Б. Серіков Кәсіпорын экономикасы


Өндіріс пайдалылық деңгейі



бет18/18
Дата25.04.2016
өлшемі3.97 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18

Өндіріс пайдалылық деңгейіпайызбен есептелген, жылдық пайданың негізгі және айналмалы қорлардың орташа жылдық құнына қатынасы.

Өндірістік цикл - дайын өнім өндіруге жұмсалған уақыттың ұзақтылығы және оның құрылымы.

Өндірістің тиімділік тетігі – сатудан түскен табыстың үш қосындысы: айнымалы шығын, тұрақты шығын және пайда.

Өктемшілік басқару – басқару органының өкіміне, басқарушының абырой-атағына негізделген басқару жүйесі. Бұл тәсіл әміршілдік-әкімшілдік тәсілге айналып кетуі мүмкін.

Өнім ассортименті- өнімнің түрі бойынша құрамы, үлгісі,сорты, мөлшері, маркасы, артикулі

Өндірістік үдерісі – өнімді дайындап шығаруға бағытталған өзара байланысты еңбек және табиғи үдерістердің қосындысы.
П

Пайда нормасы – алынған жылдық пайданың соған жұмсалған шығындарға қатынасымен анықталады. (15-50%)

Пайдалылық деңгейі – таза пайданың өзіндік құнға қатынасымен анықталатын, шаруашылық субьектісінің нәтижелік көрсеткіші.

Патент – арнаулы салық режимін қолдану құқығын куәландыратын және салық сомаларының бюджетке төленгенін растайтын құжат.

Петерсон және Плоумен – менеджменттің адам-мінез құлық (психологиясын) зерттеген ғалымдар.

Портфельді инвестиция – құнды қағазды және басқа активтерді «қоржынға »жинақтау әдісі.

Преференция – артықшылық, жеңілдік, мәселен елдер арасындағы сауданы кеңейту мақсатымен халықаралық келісім бойынша берілетін сауда жеңілдігі.

Р

Рационализация - шығындарды қысқарту және өнімділікті арттыру мақсатындағы өнертапқыштық әрекет.



Ресурстардың шектеулі болуы –жер, еңбек және капитал шектеулі, еш уақытта шексіз бола алмайды,менеджер ресурстарды пайдаланудың бірнеше әдістерінен ең үнемді және пайдалы баламасын таңдайды.

Рыноктық тәуекелділік – болжауға жатпайтын бағаның құбылмалылығы, бәсекелестік, форс-мажор жағдайлар.

Рынок стратегиясы – бизнесменнің рынокта өзіне тиімді және қолайлы әріптестерін іздеуі және өз тауашасын табу іс-әрекеті.

С

Салық - белгілі бір мерзімде және белгілі бір көлемде алынатын, заң бойынша қарастырылған міндетті төлемдер.



Салық базасы - салық салу объектісі мен салық салуға байланысты объектінің құн, физикалық немесе өзге де сипаттамалары, олардың негізінде бюджетке төленуге тиіс салық және басқа міндетті төлемдер сомасы айқындалады.

Сатушы нарығы – әдетте сатушылардың үстемділігі бар тауар тапшылығы байқалатын және бұл жерде сатып алушылар белсенділік танытатын нарықтың түрі.

Сапа менеджменті – сапаның мемстандарттауға сәйкестігін қамтамасыз ету және жоғарылату іс-шараларын өнеркәсіп және өңдеу үдерістерінде басқару.

Сауда делдалдары – клиенттерді іздеумен, оларға тауарды тиімді сатумен айналысатын іскер кәсіпорындар.

Свопинг – тиімді белсенді бағалы қағаздарды жинақтау, сонымен бірге тиімсіз бағалы қағаздардан құтылу.

Серіктестік - кәсіпкерлік қызметке қатысушылар мен олардың әріптестерінің активтерін пайда табу мақсатында, келісім-шарт негізінде бірлестіру арқылы құрылған заңды тұлға.

Стратегиялық жоспар – ұзақ мерзімді жан-жақты кешенді бағдарлама.

Сатып алушылар нарығында - үстемдік сатып алушылар жағында, нарық толығымен қанағаттанған, бұл жерде тұтынушыларды өзіне тарту үшін сатушылар белсенді болады.


Т

Табыс - ұлттық табысты бөлу барысында мемлекетке, кәсіпорынға, мекемеге немесе жеке тұлғаға түсетін ақшалай немесе материалдық ресурстар.

Таза пайда: таза пайда =жалпы пайда – өндірістегі еңбек шығыны.

Таза табыс: таза пайда – тұрақты шығындар.

Тарифтік тор – тарифтік разряд пен оларға сәйкес тарифтік коэффициенттердің жиынтығы.

Тарифтік нормалау – жұмыс уақытының бірлігіндегі еңбекақының абсолюттік өлшемі.

Тауар - қажеттілік пен тұтынуды қанағаттандыратын зат. Айналымнан алынбаған, сатуға немесе айырбасқа арналған кез – келген еңбек өнімі.

Тауар белгісі – құқықтық қорғаумен қамтамасыз етілген марка немесе оның бөлігі. Ол сатушыға маркалық атау мен белгісін пайдалануға ерекше құқық береді.

Тауарларды ( жұмыс, қызмет көрсету) өткізуден түскен табыс - өткізілген тауарлардың , орындалған жұмыстардың , көрсетілген қызметтердің құны.

Табиғи және материалдық ресурстар - жер, оның табиғи байлығы және шикізат-материалдық ресурстары.

Тәуекелділікті бағалау және сақтандыру – өндіріске қолайсыздықтарды сапалық және сандық талдау мөлшеріне болжам жасау.

Технологиялық карта – вегетациялық мерзімде орындалатын агротехнологиялық операциялар тізімі, орындалу тәсілі, шығындар нормасы т.б. анықтамасы.

Теміржол тасымал шығыны – кәсіпорын қоймасынан тұтынушыға дейін тасымалдау тарифіне сәйкес шығындар.

Тиімділік- нәтиже мен шығын арасындағы ең жоғарғы арақатынасы.

Толық серіктестік – құрылтайшылардың салым үлесі келісім-шарт негізінде жасалатын, іс-әрекетінің нәтижесіне толық жауапкершілігі болатын заңды тұлға.

Тікелей инвестиция – табыс алу мақсатында шаруашылық субьектісінің жарнама капиталына салық салу арқылы басқаруға қатысу.

Тұрақты шығындар – негізгі қорларды және жұмысшы күшін пайдалануға, тұрақты жұмысшылардың еңбекақы қоры және салық қызметін көрсетуге жұмсалатын шығындар. Тұрақты шығындар- өндіріс көлемінің өзгерушеңдігіне емес шығындар (амортизация, еңбекке ақы төлеу, салық және аудармалар).

Төлем балансы – елдің белгілі бір уақыт ішінде сыртқы экономикалық операциялар балансын көрсететін маңызды статистикалық құжат.

Тұтынушыларға бағытталған маркетинг – кәсіпорынның тікелей рыноктағы мұқтаждықты қанағаттандыруға бағытталған іс-әрекеті.


Ү

Үдемелі индустриалды - инновациялық стратегия 2010-2020ж.ж.- экономиканы әртараптандыру және индустриаландыруға бағытталған бағдарлама.
Ш

Шағын кәсіпкерлік субъектілері –жұмыскерлерінің жылдық орташа саны елу адамнан аспайтын дара кәсіпкерлер және кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғалар.

Шекаралық баға – шетелдік бағаны айырбас курсына көбейту жолымен есептеледі, яғни шетелдік бағаның ұлттық валютаға эквиваленті.

Шешім қабылдау – баламаларды сараптау және таңдау. Шешім пайданы арттыруға бағытталған болуы керек.

Х

Хронометраждау- жұмыс уақытын дәл есептеу мақсатында нақты өндіріс бөлімінде, цехта эксперименттер өткізу.


Э

Экономиканы индустрияландыру- жоғары технологияға және инновацияға негізделген өнеркәсіп кәсіпорындарын құру және бәсекелестікке қабілеттілігі жоғары өнім өндіру.

Ф

Фъючерстік келісім-шарт – сатып алушының тауар өндірушімен алдын ала сату-сатып алу, өткізу келісім-шарты, мерзіміне қарай баға дисконты есепке алынады.

Фискальдық басқару- салық және салық салуды, мемлекеттік шығындар мен бюджетті заңдар және нормативтік құжаттар негізінде реттеу.

Фъючерстік іскерлік – тауарды жеткізіп беру, сату немесе сатып алу келісім – шарты. Бұл құжатта тауарды өткізудің болашақ мерзімдегі бағасын анықтау маңызды.


Пайдаланылған әдебиеттер тізімі


    1. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан – 2030» Елбасының Қазақстан Халқына Жолдауы, 1 қазан 1997ж.

    2. Н. Ә. Назарбаев «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз» Елбасының Қазақстан Халқына Жолдауы 29 қаңтар 2011ж.

    3. ҚР-ның 2010-2020 жж. Индустриальды-инновациялық даму бағдарламасы, 29 қаңтар 2011ж.

    4. ҚР-ның «Кәсіпорындар туралы» Заңы, Алматы – Юрист – 1992ж.

    5. Ақбердин Р.З., Стречикова А.Н., Федотова М.А. Экономика организации: учебное пособие, Часть 1, М: ГТУ, 2001г.

    6. Безруких П.С., Кашаев А.Н. Учет затрат и калькулирование в промышленности (вопросы теории, методологии и организации) – М, Финансы и статистика, 1989г.

    7. Богаткин Ю.В., Швандер В.А. Оценка эффективности бизнеса и инвестиции, - М: Финансы, 1997г.

    8. Бусигин А.В. Предпринимательство. Учебник для вузов – М: Дело, 2000 г.

    9. Виноградов Е. Экономика в задачах – М: Начало-Пресс. 1995 г.

    10. Гончарук В.А. Развитие предприятия, М: Дело, 2000 г.

    11. Грузинов и др. Экономика в задачах, М: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1998 г.

    12. Дауренбекова А.Н. Қазақстанның өнеркәсібінің индустриялық деңгейін көтерудің экономикалық механизмі: Монография, Алматы, 2005 ж.

    13. Долан Э. Дж., Кэмпбелл, Брю Стенли Л. Экономикс: Принципы, проблемы и политика. В 2 т/ пере. англ. – М: Республика, 1994 г.

    14. Зайцев Н.Л. Экономика промыленного предприятия: учебник – 3-е изд., перераб. и доп., - М: ИНФРА, 2000 г.

    15. Ералы А.Қ., Қабылбеков М.Т. Кәсіпорын экономикасы, ҚазҰТУ, 2004 ж.

    16. Есайдар У.С. Анализ деятельности действующих субъектов: Учебное пособие – Алматы: Дәуір, 2001 г.

    17. Инновационная экономика. 2 изд. Исправленное и дополненное – М: Наука, 2004 г.

    18. Инновационная деятельность в Республике Казахстан, Алматы, 2001г.

    19. Казанцев А.К., Подлесных В.Н., Серова Л.С. Практический менеджмент – М: ИНФРА, 2000 г.

    20. Курс предпринимательства Учебник/ под ред. В.Я. Горфинкеля, В.А. Шавандра – М: ЮНИТИ, 1997г.

    21. ҚР «Еңбек туралы» Заңы, Алматы, Іргетас, 2000 ж.

    22. Ковалев В.В., Волкова О.М. Анализ хозяйственной деятельности предприятия – М. Проспект, 2000 г.

    23. Любушкин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия. Учебное пособие для вузов М: ЮНИТИ: 2000 г.

    24. Мамыров Н.К., Тлеужанова М.А. Микроэкономика, Оқулық, Алматы – Экономика, 2003 ж.

    25. Мауневич А. Экономика в задачах и тестах – М, Вита-пресс, 1995 г.

    26. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы, оқу құралы – Алматы: Экономика, 2003 ж.

    27. Муравьева Т.В. и др. Экономика и фирмы: уч. Пособие/ под ред. Т.В. Муравьевой – М., Мастерство, 2002г

    28. Сейтказиева А.М. и др Инновационная деятельность предприятия –приятия. Алматы, Экономика, 1998г.

    29. Слепнева и др. Цены и ценообразования. Уч. Пособие: М: ИНФРА – М. 2001.

    30. Оразалин Қ.Ж., Жантасов М.М. Русско-казахский толковый словарь по современной экономике (2100 популярных слов) Алматы, LEM, 2001.

    31. Оразалин Қ.Ж., Есайдер У.С., Төлегенов Б.Т. Кәсіпорын экономикасы (теория, тест сұрақтары, есептер). Оқу құралы, Алматы, АТУ баспасы, 2007.

    32. Пелих А.С. Бизнес-план или как организовать свой бизнес. Анализ, методика, практикум – М: Ось-1996.

    33. Прикладная экономика: Сб. задании/ перевод с англ.- М: Просвещение, 1993.

    34. Организация и планирование на предприятиях машиностроения (под ред. М.И. Ипатова) – М: Машиностроения, 1992.

    35. Сергеев И.В. Экономика предприятия: уч. Пособие, 2-е изд. перераб и доп. М. Финансы и статистика, 2002.

    36. Төлегенов Б.Т., Карбетова З.Р., Адильханова С.А. Особенности разработки внутрифирменного планирования на предприятиях легкой и пищевой промышленности. – Алматы: АТУ баспаханасы, 2003.

    37. Төлегенов Б.Т. Ішкі фирмалық жоспарлау. АТУ баспасы, 2003.

    38. Экономика предприятия: учебник для вузов (под ред. проф. В.Я. Горфинкеля., В.А. Шавандра – 3-е изд. перераб. и доп.) – М: ЮНИТИ, 2002.

    39. Экономика пред Учебник (под ред. И.О. Воскова, 2-ое изд. перераб. и доп) – М. ИНФРА-М, 2001.

    40. Экономика предприятия (фирма). Учебник (под ред, О.Н. Волкова, В.Я. Поздняковой) – М: ИНФРА, М., 2003.

    41. Оразалин К.Ж. Кәсіпорын экономикасы, оқу құралы, Алматы, LEM, 2010.

    42. Серіков Б., Мақта кешенінің тиімділігін арттыру проблемалары (монография), Алматы, ҚазҰАУ Агробаспа, 2007ж.

    43. О.И. Волков., В.К. Скляренко Экономика предприятия, Курс лекции, М., ИНФРА-М, 2002.

    44. Серіков Б., Өндіріс экономикасы және ұйымдастыру негіздері, оқу құралы, Алматы- almaprint. – 2010ж.

    45. Серіков Б., Бакиров Е. Өндіріс менеджменті, оқу құралы, Алматы – almaprint. – 2011 ж.

    46. Сейтмаганбетова Т.А. Организация и планирование производства, Учебное пособие, Алматы, Экономика, 2004.

    47. А.С. Сейдахметов, К.Ж. Елшибекова. Предпринимательство, Учебное пособие, Алматы, Экономика, 2010.

Мазмұны
Кіріспе -------------------------------------------------------------------------------------------3
I Бөлім. Кейстер ......................................................................................................4

1-тапсырма. Қазақстанның 2010-2020 ж.ж. үдемелі индустриалды-инновациялық бағдарламасы ....................................................................................4 2-тапсырма. Үдемелі индустриалды-инновациялық бағдарламадағы жаңа әлеуметтік саясат .......................................................................................................5 3-тапсырма. М.Әуезовтың «Құн» повесі ..................................................................8 4-тапсырма. Т.Драйзердің «Қалқан» романы ........................................................10 5-тапсырма. Экономикалық реформалаудың «Қазақстандық жолы» .................13 6-тапсырма. Қазақстан индустриалды елге айналады ..........................................16 7-тапсырма. Қазақстан Республикасының «Ұлттық қоры» .................................18 8-тапсырма. Шағын және орта бизнестің дамуына тосқауылдар қандай? .........20 9-тапсырма. Қазақстанды өркениетке орташа тап жеткізеді ...............................22 10-тапсырма. Халықты жұмыспен қамту бағдарламасы ......................................26 11-тапсырма. Агроөнеркәсіп кешенін дамыту бағдарламасы .............................28 12-тапсырма. Қазақстандағы астық рыногы және оның даму перспективалары.......................................................................................................32 13-тапсырма. Мақта және тоқыма өнімдері рыногы ............................................34 14-тапсырма. Әлемдегі мақта рыногының жағдайына шолу ...............................36 15-тапсырма. Қытайдағы мақта өндірушілерді қолдау шаралары ......................39 16-тапсырма. Азия мемлекеттеріндегі мақта өндірісі және рыногы ...................43 17-тапсырма. Ірілендірілген «Кетебай» ӨК-нің артықшылықтары ....................47 18-тапсырма. «Кетебай» ӨК-де мақта өндірісінің тиімділігі ...............................51 19-тапсырма. АШМ Сервис Орталығы ӨК – техникалық қызмет көрсететін инфрақұрылым ..........................................................................................................55 20-тапсырма. Суармалы егіншілік технологиясы және қажетті мәшинелер жүйесі .........................................................................................................................60 21-тапсырма. ОҚО-да мақта кешеніне жаңа техника және технологиямен жарақтандыру ...........................................................................................................64 22-тапсырма. Мақта кешенінде ирригация және мелиорация қорларын қалпына келтіру .......................................................................................................................66 23-тапсырма. «Ақалтын» ЖШС-де мақтаны дайындау және қайта өңдеу қызметтері .................................................................................................................69 24-тапсырма. «Ақалтын» ЖШС-нің агробизнесті ұйымдастыру және тауарөндірушілермен әріптестік жүйесі ................................................................74 25-тапсырма. «Мақта» ЖШС-нің өндірістік-қаржылық жағдайын талдау.........77 26-тапсырма. Ауыл шаруашылығына инвестицияны қаржылық талдау ............82 27-тапсырма. ЖШС «Атакентте» бәсекені реттеу механизмдері .......................88 28-тапсырма. Қазақстандағы Исламдық қаржыландырудың ерекшеліктері .....90

II Бөлім. Қысқаша анықтамалар мен тапсырмалар ......................................93

1-тапсырма. «Кәсіпорын экономикасы пәніндегі негізгі түсініктер мен анықтамалар» ............................................................................................................93

2-тапсырма. Рыноктық экономикада кәсіпкерлікті ұйымдастыру .....................98

3-тапсырма. Кәсіпорынның өндірістік бағдарламасы ........................................102

4-тапсырма. Кәсіпорынның ресурстары және еңбек өнімділігі ........................106

5-тапсырма. Инвестициялық жобаны экономикалық негіздеу ..........................111

6-тапсырма. Инновациялық өнім және қызметтер .............................................119

7-тапсырма. Кәсіпорынның негізгі өндіріс қоры және тиімділігін арттыру механизмі .................................................................................................................121

8-тапсырма. Негізгі өндіріс қорлары бойынша есептер .....................................127

9-тапсырма. Негізгі өндіріс қорлары бойынша есептер......................................128

10-тапсырма. Кәсіпорынның айналым құралы....................................................129

11-тапсырма. Кәсіпорынның айналым құралдары бойынша есептер ...............136

12-тапсырма. Кәсіпорынның айналым құралдары бойынша есептер ...............138

13-тапсырма. Кәсіпорынның еңбек ресурстары ..................................................139

14-тапсырма. Кәсіпорынның еңбек өнімділігі және арттыру жолдары ............143

15-тапсырма. Кәсіпорынның еңбекке ақы төлеу жүйесі ....................................149

16-тапсырма. Еңбекке ақы төлеудің тарифтік жүйесі .........................................154

17-тапсырма. Өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құны .........................158

18-тапсырма. Өнімнің өзіндік құны шығындарының экономикалық элементтері және құрылымы ......................................................................................................163

19-тапсырма. Өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау .........................................168

20-тапсырма. Өнімнің рентабельдік деңгейін анықтау ......................................173

21-тапсырма. Өзіндік құнды анықтау ...................................................................174

22-тапсырма. Еңбек ақы төлем есептеулері .........................................................174

23-тапсырма. Айналымдық коэффициенттерін анықтау ....................................174

24-тапсырма. АҚ-ның инвестициялық портфелінің өзгеруі ..............................175

25-тапсырма. Акцияның табыстылығын анықтау ...............................................175



26-тапсырма. Несиенің пайыз ставкасын және таза пайданы анықтау ............177
III. Бөлім. «Кәсіпорын экономикасы» бойынша тест сұрақтары ..............178
IV Бөлім. «Кәсіпорын экономикасы» бойынша түсіндірме сөздер (глоссарий) .............................................................................................................214
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі .....................................................................227


Каталог: CDO -> BOOKS
BOOKS -> Европа Америка Австралия Литературно-библиографический справочник
BOOKS -> 100 великих спортсменов
BOOKS -> Г. А. Дүйсенбиева Б. У. Курбаналиев Әлем әдебиеті г. А. Дүйсенбиева Б. У. Курбаналиев
BOOKS -> 100 великих художников
BOOKS -> Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Әбу абдулла мұхаммед ибн исмайл ибн ибраһим ибн әл-муғира әл-бұхари сахих әл-бұхари
BOOKS -> Нұрғали Қадырбаев шығарма арқауы – шындық
BOOKS -> Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі
BOOKS -> Шыңғыс айтматов таулар қҰЛАҒанда
BOOKS -> Кемел ойдың алыбы


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет