Диплом жүмысы тақырыбы: «Бастауыш сыныпта есім сөздерді оқыту»



жүктеу 2.72 Mb.
бет1/18
Дата25.04.2016
өлшемі2.72 Mb.
түріДиплом
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18
: wp-content -> uploads -> 2013
2013 -> Жылдарга “Кургак учук-iv” программасы
2013 -> Қорытынды Пайдаланылған әдебиеттер
2013 -> Создание информационной системы движения ценных бумаг на примере атф банка
2013 -> 1 Геологическая часть
2013 -> Оригинал: Политическая деятельность Урус-хана и его место в истории казахской государственности // Отан тарихы (Отечественная история). 2006, №1, стр. 89-95
2013 -> «Жануарға ветеринариялық паспорт беру» мемлекеттік қызмет стандарты
2013 -> I тарау. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы абайтану мәселелері
2013 -> Жалпы білім деңгейіне мемлекеттік талап оқушылардың оқу кезеңін бітіру кезіндегі алатын білімі мен біліктіліктерінің қажетті минимум деңгейін анықтайды
2013 -> Мазмұны кіріспе
2013 -> АҚПараттық хат құрметті әріптестер!
Ф.4.7-007-03. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІП

М.О. ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ



«БАСТАУЫШ МЕЬСТЕПТЕ ФИЛОЛОГИЯ ПӘВДЕРІН ОҚЫТУДЫҢ ТЕОРИЯСЫ МЕН ӘДІСТЕМЕСІ»

кафедрасы

ДИПЛОМ ЖҮМЫСЫ

Тақырыбы: «Бастауыш сыныпта есім сөздерді оқыту»

Ғылыми жетекшісі: профессор Молдабек.Қ

Орындаған: ПӨ - 01 - 4К1 тобының

IV курс студенті Усербаева.Г

' ( Р •-■,■!

Пікір берушілер:

Ф.ғ.к.


Молдалиева.Д


-№65 ңектептін щрёкторМ
(мерзімі)

Оспанова.Ж







Шымкент - 2005ж

МАЗМҰНЫ

Кіріспе

3-4.

I. Бастауыш мектепте сөздік қорды молайтуға

5-9.

септігі бар есім сөздерді іріктеу.

I. 1. Окушылардың сөз байлығын кеңейтуге ыкпалы бар есім

сөздер(оқулык мэтіндер). 10-14.

II. Сабақтың кұрылымы және оны өтудің эдіс - тэсілдері. 15 -



/. і.

II. 1. Бастауыш мектеп оқушыларына лексикалык амал - тэсілдер

аркылы есім сөздерді ұғындыру. 28-39.

ІІ.2. Бастауыш мектеп оқушыларына грамматикалық тэсілдер

аркылы есім сөздерді меңгерту. 40 - 41.

П.2.1. Сөз жасамды оқыту барысында есім сөздерді ұғындыру. 42 - 45.

11.2.2. Сөз таптарын оқыту барысында есім сөздерді

ұғындыру жұмыстары. 46- 50.

11.2.3. Сөз тіркесін оқыту барысында есім сөздерді ұғындыру. _ 51 - 54.
И.2.4. Сөйлемді окыту барысында есім сөздерді ұғындыру. 55 - 58.

Қорытынды. 59 - 60.



Пайдаланылған эдебиеттер.

61 -63.





Диплом жұмысының көкейкестілігі қазақ елі өз алдына отау тігіп, іргелі мемлекеттердің біріне айнала бастағалы мектептерде қазақ тілін оқыту мэселесі күн тэртібіне қатаң түрде қойылып отыр.Оның себебі мемлекеттің мемлекеттік тілсіз өмір сүруі мүмкін емес. Міне сондықтан қазақ тілін оқыту эдістемесі ғылымының бар саласы бастауыш мектеп сқушыларының тілін дамыту, аса өзекті мэселелердің біріне айналды. Себебі тілі дамыма^ан баланың ойы дамымайды. Ал ойсыз шала баланың келешекте елін, жерін сүйетін адал азамат болып өсуі екіталай. Міне осы тұрғыдан келгенде тіл дамыту жүмысын неден?, қалай ? бастау керек дегенаса күрделі сүрақ туады. Мү_ны шешудің ең бірінші жолы бала тілін есім оәз меңгерту арқылы байыту.Дүние жүзі ғалымдары Каримов Рыбаков , Гоноболин , Лесбаең Битаев дэлелдегендей бала тілі алғаш рет есім сөздерді пайдалану арқылы шығады. Сол сөздер арқылы өзінің ойын білетін т.б. сөздерді жеткізеді. Олай болса , бастауыш мектепте балалардьң сөздік қорьш есім сөздерді жан-жақты меңгерту арқылы молайту ең өзекті мэселенің бірі.



Диплом жұмысының мақсаты: бастауыш мектеп оқулықтары мәтіндеріндегі есім сөздерде лингюстатистикалық эдіс арқылы анықтап, сол арқылы бала тілін дамыту сөздік қорларын молайту.

Диплом жұмысыныц міндеттері.

Қойылған масатты шешу үшін :



                  1. есім сөздерді іріктеу;

                  1. есім сөздерді сабақ үстінде меңгерту эдіс тэсілін анықтау;

                  1. есім сөздерді анықталған эдіс-тэсілдер арқылы меңгерту.

                  2. Диплом жұмысының нәтижелерін теориялық тұрғыдан:

                  1. бастауыш мектепте оқыту әдістемесін зерттеуде;

                  1. есім сөздерді меңгертудің эдістемесін жасауда ;

Практикалық тұрғыдан :

                  1. бастауыш мектеп мұғалімдері.

                  1. жоғары оқу орнының студенттері сабақ өту барысында эдістемелік
                    көмекші құрал ретінде пайдалана алады.

Диплоіи жүмысының гылыми болжамы.

Лингвостатистикалық эдіс арқылы анықталған есім сөздерді біз ұсынған әдіс-тэсілдер арқылы меңгертсе балалардың қазақ тілінен алатын білімдерін тереңдетуге, жақсы нәтижелерге қол жеткізуге болады.

Диплом жұмысының зерттеу әдістері.

Диплом жұмысын жазуда лингвостатистикалық талдау, жинактау, салыстыру жэне бақылау эдістерінен пайдаланылады..

Диплом жумысының құрылымы.

Диплом жұмысы кіріспеден екі тараудан, қорытындыдан жэне пайдаланылған эдебиеттер тізімінен тұрады.


1. Бастауыш мектепте сөздік қорды молайтуға септігі бар

есім сөздерді іріктеу.

Сөздер тілдік қарым-қатынаста түскен жағдайда ғана балалардың сөздік қорының құрылымын құрайды. Бұл үшін бастауыш мектеп оқушыларының оқулықтарын статистикалық әдіспен зертеу қажет.

"Если бы мне предложили сразу, без подготовки, перечислить
то, что характеризует современное языкознание, наверное, мое
перечисление оказалось бы неполным, я, наверное, опустил бы
одну или друтую тенденцию, типичную для языковедов нашего
времени — настолько современное состояние языкознание
Сложно, многочисленно, но, конечно, не опустил бы в качестве
характерной черты интереса к применению статического
метода" — деп, Н.В. Ставровский тіл зерттеуде статистикалық
әдістің ең бір оңтайлы, ұтымды екендігін атап көрсетсе /95.27/.
Қ. Бектаев пен А. Ахабаев сөздердің, сөздік құрамындағы
сөздердің мәнін, сырын ашу және олардың зандарын анықтау-
қазақ лингвистикасының алдында тұрған елеулі міндеттердің бірі.
Қазақ тілінің сөздік құрамындағы сөздерді зерттеп, олардың
стильдік айырмашылықтарын білу арқылы қазіргі қазақ тілі
лексикасын меңгеруте болады" — дей келсе, қазақ тілінің
сөздік құрамын статистикалық әдіспен зерттеу арқылы ғана
ондағы сөздердің қолданылуы, қазақ тілінің лексиканың
Құрамын толық ашуға болатындығын атап көрсетеді /96.25-300/.
Лингвистикада статистикалық әдісті жетілдіруде

Р.Пиотровский, П.М. Алексеев, А.В. Зубов, А.И. Цапля, Р.Фрумкина, М.Р. Львов, А.В. Малаховский, Г. Кенесбаев, Ғ.Мұсабаев, М. Балақаев, Т. Жанұзақов, Д. Есенғалиева, А.Хасенова, Ж. Аралбаев, Қ. Молдабеков, С. Мырзабеков,



-

А.Ахабаев, Д. Байтанаева секілді т.б. ғалымдар өз үлестерін қосқан және қосуда.

І.Кеңесбаев қазақ тіліндегі буындардың түрлері мен фонемаларды анықтау мақсатында қазақ тіліндегі дыбыстар мен буындарды санап, соның нәтижесі ретінде тіл білімінің "фонетика" саласын жазады /97./.

М. Балақаев әдеби тіл нормасын сақтау мақсатында қазақ тіліне орыс тіліне енген термин сөздерді санайды. М. Балақаев бұл үіпін баспасөзді алып қарастырады. Ғалым: "Осындай терминдердің саны үздіксіз көбейіп, қазақтың әдеби тілінің лексикалық құрамына қосылуда олардың жылдан-жылға көбею мөлшерінің қаншалықты екенін аңғару үшін 1924 жылы 5 майда, 1940 жылы және 7 ноябрьде шыққан "Социалистік Қазқстан" газетіндегі сөздерді, оның ішіндегі термин сөздерді, санағанымызда, мынаны көрдік:



                  1. жылы әр 1000 сөздің 14-і термин сөздер

                  1. жылы әр 1000 сөздің 25-і термин сөздер
                    1934 жылы әр 1000 сөздің 68-і термин сөздер
                    1949 жылы әр 1000 сөздің 80-і термин сөздер

Бұдан орыс тілі арқылы қазақ тіліне енген сөздердің саны

барған сайын көбейіп келе жатқанын байқауға болады" —

дейді /98.20/.

X. Арғынов "Ер Тарғын" ертегісі мен "Қальң мал", "Бөтагөз"

романдарында сөйлемдерді санап, мынадай ерекшеліктерді

көреді.


Барлық сөйлем 14629

Жай сөйлем 7820

Қүрмалас сөйлем 6806

салалас 1688

сабақтас 3587

аралас 1534



Осындай статистикалық әдіспен қазақ тілінде сөйлемдердің кездесу жиілігін анықтай отырып, қазақ тілінің синтаксисі саласын жазады /99.101-102/.

у&. Аралбаев - қазақ тіліндегі дауысты дыбыстарды санамалай отырып, дауысты дыбыстарға тән заңдылықтарды ашады. Ғалым өзінің экспериментіне Мұхтар Ауэзовтың шығармаларының 10000 фонема алады. Ғалым: "Цель настоящего раздела — определить, какова частность или вероятность фонем в казахском языке и какую информацию несет каждая фонема, кроме того- исследование энтропии фонем казахского языка" - дей келе мынадай қорытынды жасайды: Гласные начального слсва

Фонема

Вероятность, Р

Информация

Энтропия Е

А

0,0529

4,25

0,22

е

0,0292

5,11

0,149

о

0,0212

5,55

0,118

і

0,0136

6,21

0,084

Ү

0,0111

6,51

0,072

о

0,0092

6,77

0,062

¥

0,0091

6,80

0,062

ә

0,0083

6,91

0,057

ы

0,00086

6,94

0,05668

/100.9396/.

А. Хасенова - қазақ тіліндегі етістіктердің лексика-семантикалық сипатын анықтау мақсатында статистикалық әдісті қолданған. Ғалым: "Қазіргі қазақ тілінде қолданылып жүрген туынды түбір етістіктерді жинақтап, оларды жасайтын жұрнақтарды саралай келіп, барлық фонетикалық



7

варианттарымен қоса есептегенде 200-ге жуық аффикстердің қаТьісы бар екені байқалады" - деп, қазақ тіліндегі щьіғармаларды санамалай келе осындай қорытындыға келеді /101.141/.

Қ. Бектаев - қазақ тілінде ғана емес, бүкіл түркі тіддерінде алғаш рет лингвистикалық статистика әдісінің негізін қалаған, ғылыми негіздемесін жасаған ғалым. Қ. Бектаевтың лингвистикадағы статистикалық әдіс жөнінде "Математические методы в языкознании", "Қазақ тілінің кері алфавитті сөздігі", "Статистика и лингвистика" т.б. еңбектері жарық көрді. Қ. Бектаев - қазақ тілінде статистикалық әдісті дамытуға үлкен үлес қосқан ғалым/102./.

С. Татубаев қазақ тілі ғылымында бірінші рет

"Статистический анализ спектров гласных" тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап шығады. Бұл еңбегінде С. Татубаев қазақ тілінің дауысты дыбыстарының кездесу жиілігіне, дыбыстардың сазын қарастырады /103/. С. Мырзабеков "Статистико-лингвистический анализ структуры глагола современного казахского языка по роману М.Ауэзова "Абай жолы"" тақырыбында кандидаттық диссертация қорғайды. Бұл еңбегінде ғалым етістіктің жасалу жолдарын ғылыми түрде дәлелдеп саралады /104/.

А. Жұбанов "Статистическое исследование казахского текста с применением ЭВМ. На материале романа М.Ауэзова "Абай жолы"" тақырыбында кандидаттық диссертация Қорғайды. Бұл еңбегінде ғалым мәтіндерді ЭЕМ салу жолдары мен мәтіндердегі сын-есімдердің олардың шырайларын анықтайды /105/.

Қ. Молдабеков "Лингвостатические исследования казахских текстов для младших школьников (на материале текстов Учебников начальных классов и литературы для детей)" тақырыбында кандидаттық диссертация қорғаған. Ғалым



варианттарымен қоса есептегенде 200-ге жуық аффикстердің қахьісы бар екені байқалады" — деп, қазақ тіліндегі ціығармаларды санамалай келе осындай қорытындыға келеді /101.141/.

Қ. Бектаев - қазақ тілінде ғана емес, бүкіл түркі тіддерінде алғаш рет лингвистикалық статистика әдісінің негізін қалаған, ғылыми негіздемесін жасаған ғалым. Қ. Бектаевтың лингвистикадағы статистикалық әдіс жөнінде "Математические методы в языкознании", "Қазақ тілінің кері алфавитті сөздігі", "Статистика и лингвистика" т.б. еңбектері жарық көрді. Қ. Бектаев - қазақ тілінде статистикалық әдісті дамытута үлкен үлес қосқан ғалым/102./.

С. Татубаев қазақ тілі ғылымында бірінші рет

"Статистический анализ спектров гласных" тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап шығады. Бұл еңбегінде С. Татубаев қазақ тілінің дауысты дыбыстарының кездесу жиілігіне, дыбыстардың сазын қарастырады /103/. С. Мырзабеков "Статистико-лингвистический анализ структуры глагола современного казахского языка по роману М.Ауэзова "Абай жолы"" тақырыбында кандидаттық диссертация қорғайды. Бұл еңбегінде ғалым етістіктің жасалу жолдарын ғылыми түрде дәлелдеп саралады /104/.

А. Жұбанов "Статистическое исследование казахского текста с применением ЭВМ. На материале романа М.Ауэзова "Абай жолы"" тақырыбында кандидаттық диссертация Қорғайды. Бұл еңбегінде ғалым мәтіндерді ЭЕМ салу жолдары мен мәтіндердегі сын-есімдердің олардың шырайларын анықтайды /105/.

Қ- Молдабеков "Лингвостатические исследования казахских текстов для младших школьников (на материале текстов Учебников начальных классов и литературы для детей)" тақырыбында кандидаттық диссертация қорғаған. Ғалым



8

бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорында неше сөз
бар екенін және сөздік қордың даму жолдарын анықтаған /9/.
Дингвистикалық статистика әдісі тілдің даму, жетілу деңгейін
-^аньіқтауда бірден-бір жол. А.В. Малаховский

"Употребительность слова измеряемая его частотой или рангом является одной из его важнейших языковых характеристик"-деп, тілді статистикалық әдіс арқылы зерттеу ең бір ұтымды әдіс екендігін көрсетеді /106.99-106/.

Сонымен лингво-статистикалық әдіс арқылы мәтін тілін зерттеу нэтижесінде мәтіндегі бүкіл сөздердің мағыналары мен қолданУ ерекшеліктері толық ашылады. Бастауыш мектеп оқушыларының сөздік қорын анықтау мақсатында, сөздердің мағына ерекшеліктерін айқындауда, біз бастауыш мектеп оқулықтарындағы мәтін тілін зерттеп, бастауыш мектеп оқушыларының сөздік қорына ыкдал ететін лексикалық минимумдары анықтау мақсатында статистикалық әдісті қолдандық.

Сондықтан бастауыш мектеп оқушыларының сөздік қорын молайтуда оларға мағыналық мәндік құндылығы жоқ сөздерді бермей, арнайы іріктеуден өткен лексикалық тұлғаларды алу қажет. Лексикалық тұлға деп- сөздердің лексикалық-семантикалық жүйесін құрайтын, лингвостатистикалық және әдістемелік әдістер негізінде іріктелініп алынған сөздер аталынады.

Оқушылардың сөздік қорын молайтуға әсер ететін лексикалық тұлғалар төмендегідей белгілеріне қатысты іріктеліп йлынды:

1- Оқушылардың сөз байлығын кщейтуге ықпалы бар, оқулық мәтінінде сирек қодданылған сөздер;



                  1. Мағыналық құндылығы маңызды сөздер;

                  1. Сөзжасамдық қасиеттері өнімді сөздер;

                  1. Тіркесу қабілеттері жоғары сөздер;



^ і.Окушылардың сөз байлығын кенейтуге ықпалы бар есім сөздер окулық мәтінінде.

Бастауыш мектеп оқушыларының сөздік қорын молайту ^ұмыстарына ұсынылатын лексикалық минимумды анықтау принциптерінің ішіндегі ең негізгісі оқульқтарда сөздерді іріктеу болып табылады.

Орыс тілінде болсын немесе қазақ тілінде болсын тілді статистикалық әдіспен зерттеудің мақсаты — тілдің өзіндік ішкі ерекшеліктерін айқындау, сөздердің кездесу жиіліктеріне сәйкес тіл заңдылықтарын түсіндіру, баланың немесе белгілі бір автордың тіліндегі сөздерді анықтау, сол арқылы тілдік материалдарды іріктеу.

Аталған ғалымдардың еқбектерін негізге ала отырып, бастауыш мектеп оқулықтары мәтіндеріндегі жалпы сөз саны, жеке сөздердің қолданылу жиілігі ,оның ішінде сирек қолданылған сөздер анықталды. (кестелерге қараңыз). а) 1-сынып оқулықтарында қолданылган сөздердің салыстырмалы кестесі.



Оқулық

N

һ

5

%

Ана тілі

18377

2804

1652

58.91

Әліппе

3623

1032

648

62.79

Математика

10454

1287

827

64.25

Аүниетану

8982

1765

1141

64.64

Барлығы

41436

3271

1259

38.48

ә) 2-сынып оқулықтарында қолданылган сөздердің салыстырмалы кестесі.

ю


"ОКУАЫКГ

N

1

5

о/

/0


і^азақтілГ

17738

1816

1128

62.14

~Аяа~тілі

39107

4819

2803

58.17

"^^тематика

21682

1409

815

57.89

"Дүниетану

16614

2886

1637

56.75

Барлығы

95141

4930

1481

30.04

б) 3-сынып оқулықтарында қолданылған сөздердің салыстырмалы кестесі.

Оқулық

N

1

3

%

Қазақ тілі

19633

2614

1598

61.16

Ана тілі

46725

8692

4871

56.05

Математика

25986

1384

802

58

Дүниетану

18415

2876

1748

60.8

Барлығы

110759

6566

1942

29.57

в) 4-сынып оқулықтарында қолданылған сөздердің салыстырмалы кестесі.

Оқулық

N

һ

5

%

Қазақ тілі

23612

3227

1797

55.7

Ана тілі

54283

9716

4721

48.6

Математика

22818

1762

806

45.8

Аүниетану

20916

3216

2087

64.9

Ьарлығы

121629

7862

2670

33.96

Мұндағы шартты белгілер: - оқулықтағы барлық сөз қолданыс. оқулықтағы түбір сөз (лексикалық единица). оқулықтағы сирек қолданылған сөздер.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет