Екінші шетел тілін оқытудың мақсаттары: прагматикалық және педагокикалық аспектілері



жүктеу 0.78 Mb.
бет3/5
Дата01.05.2016
өлшемі0.78 Mb.
1   2   3   4   5
: CDO -> OBSOJ -> Til
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> 1 обсөж тақырып: Әдеби тілдің жалпыхалықтық тілмен арақатынасы
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû Áiëiì æ¸íå ¹ûëûì ìèíèñòðëiãi “Ñûðäàðèÿ” óíèâåðñèòåòi
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау
OBSOJ -> «Мәдениеттану» пәнінен СӨЖ сабақтарының
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау
Til -> ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû Áiëiì æ¸íå ¹ûëûì ìèíèñòðëiãi “Ñûðäàðèÿ” óíèâåðñèòåòi «Филология және психология»

Сабак 6


1. Сабактың тақырыбы: Екінші шетел тілін оқытуға арналған оқулықтарға және оқу-әдістемелік құралдарға талдау жасау.

2.Сабактың жоспары:

1. Екінші шетел тілін оқытуға арналған оқулықтар.


Окушылар үшін оқулық негізгі қүрал болып табылады. Мұнда методикалық түрғыдан іріктеліп алынған тіл материалы,оны менгеру кажетті жаттығулар,теориялық түсініктемелер(әдетте грамматикалық ережелер), сондай-ақ қосымша кіреді. Оқулықтағы тіл материалы аналитикалық және синтетиқалық оқуды үйретуге арналған текстерді, ауызша сөзге үйретуге, оны дамытуға арналған материалды камтиды, Бұл материал оқулықта белгілі бір ретпен, жеңілден қиынға карай орналастырылған. Оқулықтағы жаттығулар тіл материалын меңгеріп, Сөз іскерліктері мен дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Онда беріліген теориялық түсініктемелер оқушылардың тіл материалын дұрыс түсініп дұрыс қолдануына қажетті көмекші құрал міндетін атқарады. Қосымша да» өлеңдер мен такпақтар, қосымша оқуға арналған текстер, өз бетімен орындаған тапсырмалар мен жаттығулардың дұрыстығын тексеруге арналған кілттер,такырып бойынша топтастырылған сөздер тізімі мен алфавит бойынша орналастырылған сөздер тізім беріледі.Оқу кітабында кластан тыс қосымша оқуға арналған текстербар.Ондағы тіл материалы негізінен оқушыларға таныс. Мұғалімнің кітабында оқу кешенінің негізі принциптері мен методикалық идеялары баяндалады,сабақтарды калай құру туралы методикалық кеңестер беріледі, сөйтіп бұл мүғалімдер үшін жетекші кұрал болып табылады.Онда материалды калай түсіндіру ,жаттығуларды қандай ретпен орындау,материалды меңгергенін қалай тексеру т.б.кеңестер берілген. Мұнан баска мұғалімнің қолында күй табақтар, магнитофонға жазылған таспалар, суреттер, кестелер,фланеленграфпен жүмыс істеуге арналған суреттер диафильмдер болады. Міне,бұлар шетел тілін оқытудың негізгі қүралдары. Енді көмекші кұралдарға қысқаша токталып өтелік

Шетел тілдерін оқытуда колданылып жүрген көмекші кұралдар екі топқа бөлінеді: 1)техникалык кұралдар, 2}техникалық күралдар емес құралдар.Техникалық емес қүралдарға мыналар жатады :а)косымша оқуға арналған кітаптар;ә)шетел тіліндегі газеттер"Олар да класта да, үйде оқуға болады; б)көркем өнерпаздарға арналған шетел тіліндегі материалдар (такпақтар өлеңдер, инсценировкалар ,викториналар); в)грамм атикалық анықтама;г)ауызша сөзді дамытуға арналған құ ралдар;ғ)жаттығулар| жинағы.

Техникалық көмекші құралдарға м ы налар жатады: а)жеке сабактардың үзінділері жазы лған магнитофон таспалары. Мұндай таспалар сабақты жандандыруға көмектесіп, окушылардың сабакқа қызығушылығын арттырады. Окушылар таспадан сабақтың белгілі үзінділерін тыңдап қателерді түзетуге белсене катысады;ә)диафильмдер де техникалық көмекші кұралдар катарына жатады .Мұнда оқушылар тек диафильмнің жеке кадрларын суреттеп қана қоймай, сондағы оқиға туралы,онын басты кейіпкерлері туралы өз ойларын айтуға дағдыланулары керек. Бұл оқушылардың дайындықсыз сөйлеуге үйренуіне көм ектеседі; б)дәл осындай қызметті шетел тіліндегі фильмдер де атқарады; в)шетел тілінде радио хабарларды көмекші техниқалык құрал ретінде пайдалануға болады

Техникалық көмекші құралдарға мыналар жатады: а) жеке сабақтардың үзінділері жазылған магнитофон таспалары. Мұндай таспалар сабақты жандандыруға көмектесіп, оқушылардың сабакка кызығушылығын арттырады. Оқушылар таспадан сабақтың белгілі үзінділерін тындап, қателерді түзетуге белсене қатысады; ә) диафильмдер де техникалық көмекші құралдар қатарына жатады. Мұнда оқушылар тек диафильмнің жеке кадрларын суреттеп қана қоймай, сондағы оқиға туралы, оның басты кейіпкерлері туралы өз ойларын айтуға дағдыланулары керек. Бұл оқушылардың дайындықсыз сөйлеуге үйренуіне көмектеседі; б) дәл осындай кызметті шетел тіліндегі фильмдерде атқарады; в) шетел тіліндегі радио хабарларды көмекші техникалық кұрал ретінде пайдалануға болады.



4.Бақылау сұрақтары

: 5.Студенттің аудиторияда орындайтын тапсырмасы:

1 .Екінші шетел тілін оқытуға арналған оқулықтар.

2.Оқу-әдістемелік құралдар.

З.Көмекші құралдар.

б.Студенттің үй тапсырмасы:

1. Оқытудың құралдары дегеніміз не?

2. Оқыту негізгі және қосалқы құралдарына нелер жатады?

3. Оқытудың техникалық құралдарының қандай түрлерін білесіз?



7.Әдебиеттер тізімі:

а) ііегізгі:

1. Ильина Т.Л.Педагогика. Педагогтык институттардыц студентеріне арналған оқу кұралы. Алматы , Мектеп 1977

2. Абдигалиев С Неміс тілін окытудын негіздері, Алматы 1992

3. Гальскова Н Д Современная методика обученич иностранным языкам, Москва 2000

4. Зимняя И А Психологические аспекты обучения говорению на иностранном языке, Москва 1985

5. Иванова А М Обучение письменной речи на французском языке, Москва 1981

6. Общая методика обучения иностранным языкам в средней школе. Под оедакцией А.А. Миролюбова, И.В.Рахманова, В.С.Цетлин Москва, Просвещение 1967

7. Гез Н.И. Методика обучения иностранным язьгкам в средней школе,Москва 1982

б) қосымша

1 Щерба Л.В. Языковая система и речевая деятельность. Ленинград

1974


2. Колкер Я М, Устинова Е С, Еналиева Г М Практическая методика

обучения иностранному языку, Москва 2000 З.Моппегі А. Віепуепи еп Ғгапсе. Мёіһосіе сіе Ғгап?аі$, Рагіх 1991 4. Рогова Г.В. Содержание обучения иностранному язику в школе. Иностранные языки в шко.іе ,1974 №3



Сабак 7


1. Сабактың тақырыбы: Екінші шетел тілін оқытуда тілдік материалмен жұмыс істеу әдістемесі: дыбыстап айтуға,лексикаға және грамматикаға үйрету.

1 Француз тіліндегі дыбыстарды дұрыс меңгеруіне тиімсіз ықпалдары.

Дауыс ырғағын интонацияны үйрету
Шетел тілдерін оқыту методикасында бір кезде фонетикалық дағдыларды саналы түрде қалыптастыру керек пе .болмаса еліктеу аркылы қалыптастырған жөнбе деген мәселе төңірегінде айтыстар болған. Қазіргі кездегі методика осы екі жолдың екеуін де пайдалану керек деген қорытындыға келіп отыр. Мысалы,бірінші топқа жататын дыбыстарды' әдетте үлгі сөйлем құрамында енгізіп.сол үлгі сөйлемді меңгеру барысында оқушылар осы дыбыстарды еліктеу жолымен игеріп алады. Бұл дыбыстардың айтылуы казақ тілінің дыбыстары мен бірдей немесе өте ұқсас болғандыктан, олар мен жұмыс істеуге арнайы уакыт бөлудің кажеті жок. Еліктеу аркылы игеруге бұл дыбыстар ыңғайлы.

Екінші және үшінші топқа жататын дыбыстарды, сондай-ак айтылуы киын тіл дыбыстар тіркестерін менгеру үшін оларды арнайы түсіндіру кере және бұл дыбыстар мен дыбыстар тіркестерінің айтылуың арнайы жаттығулар арқылы автоматтандыру керек.

Дыбыстарды түсіндіру негізгі төрт компоненттен тұрады: 1)дыбысты көрсету;2)осы дыбыстың айтылу жолын,оның артикуляциясын түсіңдіру;3) ұқсас дыбыстарды бір-бірінен ажыратуға арналған жаттығулар; 4)дыбысты оқушының айтып дағдылануы.

Дыбысты көрсету дегеніміз — сол дыбысты мұғалімнің анык, айкын түрде айтуы. Мұғалім жеке дыбыстың өзін немесе сол дыбысты сөз қүрамында, сөйлем де айтып көрсетуі мүмкін. Ал дыбыстың артикуляциясын түсіндіру барысында мұғалім сол дыбыска ұксастау ана тілінің дыбысын айтып, олардың айырмашылығын көрсетеді, сөйлеу ағзаларының қандай қалыпта болуы керектілгін түсіндіреді, артикуляциясын көрсетеді. Ұқсас дыбыстарды бір-бірінен ажырату үшін мұғалім шетел тілінің жаңа дыбысын, сонымен қатар сол дыбысқа ұксас қазақ тілінің дыбысын айтады, оқушылар жаңа дыбысты біліп тануға тиіс. Түсіндіру кезеңі жаңа дыбысты окушылардың айтуы мен аяқталады.Оқушылар әуелі тағы бір рет тыңдап алады да, әуелі дыбысты хормен.сосын жеке-жеке айтады. Дыбысты айту жеке дыбысты айтумен немесе сол дыбысты контексте(сөз кұрамыңда, сөйлемде)айтумен аяқталады.Сосын осы дыбыстарды жаттықтыру, автоматтандыру, дағдыны қалыптастыру басталады.

Дауыс ырғағын.интонацияны үйреткенде еліктеумен тусіндіру қатар қолданылады. Мұнда индуктивтік және дедуктивтік жолды пайдалануға болады. Егер дедуктивтік жолды пайдалансақ, онда мұғалім улгі сөйлемді айтып тұрып, оның дауыс ырғағыңдағы,интонациаясындағы ереқшеліктерді түсіндіріп отырады.Индуктивтік жол көбірек уақыт алады. Мұғалім оқушыларға көмекші сұрақтар қою арқылы үлгі сөйлемнің айтылу ырғағындағы, интонациясындағы ерекшеліктерді оқушылардын өздері; айтуына жетектейді. Бұл тәсіл уақытты көбірек алғанмен өте тиімді жол. Окушылар өздер іашқан жаңалықты естерінде жақсы сактап қалады. Окушылардың бойында фонетикалық дағдыларды (жеке дыбыстарды дұрыс айту, сөздердің дауыс екпінін дұрыс кою, сөйлемдердің дауыс ырғағын Мәндеріне келтіру дұрыс айту дағдыларын) қалыптастыруда оқушыларға өлеңдер мен ән үйретудің үлкен маңызы бар.

айтып тұрып, оның дауыс ырғағындағы, интонациаясындағы ерекшеліктерді түсіндіріп отырады. Индуктивтік жол көбірек уакыт алады. Мұғалім оқушыларға көмекші сұрақтар кою арқылы үлгі сөйлемнің айтылу ырғағындағы, интонациясындағы ерекшеліктерді окушылардың өздері айтуына жетектейді. Бүл тәсіл уақытты көбірек алғанмен, өте тиімді жол. Оқушылар өздері ашкан жаңалықты естерінде жақсы сақтап калады.

Окушылардың бойында фонетикалық дағдыларды (жеке дыбыстарды дұрыс айту, сөздердің дауыс екпіні дұрыс кою, сөйлемдердің дауыс мен ән үйретудің үлкен маңызы бар. Окушыларға өлең мен ән үйрету барысында мынадай жұмыстар істеледі. Әуелі мұғалім оқушыларды өлеңнің авторымен таныстырады, оның туған жылын, өміріне байланысты даталарын айтады, шығармашылық ерекшеліктерімен таныстырады. Үйреткелі отырған өлеңнің шығу тарихын, өлеңдегі окушыларға таныс емес сөздердің мағынасын түсіндіреді. Тек содан кейін өлеңді оқуға кіріседі. Әуелі мүғалім өлеңді өзі оқып береді немесе магнит таспасынан тыңдатады. Жалпы елең, ән үйретуде магнитофонды қолдану тиімді. Мүғалім өлеңді магнит таспасына бірнеше рет жазады. Бірінші рет бүкіл өлеңді ешкандай үзіліссіз, сосын өлеңнің әр жолынан кейін, бүдан кейін әр шумактан кейін үзіліс жасап жазады да, ең сонында тағы да бір рет үзіліссіз жазады. Одан сон мүғалім окушыларға влеңнің үзіліссіз жазылған нүсқасын тыңдатады. Оқушылардың міндеті — өлеңнің калай оқылуымен танысу, оның мазмүнын түсіну. Окушылардың өлең мазмүнын дұрыс түсінгенін білу үшін мұғалім оны ана тіліне кара сөзбен аудартады. Егер өлең бұрын казақ тіліне аударылған болса, мүғалім әдеби аударманы окып береді. Осыдан кейін окушылар магнитофоннан немесе мүғалімнің айтуынан өлеңнің әр сөйлемін үзіліспен тыңдап, үзілісте кайталап окиды. Сосын оқушылар шумакты хормен кайталайды. Ең соңында такпакты үздікссіз тыңдап, дикторға жайлап ілесіп, тақпақты түгел окып шығады. Содан соң өлеңді оқушыларға жеке-жеке оқытуға болады. Әр оқушы өлеқді тез әрі катесіз оқи алатын болғанда ғана мұғалім үйде оны жаттап келуге тапсырма береді. Келесі сабақта мұғалім әуелі оқушыларға өленді магнитофоннан үзіліссіз тындатады, сосын үзіліспен тындатып, үзілісте қайталап айткызады да, содан кейін оны жатка сұрайды.

Оқушыларға ән үйрету де осы тәсілмен жүргізіледі. Әннің сөзін жаттап алғаннан кейін мұғалім оқушыларға осы енді магнитофоннан тыңдатады. Әнді бірнеше рет тыңдағаннан кейін, әншіге ілесіп, оқушылар да әнді айтады. Сөйтіп, әнді әбден үйреніп алғанша қайталайды.

Грамматиканы оқытудын мазмұны шетел тілін оқытудың мақсаттары мен міндеттеріне байланысты. Оқыту белгілі мақсатқа бағынышты болғандықтан әрі белгілі уакыт мөлшерімен шектелгендіктен, грамматикалық материалды шектеп және іріктеп алу кажет. Шетел тілінде сөзді меңгеруге кажетті грамматикалық дағдыларды қалыптастыру үшін біршама жаттығуларды орындау қажет. Орта мектепке бөлінген сағат саны француз тілінін барлык грамматикалык қүбылыстарын автоматтандырылған іріктеу кезінде грам м атикалык формада,грамм атикалык мағында есепке алынады, минимумге енгізілен іріктеудің мақсаты —француз тілін қатынас құралы ретінде іс жүзінде меңгеруге кажетті және жеткілікті грамматикалык кұбылыстарды таңдап алу, яғни ауызша сөзді және оқу іскерліктерін меңгеруге қажетті күбылыстар минимумге енуге тиіс. Олай болса, методистердің активтік және пассивтік грамматикалық минимумдарды іріктеуді талап етуі дұрыс . Яғни ауызша сөзге және оқуға арналған минимумдар бөлек іріктеледі. Ауызша сөзге арналған минимумды оқыған адамдардын, ауызекі сөзінен, көркем әдебиет кейіпкерлерінің сөзінен іріктеу ұсынылады. Сөздің бұл түрлері әдеби сөйлеу тілінің стилін айқын көрсетеді. Оқуға арналған минимумды жазбай текстерден іріктеген жөн. Бұл текстерде кітаби жазба стиль анық көрінеді.

Ауызша сөзді меңгеруге қажетті және жеткіліклі грамматикалық минимумды іріктеуде И. В.Рахманов мынадай критерийлерге сүйенуді үсынады :а)грамматикалык кұбылыстың ауызекі тіл стилінде жиі колданылуы; ә)берілген форманың, аналогия бойынша сондай формалар жасау үшін үлгі боларлык кажетті;б)синонимдерді минимумға кіргізбеу Бұл үш принцип кейінгі методикалық еңбектерде де қолданылады. Бұларға косымша Н. Б. Соколова мынадай критерийлерге сүйенуді ұсынады: в) грамматикалық құбылыстың нормативтігі, г)оқушылардың меңгерген лексикалық қорын есепке алу. Сонымен активтік (репродуктивтік) сөзді меңгеруге қажетті граматикалық минимумды іріктеп алу үшін жоғарыда аталған бес критерийге сүйену керек. Бірінші критерий бойынша ауыз екі сөзде көп тараған, жиі қолданылатын грамматикалық құбылыстар минимумға енгізіледі; мысалы,етістіктіңосы шағы,сын есімнің шырайлары, модаль етістіктер т.б. құбы лыстар.

Грамматикалық минимумды іріктеудің екінші критерийі -нормативтік. Тіл-нормативтік сипаты бар құбылыс. Қатынас күралы кызметін атқару үшін, сөйлеушілердің (оқырмандардың, тындаушылардың) өзара түсінуін қамтамасыз ету үшін минимумға кіретін грамматикалық формалармен конструкциялардың аналогия бойынша басқа формаларды жасауға үлгі боларлық кабілеті, мысалы ,зат есімнің көпше түрін жасаут иптері, келер шақтың жасалуы т.б.

Синоним дерді коспау критериі қиындықтарды бөлектеу мен үнемдеу принципім ентуады .Бір топ синонимдес грамматикалық конструкциялардын ішінен ең көп қолданылатын конструкция іріктеліп алынады. Окушылардың лексикалық корын есепке алу грамматикалық минимумды іріктеуде үлкен роль атқарады Бұл критерий бойынша грамматикалық құбылыс көптеген сөздерді камтыса ғана минимумға енгізіледі.

Окуға үйретуге арналған (пассивтік) грамматикалык минимумның өзіндік ерекшеліктері бар.Ол ауызша сөзге үйретуге арналған(активтік) минимумға қарағанда әлде кайда үлкен әрі активтік минимум пассивтік минимумның құрамына кіруге тиіс. Пассивтік м иним ум да оқитын әдебиеттің саласына байланысты әртүрлі функционалдык стильдің ерекшеліктері камтылады.ішінен ең көп қолданылатын конструкция іріктеліп алынады. Оқушылардың лексикалык корын есепке алу грамматикалык минимумды іріктеуде үлкен роль атқарады. Бүл критерий бойынша грамматикалық құбылыс көптеген сөздерді камтыса ғана минимумға енгізіледі.

Окуға үйретуге арналған (пассивтік) грамматикалык минимумның өзіндік ерекшеліктері бар. Ол ауызша сөзге үйретуге арналган (активтік) минимумға карағанда әлде қайда үлкен әрі активтік минимум пассивтік минимумның күрамына кіруге тиіс. Пассивтік минимумда оқитын әдебиеттің саласына байланысты әр түрлі функционалдық стильдің ерекшеліктері қамтылады.

Оқуға арнайы минимумды іріктеуде методистер мынадай критерийлерге сүйенуді ұсынады. а) грамматикалық құбылыстың кітаби-жазба стильде көп тарағандығы, ә) оның көп мағыналылығы, б) оқып тыңдап отырғаи текстің мазмүнын түсінуге кажеттігі, в) мағынасын контекстен немесе аналогия бойынша түсінуге болатын ғрамматикалық құбылыстарды минимумға қоспау.

Бірінші критерий бойынша грамматикалық минимумға тек кітаби- жазба стильде жиі қолданылатын грамматикалык күбылыстар енгізіледі де, ауызша сөзге тән құбылыстар минимумынан алынып тасталады. Екінші критерий кітаби-жазба стильден жиі қолданылатын грамматикалык құбылыстардың ішінде көп мағыналыларын ғана минимумға енгізуді талап етеді. Үшінші критерий текстің мазмұнын түсіну үшін қажет жоқ грамматикалық. құбылыстарды минимумынан алып тастауды талап етеді, ал төртінші критерий үшіншіні толыктырады.

Шетел тілдерін оқыту барысында сол тілдің барлық, сөздік қорын меңгеру мүмкін емес, өйткені шетел тілін оқытуға бөлінген уақыт шектелген. Совет методикасында лексикалық минимумды іріктеудің негізгі прин-циптерін біршама толық түрде қамтыған И. В. Рахманов ен әуелі активтік сөздік пен пассивтік сөздікті ажырату қажеттігін атап көрсетеді. Ол әуелі пассивтік сөздікті іріктеу принциптері келтіреді: 1) сөздердің тіркесу қабілеті, 2) стильдік шектелмегендігі, 3) семантикалық кұндылығы, 4) сөз тудыру құндылығы, 5) көп мағыналылығы, көмекші сөз ретінде қолданылу мүмкікдігі және жиілігі. Бұлардың алғашқы үшеуі негізгі, соңғы төртеуі қосымша принциптер. Осы принциптер негізінде пассивтік сөздікті іріктеп алған соң, соның ішінен активтік сөздікті іріктеп алу керек. Ол үшін жоғарыда аталған принциптерге қосымша тағы да екі принцип қолданылады: синонимдерді минимумға енгізбеу және ұғымдарды түсіндіру принципі.

Қазіргі кезде методикада колданылып жүрген сөздерді іріктеу принциптерін үш топка бөледі: I топ — статистикалық принциптер, II топ — методикалық принциптер, III топ — лингвистикалық принциптер. Бұл принциптер бір-бірімен тығыз байланысты және жоғарыда аталған И. В. Рахмановтың принциптеріне сүйеніп, оларды одан әрі дамытады. Бүл принциптер мыналар:

I топка жататын негізгі принциптер — сөздің колданылу жиілігі және оның көп тарағандығы. Сөздін колданылу жиілігі деп оның бір тексте немесе минимумға көптеген ұғымдарды бейнелеуге катысатын сөздерді енгізу принципі. Бұл принцип негізінде арнайы терминдерм ең белгілі топтар ғана қолданатын сөздер(мысалы, кәсіптік сөздер)м инимумға енгізілмейді; б) семантикалық принцип бойынша минимумға бағдарламалық такырыптарға байланысты аса маңызды сөздер іріктеліп алынады.

Ш топқа жататын принциптер м ыналар: а)сөздердің бір-бірім ен тіркесу қабілетін ескеру. Бұл принципке негізінде минимумға неғұрлым көп сөздер мен тіркесіп,көптеген сөз тіркестерін құрайтын сөздер енгізіледі;ә) сөз тудыру құндылығы,яғни сөздің туынды сөздергенегіз болу кабілеті.Бүл принципбойыншанеғүрлым көптуынды сөздергенегіз болаалатын,сейтіп жаңа сөздіңмағынасын болжауға, өз бетімен ашуға мүмкіндік беретін сөздер алынады; б)сөздің көп мағыналылығын ескеру принципі; в)минимумға стилистикалық түрғыдан шектелмеген сөздерді енгізу принципі бойынша тілдің әр түрлі стилінде қолданылу сөздер іріктеліп алынады; г )сөздердің көмекші сез ретінде колданылу м үм кіндігін ескеру принципі және г) синоним дерді минимумға енгізбеу принципі.

Активтік сөздерді іріктеуде I, П топ принциптері толық пайдаланылады да, Ш топ принциптерінің кейбіреулері қолданылады : синонимдерді енгізбеу, тіркесу қабілеті,сөз тудыру құндылығы және көп мағыналылық принциптері.

Пассивтік сөздерді іріктеуде I топ принциптері мен семантикалық принцип, сөз тудыру құндылығы, көп мағыналылық принциптері және тақырыпка қатыстылығы пайдаланылады .


4.Бақылау сұрақтары:

1. Екінші шетел тілін оқытуда тілдік материалмен жұмыс істеуде фонетикада кандай қиыншылықтар бар?

2. Екінші шетел тілін оқытуда тілдік материалмен жұмыс істеуде грамматикада қандай қиыншылыктар бар?

3. Екінші шетел тілін оқытуда тілдік материалмен жұмыс істеуде лексикада кандай қиыншылықтар бар?



5.Студенттің үй тапсырмасы:

1. Тілдік материалмен жұмыс істеу.



  1. Фонетикалық дағдылар.

  2. Лексикалык дағдылар.

4.Грамматикалык дағдылар. і.

б.Студенттің аудиторияда орындайтын тапсырмасы:

І.Екінші шетел тілін окытуда тілдік материалмен жұмыс істёуде

фонетикада кандай қиыншылықтар бар?

2.Екінші шетел тілін окытуда тілдік материалмен жұмыс істеуде

грамматика кандай қиыншылықтар бар?

З.Екінші шетел тілін окытуда тілдік матёриалмен жұмыс істеуде

лексикада кандай қиыншылыктар бар?

4.Грамматикалық дағдылар.



7.Әдебиеттер гізімі:

а) негізгі:

2. Ильина Т.А.ГІедаі огика. Педагогтык институттардың студентеріне арналған оку кұралы. Алматы , Мектеи 1977

3. Абдигалиев С Ііеміс тілін оқытудын негіздері, Алматы 1992

4. Гальскова Н Д Современная методика обученич иностранным языкам, Москва 2000

5. Зимняя И А Психологические аспекты обучения говорению на иностранном языке, Москва 1985

6. Иванова А М Обучение письменной речи на французском языкс, Москва 1981

7. Обіцая мстодика обучсиия инострашіым языкам в средней школс. Под оедакцисй А.А. Миролюбова, И.В.Рахманова, В.С.Цетлин Москва, Просвещсние 1967

8. Гез Н.И. Методикаобучения иностранным языкам всредней школе,Москва 1982

б) қосымша

1 ІЦерба Л.В. Языковая система и рсчевая деягельность. Ленинград

1974


2. Колкер Я М, Устинова Е С, Еналиева Г М Практическая мстодика

обучения иностранному языку, Москва 2000 З.Моппегі А. Віепуеіш еп Ғгапсе. Мёіһоае гіе Ғгапі;аІ8, Рагіз 1991 4. Рогова Г.В. Содержание обучения иностранному язику в школе.



Иностранные языки в школе ,1974 №3
Сабақ 8

1. Сабақтың такырыбы: Екінші шетел тілі сабағында тілдік материалды үйретуге арналған әдістемелік нұсқаулар.

2. Сабақтың жоспары:

І.Шетел тілін оқытуда лексиканың маңызы.

2.Орта мектепте меңгеруге тиісті лексиканың талаптары.

З.Лексиканы іріктеу критерилері.



3. Теориялық мәліметтер:

Орта мектепте менгерілуге тиісті лексиканың көлеміне үлгі бағдарлама мынандай талаптар кояды. Шетел тілін оқытудын бүкіл курсында, яғни V кластан XI класты бітіргенше мектеп окушылары 1000 сөз менгеруге тиіс. Оның ішінде 700 сөзді оқушылар рецептивтік сөзде де, репродуктивтік сөзде де қолдана алатындай, ал калған 300 сөзді тек рецептивтік сөзде қолданатындай дәрежеде меңгеруге тиіс. Соның ішінде кластар бойынша лексика көлемі мынадай болуы керек, ішінде репродуктивтік сөзде қолданы латыны — 650, калған 150 сөзді оқушілар рецептивтік түрде қолдану үшін, яғни тек танып, түсіну үшін меңгереді. IX класта жалпы менгерілетін сөз саны —900, оның ішінде продуктивтік түрде меңгерілетіні —700, 200 сөз рецептивтік түрде меңгерілуге тиіс. X класта жалпы сөз саны —950, рецептивтік және репродуктивтік түрде меңгерілетіні —700, тек рецептивтік түрде м енгерілетіні—250 сөз .ХІкласта оқушы лар ІОООсөз м еңгеруте тиіс,оның ішінде 700 с өз ді олар рецептивтік сөзде де, репродуктивтік сөзде де колдана білуге тиіс, ал қалған 300 сөзді тек рецептивтік түрде қолданады. Сонымен бағдарлама орта мектепте меңгерілуге тиіст ілексиканың көлемін 1000 сөзбен шектеп отыр. Мұның мәні бар. Қиындығы орташа текстердің 80%-тусіну үшін ең жиі қолданылатын 1000 сөз жеткілікті. Одан кейінгі жиі қолданылатын екінші мың сөз 8 — 10%,ішінші мың сөз тек 4% косады, төртінші және бесінші мың сөз небәрі 2% қосады екен. Олай болса белгілі принциптер негізінде іріктеліп алынған алғашқы екі мың сөз текстің85—90%-ін түсінуге мүмкіндік береді, ал бірінші мың сөзге сүйеніп текстің 80%-інт үсінуге болады. Сондықтан бағдарлама орта мектепте менгерілуге тиісті лексиканың көлемін 1000 сөзбен шектеп отыр. Бұдан орта мектепте меңгерілуге тиісті 1000 сөзді іріктеп алу кажеттігі туады.



Лексиканы іріктеу критерийлері

Шетел тілдерін оқыту барысында сол тілдің барлык, сөздік корын мёңгеру мүмкін емес,өйткені шетел тілін оқытуға бөлінген уакыт шектелген. Совет методикасында лексикалык минимумды іріктеудің негізгі принциптерін біршама толық түрде камтыған И.В.Рахманов ең әуелі активтік сөздікпен пассивтік сөздікті ажырату қажеттігін атапк көрсетеді. Ол әуелі пассивтік сөздікті іріктеу принциптерін келтіреді: 1)сөздердің тіркесу қабілеті, 2)стильдік шектелмегендігі, 3)семантикалық құндылығы,4)сөз тудыру құнды лығы, 5)көп мағыналылығы, көмекші сөз ретінде қолданылу мүмкікдігі және жиілігі. Бұлардың алғашкы үшеуі негізгі, соңғы төртеуі қосымша принциптер. Осы принциптер негізінде пассивтік сөздікті іріктеп алған соң, соның ішнен активтік сөздікті іріктеп алу керек. Ол үшін жоғарыда аталған принцитерге косымша тағы да екі принцип қолданылады: синонимдерді минимумға енгізбеу және ұғымдарды түсіндіру принципі.

Қазіргі кезде методикада колданылып жүрген сөздерді іріктеу принциптерін үш топқа беледі 1 топ—статистиқалык принциптер,П топ — методикалык принііиптер, Ш топ— лингвистикалық принциптер. Бұл принциптер бір-бірімен тығыз байланысты және жоғарыда аталған И.В. Рахмановтың принциптеріне сүйеніп, оларды одант әрі дамытады. Бұл принциптер мыналар: :

І топа жататын негізгі принциптер—сөздің қолданылу жиілігі және оныңт көп тарағаңдығы.Сөздің колданылу жиілігі деп оның бір текстен немесе зертелген текстердін бәрінде неше рет кездескен санын айтады.Ал оның көп тарағандығы дегеніміз зерттелген текстерде сол сөздің кездесуі (әр тексте ең болмаса бір рет кездесуі). Сездерді минимумға іріктеп алу үшін бүл екі принципті жеке-жеке емес, комплексті түрде пайдаланған жөн.

II топқа орта мектепте шетел тілдері оқыту мақсатын ескеретін принциптер жатады, яғни активтік лексиканы бір бөлек, пассивтік лексиканы бір бөлек іріктеуді талап ететін принциптер. Бүл топқа жататын принциптер мыналар: а) бағдарламада белгіленген такырыптарға сәйкестік принципі. Бүл принцип бойынша минимумға тек орта мектепте окытылатын такырыптарға сәйкес келетін сөздер ғана енгізіледі; ә) үғымды бейнелеу принципі, яғни минимумға көптеген үғымдарды бейнелеуге қатысатын сөздерді енгізу принципі. Бүл принцип негізінде арнайы терминдер мен белгілі топтар ғана қолданатын сөздер (мысалы, кәсіптік сөздер) минимумға енгізілмейді; б) семантикалық принцип бойынша минимумға бағдарламалык тақырыптарға байланысты аса маңызды сөздер іріктеліп алынады.

III топка жататын принциптер мыналар: а) сездердің бір-бірімен тіркесу кабілетін ескеру. Бүл принципке негізінде минимумға неғүрлым көп сөздермен тіркесіп, көптеген сөз тіркестерін күрайтын сөздер енгізіледі; ә) сөз тудыру құндылығы, яғни сөздің туынды сөздерге негіз болу қабілеті. Бұл принцип бойынша неғүрлым көп туынды сөздерге негіз бола алатын, сөйтіп жаңа сөздің мағынасын болжауға, өз бетімен ашуға мүмкіндік беретін сөздер алынады; б) сөздің көп мағыналылығын ескеру принципі; в) минимумға стилистикалық түрғыдан шектелмеген сөздерді енгізу принципі бойынша тілдің әр түрлі стилінде колданылу сөздер іріктеліп алынады; г) сөздердін кө-мекші сөз ретінде колданылу мүмкіндігін ескеру принципі және ғ) синонимдерді минимумға енгізбеу принципі.

Активтік сездерді іріктеуде I, П топ принциптері толык пайдаланылады да, III топ прикциптерінің кейбіреулері колданылады: синонимдерді енгізбеу, тіркесу кабілеті, сөз тудыру күндылығы және көп мағыналылық принциптері.

Пассивтік сөздерді іріктеуде I топ принциптері мен семантикалык принцип, сөз тудыру күндылығы, көп мағыналылык принциптері және тақырыпка катыстылығы пайдаланылады.



4. Бақылау сұрақтары:

1. Екінші шетел тілі сабағында тілдік материалды үйретуге қандай әдістемелік нүскаулар істетіледі?



6. Студенттің аудиторияда орындайтын тапсырмасы:

І.Екіншішетелтілісабағында тілдік материалды үйретуге кандай әдістемелік нұскаулар істетіледі?

2.Лексиканы іріктеуде кандай критерийлер колданылады? 3. Активтік сөздерге кандай сөздер жатады? 4.Пассивтік сөздерге кандай сөздер жатады?

7. Әдебиеттер тізімі:

а ) н е г і з г і :

1. Ил шнаТ.А.Педагогика.Педагогтык инсіитутгардыңсіуденіерінефналған оқу кдалы. Алматы , Мектеп 1977

2. Аб д и гал и ев С Неміс ті л ін о к ыту д ың н егі зд ер і, Ал м аты 19 9 2

3. ГальсюваНДСовременнаямето дикаобу ченич иносграннымязыкам, Москва 2 0 0 0

4. 3имняяИАПсихологическиеаапеюық обучениия говорш гон аи н о сір ») н о мязыщ Москва 1985

5. ИвановаАМОбу чениеписьмеиной речи нафранцу зсюмязыке, Москваі 9 8 1

6. Обіівямего дикаобу ченияиносіраннымязыкамвфедней шк> ле По д оедакцией А.А. Миролюбова,И.В.Рахманова, В.С.Цеглии Москва, Просвещениеі 96 7

7. ГезН.И. Мегодиіяобученияиносграннымяіыюмвсредней шюле,Москва1 982

(і *і с ы и ііі а

1 ЩербаЛ. В. Языко ваясистемаи реч еваяд еятел ьно сть. Лен и н град 19 7 4

2 . Ко л кер Я М, Усіи н о юЕ С, Ен ал и еваГ М Пракш ч ескаямето д и ка

обученияино стр ан н о м у язы ку , М о сква 2 0 0 0 З.МоппегіА. Віоіудаи аі Ғгапсе. Мйһо(1едеҒгап(рІ8, Рагізі 9 9 1 4.РогоиГ.В.Содержшиеобучвдияиносіршному жику шюлс Иносіранныеязыки в школе,1974 №3



1   2   3   4   5


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет