық қадамдары. Қазақ әдебиеттанудағы жаңа ізденістер сілемі. М.Әуезов ойларында, Ғаббас Тоғжанов, Әбдірахман Байдилдин, Бейсенбай Кенжебаев, Ыдырыс Мұстамбаев, Әмина Мәметова, Ілияс Қабылов, Мұстафа Көшеков, Әлкей Марғұлан, Балқай Байтуаев, Шаймерден Тоқжігітова, Хамза Жүсіпбеков сынды сыншылардың мақалаларында әдеби проблемаларды талқылау және артық-кем айтылған пікірлері. Социологиялық сынмен қатар социологиялық-эстетикалық сындардың көріне бастауы, оның әлеуметтік ой-пікірге тигізген әсері. А.Байтұрсынов- әдебиетші-ғалым, теоретик. Ғ.Тоғжановтың сыншылық қызметі. «Әдебиет және сын мәселелері» (1929), «Абай» (1935) атты кітаптары мен әдебиет жөніндегі мақалалары. Монографиялық талдау элементінің көрінуі. Сәкен, Бейімбет, Сәбит, Ілияс шығармалары мен жас ақындардың өлеңдеріне жасалған талдаулардағы ұтымды көріністер мен қате тұжырымдар. С.Мұқановтың 1932 жылғы кітабында алаш ақын-жазушыларына арналған монографиялық талдаулардың артық-кемі. Елжан Бекенов, Жәкен Сәрсенбин, Даниял Ысқақов, Абдолла Байтасовтардың сыни еңбектерінің мәні. С.Сейфуллиннің замана бейнесін жасаудағы ізденістері. Жаңа адамның образын жасау. Ж.Аймауытов, М.Әуезов шығармалары. Б.Майлин жасаған Мырқымбай бейнесінің жаңалығы. Мағжанның романтикалық поэмалары. «Сұлушаш» поэмасында көркем образ жасау проблемасының шешім табуы. Өзіндік стиль, творчестволық қолтаңба, әр шығарманың көркемдік сапасына назар аудару, өмір шындығын көркемдік шындыққа айналдыруы, жаңалықты орнықтыру жөніндегі ой-пікірлер. Қазақ әдебиет сынының 20-жылдарға тән көркемдік мәселелерді көріп, орынды әңгімелеуі – оның жанрлық сипатын алу процесіне ұласқанын аңғартатын белгілер.

8-тақырып. Ұйымдасудың қияметі мен қиястығы

ВКП (б) Орталық Комитетінің 1932 жылғы 23 сәуірдегі қаулысы советтік платформадағы творчестволық күштердің таптық ынтымағын орнатып, партиялық басшылықты күшейту шарасы. Жүзеге аспай қалған бұқарашыл «Алқа» мен пролетарлық әпербақан ҚазАПП ұйымдары дәуірінің өтуі. Жалпылама сыннан нақтылыққа көшу процесі. Жеке творчестволарға сын жазу, нақты шығарманың мән-маңызын, қате-кемшілгін көрсету процесінің басталуы - социологиялық-эстетикалық сынның марқаю белгісі. Қазақ өлеңінің мазмұнынна, өрнектік жаңалығына назар аударылуы, поэтикалық шығармаларға талаптың артуы. Әдебиет сынындағы хал-жағдайларды сарапқа салу, бірыңғай социологиялық сынның әдебиетке әсерінің аздығы айтыла бастауы, творчество адамының қабілет-дарынын даралау, оқып-үйрену мәселелері. Көркемдік құралдарын молату, сөз бояуларын ажарландыру, халыққа түсінікті шығарма беру, оның эстетикалық әсерін күшейту, дәстүр мен жаңашылдықтың өнерпаздық бірлігін талап ету, образ жасау тәсілдеріне жетілу, оқып үйрену жолдарын айқыдау, адам психологиясының өзгеруі, оған заманның әсері, мәдени өркендеудің әдебиетке жасаған ықпалы жайлы сыншылық ой-пікірлер. Сыншылық жасағының арнайы білім алған жаңа тобы. Е.Ысмайылов, М.Қаратаев, Қ.Жұмалиев, Т.Нұртазин, З.Шашкин, С.Ерубаев, Б.Шалабев, Ә.Қоңыратбаев, Р.Жұманқұлов, Қ.Өтепов, М.Ғабдуллин сынды эстетикалық таным-бірліктер биік деңгейден табылған дарындардың сынға келуі, жазған мақалаларының мәні. Эстетикалық-социологиялық сынның өріс алуы. Е.Ысмайылов творчествосы. Әдеби ой-пікірдің кезеңдік дамумен байланыстылығы. Сын жанрының әралуан формада көрінуі. Монографиялық очерк, эстетикалық талдау, проблемалық айтыс, сыни еңбектердің жариялануы.



9-тақырып. Әдеби мұра және оны игеру мәселелері.

Әдеби мұраны бағалау, дұрыс зерттеу, насихаттау – сыншылық ойдың өрісі ғылыми арнаға бұратын сала. Мәдени мұра туралы ой-пікірлер. Бір мәдениетте екі түрлі мәдениеттің элементтері болатындығы туралы қисынның жалғандығы. Пролеткульт және оның мәдени мұрадан бас тартуы, жаңа мәдениет жасаудағы теориялық қателіктері. Пролеткультшылдықтың қазақ мәдениет қайраткерлеріне жасаған әсері, теріс ықпалы. Көркемдік дамудағы тарихи сабақтастық. Әдеби мұраны игеру барысындағы өзекті мәселе –қазақтың ауыз әдебиетінің озық үлгілерінің халықтық сипатын ашу және Абай шығармаларының шын сырын түсіну - жеке ақындық творчестволық игерудің кілті. Халықтың ауыз әдебиетінің жинау, зерттеу қажеттілігінің айқындалуы, қате қисындарға соққы берілуі. М.Әуезовтің «Әдебиет тарихы» атты еңбегінің фольклорға арналуы, С.Сейфуллиннің қазақтың ауыз әдебиеті үлгілерін жинау, пайдалану жөніндегі ашық хаты - халықтық творчествоны игеру процесінің басталғандығы. С.Сейфулиннің «Ескі әдебиет нұсқалары» мен «Батырлар жыры» жинақтарын шығаруы, 1932 жылы жоғары оқу орындарының студенттері үшін оқулық-хрестоматия шығаруы кейінгі зерттеулерге өзек болуы. Ауыз әдебиеті үлгілерінің мектептік хрестоматиялар мен оқулықтардың арқау болуы, оқытылуы, батырлар жыры, лиро-эпостар, дастандар, айтыс, мақал-мәтелдер, жұмбақтар жинағының жариялануы, олардың ғылыми жүйемен зерттеле бастауы. «Бірыңғай ағым» теориясының зиянды ықпалы, қазақ эпосы фольклорын зерттеудегі кемшіліктер. 1953 жылғы ғылыми-теориялар конференцияда проблемаларына арналған конференцияда бұл қателіктердің сыры ашылып, оңтайлы жолға түсуі. Ауыз әдебиеті үлгілерін зерттеудің ғылымыи жүйесінің жасалуы – қазақ әдебиет сынының қалыптасқандығының көрінісі. Әдеби мұраны игерудің ең күрделі және мәнді саласы – жеке ақын-жазушылар творчествосын тану, зерттеу. Абай творчествосының идеялық бағытын анықтауға пролеткульт теориясының жасаған зиянды ықпалы, Қаз АПП басшыларының теориялық ой-пікіріндегі қате-кемшіліктер. Абайдың ақындық өнерін таныған Ахмет, Мұхтар толғамдары, Сәкен, Сәбит; Ілияс, Ғаббастардың пікірлеріндегі қайшылықтар мен қателіктер. Абайтану ілімінің негізін салған М.Әуезовтің ерен еңбегі және артық-кем пікірлері. Ә.Сағдидің (1923), Б.Кенжебаевтың (1925), Ы.Мұстамбаевтың (1927), І.Қабыловтың (1928), С.Мұқановтың (1932), І.Жансүгіровтың (1933) Абай туралы мақалалары мен ой-пікірлері. Абай творчествосының халықтық сипатын мойындау процесінің басталуы, Абайдың қайтыс болғанына 30 жыл толуын 1934 жылы атап өту және «Әдебиет майданы» журналының қос санының Абай творчествосына арналуы – Абай творчествосын ғылыми жүйеде зерттеудің басталуы. Ғаббас Тоғжановтың «Абай» (1935) атты монографиялық очеркі, оның социлологиялық-эстетикалық талдауындағы орынды һәм орынсыз пікірлер. 1939 жылы Абай шығармаларының екі томдығының жариялануы, оған жазған алғы сөзде С.Мұқановтың «Абай-халық ақыны» екендігін дәлелдеуі. Әдебиеттік жаңа деректердің мол жинала бастауы. Е.Ысмайылов пен Қ.Бекқожиннің 1940 жылы «Абай» атты сын библиографиялық материалдар көрсеткішін жариялауы. М.Әуезовтің Абай өмірін көркем шығармаға арқау етуі - абайтану ілімінің жан-жақты өркендеуге ден қойғандығының белгісі. Абай творчествосының ғылыми тұрғыда зерттеліп, танылуы – сыншылық ойдың үлкен жемісі, сонымен қатар жеке ақын-ажзушылардың шығармаларын кең көлемде зерттеу, сонымен қатар жеке ақын-жазушылардың шығармаларын кең көлемде зерттеу, әдебиет тарихынан орын беру бағытының дәйекті айқындалуы. Сұлтанмахмұт, Ақмолла, Ыбырай Алтынсарин, М.Өтемісов, Шортанбай, Дулат, Шәңгерей Бөкеев, Н.Орманбетов жинақтарының жарық көруі – қазақ әдебиеті тарихын жасау жолындағы қадамдар. Әдеби мұраны ғылыми негізде игеріп, зерттеу ісінің басталуы қазақ әдебиет сынының жанрлық қалыптасуының үлкен көрінісі және оның көлемді зерттеу жұымысына ден қоюы -әдебиеттану ғылымының туып келе жатқандығының белгісі.

10-тақырып. Оқулық жасау және әдебиет тарихын дәуірлеу мәселесі.

Қазақ әдебиетінің сапалы оқулығын жасау жолындағы ізденістер. Әдебиет программаларын жасау - әдебиет тарихын жүйелі арнаға түсіру жолындағы қадам. Қазақ мектептерін оқу кітаптары, көмекші құралдар, оқулықтармен қамтамасыз ету - әдебиеттану саласы. Отызыншы жылдары жаңа мектеп жүйесінің қалыптасуы, бастауыш, орталау мектептерге лайықты оқу құралдарын жасау. С.Сейфуллин, Ө.Тұрмагнжанов, М.Әуезов, Ә.Қоңыратбаев, М.Жолдыбаев, Б.Майлин, Ә.Мәметова, Ғ.Мүсірепов, С.Мұқанов, Қ.Бекқожин, Е.Ысмайлов, Қ.Жұмалиев, Т.Ақшолақоа, Ә.Марғұлан жасаған оқу кітаптары мен оқулықтар. Қазақ әдебиетінің тарихын дәуірлеу мәселесіндегі болжамдар мен гипотезалар, қалыптасқан концепциялар, ғылыми қателіктер мен кемшіліктер. Хрестоматия құрау, оқулықтар жасау, ғылми-зерттеу еңбектерін жазу – қазақ әдебиеттану ғылымының негізі қалана бастауының қарлығашы. Сыншылық ойдың қалыптасуы.



11-тақырып. Сынның жанр ретінде қалыптасуы

Қазақ әдебиет сынының жанрлық қалыптасуы жолында кездескен қиындықтаар мен қайшылықтар, қателіктер, субъективті және объективті себептер. Өсу қиындығы мен өрлеу талабының мығымдығы. Жеке ақын-жазушылар төңірегінде болған айтыс-тартыстардың әдебиет бағытын айқындаудағы рөлі. Әдеби ағымдардың күресі, творчестволық күштердің өркендеуі, дөрекі социологиялық сынның зияны мен кесірлері. 30-жылдары қазақ совет әдебиетінің өркендеуі – социологиялық сынның арнасы. Жалпы мәдениеттің өсуі – талапты күшейтудің алғы шарты. Білімді кадр – білікті сынның иесі. Ақын-жазушылардың социологиялық-эстетикалық сынды өрістеуге ат салысуы. Қазақстан жазушыларының бірінші съезі, жазушылар одағы басқармасының 1937 жылғы пленумы, олардағы сын туралы бяндамалар. Мұхамеджан Қаратаев творчествосы. Қазақстан жазушыларының II съезі (1939) және социлогиялық-эстетикалық сынға ойысу тенденциясы. Оқулықтар жасау –практикалық қажеттілік қана емес, сыншылық ой-пікірді ғылыми жүйеге салудың амалы. Қазақ әдебеиеті сынының жанрлық қалыптасуындағы көрсететін формалар және олардың эстетикалық қауқары. Айтыс, полемика мақалаларының идеялық-творчестволық қауқарының артуы, нақтылыққа ден қоюы, ғылыми ой-пікірге жүгінуі. Әдеби сын очерктерінің творчестволық нысанының биіктігі, сын мен әдебиеттану тәсілдеріне, көркемдік сырларына үңілуі. Монографиялық зерттеулер мен сын жинақтарының, методикалық оқу құралдарының көріне бастауы, жеке ақын-жазушының творчестволық жолын барлау, ғылыми тұжырымдар жасау жолындағы жетістіктер. Ақын-жазушылар, қоғам, мәдениет қайраткерлерінің сыншылық ойлары. Сын түрлерінің творчестволық қажеттікті өтеуге жарауы, сыншылық ой-пікірдің қабындап өсуі, әдебиеттің қарқындап өрлеуі, әдебиеттің өркендеуіне жасаған объективті әсері – қазақ әдебиет сынының жанрлық қалыптасуын аңғартуы және творчестволық міндеттерді орындауға өнерпаздық мүмкіндігінің барлығы – қазақ әдебиетінің жанрлық баюының көрсеткіші.



12-тақырып. Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасуы және қазіргі әдеби сынның жай-күйі. Ұлы Отан соғысынан кейінгі дәуірдегі әдеби сын. Қазақ әдебиетінің тарихын жасау жолындағы жаңа ізденістер

Ұлы Отан соғысынан кейінгі дәуірде КПСС Орталық Комитетінің идеология мәселелеріне арналған қаулы-қарарларының сыни және ғылыми ой-пікірлері және шалыс басқан қадамдары. КПСС Орталық Комитетінің 1947 жылы Қазақ ССР Ғылым академиясының Тіл және әдебиет институтының жұмысы туралы қаулысы, оның «Бірыңғай ағым» теориясының түзеуге бағыт сілтеуге ниеттене отырып, өзі пролеткультшылдық әпербақандыққа айналып кетуі әдебиет тарихындағы азатшылдық идеяларды тұншықтырып, европоцентристік көзқарасқа іш тартып орыс әдебиетінің әсер-ықпалын орынды-орынсыз тықпалауы, ұлттық ерекшеліктерге назар аударылмауы. Мектеп оқулықтары мен хрестоматияларын қайтадан жасағанда социологиялық дөрекілікке жол берілуі. Қазақтың ауыз әдебиеті тарихын жасаудағы ізденістер. «Қазақ әдебиетінің тарихы» (1 том, 1948) шығуы, оның ғылыми-теориялық мәні, кемшіліктері, орынсыз датталуы. «Қазақ совет әдебиеті тарихының очеркі»- (1949) сыншылық ойдың ғылыми арна табуы, очерк жасаудың жөн-жобасы, эстетикалық талдаулардың солғындығы мен біржақтылығы. Абайтану ілімінің негізін қалаудағы М.Әуезовтің творчестволық ізденістері, Абай творчествосы жөніндегі еңбектер. Жеке творчестволардың зерттеле бастауы, монографиялық еңбекке арқау болуы. Қазақ әдебиеттануында әдеби сын очеркінің қанаттануы, монографиялық зерттеуге барлау жасау процесі. Қазақ халқы мен әдебиеті тарихын ғылыми методология негізінде жасау. Қазақтың халық ауыз әдебиеті, әсіресе қазақ эпосын зерттеу саласындағы қадамдар, нигилистік көзқарастар.



13-тақырып. Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасуы.

Қазақ әдебиет сыны мен ғылымының Б.Кенжебаев, Қ.Жұмалиев, Қ.жармағанбетов, Ы.Дүйсенбаев, Ә.Қоңыратбаев, Ә.Тоқмағанбетов, Т.Әлімқұлов сынды дарындардың жаңа толқын өнерпаз жастармен толысуы. А.Нұрқатов, Б.Сахариев, Т.Нұрғазин, Қ.Нұрмаханов, Қ.Қуандықов, С.Қирабев, З.ахметов, Р.Бердібаев, З.Қабдолов, М.Дүйсенов, Т.Кәкішев, Ш.Сатпаеева, Е.Лизунаова, М.Базарбаев, М.Ғабдуллин, Б.Шалабаев, Х.Әдібаев, Е.Габдиров, М.Хасенов, Н.Ғабдуллин, Х.Сүйіншәлиев т.б. көптеген дарындардың сын мен ғылымды өздерінің өнерпаздық арнасы етіп таңдауы, өндіріп еңбек етулері. КПСС XX съезі, оның қоғамдық өмірдің бар саласына, әсіресе әдебиеттану мен сынға жасаған әсері.



14-тақырып. 60-90 жылдардағы қазақ әдеби сыны

Қазақ халқының мәдени-әдеби мұраларын байыпты зерттеу туралы КПСС Орталық Комитетінің 1957 жылғы қаулысы және 1959 жылы қазақ әдебиетінің проблемалық мәселелері бойынша ғылыми-теориялық конференциясының өткізілуі, олардың қазақ әдебиет тарихын жасауға, әдебиеттану ғылымын өркендетуге жасаған ықпалы. Әдебиет тарихына қайта оралған ұлы дарындардың жаңа творчестволық процесс тудырып, жаңаша пайымдауды қажет етуі. С.Сейфуллин, Б.Майлин, І.Жансүгіров творчестволары жайындағы көмекші оқу құралдары мен монографиялық зерттеулердің ғылыми мәні. 60-шы жылдардың екінші жартысы мен 70-шы жылдардың бас кезінде сын мен әдебиеттануға қосылған жасақтың өнімді ізденістері. Р.Нұрғалиев, З.Серікқалиев, Ә.Жәмішев, С.Ордалиев, Ф.Оразаев, Ә.Нарымбетов, М.Мағауин, Ш.Елеукенов, Б.Құндақбаев сынды көптеген дарындардың еңбектері. Қазақтың көне әдебиеті проблемасының күн тәртібіне қойылатын шешімін таба бастауы. Қазақ әдебиетінің тарихы бойынша алты кітапты үш том еңбектің жазылуы және оның қоғамдық-әлеуметтік мәні. Жоғары оқу орындарының тұрақты оқулықтар жасау мәселесінің шешім табуы. Қазақ әдебиет дамуында өздерінің творчестволық тұлғасы және стилімен көрінген дарынды өкілдері жөнінде әдеби-сын очерктері мен монографиялық зерттеулердің жариялануы. Әдебиеттің проблемалық мәселелері, жанрлардың туып-өркендеуі, өзге әдебиеттермен творчестволық байланысы жайлы зерттеулердің жарық көруі –қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасуының айғақты белгілері. Қазақ әдебиеттану мен сынының жаңа кадрмен толысуы. С.Әшімбаев, С.Негимов, Ш.Ибраев, Б.Әлімжанов, Б.Ибраимов, Б.Сарбалаев, А.Егеубаев, М.Серғалиев, Т.Тоқбергенов, Д.Ысқаұлы, Ж.Дәдебаев, Қ.Ергөбеков, А.Қыраубаева, З.Бисенғалиев, Ө.Әбдиманұлы, Р.Тұрысбеков, Ж.Смағұлов сынды жас сыншылар мен ғалымдардың жауынгерлік сапта тұруы.



15-тақырып. Қазақ әдеби сынының бүгінгі жай-күйі

Бүгінгі әдеби процеске араласу, көркемдік шеберлікті арттыру жолындағы эстетикалық талаптарды тұжырымдау, қазақ әдебиеттің дүниежүзілк дамуға ұласуы мәселелерінің әдебиет сынында кеңінен әңгімеленуі. Советтік жүйенің, коммунистік идеологияның творчестволық зұлымдықтың әшкерелнеуі. Қазақ әдебиетінің ұлы ғалымдары А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, М.Дулатов, Ж.Аймауытов, Ш.Құдайбердиев сынды алыптардың қайтып оралуы. Алаш қозғалысының аяқталуы, қайраткерлердің тарих сахнасына қайта шығуы, қазақ елінің тәуелсіздікке қолы жетіп, егемендік алуы. Азаттықты аңсаған әдебиет өкілдерінің өлең-жырлары мен шығармалары тәуелсіздік рухын жаңаша баяндалуы, түсіндірлуі, зерттелуі. Қазақтың азаматық және әдеби-мәдени тарихтарын жаңаша бұрмаламай жазу жөніндегі игі қадамдар, оның артық-кем шалыстары. Қазақ әдебиеттану ғылымы мен сыны еркін тыныстап, ұлттық нысанын жоғары ұстауы, әлемдік таным-білік деңгейінде көрінуге талпынуы. әдебиет сыны мен ғылымының әр салаға көз салуы сыншы-ғалымның, ғалым-сыншының тұлғасының қалыптасуы - өнімді эстетикалық ізденіс кепілі.


Тєжірибешілік сабаќтардыњ мазм±ны

2-тақырып. Қазақтың сыни пікірінің оянуы және әдебиет сынының тууы. Әдеби сынының арналары. Халықтық эстетика. Көне дәуірдегі сүбелі ойлар.

Көне дәуірдегі сыншылық ой-пікірлер. Әл-Фараби және эстетика. Жүсіп Баласағұнның эстетикалық көзқарастары. Алтын дәуірдегі әдебиет. Жыраулар поэзиясындағыы көркемдік таным.



3-тақырып. Қазақтың ұлы ағартушы-демократтарының сыни ойлары

Қазақ сыни ой-пікірдің оянуы және әдебиет сынының тууы. Шоқан Уәлиханов және әдебиет. Абай-қазақ әдебиетінде сыншыл реализмнің негізін салушы. Абай сөз өнері. Абайдың эстетикалық ойлары.



4-тақырып. Баспа сөз және сын. Жазба әдебиет және сын.

Баспасөз және сын. «Дала уалаяты» газетіндегі әдебиет мәселелері. «Айқап» журналының әдебиет сынын тудырудағы тарихи маңызы. «Қазақ» газеті және әдеби сын. Жазба әдебиет және сынның қалыптасу жолдары. Сұлтанмахмұт Торайғыров әдебиет туралы.



5-тақырып. Қазақ сынының жанрлық қалыптасуы және әдебиеттану.

ҚазАПП және 20-жылдардағы қазақ әдеби сыны. ҚазАПП тұсындағы социологиялық сындар. Отызыншы жылдардағы әдеби сынның ахуалы. Әдеби сын туралы қаулылар.



6-тақырып. Дарындар – сын додасында

Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарындағы әдебиет туралы айтыстар.



7-тақырып. Өркендеу өзегі - көркемдік әдіс

Ахмет Байтұрсынов – қазақ әдебиеттану ғылымының негізін салушы. Ж.Аймауытов- әдебиет сыншысы. М.Дулатов- әдебиет сыншысы. Ғаббас Тоғжановтың шығармашылығы. Әбдірахман Байдилдин шығармашылығы. Бейсенбай Кенжебаев шығармашылығы.



8-тақырып. Ұйымдасудың қияметі мен қиястығы

37-жыл ойранының себептері. Есмағанбет Ысмайылов шығармашылғы. Қажым Жұмалиев шығармашылығы. Темірғали Нұртазин шығармашылығы. Белгібай Шалабаев шығармашылығы.



9-тақырып. Әдеби мұра және оны игеру мәселелері.

Әдеби мұраны игеру мәселелері және сын. С.Сейфуллин - әдебиет сыншысы. М.Әуезов - әдебиет сыншысы. М.Әуезов – абайтанушы.



10-тақырып. Оқулық жасау және әдебиет тарихын дәуірлеу мәселесі

Қазақ әдебиетінің оқулықтарын жасау - сыншылық ойлардың өрісті арнасы. Ғабит Мүсірепов - әдебиет сыншысы.



11-тақырып. Сынның жанр ретінде қалыптасуы

Қазақ сынының жанрлық қалыптасуы. Мұхамеджан Қаратаев - әдебиет сыншысы.



12-тақырып. Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасуы және қазіргі әдеби сынның жай-күйі. Ұлы Отан соғысынан кейінгі дәуірдегі әдеби сын. Қазақ әдебиетінің тарихын жасау жолындағы жаңа ізденістер

Ұлы Отан соғысы жылдарындағы, соғыстан кейінгі жылдарындағы әдеби сын. Қазақ әдеби сынындағы ізденістер. Серік Қирабаев шығармашылығы. Рахманқұл Бердібаев шығармашылығы.



13-тақырып. Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасуы.

Сын жанрларының дамуы. 1950-60 жылдардағы әдеби сынның дамуы.



14-тақырып. 60-90 жылдардағы қазақ әдеби сыны

60-90 жылдардағы қазақ әдеби сынының сипаты. Тоқырау жылдарындағы әдеби сын. Қазақ әдебиетіне жаңа толқын - сыншылардың келуі.



15-тақырып. Қазақ әдеби сынының бүгінгі жай-күйі

Қазақ әдебиетіндегі ақтаңдақтардың игерілуі. Қазіргі қазақ әдебиетіндегі эстетикалық ізденістер. Қазіргі қазақ әдебиеті ғылымы мен сынының даму сипаты.




Тематический план Форма

дисциплины СО ПГУ 7.18.2/07




Студенттердің өздік жұмыстары

Пәнді игеру барысында тақырыптық жоспар мен бақылау шараларының күнтізбелік кестесіне сәйкес студенттер төмендегі дәрісханадан тыс жұмыстарды орындауы керек.



  • әрбір тәжірибешілік сабаққа дайындалу керек, яғни, үй тапсырмаларын орындау крек;

  • дәріс материалына кірмеген, бірақ міндетті болып саналатын курстың тақырыптарын меңгеріп, конспектілер дайындау керек.


СӨЖ мазмұны



С¤Ж т‰рі

Есеп беру формасы

Баќылау т‰рі

Саѓат кµлемі

1

Дєріс сабаќтарын өңдеу




Сабаќќа ќатысу

10

2

Үй тапсырмасын орындау

Жұмыс дєптері

Сабаќќа ќатысу

15

3

Ќосымша материалдарѓа дайындыќ

Конспект

Коллоквиум

10

4

Семестрлік тапсырманы орындау

Реферат

Семестрлік тапсырманы ќорѓау

6

5

Баќылау шараларына дайындыќ




РК 1, РК 2

4

Барлыѓы

45



1   2   3


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет