ӘҺлю-с-сунна уәл-жәМА’а шариғаттың Үш мақсаты бар екенін растайды, олар: зиянды қайтару, пайданы қамту және көркем мінезді ұстану қажеттігі



жүктеу 95.36 Kb.
Дата02.05.2016
өлшемі95.36 Kb.
: files -> book -> kaz -> manhaj -> erezheler
erezheler -> «Әһлю-с-Сунна уәл-жәма’а кәпірлердің барлығы бір деңгейде емес деп есептейді, әрі кәпірлердің барлығына бірдей қатынас жасалады деп есептемейді»
erezheler -> «Сәләфтардың жолына қайшы келетін адамдар екі нәрсеге түседі: не шектен шығушылыққа
erezheler -> ӘҺлю-с-сунна уәл-жама‘А ҚҰранды сүннеттен бөлек түсінбейді
erezheler -> «Бидғатты жақтаушылардың (әһлю-л-бид’а) мұсылмандарға тигізетін зияны кәпірлердің зиянынан да көп болуы мүмкін»
erezheler -> «Әһлю-с-Сунна уәл-жәма’а өзгеріп отыратын оқиғаларға деген қарым-қатынас шариғи дәлелдерді түсінудің және Аллаһтың Өз жаратылыстарына қатысты әдеті туралы білімнің үстінде негізделуі қажет екендігіне мығым сенеді»
erezheler -> ӘҺлю-с-сунна уәл-жама‘А ҚҰран мен сүннетті салиқалы сәЛӘфтардың ТҮсінуінен бөлек түсінбейді
erezheler -> «Әһлю-с-Сунна уәл-жәма’а кәпірлерге ұқсап-еліктеуден және олардың жолына ілесуден сақтандырады»
erezheler -> ӘҺлю-с-сунна уәл-жәМА’а дінді дүниелік мүдде-мақсаттарға жетудің ҚҰралы етуден сақтандырады
erezheler -> «Әһлю-с-Сунна уәл-жәма’а діндарлықты түсіну мәселесіндегі қателік үш түрлі болады деп санайды»
erezheler -> «Әһлю-с-Сунна уәл-жәма’а мәңгілік өмірге деген толыққанды ұмтылыс дүниелік нәрселерге қатысты ұстамды болғанда ғана мүмкін болатынына сенеді»
Аса Мейірімді, ерекше Рахымды Аллаһтың атымен
ӘҺЛЮ-С-СУННА УӘЛ-ЖӘМА’А ШАРИҒАТТЫҢ ҮШ МАҚСАТЫ БАР ЕКЕНІН РАСТАЙДЫ, ОЛАР: ЗИЯНДЫ ҚАЙТАРУ, ПАЙДАНЫ ҚАМТУ ЖӘНЕ КӨРКЕМ МІНЕЗДІ ҰСТАНУ ҚАЖЕТТІГІ

Осы үш мақсатқа қол жеткізуге ең тура және ең дұрыс жолмен Қасиетті Құран жетелейді.

1 — Зиянды қайтару — шариғатта зиянды қайтару алты нәрседен болады:

а) дін — Құранда дінді сақтау қажеттігіне нұсқау бар әрі онда осы мақсатқа жетудің ең тура және ең әділ жолына нұсқалады. Аллаһ Тағала былай деп айтады:



﴿ وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ ﴾

«Олармен бүлік (фитна) қалмай, дін Аллаһқа тән болғанға дейін соғысыңдар» («әл-Бақара» сүресі, 193-аят).

Сондай-ақ (Ол):



﴿ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّه ﴾

«...Әрі дін толығымен Аллаһқа тән болғанға дейін...», - деді («әл-Әнфәл» сүресі, 39-аят).

(Аллаһ) сондай-ақ былай деді:



﴿ تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ ﴾

«Сендер олармен соғысасыңдар, не олар Исламды қабылдайды» («әл-Фатх» сүресі, 16-аят).

Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Маған адамдармен олар Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты құдай жоқ деп айтпайынша соғысу бұйырылды» (әл-Бухари, 25; Муслим, 22). Сондай-ақ Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Кім дінін ауыстырса, соны өлтіріңдер», - деді (әл-Бухари, 3017).

ә) өмір — дәл сондықтан да Аллаһ Тағала өлтірілген адам үшін есе қайтаруды (қысас) орнатты. Аллаһ Тағала былай деп айтады:

﴿ وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَاْ أُولِيْ الأَلْبَاب ﴾

«Әй, ақыл иелері! Сендер үшін қысаста (кісі өлтіргенді өлтіруде) тіршілік бар» («әл-Бақара» сүресі, 179-аят).

(Ол) сондай-ақ (былай деді):



﴿ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى ﴾

«Сендерге қысас (есе қайтару) парыз етілді» («әл-Бақара» сүресі, 178-аят).

Ол тағы да былай деді:



﴿ وَمَن قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا ﴾

«Ал біреу жазықсыз өлтірілсе, онда Біз өліктің иесіне толық билік беріп қойғанбыз» («әл-Исра» сүресі, 33-аят).

б) ақыл — Аллаһ Тағала былай деді:



﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (90) إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ ﴾

«Әй, мүминдер! Мас ететін ішімдіктер (хамр), құмар ойындары (майсир), тігілген тастар (пұттар) және бал ашатын жебелер – шайтанның істерінен болған лас нәрсе. Одан аулақ болыңдар, бәлкім, құтыларсыңдар. Расында, шайтан мас ететін ішімдіктер мен құмар ойындарының көмегімен араларыңа дұшпандық әрі кек салып, сендерді Аллаһты еске алудан және намаздан тосуды қалайды. Ал сонда да тыйылмайсыңдар ма?» («әл-Мәида» сүресі, 90-91-аяттар)..

Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Мас ететін заттың барлығы – харам», - деген (әл-Бухари, 4343; Муслим, 1733). Сондай-ақ ол (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Үлкен мөлшерде мас ететін зат кіші мөлшерде де харам» (Абу Дауд, 3681; әт-Тирмизи, 1865; Ибн Мәжаһ, 3392). Дәл адамдардың ақыл-санасын сақтау үшін де Аллаһ Тағала спирттік ішімдіктерді ішетін адамға жаза тағайындады.

в) адамның тегі — дәл сондықтан да зинақорлық харам етілген. Әрі дәл осы себепті де басқа адамдар (жазадан) қорқып, бұл күнәні істемеуі үшін, Аллаһ Тағала зинақорға жаза тағайындады. Дәл сол себепті де Аллаһ Тағала күйеуінен ажырасқан немесе күйеуі қайтыс болған әйел үшін күту мерзімін (`идда) тағайындады. Мұның барлығы әйелдің жатырында бір еркектің ұрығы басқа еркектің ұрығымен араласпауы үшін, яғни текті сақтау үшін. Аллаһ Тағала былай деді:

﴿ وَلاَ تَقْرَبُواْ الزِّنَى إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاء سَبِيلاً ﴾

«Зинаға жоламаңдар, өйткені ол анық арсыздық және жаман жол» («әл-Исра» сүресі, 32-аят).

(Ол) сондай-ақ (былай деді):



﴿ الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ ﴾

«Зинақор әйел мен зинақор еркекті әрқайсысын жүз реттен дүре соғыңдар» («ән-Нур» сүресі, 2-аят). Аллаһ Тағала текті сақтау үшін ‘идданы (былай деп) міндетті етті:

﴿ وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوءٍ ﴾

«Талақ болған әйелдер үш етеккір мерзімін күтеді» («әл-Бақара» сүресі, 228-аят).

(Аллаһ) сондай-ақ (былай деп бұйырды):



﴿ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ﴾

«Сендерден әлдебіреулерің қайтыс болып, (артында) әйелдерін қалдырса, олар төрт ай он күн (`идда) күтеді» («әл-Бақара» сүресі, 234-аят).

Аллаһ Тағала сондай-ақ ер кісіге өзге біреудің сепкен ұрығын өз суымен суғаруға, яғни басқа бір еркектен жүкті әйелмен жыныстық қатынасқа баруға тыйым салды. Ол былай деді:



﴿ وَأُوْلاتُ الأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ ﴾

«Жүкті әйелдердің күту мерзімі (`иддасы) олар босанғанға дейін» («әт-Талақ» сүресі, 4-аят).

г) ар-намыс — мұсылман адамға өз бауыры туралы оны ренжітетін нәрсе айтуына тыйым салынған. Сондай-ақ Аллаһ Тағала мұсылман адамды негізсіз зинақорлықта айыптағанға сексен дүре соғуды бұйырды. Аллаһ Тағала былай деді:



﴿ وَلا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ﴾

«Бір-біріңді ғайбаттамаңдар» («Хужурат» сүресі, 12-аят).

Аллаһ Тағала сондай-ақ осы күнәның жиіркенішті екенін көрсетіп, былай деді:



﴿ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوه ﴾

«Біреулерің өлген туысының етін жеуді жақсы көреді ме? Әрине, оны жек көресіңдер» («Хужурат» сүресі, 12-аят).

Аллаһ Тағала сондай-ақ былай деді:



)وَلا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ وَلا تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الإِيمَانِ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ ﴾

«Бір-біріңді міндеп-ренжітпеңдер және бір-біріңе жаман (қорлайтын) ат тағыспаңдар. Иман келтіргеннен кейін бұзақы атанған нендей жаман. Ал кім тәубе қылмаса, міне, солар залым болады» («Хужурат» сүресі, 11-аят).

Сондай-ақ Аллаһ Тағала мұсылман кісіні дәлелсіз зинақорлықта айыптаған адам үшін былай деп жаза тағайындады:



﴿ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاء فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (4) إِلاَّ الَّذِينَ تَابُوا ﴾

«Абыройлы әйелдерге зина жаласын жапсырғандарды, егер олар төрт куәгер келтіре алмаса, сексен дүре соғыңдар. Және олардың куәліктерін мүлде қабыл етпеңдер, өйткені олар, тәубе еткендерінен басқалары – бұзықтар (пасықтар)» («ән-Нур» сүресі, 4-5-аяттар).

ғ) мал-мүлік — сондықтан да өзгенің мал-мүлкін қақысыз иемденуге тыйым салынған. Дәл мал-мүлікті сақтау үшін де ұрының қолын шабу жазасы тағайындалған. Аллаһ Тағала былай деп айтады:



﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَأْكُلُواْ أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلاَّ أَن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِّنكُمْ ﴾

«Әй, иман келтіргендер! Өзара малдарыңды қақысысыз жемеңдер. Бірақ өз ризалықтарыңмен саудаласу басқа» («ән-Ниса» сүресі, 29-аят).

(Ол) сондай-ақ (былай деп айтты):



وَلاَ تَأْكُلُواْ أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُواْ بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُواْ فَرِيقًا مِّنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالإِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴾

«Өзара малдарыңды қақысыз жемеңдер. Сондай-ақ біле тұра күнә жасап, адамдардың малынан бір бөлігін жеу үшін, соттарды пара беріп сатып алмаңдар» («әл-Бақара» сүресі, 188-аят).

(Аллаһ) сондай-ақ (былай деп те айтты):



﴿ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُواْ أَيْدِيَهُمَا جَزَاء بِمَا كَسَبَا نَكَالاً مِّنَ اللَّه ﴾

«Ер және әйел ұрының қылмыстары үшін қолдарын кесіңдер. Аллаһтан жаза осы» («әл-Мәида» сүресі, 38-аят).

2 — Пайданы қамту — Құран адам баласының алдына өмірдің барлық салаларында пайдаға қол жеткізудің есіктерін ашып береді. Аллаһ Тағала былай деді:



﴿ فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانتَشِرُوا فِي الأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ ﴾

«Ал намаз аяқталған кезде, жер бетіне тарап, Аллаһтың мәрхаметінен несібе іздеңдер» («әл-Жуму‘а» сүресі, 10-аят).

(Ол) сондай-ақ (былай деп айтты):



﴿ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَبْتَغُواْ فَضْلاً مِّن رَّبِّكُمْ ﴾

«Сендер Раббыларыңның мәрхаметінен несібе іздегендеріңде күнә жоқ» («әл-Бақара» сүресі, 198-аят).

Сондай-ақ былай деп те:



﴿ وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّه ﴾

«...Басқаларың Аллаһтың мәрхаметінен несібе іздеп, жер бетін кезесіңдер...» («әл-Муззаммил» сүресі, 20-аят). Игі (жомарт) шариғат адамдарға, олар пайдаға қол жеткізулері үшін, өзара (сауда, жалгерлік, серіктестік т.с.с.) қарым-қатынастар жасауға рұқсат етті.

3 — Мінез-құлықты көркейту — бұған Құранда да, Аллаһ Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетінде де ынталандыру өте көп. Сондықтан да ‘Айшаға (Аллаһ оған разы болсын) Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мінез-құлқы қандай болғандығы туралы сұрақ қойылғанда, ол: «Оның мінезі – Құран болатын», - деп жауап берді (Муслим, 746). Өйткені Құран өзіне ең көркем адамгершілік сипаттардың барлығын түгел қамтыған. Сондықтан да Аллаһ Тағала Өзінің Пайғамбары (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) туралы:



﴿ وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ ﴾

«Шын мәнінде, сен ұлы мінезге иесің», - деген («әл-Қаләм» сүресі, 4-аят).

Алынған дереккөз: АбдуЛлаһ ибн Салих әл-‘Убайләннің «Сәләфтардың тәрбие мен түзету мәселесіндегі мәнһажының айқын түсіндірмесі» кітабы (шейх Салих ибн Фаузан ибн ’АбдиЛләһ әл-Фаузанның ескертпелерімен), 24-ереже.

Араб тілінен орыс тіліне аударған: Арсен Абу Яхъя.

Қазақ тіліне орыс тілінен аударған: «Абу Ханифа мирасы» сайтының редакциясы.



©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет