Б. Серіков Кәсіпорын экономикасы


Тізімге тіркелген жұмысшыларға



бет9/18
Дата25.04.2016
өлшемі3.97 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   18

Тізімге тіркелген жұмысшыларға – күнделікті нақты жұмыс істегендігі есепке алынған адамдар жұмысшылар тізіміне енеді.

Негізгі жұмыстағы қызметкерлер – бұл кәсіпорындағы жұмысшалар тізімі құрамындағы, өнім өндіруге тікелей қатысатын жұмысшалар: өнеркәсіп - өндіріс жұмысшылары – кәсіпорынның өнеркәсібінде; құрылыс – монтаж саласындағы жұмыс істеушілер; ауылшаруашылық өндірісіндегі – ауылшаруашылық кәсіпорындарындағы жұмыскерлер т.б. саладағы қызметкерлерді жатқызуға болады.

Қызметшілер персоналы – бұл өнім шығаруға тікелей қатыспайтын және басқадай шаруашылықта жұмыс істейтін кәсіпорынның тізіміндегі қызметкерлер: тұрмыстық – коммуналды шаруашылықтағы қызметкерлер, мәдени мекемелердегі (мәдениет сарайы, кітапхана т.б.), мектепке дейінгі мекемелер (бала бақша т.б.), сол сияқты денсаулық сақтау, спорт, мектеп жатады.

Жұмыскерлер категориясы – бұл кәсіпорын жұмысшыларының тізімдегі құрамынын еңбек бойынша бөлінетін топтар. Жұмысшылар категориясын екіге бөлінеді – жұмысшылар және қызметкерлерге. Қызметкерлер категориясы өзінің ретіне қарай басшылар және қызметшілер болып бөлінеді.

Негізгі құралға (НҚ) немесе негізгі қорға (НҚ) – жұмысты орындау немесе қызмет көрсетуде, өнім өндіруде еңбек құралы ретінде пайдаланатын материалдық – заттық құндылықтар жиынтығы жатады. Оған жататындар ғимараттар, құрылғылар, жұмыс және күш мәшинелеры мен жабдықтар, өлшеу – реттегіш аспаптар мен тетіктер, есептеу мәшинелері, көлік-тасымалдау құралдары, өндірістік және шаруашылық құрал – сайман мен жабдықтары, жұмыс және өнім малдары, көп жылдық ағаштар, ішкі шаруашылық жолдар, су және мелиоративтік жүйелер және басқалар жатады.

Мысалы: кәсіпорынның негізгі қоры.


«Ақалтын» ЖШС 01.01.2009 негізгі қоры




Негізгі қордың топтар аттары

Барлығы

мың теңге



Оның ішінде

1

2

3

қалдық

тозуы

І

Ғимараттар

86121,5

78500,0

7621,5

ІІ

Құрылыстар

18360,5

17014,3

1346,2

ІІІ

Беріліс қондырғы

25190,0

22001,4

3188,6

ІV

Барлық мәшинелер мен жабдықтар

56790,3

43260,1

13530,2

Күш мәшинелеры мен жабдықтар

5112,4

4214,5

897,9

Жұмыс мәшинелеры мен жабдықтар, оның ішінде:

38124,6

37012,6

1112

Басқадай мәшинелер мен жабдықтар

10903,4

14200,5

3297,1

V

Көлік құралдары

7304,4

7304,4

-



Аспап өлшеуіштер

165,4

165,4

-

VІІ

Өндіріс және шаруашылық құрал – саймандар және керек жарақтар

10214,4

8670,4

1544,0

VІІІ

Ішкі шаруашылық жолдары, ирригация және мелиорация жүйесі

18650,0

13766,0

4890

ІХ

Жерді жақсартуға арналған жұмсалған күрделі қаржы салу

-

-

-

Х

Басқалай негізгі қорлар

175,4

160,1

15,3




Барлығы

277112,3

246263,6

30848,7


Негізгі өндіріс қоры (НӨҚ) – материалдық өндіріс саласында жұмыс істейтін, материалдық игіліктерді ұзақ жылдар бойы қатысып, өзінің заттай формасын сақтайтын, сөйтіп бірте – бірте тозатын және өзінің құнын өндірілетін қоғамдық өнімге тозу нормасыне қарай амортизациялық жарна түрінде аударатын өндіріс құралдарын атауға болады.

Өндіріске қатысу нәтижесінде негізгі өндіріс қоры - өндірістік және өндірістік емес болып екіге бөлінеді.

Негізгі өндіріс қоры бұл қор өндіріс үдерісінде өнім өндіруге тікелей қатысатын – мәшинелер күштер мен жабдықтар немесе оның іске асуына жағдай туғызатын, өндірісті ғимарат, тасымалдау көлігі, сақтау және қойма бөлімдері кіреді. Негізгі қорлар мен бірге өндіріс үдерісіне тікелей қатыспайтын (кәсіпорын балансындағы жұмысшыларға қызмет ететін объектілер) - өндірістік емес қорлар бар. Бұл негізінен кәсіпорындағы әлеуметтік құрылымға кіретін – тұрғын – үй қоры, мәдени – тұрмыстық ғимараттар мен құрылыстар, спорттық құрылыстар, денсаулық сақтау объектілері, бала бақша, мектеп т.б. кіреді.

Негізгі қордың бастапқы (баланс) құнын (БҚ) белгілеп, өндірісте қызмет көрсету мерзімі (Тқ), онда өзінің құнын біркелкі әрбір жылдағы аудармасы немесе амортизациялық нормасы:




Н=

Бқ

Тқ

(2.3)


Негізгі өндіріс қорының орта жылдық құны (ОЖҚ) – бұл негізгі өндіріс қоры бастапқы құн негізінде өндіріске ендіру және жойылуын төмендегі формуламен анықтаймыз:
ОЖҚ. = БҚ + (ӨЕҚ + МҚ) : 12 – Жқ (12 – ЖА) : 12 (2.4)
ОЖҚ. – негізгі қордың орта жылдық құны;

БҚ– бастапқы (баланстағы) негізгі қордың құны;

ӨЕҚ- өндіріске ендірілгендегі құны;

МҚ– негізгі қорды өндіріске ендірілген мерзімі, айы,күні;

Жқ – жойылған құн;

ЖА – істен шыққан негізгі қордың жұмыс істеген ай саны;

12 – ай саны.

Мысалы, Орташа тоқсандық негізгі өндіріс қорының құнын анықтау:

Негізгі өндіріс қорының жылдық 1 тоқсандағы орта құнын есептеуде, егер 01.01. – 130 мың теңге, 01.02. – 150 мың теңге, 01.03. – 170 мың теңге, 01.04. – 190 мың теңге болды.

Шешімі: (130/2 + 150 + 170 190/2) / 3 = 160 мың теңге.

Қормен жарақтану (ҚЖ) – бұл көрсеткіш ақшадай немесе басқадай ақшадай бірлік деңгейіндегі негізгі өндіріс қорларымен жарақтану дәрежесін сипаттайды. Негізгі өндіріс қор құнының көлемін, орташа жылдық өндірісте істеген жұмысшылар санына қатынасын көрсетеді.


ҚЖ=

НӨҚ

ЖС

(2.5)


Мұнда: ҚЖ- қормен жарақтану деңгейі теңге/адам:

ЖС - өндірісте жұмыс істегендер саны, адам.

Мысалы: Қормен қарулану. Кәсіпорында негізгі өндіріс қорының жылдық құны 180000 мың теңгені құрайды, ал орта тізімдегі жұмыскерлер саны 600 адам болған. Қормен жарақтану деңгейін есептеу керек.

180000 / 600 = 300 мың теңге.



Қор қайтарымдылығы (ҚҚ) – негізгі өндіріс қорының қолдану деңгейінің тиімділігін анықтайтын негізгі бір жинақтаушы көрсеткіш – қор қайтарымдылығы. Қор қайтарымдылығы дегеніміз жалпы өнім құнының орта жылдық негізгі өндірістік қордың құнына қатынасы.


ҚҚ=

ЖӨ

х100 (2.6)

НӨҚо

Мұндағы, ЖӨ - жыл бойғы өндірілген өнімнің натуралды немесе құндай есептелгендегі құны;

НӨҚорт. – орта жылдық негізгі өндіріс қордың құны.

Мысалы: Қор қайтарымдылық.

Кәсіпорын жыл бойы ағымдағы бағада 198000 мың теңгеге өнім өндірді, (ЖӨ) ал осы мезгілдегі орта жылдық негізгі қордың құны (НӨҚорт.) сол мезгілде – 180000 мың теңге болды.

Шешімі: 198000 / 180000 = 1.10 теңге, яғни негізгі өндіріс қорының бір теңгесі ағымдағы жағдайдағы бағада өнімнің 1 теңге 10 тиын қосқанын байқаймыз.
Қорсыйымдылығы (Қс) – Қор қайтарымдылық көрсеткішінің кері мәні қорсиымдылығын көрсетеді. Бұл көрсеткіште жинақтауыш көрсеткіш.


ҚҚ=

НӨҚо

х100 (2.7)

ЖӨ

Мысалы: Қорсиымдылық. Кәсіпорында жыл бойғы шығарылған өнімнің көлемі ағымдағы бағада (ЖӨ) 198000 мың теңге өнім өндірді, ал осы мезгілдегі орта жылдық негізгі қордың құны (НӨҚорт.) сол мезгілде – 180000 мың теңгені құрды. Қорсиымдылықты есептеу керек.

Шешімі: 180000 / 198000 = 0,91 теңге.

Еңбек өнімділігі (ЕӨ)- кәсіпорынның еңбек өнімділігі жұмыс уақытының шығынымен, ал қоғамдық еңбек өнімділігі нақты және қоғамдық еңбектің шығынымен анықталады.

Еңбек өнімділігі екі деңгейде екі көрсеткішпен сипатталады:


  • уақыт бірлігіндегі өнімнің өндіру көлемімен (тура)

  • шығарылған өнімнің еңбек сиымдылығымен (кері)

бұл көрсеткіштер төмендегі формуламен анықталады:


ЕӨу=

Ө

;

Ес=

Е

; (2.8)

Е

Ө


Мұнда: ЕӨу уақыт бірлігіне өндірілген өнім (дана, тг, кг/ адам-сағат)

Ө – өндірілген өнімнің көлемі (дана, тг, кг)

Е – өндірілген өнімге жұмсалған нақты еңбек шығыны

(адам/сағат)

Ес – шығарылған өнімнің еңбек сиымдылығы (адам/сағат)
Бақылауға арналған сұрақтары:


  1. Тізімді сандағы жұмыскерлер түсінігі

  2. Негізгі жұмыстағы қызметшілерге жататындар

  3. Негізгі емес қызметкерлерге жататындар

  4. Қызметкерлер категориясы

  5. Еңбек өнімділігінің анықтамасы

  6. Негізгі қорларға жататын нысандар

  7. Өндірістік және өндірістік емес негізгі қорлар

  8. Қор қайтарымы

  9. Қор сиымдылығы

Есептер 1. Екі жылдық кәсіпорын жұмысының көрсеткіштері төмендегідей:




Көрсеткіштер

2009 жылы

2010 жылы

Ауытқу (+/-)

Жалпы өнім, мың тенге

2400

2586,7

+186,7

Өндіріске қатынасқан жұмыскерлер саны, адам

680

700

+20

Орташа өнімділік, теңге

3529

3695

+166

Кестеде келтірілген мәліметтерді қолданып шешу керек:

а) жұмысшылардың санын өсіру нәтижесінде өнімнің өсімі (мың теңге)

б) еңбек өнімділігін арттыру есебінен өнімнің өсімі қанша (мың теңге)

в) еңбек өнімділігін арттыру есебінен өнімнің өсімінің үлес салмағын анықтау (мың теңге)

Шешімі: 1) + 20х3529= 70580 теңге

2) + 166 х 700 = +116200 теңге

3) 116,2 : 186,7 = 0.622 немесе 62,2 %

2. Бір кип талшықты шығаруға 8 минут уақыт нормасы жұмсалған, еңбектің тарифтік ставкасы сағатына 16 теңге, бір айда жұмысшылардың жұмыс күні 25, ауысым жұмыс уақыты 8 сағат, бір айда 4500 кип жасалған.

Осы берілген мәліметтерді пайдаланып анықтау керек:



  1. бір айдағы еңбек өнімділігінің нормасы (дана)

  2. 1 киптің кесімді бағалануы (теңге)

  3. егер әрбір пайызды артық орындағаны үшін 2,0% кесімді бағалау тағайындалса бір айдағы кесімді еңбек ақы сомасын.

Шешімі:

  1. 8 сағат =480 мин, осыдан ( 480:8) х 25= 1500 дана

  2. 16 : (60: 8)= 2,1 теңге

  3. артығымен орындау: (4500:1500) х 100+100=3,0% артығымен орындалғаны үшін қосымша төлем : 3 х 2,0 = 6.0%, еңбек ақының сомасы 4500 х 2,1= 9450 х 106,0:100= 10017 теңге

3. сағатына өнім өндіру 10 бөлшекті құрайды. Жаңа техникалық жабдықтарды ендіру нәтижесінде еңбек сиымдылығы 18 % төмендеді. Бұл жағдайда еңбек өнімділігі қалай өзгерді?

Шешімі: сағатына еңбек сиымдылығы 6 минут, 18% төмендегенде 4,92 минут болады. 60 : 4,92 =1,22 данаға өнім өндіру шығару артты, нәтижесінде еңбек өнімділігі (12,2 : 8)х 100 – 100 =152,5-100= 52,5% еңбек өнімділігі артты.


5 – тапсырма. Инвестициялық жобаны экономикалық негіздеу.

Жоспарлы экономика кезінде кәсіпорындар арнаулы бекітілген күрделі қаржы жұмсаудың экономикалық тиімділігін анықтау әдістемесі бойынша жұмыс істеді. Соған сәйкес күрделі қаржының салу тиімділігін абсолюттік және салыстырмалы түрде анықтады. Әр түрлі деңгейдегі абсолюттік күрделі қаржы салу тиімділігін төмендегі формула бойынша есептейді:

а) халық шаруашылық деңгейінде:

И

Кх/ш = ∆ ҰТ ; Уқ = (2.9)

И ∆Ұm

Мұнда - Кх/ш халық шаруашылығы деңгейіндегі күрделі қаржы салудың абсалюттік тиімділік коэффициенті;

∆ ҰТ – ұлттық табыстың өсуі;

И – ұлттық табыстың өсіміне сәйкес инвестициялық қаржы салу;

Уқ – инвестицияның қайтарым (өтеу) уақыты.

б) Салалар деңгейінде (Сд)

∆ ТТӨм И

СД = ; Уөт = (3.0)

И ∆ ТТӨм

Мұнда, ТӨмө - таза өнім нормасынің өсуі;

в) кәсіпорын деңгейінде пайдамен жұмыс істейтін кәсіпорын үшін:

∆ П И

Кк = ; Уөт= (3.1)



И ∆ П

Зиянмен жұмыс істейтін кәсіпорын үшін:

1 - Ө2) ӨӨ2 К

Кк = ; Уөт = (3.2)

К (Ө1 - Ө2) ӨӨ2

Мұнда, П – инвестиция салу есебінінен кәсіпорында пайданың өсуі;

ӨҚ1 - ӨҚ2 – инвестиция салуға дейін және кейінгі өнім бірлігінің өзіндік құны;

ӨҚ2 – инвестиция салудан кейінгі өнім шығару көлемі.

Бірінші тәсіл бойынша инвестиция нормасын алынған табыс нормасымен қосымша сұраныс және ұсыныс бағаларын салыстыру жолымен анықтайды.

Кәсіпкер инвестиция салынғаннан бастап, келешекте қанша табыс алатындығын анықтау үшін дисконттау есебін жүргізу керек. Бұл есеп ағымдағы дисконтталған құнды (ДҚ) анықтайды, табыс (Т), белгілі мерзімде (М), пайыздық санат (R) тең болады.




ДҚ=

Т

=∑

Тi

; (3.3)

(1+R)n

(1+R)n

Cұраныс бағасы (СБ), бұл көрсеткіш дисконтталған таза табыстың құнына тең СБ=ДҚ күтілетін таза табыс. Тауардың ұсыныс бағасы (ҰБ) сол тауарды өндіруге жұмсалған шығын көлемімен анықталады.

Егер: СБ ›ҰБ-инвестиция салу тиімді;

СБ‹ ҰБ – тиімсіз;

СБ =ҰБ – онда екі жақты жағдай тең болады.

Екінші әдісте салынған инвестицияның қайтарым нормасын пайыздық санатпен салыстыру жолымен анықталады.

Инвестицияның қайтарым нормасы төмендегі формула бойынша анықталады.

ТТ – ҰБ


Кмөл = * 100% (3.4)

ҰБ

Мұнда: Қмөл – қайтарым нормасы коэффициенті



ТТ- таза табыс;

ҰБ – ұсыныс бағасы.

Егер: Қмөл > r, онда кәсіпорынға инвестицияны салу – тиімді,

Қмөл < r – тиімсіз,

Қмөл = r – онда екі жақты жағдайда тең болады.

Бұл коэффициент 00,7-0,25 аралығында ауытқиды: мақта саласында -0,15, астық-0,12 т.с.с.

Инвестициялаудың тиімиділігін есептеу әдістерінде төмендегі мәселелерді

білу қажет:



  • қайтарым;

  • жай табыс нормасын;

  • компаундинг (кеңейту) көлемін;

  • дисконттауды (алдағы табысты қазіргі таза бағаға қатынасын белгілеу әдісі).

Қайтарым – жобаланған пайданың толтыру мезгілі деуге болады.

Сонымен, таза пайда дегеніміз – табыстан, төлемдерден, оған қоса шығындардан пайыздар мен амортизацияны алып тастағаннан кейінгі сома.

Мысалы, 120,0 мың теңге инвестиция салынса, одан жылына40,0 теңге түседі делік. 120 : 40 = 3 жылда өзін - өзі өтейтін көрінеді.

Жай табыс нормасы деп – бұл пайданың негізгі инвестициялық пайдаланған толық жай жылдардағы шығын қатынасын айтамыз.

Компаундинг (кеңейту) деп – базалық бүгінгі табысты келешек тапсырылған мезгілге есептеп келтіру әдісін айтамыз.

Мысалы: 10,0 мың теңге 10% өсімге салынады. Жылына 10% - 5 жыл мерзімге, 5 жылдан кейін ол 16105 теңге болады, 10,000 теңгені бес рет 1,1 – ге көбейту керек: 10,000 * 1,1 * 1,1 * 1,1 * 1,1 * 1,1 = 10000 * 1,611= 16105 теңге.



Дисконттау – бұл компаундингке кері үрдіс. Мұндай келешектегі табысты ағымдағы мезгілдегі сомаға келтіру.

Дисконттау құралының әдістері – бұл «әдістің бірнеше түрлері бар. Мұның бәрі жұмсалған ақша қаражатының, келешектегі бағасы қазіргіден азаятынын сипаттайды.

Келешектегі дисконтталған құнның пайызын мына төмендегі формуламен шығарамыз:

V

ДҚ = (3.5)

(1 + %)n

Мұнда, ДҚ– дисконттық құн;

V – жылының соңындағы алынған көлемі;

% - пайыздық құн;

n – жыл саны;

(1 + %)n – дисконттау құнының факторы.

Мысалы: егер біз бүгін инвестицияға 100,0 мың теңгені жылына 10% ставкада жұмсасақ, онда бір жылдан кейін 100,0 мың теңгеге (100% + 10%) немесе, сол сияқты 100000 теңге (1 + 0,1) = 110000 теңгеге өседі. Екі жылдан кейін: 100000 теңге * (1 + 0,1) * (1 + 0,1) = 121000 теңге т.с.с. әрі қарай жыл сайын қосылады. Ол инвестицияны қайтару мерзіміне тікелей байланысты болып келеді.

Бұл үрдісті келесі мезгілдегі қосылатын табыстардың пайыздық қосындаларын келесі формуламен есептеуге болады:

ДК=БҚ х (1+R)n (3.6)

Мұнда, ДК – дисконттау коэффициенті немесе болашақ ақша сомасы, болашақ құн;

БҚ – бастапқы (қазіргі ағымдағы) құн;

R – пайыз ставкасы немесе табыс нормасы;

n – табысты қосып есептеудегі жыл саны.

Келешектегі ақша сомасын және пайыз ставканы (біздің мысалда 10%), қазіргі ақша сомасының құнын төмендегі формуланы қолдана отырып, бұрынғы айтқаннан осы қорытынды шығады:

БҚ 121000

БҚ = = = 100000 теңге

(1 + R)n (1 + 0,1)2


Инвестиция «тәуекел» (венчурлық), «тікелей», «портфельдік» және

«аннуитенттік» болып бөлінеді.



Венчурлық немесе тәуекелділік қаржыландыру – бұл қаржыландырудың тәуекел шарасы болып қана қоймай, ол ерекше тәртіптегі қаржыландыру деуге болады. Венчурлық капитал – бұл шаруашылықты қаржыландыруға шешуші атқаратын жаңа акциялар шығару түріндегі инвестициялар. Венчурлық капитал жаңа қызмет салаларына жұмсалатын капитал. Ол әдетте тәуекел етумен байланысты. Венчурлық капитал орташа және ұсақ кәсіпорындардың өмір сүруінің аса маңызды шаруаларының бірі болып табылады.

Тікелей инвестиция – бұл табыс алу мақсатында шаруашылық субъектісінің жарнама капиталына салу арқылы шаруашылық субъектісін басқаруға қатысу құқығын алу.

Портфельді инвестиция (қоржынды) – құнды қағазды және басқадай активтерді «портфельге» жинақтау жұмысын айтамыз. «Портфель» - салушының нақтылы инвестициялық мақсатына жетудегі әр жақты жиналған инвестициялық құнды қағаздардың жиынтығы.


Бақылауға арналған тест сұрақтары.


  1. . Өндірістің тиімділік деңгейін анықтауда жеке көрсеткіштер қолданылады, оларға: еңбек өнімнің еңбек сыйымдылығы (ЕС); қор қайтарымдылығы (ҚҚ); өнімнің қор сыйымдылығы (ҚС); өнімнің пайдалылық деңгейі (ПД); өндіріс қорының пайдалылығы (ӨП. Осы көрсетілген көрсеткіштер қайсысын сипаттайды:

а) бір жұмысшыға өндірілген өнім;

б) ағымдағы шығынның тиімділігі;

в) негізгі өндіріс қорының шығын үлесі;

г) жанды еңбек шығынның үлесі;

д) негізгі өндіріс қорының бір теңгесіне кеткен өнім көлемі.


  1. Өндірістің экономикалық тиімділігін жинақтаушы көрсеткіш анықтайтын қатынасы қайсысы:

а) жалпы өнім / ағымдағы өндіріс шығындары (өзіндік құн);

б) жалпы өнім / қолданған ресурстар құны (НҚ + айналым құралы);

в) пайда / қолданған ресурстар құны;

г) жалпы өнім / келтірілген шығын жиынтығы.




  1. Төмендегі келтірілген белгілердің инновациялық іске қайсысы жатқызылады:

а) зерделі өнімді жасау және пайдалану;

б) кәсіпорында жаңа өнімді өндіру;

в) рынокты сатуға дейін түп нұсқалы дайын тауар түрінде жеткізудегі ой.


  1. Заңдылық ойда инвестицияны қалай түсінеміз:

а) ақша қаражаты, банкте арнаулы салым, жарна, акция және басқадай құнды қағаз, технология, мәшинелер, жабдықтар, лицензия және т.б.;

б) күрделі қаржы салу.




  1. Инвестиция қызметіндегі субъекті ретінде кім бола алады?

а) мемлекет;

б) инвесторлар;

в) заңды тұлға (банктер, сақтандару және арадағы мекемелер, инвестиция биржасы);

г) жұмыс орындаушылар;

д) инвестиция қызметіндегі объектіні қолданушылар.


  1. Өндірісте инвестицияны қандай жағдайға жұмсайды?

а) өндірістегі ағым шығынына;

б) кәсіпоырында өнімді өндіруге және сату шығынына;

в) мәшине және жабдықтарды алу шығынына;

г) жұмысшылардың еңбек ақысына;

д) күрделі қаржы шығынына.


  1. Инвестиция салу сыбағалы бұл:

а) негізгі өндіріс қорының амортизациясы;

б) өнім бірлігінің өзіндік құны;

в) өнім өндіру бірлігіне күрделі қаржы салу (өндіріс қуаттылығының өсу бірлігіне).


  1. Тікелей инвестиция дегеніміз не?

а) табыс алу мақсатында шаруашылық субъектісіндегі қаржы мен материал активтерін басқаруға тікелей қатысу құқығын алу;

б) табыс алу мақсатында шаруашылық субъектісінде жарғылық капиталға салу және шаруашылық субъектісін басқаруға қатысу құқығын алу;

в) табыс алу мақсатында шаруашылық субъектісіндегі негізгі қаржыдан табыс алу жолындағы біріккен кәсіпорындар кәсіпкерлерінің құқығы;

г) табыс алу мақсатында шаруашылық субъектісіндегі құнды қағаз портфелін басқаруға тікелей қатысу құқығын алу;

д) дұрыс жауабы жоқ.
Есеп:

Жыл бойы қатарласқан әртүрлі өндіріс қорына инвестиция салудың үш түрі салыстырылады. Дисконттың нормасы 0,2 түріндегі инвестиция салуды толық (дисконтталған) анықтау керек.




Түрлері

Жылдар бойынша инвестиция салу

Инвестиция көлемі, сомасы

2007

2008

2009

2010

І

10

10

10

10

40

ІІ




20

15

10

45

ІІІ







30

20

50

Шешімі: түрлері бойынша инвестиция салу толық (дисконтталған) сомасы, млн. теңге.


10



10



10



10

₌25,88

(1+0,2)

(1+0,2)2

(1+0,2)3

(1+0,2)4
І.



0



20



15



10

₌27,38

(1+0,2)

(1+0,2)2

(1+0,2)3

(1+0,2)4
ІІ.

ІІІ.


0



0



30



20

₌27,00

(1+0,2)

(1+0,2)2

(1+0,2)3

(1+0,2)4

Есеп:

Салынған инвестицияның қайтарым мерзімін анықтау керек. Есепті шығару үшін төмендегі мәліметтерді пайдалану керек.




Көрсеткіштер

2007

2008

2009

2010

Инвестиция бөлу көлемі

5000

1000

-

-

Сатылған өнім көлемі (ҚҚС-сыз)

4000

8000

10000

10000

Сатылған өнімнің өзіндік құны, соның ішінде амортизациясы

3000

300


5500

400


6000

400


6000

400


Салық және басқа төлемдер

200

400

500

500

Шешімі:


    1. Жалпы инвестиция салу көлемі мың теңге:

а) дисконтталмаған 5000+1000 =6000;

б) дисконтталған есебінде




5000



1000

₌4861

(1+0,2)

(1+0,2)2



    1. Жалпы пайда (сатылған өнімнің өзіндік құнын шегергеннен соң), мың теңге

2007 жыл: 4000-3000=1000;

2008 жыл: 8000-5500=2500;

2009 жыл 10000-6000=4000;

2010 жыл 10000-6000=4000.




    1. Таза пайда (жалпы пайдадан салықты шегергеннен кейін), мың теңге

2007 жыл: 1000-200=800;

2008 жыл: 2500-400=2100;

2009 жыл: 4000-500=3500;

2010 жыл: 4000-500=3500.




    1. Таза табыс (таза пайда қосылған амортизация, мың теңге)

2007 жыл

1100

₌917

(1+0,2)

2008 жыл

2500

₌1736

(1+0,2)2

2009 жыл


3900


₌2257


(1+0,2)3

2010 жыл

3900

₌1880

(1+0,2)4

Салынған инвестицияның қайтарым мерзімін анықтау:

а) Дисконтталмаған есеп бойынша:

2007 жыл – 1100 теңге қайтарылады;

2008 жыл – 1100+2500₌3600 теңге қайтарылады;

2009 жыл- 6000+3600₌ 2400 теңге.




2400

₌0,62

3900

Бұл сома жылда қайтарылады;


Қайтару мерзімінің жиынтығы: 2+0,62 ₌ 2,64

б) Дисконтталған есепте:

2007 жыл – 917 мың теңге қайтарылады;

2008 жыл – 917+1736₌2653 мың теңге қайтарылады;

2009 жыл- 4861+2653₌2208 мың теңге қайтарылады;


2208

₌0,98

2257

Бұл сома жылда қайтарылады;

Қайтарым мерзімнің жиынтығы: 2+0,98₌ 3 жылда қайтарылады.
Есеп:

Төмендегі кестедегі мәліметтер бойынша инвестиция жобасына табыстылық индексін және интегралдың тиімділік нормасын (таза дисконтталған табыс) анықтау керек.




Көрсеткіштер

Есеп қадамы

1-жыл

2-жыл

3-жыл

4-жыл

Таза пайда

800

2100

3500

3500

Амортизация

200

400

400

400

Инвестиция салу

5000

1000

-

-

Дисконт нормасы, бірлік үлесі

0,2

0,2

0,2

0,2

Шешімі:

  1. Таза табыс, мың теңге

1-жылы: 800+200₌1000

2-жылы: 2100+400₌2500

3-жылы: 3500+400₌3900

4 –жылы: 3500+400₌3900



  1. Интегралдық тиімділік, мың теңге:

Т инт

1000



2500



3900



3900

-

5000

-

1000

₌6706-4861₌1845

(1+0,2)

(1+0,2)2

(1+0,2)3

(1+0,2)4

1+0,2

(1+0,2)2




  1. Инд

     6706

    ₌1,38;

    4861
    Табыстылық индексі:



Каталог: CDO -> BOOKS
BOOKS -> Европа Америка Австралия Литературно-библиографический справочник
BOOKS -> 100 великих спортсменов
BOOKS -> Г. А. Дүйсенбиева Б. У. Курбаналиев Әлем әдебиеті г. А. Дүйсенбиева Б. У. Курбаналиев
BOOKS -> 100 великих художников
BOOKS -> Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Әбу абдулла мұхаммед ибн исмайл ибн ибраһим ибн әл-муғира әл-бұхари сахих әл-бұхари
BOOKS -> Нұрғали Қадырбаев шығарма арқауы – шындық
BOOKS -> Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі
BOOKS -> Шыңғыс айтматов таулар қҰЛАҒанда
BOOKS -> Кемел ойдың алыбы


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   18


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет