Бағдарламасы 18. 09. 2013 Баспа №1 «Көлік құралдары» ПӘнінен оқУ-Әдістемелік кешен



жүктеу 0.85 Mb.
бет1/4
Дата17.04.2016
өлшемі0.85 Mb.
түріБағдарламасы
  1   2   3   4




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ



3 деңгейлі СМК құжаты

ОӘК

ОӘК 042-18-12.1.105/03-2013

«Көлік құралдары»

пәнінен оқытушыларға

арналған жұмыс

бағдарламасы



18.09.2013

Баспа №1




«Көлік құралдары»
ПӘНІНЕН ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕН

5В090100 – «Тасымалдауды, қозғалысты ұйымдастыру және көлікті пайдалану»

мамандығына арналған


ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАР

Семей

2013

Алғы сөз

1. Құрастырған

Құрастырған: ____________________ «Ақпараттық жүйелер» кафедрасының аға оқытушысы Сарсембеков Е.А., Бакиева А.Б., оқытушы Сагатбекова А.Б.
2. Талқыланды

2.1. «Ақпараттық жүйелер» кафедрасы отырысында қарастырылды.

Хаттама № 1 « 09 » 09 2013 ж.

Кафедра меңгерушісі __________ С.Смағұлов

2.2. Факультеттің оқу-әдістемелік бюросы отырысында қарастырылды.

Хаттама № 1 « 11 » 09 2013 ж.

Төрағасы __________ Бекбаева Р.С.
3. бекітілді

Университеттің Оқу-әдістемелік кеңесі отырысында баспаға жіберуге ұсынылды және мақұлданды.

Хаттама № 1 « 18 » 09 2013 ж.

ОӘК төрағасы, бірінші проректор _______________ Искакова Г.К.


4. ЕКІНШІ РЕТ ЕНГІЗІЛІП ОТЫР


МАЗМҰНЫ

1. Дәрістер

2. Машықтану сабақтары

3. Студенттердің өздік жұмыстарының жоспары



1. Дәрістер

1-дәріс. Қозғалыс құрамының құрылысы

Дәріс мазмұны:



  1. Жалпы түсінік

  2. Маркирлеу және мінездеме

  3. Қозғалыс құрамының қауіпсіздігі

  4. Автокөліктің жалпы құрылғысы

Автокөлік транспортының қозғалыс құрамы деп автокөліктерді, автокөлік жүрістері, прицептер және жартылай прицептерді айтамыз. Қозғалыс құрамы транспорттық (жүктерді, жолаушыларды, арнайы құрылғыларды тасымалдау) және транспорттық емес (әр түрлі істерді өндіру) жұмыстарды орындау үшін қызмет етеді.

Автокөлік транспортының қозғалыс құрамы белгілеуі және өтімділігі бойынша келесі типтерге бөлінеді (сурет1.1).



Жалпыға арналған қозғалыс құрамы әр түрлі транспорттық тасымалдауларды, мамандандырылған (специализированный) – тек анықталған транспорттық тасымалдауларды, арнайы (специальный) әр түрлі транспорттық жұмыстарды орындау үшін қызмет етеді.

Жолаушылық қозғалыс құрамы (сурет1.2) адамдарды тасымалдау үшін арналған. Оларға жеңіл автокөліктер мен автобустар жатады.

Жеңіл автокөліктер жолаушылардың индивидуалды тасымалдаулары үшін қызмет етеді (2-ден 8 адамға дейін). Жалпыға арналған жеңіл автокөліктер кузовының ашылуы және жабылуы болады.

Мамандандырылған жеңіл автокөліктер белгілі категориядағы жолаушыларды тасымалдауға арналған. Оларға «Жедел жәрдем» автокөліктері, таксилер және т.б. жатады. Арнайы жеңіл автокөліктер транспорттық емес жұмыстарды орындауға арналған. Олар жеңіл автокөліктердің шоссибазасындашығарылады және арнайы құрылғылармен, аппаратурамен құрылғыланады. Арнайы автокөліктерге зертханалық, зерттеушілік, ГИБДД, милициялық және т.б. кіреді.



Автобустар жолаушылар массасын тасымалдауға арналған.Жалпыға арналған автобустар болып қалалықтар, қала шетіне арналғандар, қалааралықтар болып табылады. Мамандандырылғандарға санитарлық, туристтік және мектептік автобустар жатады.

Автобустарда вагондық және капоттық түрдегі кузовтары бар, әдетте, жүк автокөліктерінің агрегат базасында шығарылатын микроавтобустар кеңінен таралған.



Арнайы автобустар жалпыға арналған автобустардың шосси базасында орындалады, олар арнайы кузовтарды иеленуі мүмкін және арнайы құрылғылармен, приборлармен, аппаратурамен және т.б. құрылғыланады. Оларға қозғалысты телевизиондық станциялар, кинозертханалар, санитарлық-ветеринарлық автобустар және т.б. жатады.

Жүк қозғалыс құрамы әр түрлі жүктерді тасымалдау үшін қызмет етеді. Оларға жүк автокөліктері, автопоездар, прицептар және жартылай прицептар кіреді.

Жүк автокөліктері (сурет1.3) жалпыға арналған, мамандандырылған және арнайы болады.

Жалпыға арналған жүк автокөліктері сұйық жүктерден басқа барлық түрдегі жүктерді тасымалдауға арналған. Оларда борттық платформа түріндегі жүк кузовтары болады.

Мамандандырылған жүк автокөліктері тек арнайы түрдегі жүктерді тасымалдауға арналған. Олар кузовтың осындай тасымалдауларына икемделген және жүтеу, түсіру үшін арнайы құрылғылармен және икемділіктермен құрылғыланады. Мамандандырылғандарға автокөлік- самосвалдар, цистерналар, фургондар, рефрижераторлар, самопогрузчиктар жатады.

Арнайы жүк машиналары әр түрлі транспорттық емес жұмыстарды және операцияларды орындауға арналған. Олар жүк автокөліктерінің шосси базасында дайындалған арнайы ыңғайландырулармен, механизмдермен, құралдармен құрылғыланған және арнайы кузовтары болады. Аранайы жүк автокөліктеріне коммуналдық (қоқыс жинайтындар, қар жинайтындар, суғаратындар (поливочные) және т.б.), өртке арналғандар, мастерлік ремонтты, автокрандар, автовышкалар, автокомпрессорлар, автобетонараластырғыштар жатады.

Автопоездар қозғалыс құрамының өнімділігін өсіруге және тасымалдаудың өз бағасын (себестоимость) түсіруге мүмкіндік береді. Сол сиқты эксплуатацияның жалғыз жағдайларында автопоездпен тасымалдаудың өз бағасы 25... 30% төмен, ал орташа өнімділігі жалғыз автокөлікке қарағанда 1.5 есе жоғары.

Автопоездар автокөлік-тягачтардан, прицептерден және жартылай прицептерден тұрады. Автопоездар прицептілерге, седельные, роспуски болып бөлінеді.



Прицептік автопоезд жүк автокөліктерінен және бірнеше прицептерден тұрады. Седельный автокөлік (сурет1.4) седельді автокөлік-тягачтардан және алдыңғы бөлігі тягачқа жалғанған жартылай прицептен тұрады.

Автопоезд-роспуск жүк автокөлігінен және ұзын өлшемді жүктерді (ағаштар, трубалар) ұстап тұратын тірек балкаларымен жабдықталған прицеп-роспусктан тұрады.

Прицепті қозғалыс құрамы (сурет1.5) автокөліктер сияқты жалпыға арналған, мамандандырылған, арнайы бола алатын прицептер мен жартылай прицептерді өзіне қосады. Одан басқа жеңіл және жүкті болоуы мүмкін.

Жүк прицептері мен жартылай прицептері арасындағы айырмашылығы – прицептер автокөлік-тягачпен крюк-петля немесе шкворень-петля сияқты ауыр-сцепті құрылғымен байланысады, ал жартылай прицептер- тірек (опорный) седельді-сцепті құрылғымен байланысады.

Прицептер мен жартылай прицептердің құрылымы әр түрлі. Олар тасымалданатын жүкке байланысты бір, екі және көп ості болу мүмкін. Одан басқа , прицептер мен жартылай прицептер активті және активсіз прриводпен болуы мүмкін. Прицептер мен жартылай прицептердің жүргізуші дөңгелектері болады, оған автокөлік-тягач двигателінен қуат пен момент шығарылады. Активті приводсыз прицептер мен жартылай прицептерде жүргізуші дөңгелектер болмайды.

Қозғалыс құрамының өтімділігі (жаман жолда жүруге бейімделген) оның типі мен белгілеуіне байланысты әр түрлі.

Қозғалыс құрамының өтімділігі бойынша топтастыру негізіне автокөлік дөңгелегінің жалпы саны мен жүргізуші дөңгелектер санының сандық индексімен берілетін дөңгелектік формула қойылған.

Шектелген өтімділік автокөліктері (сурет1.6,а) қатты жабылған және құрғақ грунтты жолдарда жүруге арналған. Мұндай автокөліктерде біреуі жүргізуші болып келетін (алдыңғы және артқы) екі мосты болады. өтімділікпен шектелген автокөліктердің дөңгелектік формуласы 4*2 индекспен түсіндіріледі, бірінші сан- дөңгелектердің жалпы санын, ал екінші сан- жүргізуші дөңғгелектерінің санын береді. Егер автокөліктің жүргізуші дөңгелектері екіскатты (двухскатный) болса, онда формула бұрынғыдай болады 4*2.

Жоғары өтімділікті автокөлітер (сурет1.6,б) ауылды жерлерге арналған. Оларды грунтты жолдардағы сияқты қатты жабылған жолдарда да эксплуатациялауға болады. Мұндай автокөліктер жолдарда емес болоталы, балшықты және қарлы жерлерде, сол сияқты сулы жерлерде және тік подъемдарда жүруге бейімделген. Жоғары өтімділікті автокөліктерде бірнеше жүргізуші мосттары болады. Егер автокөлікте екі мост және олар жүргізуші болса, және 6*4, егер автокөлікте үш мосты жәнеолардың ортаңғысы мен артқысы жүргізуші болса олардың дөңгелектік формуласы 4*4 болады.

Жоғары өтімділікті автокөліктер (сурет1.6,г) ямалардан, сол сияқты жерлерден өтуге бейімделген. Мұндай атокөліктердің жүргізуші мосттары үш және одан да көп болады. Жоғары өтімділікті автокөліктердің дөңгелектік формуласы 6*6 және 8*8 болады.

Маркирлеу және мінездеме

Автокөліктер түріне және белгілеуіне байланысты кластарға бөлінеді, соған сәйкес маркирленеді. Автокөліктердің әр моделі өз мағыналарын береді.

Автокөліктердің базалық моделі деп оның модификациясы негізінде шығарылатын модельді айтамыз. Бұл үлкен партиялармен шығарылатын автокөліктің негізгі моделі.

Автокөліктің базалық моделіне төртмәнді сандық индекс тәуелденеді, бастапқы екі саны класты анықтайды, ал соңғы екі сан автокөлік моделін анықтайды. Сандық индекстің алдында өндіруші заводтың әріппен беріледі.



Модификация деп автокөліктің базалықтан эксплуатацияның белгілі талаптары мен шарттарын қанағаттандыратын кейбір көрсеткіштермен (құрылымдық және эксплуатациялық) ерекшеленетін моделін айтамыз. Мысалы, модификация базалық модельден қолданбалы двигателімен, кузовымен, салон бөлігімен және т.б. ерекшеленеді.

Модификация бесмәнді сандық индекстен тұрады, оның бесінші саны базалық модель модификациясының нөмірін анықтайды.

Жеңіл автокөліктер Қозғалтқыш цилиндрінің (литраж) жұмыс көлеміне байланысты бес класқа бөлінеді:

Класс Литраж,л Индекс


Ерекше кіші..........................................1,2 дейін 11

Кіші........................................................1,2...1,8 21

Орташа...................................................1,8...3,0 31

‡лкен......................................................3,5 жоғары 41

Биік..................................................регламентацияланбайды 41
Кейбір жеңіл автокөліктердің маркирленуін қарастырайық, мысалы ВАЗ-2105 және ВАЗ-21053. ВАЗ әріптері Влога автокөлік заводын білдіреді, 21 саны – кіші кластың жеңіл автокөлігін, 05 саны- бесінші модель (базалық), 3 саны – үшінші модификация.

Автобустар да ұзындықтарына байланысты бес класқа бөлінеді:

Класс ¦зындық,м Индекс
Ерекше кіші..........................................5,0 дейін 22

Кіші........................................................6,0...7,5 32

Орташа...................................................8,0...9,5 42

‡лкен......................................................10,5...12,0 52

Ерекше үлкен(мүшеленген)..................16,5 жоғары 62
ЛиАЗ-5256 маркирленуіне ЛиАЗ әріптері Ликиндік автобус заводын, үлкен кластағы автобус екенін, елу алтыншы базалық модельді білдіреді.

Жүк автокөліктері толық мысалдарына байланысты жеті класқа бөлінеді: бірінші класс (1,2 т дейін), екінші (1,2...2 т), үшінші (2...8 т), төртінші (8...14 т), бесінші (14...20), алтыншы (20...40 т), жетінші (40 т жоғары).

Жүк автокөліктерінде индекстің бірінші саны толық массасы бойынша автокөлік класын анықтайды, екінші сан жүк автокөлігінің типін көрсетеді (3- борттық, 4- тягач, 5- самосвал, 6- цистерна, 7- фургон, 8- арнайы). ‡шінші және төртінші сандар – автокөлік моделінің нөмірі, ал бесінші- модификация нөмірі. Мысалы, ЗИЛ-4331 Лихачев атындағы автокөлік заводын, 8...14 т массалы жүк автокөлігі, борттық, отыз бірінші модель екенін білдіреді.

Прицептер және жартылай прицептер төртмәнді сандық индекспен маркирленеді, оның алдында өндіруші-заводты білдіретін әріптік белгілеу қойылады. Прицептердің (жартылай прицептердің) әр түрлі модельдері үшін төртеуінің ішінен келесідей индекстің алдыңғы екі саны беріледі: жеңіл- 81(91), жүктік борттық- 83(93), самосвалды- 85(95), цистерналар- 86(96), фургондар- 87(97).

Индекстің төрт санының соңғы екі саны прицептер мен жартылай прицептер үшін лоардың толық массасына байланысты тәуелденеді, сәйкесінше прицептер және жартылай прицептер бес топқа бөлінеді:

Топ Толық масса,т Индекс


Біріші.......................................................4,0 дейін 1...24

Екінші......................................................4...10 25...49

‡шінші....................................................10...16 50...69

Төртінші..................................................16...24 70...84

Бесінші.....................................................24 жоғары 85...99
Прицеп-ауыртасығышының ЧМЗАП-8390 маркирленуі Челябі автокөлік прицептерінің машиножасау заводы, 24 т жоғары толық массалы жүк прицепі екенін білдіреді.

Қозғалыс құрамының техникалық мінездемесі визиткалы карточкасы болып табылады. Онда бірінші орында автокөлікті толық , содан кейін – Қозғалтқышді, трансмиссиялы, подвескалы, тормаздық механизмдерін, шиналарын және кузовын сипаттайтын параметрлері көрсетіледі.

Техникалық мінездемеде автокөлік класы, орын саны (жүргізушіні қоса алғанда), дөңгелектік формула, жеке және толық масса, габаритті өлшемдер (ұзындық, ені, биіктігі), автокөлік базасы, алдыңғы және артқы дөңгелек колеясы, ең кіші жолдық просвет, ең кіші бұрылыс радиусы, автокөліктің максималды жылдамдығы, автокөліктің орнынан қозғалу уақыты, тормаздық жол, отынның бақылау шығыны, Қозғалтқыш типі, ооның жұмыс көлемі, максималды (номиналды) қуаты, максималды айналмалы момент, передача қорабының таратқыш қораптық және басты передачалық саны, алдыңғы және артқы подвесканың типі, алдыңғы және артқы тормаздық механизм типі, кузов типі көрсетіледі.
Қозғалыс құрамының қауіпсіздігі

Қозғалыс құрамының жоғары құрылымды-активті, пассивті және экологиялық қауіпсіздігі болу керек.



Актитвті қауіпсіздік- автокөліктің жол-транспорттық оқиғаларын (ДТП) жою қасиеті. Автокөліктің активті қауіпсіздігін оның жоғары ауыр жылдамдықты және тормаздық қасиеттері, жақсы тұрақтылық және жүргізушілік, жүрістің аса еркіндігі, жақсы обзорлылық және ыңғайлылық, жүргізушінің утомляемость бірден түсіретіндігі және ұзақ апатсыз жұмыстар тудыратын жағдайлар құрайды.

Пассивті қауіпсіздік (ішкі және сыртқы) – автокөліктің (ДТП) ауырлық салдарын азайтатын қасиеті. Автокөліктің пассивті қауіпсіздігін іс жүзінде аппат кезінде оның деформацияларын есептемегенде жолаушы салонының жоғары шыдамдылығы, қауіпсіздік белдігі, үрленетін қауіпсіздік жастықтары, зақымқауіпсізді рульдік басқарушылық, басқа арналғандар (подголовники), арнайы шынылар, жүргізушінің және жолаушының зақымдалуын төмендететін кузовтың мықты ішкі құрылғысы, жаяу жүретін жолдың бұзылуын азайтатын кузовтың ішкі формасы құрайды.

Экологиялық қауіпсіздік- автокөліктің эксплуатация процесінде жолаушыларға, жүргізушіге және қоршаған ортаға әсер ететін зиянды азайтатын қасиеті. Автокөліктің экологиялық қауіпсіздігі автокөлік тудыратын қатты дыбысты азайтатын және газдар шығаратын таксикозды төмендететін жеке механизмдердің, элементтердің құрылымымен қамтамасыз етіледі.

Автокөліктің жалпы құрылғысы

Автокөлік деп жергілікті рельссіз тасымалдаушы Қозғалтқыш орналасуы арқылы іс қимылға әкелетіңн құрылғы. Автокөлік детальдардан,түйіндерден, механизмдерден, агрегаттандардан,және жүйелерден тұратын күрделі машина.

Деталь деп біртекті материалдан тұратын (белгілеуі мен маркасы бойынша) жинақтау операция қолдануды қажет етпейтін құрылғы.

Түйін- деталь қатары, бір-бірінен бұранданбалы (резьбовых, қосылған, сваркеленген) және т.б қосылғыштар арқылы қосылған, күш пен қозғалыс арқылы түрлендіріледі.

Агрегат- бірнеше механизмның бір бүтінге қосылуы.

Жүйе деп- құрылғылар мен басқа құралдардың жұмыс барысында белгілі функцияларды орындауға арналған механизмның бір бірімен жинақталуы.

Барлық механизм,агрегат және жүйе негізгі 3 бөлікті береді. Оларды Қозғалтқыш, кузов және шаси құрылып автокөлікті береді.Жүк автокөліктің суреті 1.7, жеңіл 1.8 көрсетілген. Қозғалтқыш механикалық энергияның көзі болып табылды, оның қозғалуы автокөлікке қажет. Кузов жүргізушілерге, жолаушыларға, жүктерге және сыртқы әсерлерден (жел,жаңбыр,балшық) және тағы басқа. Шасси деп механизм,агрегат және жүйенің жиыны,қозғалыс пен басқарумен автокөлікті қамтамасыз етеді. Шасси құрамында жүйеге тасымалдаушы трансмиссия, алдынғы және артқы ілгіштер, дөңгелектер, көпірлер, руль құрылысы мен ттоқтату жүйесі жатады.

Трансмиссия автокөліктің барысында айналдырып күшті Қозғалтқышден жүргізуші дөңгелекке жібереді. Жүргізуші артқы дөңгелегі бар автокөліктің трансмиссясы сцеплениядан беру қорабы(коропка передач) кардан өткізгіші басты тасымалдауы , дифференция және жарты осіден тұрады. Басты тасымалдаушы дифференциялдау және жарты осі жүргізуші балка көпірінде орналасады. Алдынғы жүргізуші автокөлікті кардан тасымалдауында трансмиссиясы тасымалдау қорабымен басты тасымалдауының ортасында болмайды. Барлық жүргізуші дөңгелегі бар автокөліктің трансмиссиясын құрамына таратқыш қорабы еңгізіледі ,ол кардан тасымалдауымен жүргізуші көпірмен қосады.

Жүргізуші жүйе, ол орнатуға және барлық бөліктерді ,жүйе мен автокөлік механизмді бекітуге арналған. Жүк автокөлікте автобус, шасси базасында орындайтын жүк автокөлігі, жеңіл автокөлік үлкен мен жоғары класстары, және де жеңіл авокөліктердің өту жүйесі жоғары сапалы рама болып табылады . оларды рамалы автокөлік деп атайды. Жеңіл автокөлік тым кіші,кіші және орташа класстарында және автобустарында рама болмайды. Жүргізуші жүйесі функциясын кузов атқарады,ол жүргізуші деп аталады. Ал көліктің бәрі рамасыз деп аталады. Ілгіштің атқаратын қызметі жүргізуші дөңгелектің тығыз байланысқаның және автокөліктің жеңіл жүргізуі басқа сөзбен айтқанда жүргізушіге , жолаушыға, жүкке тегіс емес жолдан дөңгелектің соқтығысуынан қорғайды. Көбінесе жеңіл автокөлікте алдынғы және артқы ілгіші долады. Жүк көтеретін автокөлікте алдынғы және артқы ілгіші бір бірімен байланысты.

Дөңгелек- автокөлікті жолмен байланыстырады және қимылымен бұрылысты қамтамасыз етеді. Дөңгелектерді- жүргізуші деп атайды егерде оларға Қозғалтқышден қуат және айналмалы момент жатса. Басқармалы дөңгелектер деп бұрылысты қамтамасыз етеді, оларға айналмалы момент бармайды. Құрастырылған дөңгелектер деп атайды, егерде олар бір уақытта жүргізуші де, басқарушы да болса. Көбінесе автокөліктерде жүргізуші дөңгелек артқы, ал басқарушы алдынғы.

Көпірлер автокөліктің жүріп келе жатқан жүйесін ұстайды. Автокөліктерде жүргізуші, басқармалы және құрастырылған көпірлерді қолданылады, оларды сәйкесінше жүргізуші, басқарушы құрастырылған дөңгелектер болады. Автокөлікте жүргізуші болып артқы көпір,ал басқармалы мен құрастырылмалы- алдынғы болып табылады.

Руль құралы автокөлікті қозғалыс пен бұруды қамтамыз етеді. Автокөліктерде руль құралы күшейткішсіз қолданылады және де гидравлдық күшейткішпен пневматикалықты. Күшейткіші бар басқарушы руль жүргізушінің жұмысын жеңілдетеді және қозғалыстың қауіпсіздігін, басқа сөзбен айтқанда автокөліктің аппатқа ұшырамауын және ДТП-ны болдырмайды. Басқарушы рульде сол және оң жүргізуі болады, мемлекет автокөліктің қозғалыс бағытына байланысты қабылдаған. Сонымен қоса рульді дөңгелек кузовта немесе кабинада сол немесе он жақта орналасады, ол транспортпен жүрген кезде қарсы келе жатқанды жақсы көруді қамтамасыз етеді.

Тормоз жүйесі жүріп автокөліктің қозғалыс жылдамдығын азайтады, оны бір орында тоқтатады және ұстап тұрады , қозғалыс кезінде және тоқтап тұрғанда қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Автокөліктер бірнеше тормоздық жүйелермен құрылғыланады, олардың жиынтығы автокөліктің тормоздық басқаруы деп аталады.

Жұмыс тормоздық жүйесі қызметті және шұғыл тоқтатуға арналған, ло барлық автокөліктің дөңгелектеріне әсер етеді және жүргізушінің аяқпен тоқтатуда жүзеге асады.

Тұрақты тормоз жүйесі автокөлікті бір жерде қозғалыссыз ұстайды, ол тек қана артқы дөңгелектерге немесе валдық трансмиссияға әсер етеді. Жүргізушінің рычагты қолмен ауыстыру кезінде жүзеге асады. Артық тормоз жүйесі автокөлікті жұмыс тоқтату жүйесінің тізімінен шығару кезінде тоқтатады. Автокөлікте артық тоқтату жүйесі жоқ болған кезде оның жұмысын түзетілмелі жұмыс тормоз жүйесінің бөлігі (бірінші немесе екінші контур) немесе тұрақты тормоз жүйесі атқарады. Көмекші тормоз жүйесі (тормоз-азайтқыш) валдық трансмиссияға әсер етеді және басқаға қарағанда тәуелсіз тормоз жүйесін атқарады. Жұмысшы тұрақты және артық тормоздар барлық автокөліктерде қолданылады, ал көмекшіде тек қана жүк және үлкен жүк көтергіштер класы он екі тоннадан жоғары және автобустар толық массасы бес тоннадан жоғары болғанда қолданылады. Прицеп автопеездың құралы прицеп тормоз жүйесі мен жылдамдықты азайтып, тоқтатады және бір жерже ұстап тұруға, сонымен қоса автоматты түрде прицепті автокөлік-тягачынан алған кезде тоқтайды.

өзін тексеруге арналған сұрақтар:



  1. Маркировка және техникалық мінездеме.

  2. Қозғалыс құрылымының қауіпсіздігі.

¦сынылатын әдебиеттер:

  1. Автомобиль. Основы конструкции / Н.Н. Вишняков, В. К. Вахламов, А.Н. Нарбут и др. — М.: Машиностроение, 1986.

  2. Вахламов В.К. Автомобили ВАЗ-2105, -2121, -2108, -2109. Кон­струкция. Эксплуатационные свойства. Устранение неисправнос­тей. Техническое обслуживание. — М.: Машиностроение, 1996.

  3. Автомобильдің құрылысы және пайдалануы,П.Ж.Жүнісбеков, Астана-2007ж.

2-Дәріс. ҚОЗҒАЛТҚЫШ

Дәріс мазмұны:

Қозғалтқыштардың белгілеулері мен типтері

Негізгі анықтама және параметрлері

Төрт тактілі двигателдің жұмыс процесі

Автокөліктің двигателі механизмдер мен жүйелер жиынқтығын береді, жылу энергиясын құрып жанармай цилиндрда жанып механикалыққа айналады. Жаңа автокөліктерде поршеньді ішкі жану Қозғалтқышдер жанған кезде кеңейіп газдар поршеньдағы цилиндрға әсер етеді. Автокөлікте қолданылатын Қозғалтқышдерлің белгілері бойынша бөлінеді (2.1. сурет). Бензинді Қозғалтқыш жеңіл сұйық жанармайда жұмыс істейді- ол мұнайдан жасалатын бензин. Дизельді Қозғалтқыш ауыр сұйық жанармайда жұмыс істейді- ол да мұнайдан алынатын дизель. Көрсетілген Қозғалтқышдерден ең мықты бензинді, үнемді және экологияға зиян келтірмейтін дизельді, жоғарғы ПӘК көрсеткіші бар. Тең жағдайларда жанармайдың шығыны бензинде 25...30 % кем, бензинді Қозғалтқышге қарағанда.Сыртқы қосылғыштары бар Қозғалтқышдердегі жанармай цилиндрде емес карбюратор приборында(карбюраторлы Қозғалтқыш) немесе жібергіш трубоөткізгіштер(бензин септіргіш Қозғалтқышде) жасалады және цилиндрге дайын түрде түседі. Ішкі қосылғыштар бар Қозғалтқышдерде(дизель, бензин септіргіш Қозғалтқыш)жанармайды жасау үшін септіргіш жанармай цилиндрда жасалады.

‡рлеуді қажет етпейтін Қозғалтқышде вакуум арқылы цилиндрды толтырамыз, поршеннің үстіден астыға қозғалғаны цилиндрде құрылады. ‡рлемелі двигателде ыстық сұйық қысым цилиндрге компрес арқылы барады. әдей қосылғыштары бар жанармайдың электр ұшқыны арқылы свеча жанғышында жануы бензинді Қозғалтқышде болады.,ал қысқан кезде пайда болатың жану төрт тактілік толық жұмыс процесс двигателінде төрт такта(қысу, жұмыс жүру, шығу) арқылыҚозғалтқышдің жұмыс істеген кезде бірінен-бірі болады. Иррядты Қозғалтқышде цилиндрлер болады, олар вертикальды немесе 20...400 бұрышында орналасады.

V тәрізді штательде 2 вертикаль қатар цилиндр бар,олар 75 емес,900 бұрышта оналасады. V тәрізді 1800 бұрыш көбінесе жасайтын двигателде цилиндр қатарлардың арасында оппозитты деп аталады.

Екілік,үштік, төртік және бестік реиндровты двигателдер көбінесе қатарды орындайды, ал алтылық, сегіздік және көп цилиндрлі V тәрізді болады. ЕЕ1 В Қозғалтқышде суық сұйық , суық сұйықтық орнына көбінесе антифриздер(төмен қату сұйықтық) қату температурасы минус 40 С0 және одан да төмен қолданылады.

Ауа салқындатқыш Қозғалтқышдерде салқындататың зат ауа болып табылады. Көбінесе Қозғалтқышдерде салқындатқыш сұйықтық қолданылады,және де ол эффекті.



: ebook -> umkd
umkd -> Семей мемлекеттік педагогикалық институты
umkd -> 5 в 020500 «Бастауыш оқытудың педагогикасы мен әдістемесі»
umkd -> «Баспа қызметіндегі компьютерлік технологиялар»
umkd -> Гуманитарлық-заң, аграрлық факультетінің мамандықтарына арналған
umkd -> 5B050400 «Журналистика» мамандығына арналған
umkd -> Әдебиет (араб тілінде «адаб» үлгілі сөз) тыңдарман, оқырманның ақылына, сезіміне, көңіліне бірдей әсер беретін дарынды сөз зергерлерінің жан қоштауынан туған көрнек өнері
umkd -> 5В020500 «Филология: қазақ тілі» мамандығына арналған ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиеті пәнінің
umkd -> «Өлкетану тарихы және мәдениеті»
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі шәКӘрім атындағы семей мемлекеттік
umkd -> 5 в 011700 : -«Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығына арналған


  1   2   3   4


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет