I.«Омыртқасыздар зоологиясы» пәні бойынша



жүктеу 2.26 Mb.
бет1/10
Дата17.04.2016
өлшемі2.26 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
: cdo -> Sillabus -> Bio
Bio -> Пәнінен Оқу әдістемелік кешен
Bio -> «биология» кафедрасы
Bio -> Лекция 30 сағат Практикалық (семинар) сабақтар 15 сағат Барлық сағат саны 135 сағат СӨЖ 45 сағат
Bio -> Оқу-әдістемелік кешен
Bio -> Лекциялар конспектісі Құрастырған б.ғ. к доцент С. Е. Келдібеков Жетісай-2006ж. Кіріспе Курстың мақсаты
Bio -> «Жаратылыстану» факультеті «Биология» кафедрасы. Оқу әдістемелік кешен
Bio -> «Тұрмыстық химия» пәні бойынша
Bio -> Сабақтың тақырыбы: Геоботаникалық негізгі ғылыми мектептер. Жоспары: Фитоценоз. Биоценоз Биогеоценоз
Bio -> «Химия-биология» факультеті «Биология» кафедрасы. Оқу әдістемелік кешен
Bio -> “Химия және Биология” факультеті
Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі


«Сырдария»университеті


ХИМИЯ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
«Биолгия» кафедрасы

I.«Омыртқасыздар зоологиясы» пәні бойынша

050607 - «Биолог» мамандықтарының студенттері үшін


Оқу-әдістемелік кешен

(Силлабус)


Оқу түрі: күндізгі

Курс: 1, кредит саны 3

Лекция: 30 сағат

Семинар: 15 сағат

СӨЖ: 45 сағат

ОБСӨЖ: 45 сағат


Барлық сағат саны: 135 сағат

Қорытынды бақылау: емтихан


Аралық бақылаулар саны: (кредит бойынша) 3

Барлық балл саны: 100 (кредитке)

Жетісай-2007ж

Құрастырған: аға оқытушы Кошкаров Рысмуханбет Аманкулович



II.«Омыртқасыздар зоолгиясы» пәні бойынша

050607 - «Биолог» мамандықтарының студенттері үшін әзірлеген


Оқу-әдістемелік кешен типтік бағдарлама негізінде құрастырылған.

Типтік бағдарламаның индексі:

Оқу-әдістемелік кешен кафедра мәжілісінде талқыланған
№ Хаттама________ «________» 2007 ж

Кафедра меңгерушісі ______________


Факультеттің әдістемелік кеңесінде мақұлданған
№ Хаттама________ «________» 2007 ж

Әдістемелік кеңесінің төрағасы:_______________________


Университеттің Ғылыми кеңесінде мақұлданған
№ Хаттама ________ «______» 200 ж

050607 – мамандығын дайындайтын кафедра

меңгерушісімен келісілген _____________________________

Мазмұны



  1. Алғы сөз …….…………………………………………..................................................

  2. Жалпы мәліметтер …………………………….………................................................

  3. Курстың мақсаты мен міндеті .....……………………………………...........................

  4. Курстың пререквизиттері, постреквизиттері .....…………...........................................

  5. Жұмыс оқу жоспарынан көшірме .……................................................ ........................

  6. Оқу сабақтарының құрылымы .…………………………..............................................

  7. Студентке арналған ережелер ..……………………......................................................

  8. Оқу сағаттарының кредитке сәйкес тақырып

бойынша бөліну кестесі .……….....................................................................................

  1. Лекция сабақтарының мазмұны .....................................................................................

  2. Лаборатория сабақтарының жоспары ...................................................................................

  3. СӨЖ жоспары және орындау кестесі ............................................................................

  4. ОБСӨЖ жоспары және орындау кестесі .......................................................................

  5. Студенттердің білімін бақылау түрлері: ........................................................................

а) бақылау сұрақтары

б) жазбаша бақылау жұмысы

в) тест сұрақтары


  1. Студенттердің академиялық білімін рейтингтік бақылау жүйесі ..............................

  2. Пән бойынша оқу процесінің картасы ...………………................................................


Алғы сөз
Оқу әдістемелік кешен «Омыртқасыздар зоологиясы» пәні бойынша 050607 «Биолог» мамандықтарының студенттеріне осы курс бойынша оқытушының жұмыстан неғұрылым тиімді ұйымдастыруға арналған барлық қажетті оқу-әдістемелік материалдарды құрайды. Білім беруде кредиттік технологияны пайдаланып, барлық құжаттарды бір кешенге біріктіре отырып, пәнді меңгеру процесінде студенттің білімін, машықтануын және біліктілігін жоғарғы деңгейге көтеру мақсаты көзделініп отыр.

ОБСӨЖ – оқытушының басшылығымен студенттің өзіндік жұмысы, СӨЖ- студенттердің өзіндік жұмысы.

Оқыту бағдарламасы (Syllabus), семестрдің басында әрбір студентке беріліп, студенттің білімін тереңдетуге, пәнге деген ықыласының артуына, шығармашылық және зерттеушілік қабілеттері ашылып, одан әрі дамуына себебін тигізеді деп күтілуде.

Дәрістің қысқаша жазбасы студентке қайсы бір тақырыпты қарастыруда неге назар аудару керектігіне бағыт береді, санасына негізгі ұғымдар мен терминдерді енгізеді. Пәнді толықтай меңгеру үшін студент ұсынылған әдебиеттің барлығымен дерлік жұмыс өткізіп және өзіндік жұмысының барлық көлемін орындауы қажет.

Тапсырмалар мен жағдайлардың жиынтығы студенттерге кредиттерді тапсыруда пән бойынша өз білімдерін тексеруге және рейтингтік бақылауды тапсыруға, сынақ/емтиханды алуға арналған.
2. Жалпы мәліметтер.

A.Аға оқытушы Р. Кошкаров “Биология» кафедрасы №4 корпус, 2-этаж, 9 кабинет


Телефон: - 6-27-85

Кафедрада болу уақыты: 9.00-18.00


Өткізу уақыты және орны




Аты-жөні

Сабақты өткізу, орны

Байланыстырушы мәлімет

Аудиториялық сабақтар

СӨЖ




1

Кошкаров Рысмуханбет Аманкулович

Уақыты ______900____

Ауд ________9______




Уақыты __1500_____

Ауд _____9____



Тел:_6-27-85

Каб:____9_______

Корпус:___4_____



3. Пәнді оқытудың мақсаты
Курстың мақсаты – студенттерді Қазақстан тарихындағы нақтылы оқиғалармен, қазақ халқы және басқа да халықтардың тарихымен таныстыру. Қазақ халқының ғасырлар бойы өз дербестігі, қоғамда демократиялық құрылысты құру, осы міндеттерді мемлекет дамуының қазіргі кезеңінде жүзеге асыру жолындағы күресін көрсету.

Бұл курсты оқыту барысында студенттерге нақтылы тарихи материалдарға методологиялық талдауды игеруге нақтылы тарихи процестердің объективті заңдылығын ашуға көмектесу.



Пәнді оқытудың міндеттері.
Курсты оқуда студенттердің таным дүниесін оятып, қалыптастыру:

- адам мен дүниежүзілік ғылымының дамуындағы жалпы тарихи объективті заңдылықтарды;

- қоғам мен жеке адамның дүниеге көзқарасының дамуында білімінің маңыздылығы;

- қоғамдық процестердің дамуындағы негізгі тарихи кезеңдерін оқыту.


4. Курстың пререквизиттері және постреквизиттері




Пререквизиттер (пәннің алдында міндетті түрде игерілуге қажетті пәндер)

Постреквизиттер (пәннен кейін өткізілетін, осы пәнге сүйенетін пәндер)

1

Биология(мектеп праграммасы)

Энтомология

2

Зоология(мектеп праграммасы)

Омыртқалы зоология


5. Жұмыс оқу жоспарынан көшірме


Кредит саны

Жалпы сағат саны

Оның ішінде

Семестр

Қорытынды бақылау

Лекция

Практика

СӨЖ

ОБСӨЖ

№1кредит

135

10

5

15

15

3 сем

Емтихан

№2кредит




10

5

15

15

№3кредит




10

5

15

15


6. Оқу сабақтарының құрылымы:
Жұмыс бағдарламасында сағаттар оқу жұмыстары түрлеріне қарай бөлінген: лекция, семинар, ОБСӨЖ (оқытушының бақылауындағы студенттің өзіндік жұмысы), СӨЖ (студенттің өзіндік жұмысы), ЛБС-лабораториялық сабақтар.

Лекция – студентке тақырыпты игеруде неге назар аударуына бағыт береді.

Пәнді толық меңгеру үшін студент ұсынылған әдебиеттердің барлығымен жұмыс істеуі қажет



Семинар сабақтарында – студент талдау, салыстыру, тұжырымдау, проблемаларды анықтай білу және шешу жолдарын белсенді ой әрекет талап ететін әдіс-тәсілдерді меңгеруі керек

ОБСӨЖ – оқытушының бақылауындағы студенттің өзіндік жұмысы.

Материалды сабақ үстінде оқытушының көмегімен оқып меңгеру.

Оқытушы тақырыпқа сәйкес студенттің білім деңгейін тексереді, бақылайды.

СӨЖ-студенттің өзіндік жұмысы. Студент СӨЖ тапсырмаларын кестеге сәйкес белгіленген мерзімде оқытушыға тапсыруға міндетті.

Лабораториялық сабақтарда студент теориялық қорытындыларын, яғни, теория мен тәжірибе бірлігін анықтап, құрал-жабдықтарды құрастыруға, пайдалануға дағдыланады, тәжірибе кезінде алынған нәтижелерді талдауды, теориямен сәйкестеліп дәлелдеуді үйренеді.
7. Студентке арналған ережелер (Rules):


  1. Сабаққа кешікпеу керек.

  2. Сабақ кезінде әңгімелеспеу, газет оқымау, сағыз шайнамау, ұялы телефонды өшіріп қою керек.

  3. Сабаққа іскер киіммен келу керек.

  4. Сабақтан қалмау, науқастыққа байланысты сабақтан қалған жағдайда деканатқа анықтама әкелу керек.

  5. Жіберілген сабақтар күнделікті оқытушының кестесіне сәйкес өтелінеді.

  6. Тапсырмаларды орындамаған жағдайда қорытынды баға төмендетіледі.





8. Оқу сағаттарының кредитке сәйкес тақырып

бойынша бөліну кестесі.




Лекцияның тақырыбы

Лекция

Лаборатория

СӨЖ

ОБСӨЖ



Кіріспе. Зоология пєні жєне оныњ мазм±ны. Жануарлар єлемініњ ж‰йесі.

1




1

1



Бір клеткалы жануарлар-ќарапайымдылар типі-Protozoa.

1

1

1

1



Тамыр аяќтылар класы-Rhizopoda

¤кілі- Амеба



1

1

1

1



Споралылар. Споралыларѓа систематикалыќ шолу. Григарина отряды- Gregarina.

1

1

2

2



Кірпікшелілер н/е инфузориялар.

1

1

2

2



Көп клеткалы жануарлар. Губкалар типі. Губкалардың жіктелуі.

1

1

1

1



Ішек ќуыстылар типі. Ішек ќуыстылардыњ жіктелуі.

1

1

2

2



Жалпақ құрттар типі.

1

1

1

1



Сорғыш құрттар классының жалпы сипаттамасы

1

1

2

2



Таспа ќ±рттар н/е цестодтар –CTSTOIDEA

1




1

1



Жұмыр құрттар типі

1

1

2

2



Буылтық құрттар типі

1




1

1



Белдеулілер тип тармағы

1

1

1

1



Буынаяқтылар типі

1

1

1

1



Желбезекті тыныстылар тип тармағы

1




1

1



Шаянтәрізділер классы

1

1

1

1



Желбезекаяқтылар класс тармағы

1




1

1



Трилобиттәрізділер тип тармағы

1




2

2



Кеңірдекпен тыныс алушылар тип тармағы

1

1

2

2



Насекомдар классына систематикалық шолу.

1




2

2



Насекомдар экологиясы және ауылшаруашылықтағы маңызы.

1




2

2



Насекомдар классының өкілдері

1

1

2

2



Жарғақ қанаттылар отрядының өкілдері

1




2

2



Хелицералылар тип тармағы

1




2

2



Кресті өрмекшілердің құрылысы.

1

1

2

2



Өрмекші тәрізділердің экологиясы.

1




2

2



Тікенектерілер типі

1




2

2



Теңіз жұлдызы.

1




1

1



Молюскалар типі

1

1

1

1



Халық шаруашылығындағы омыртқасыз жануарлардың маңызы

1




1

1

Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі
«Сырдария » университеті





«Химия және биология» факультеті


«Биология» кафедрасы

«Омыртқасыздар зоологиясы» пәні бойынша


050607 - «Биолог» мамандықтарының студенттері үшін

Лекцияның Қысқаша курсы

Жетісай – 2007 ж



9. Лекция сабақтары
I-лекция. Кіріспе. Зоология пєні жєне оныњ мазм±ны. Жануарлар єлемініњ ж‰йесі.
(1 сағат)

Жоспары:

1. Зоология пєнініњ даму тарихы.

2.Жануарлардыњ табиѓаттаѓы мањызы.

3.Зоология пєніне ‰лес ќосќан Ќазаќстандыќ ѓалымдар.

4.Жануарлар єлемініњ ж‰йесі.
Пайдаланатын әдебиеттер:


а) негізгі:



1.Қ.Дәуітбаева Омыртқасыздар зоологисы

2.Догель В.А Зоология без позвоночных М. 1981

3. Натальи В.В Зоология без позвоночных М. Просвещение 1975

4.Беи-Биенко Г.Я. Общая энтомология М.Выс. Школа 1980



б) қосымша

5. Духин Е.И. Зоология М. Выс. Школа 1981



6.Цингер А.Я. Простейшие М. 1988

7.Сматов Ж. С. Ќ±рттар Алматы 1993

8.Ажиева Г.И. Досболова С.К. Омыртќасыз зоология пєні бойынша лабараториялыќ сабаќтардыњ методологиялыќ н±сќау

9.К.Э. Дєуітбаева Омыртќасыздар зоологиясы Алматы Ќазаќ университеті 1996


Зоология- жануарлар д‰ниесін єр т‰рлі жаѓынан зерттейтін ѓылым саласы.:Ол жануарлардыњ табиѓат жаѓдайларындаѓы тіршілігін, олардыњ ересек к‰йіндегі жєне жеке осиптардыњ µмірініњ єр кезењіндегі ќ±рылысы мен организмніњ

Ќызмет єрекеттерін зерттейді, жануарлар д‰ниесініњ ќ±рамы, неше т‰рлі

жануарлардыњ пайда болуыныњ зањдылыѓын ж/е таралуыныњ ерекшелігін зерттейді.

Жануар тану пєнініњ міндеті жануарларды жанжаќты зерттеу оныњ ќ±рлысын, кµпт‰лілігін тіршілік єрекетін, таралуын, жєне халыќ шаруашылыѓындаѓы мањызын оќыту болып табылады. Зоология сµзі грекше екі сµзден (Зоо-жануар, логос-оќу тану деп т‰сіндіріледі.).Морфологиялыќ зерттеулер жануарлардыњ сыртќы ќ±рлысын, физиологиялыќ зерттеулер-тірі аѓзаныњ сырќы ортаныњ арасындаѓы байланысын зерттейді.

Жануарлардыњ барлыѓы жасушадан ќ±ралѓан, ол дененіњ негізі болып табылады. Жасушалар тобы жєне жасуша аралыќ заттар белгілі пішінді, ќ±рлысты, ќызметті болып олар ±лпаларды ќ±райды. Жануарларда ±лпалар тµрт т‰рге бµлінеді; эпителий, ет, ж‰ике жєне дєнекер. Осындай єрт‰рлі ±лпалар µзара байланысты болып белгілі ќызмет атќаратын жеке м‰ше ќ±райды. Жануарлар аѓзасын бірнеше ж‰иеге бµлуге болады. Олар; ж‰ике, асќорыту, ќан айналу, т.б. ж‰йелер. Адам баласына жануарлар туралы мєліметтер ертеден белгілі. Ѓылыми бастауын ертедлегі грецияныњ данышпан ±лы ойшылы Аристотельден басталады (б.э.д 4э). Ол белгілі жануарларды (500-ге жуыќ) екі топќа бµлді: ќызыл ќанды жануарлар жєне ќансыз жануарлар. Осылайша омыртќалылармен омыртќасыздар бір-бірінен бµлінді, µйткені Аристотель ќызыл ќанды жануарларѓа осы кездегі омырталы жануарлар класына сєйкес келетін мынадай бес майда топты жатќызды:



  1. Тірі туатын тµрт аяќтылар-б±лар осы кездегі с‰тќоректілерге сєйкес

келеді.

  1. Ќ±стар.

  2. Ж±мыртќа салатын тµрт аяќтылар жєне жорѓалаушылармен ќосмекеділерге сєкес келеді.

  3. µкпемен тыныс алып тірі туатын аяќсыздар-кит тєрізділер.

  4. Желбезекпен тыныс алатын ќабыршаќты аяќсыздар-балыќтар.

Ал омыртќасысыздыњ орасањ кµп т‰рін Аристотельдіњ µте майда топтарѓа бµлуі онша д±рыс емес еді. Аристотель жануардыњ не бары 520 формасын сипаттап жазды. Ал ќазіргі кезде жануарлардыњ бізге белгілі формалары 100000 дана саналады. Орта ѓасырдаѓы зоология тарихына тоќталмасаќ та болады. ¤йткені дінніњ кµрсеткен ќысымы табиѓатты тікелей зерттеуге кедергі болды.

Тек ќайта µрлеу дєуірінде ѓана зоологиялыќ зерттеу ж±мыстары жолѓа ќойылып жандана бастады. Ерте заманныњ ірі анатомы Галлен(131-2001) жануарлар анатомиясын зерттеп, содан кейін сол зерттеулердіњ нєтижесін адамѓа ќолданѓан. Сол кезде физиологияда µркендеп дами бастады.Б±л дєуірдіњ физиологтардыњ ішіндегі ењ атаќтысы, ќан айналысын зерттеген Гарви(1578-1657) ол µзініњ эмбриологиялыќ баќылаулар арќасында ќандай жануар болса да ж±мыртќадан µніп µседі деген ќорытынды жасаѓан. 16-шы ѓасырда т±њѓыш рет кµзілдірік- ж/е ‰лкейтіп кµрсететін шынылар пайдалана бастады. Б±ларды ептеп бір-біріне ќосудан микроскоп шыќты. Микроскопты жаќсарту ж±мысын Лебен Гук(1628-1694)атќара бастады. Ол инфузорияны, ќан денешіктерін ашты ж/е т±ќым с±йыќтыѓынан сперматозоидтарды тапты. Мольпиги (1628-1694) линза арќылы насикомдар анатомиясын аныќтау жµнінде µте кµп ж±мыстар жасады. Морфология пєндерімен ќатарлас жануарлар системасы туралы ѓылымында- систематикада дамыды. 18-ші ѓасырдаѓы ењ ірі систематик Линней (1707-1778) болѓан. Ол классиктіњ кітабы табиѓат системасы 1735-ші басылып шыќты. Линней жануарларѓа латын тілінде біріњѓай ат ќойды, б±л жаѓдай сол кезге дейін шыќќан зоология кітаптарында болып келген кемшілікті жойды, б±л кемшілік єр ±лттан шыќќан авторлардыњ сол бір жануарды µз тілінде т‰рлі-т‰рлі атауынан болатын еді. Линней т‰рлерді ќос атпен- бейнарлы номенклатурамен атауды кіргізді. Линней ірі систематикалыќ топтарды біріне бірі баѓынѓан ‰ш топќа бµлді. Олар: бір-біріне ±ќсас туыстар отрядќа отрядтар класќа біріктірілді. 19-шы ѓасырдыњбас кезінде зерттеулер кµп ілгері басты. Єсіресе Линней дєуіріне ќараѓанда омыртќасыздар деп аталатын жануарлар д‰ниесі туралы мєліметтер кµп жиналды, б±ларды Ломарк(1744-1828) он класќа бµлді. Ломарк сонымен ќатар жануарлар д‰ниесін омыртќасыз ж/е омыртќалы жануарлар деп екіге бµлуді ќалпына келтіріп жолѓа ќойды. 1859 жылы Дарвинніњ “Т‰рлердіњ тегі “ деген кітабыныњ жарыќќа шыѓуы зоологияныњ тарихында ±лы µзгеріс кезењі болды. Дарвинніњ идеясын дамытуда эволюциялыќ биологияныњ басќа баѓыттарында мањызы µте зор. В.О. Кавалевский (1842-1883) эволюциялыќ полентологияныњ негізін ќаласа, И.М. Сеченов (1829-1905) жануарлар физиологиясыныњ орыс мектебін ќ±рды. Ќазаќстанныњ жануарлар д‰ниесін ж‰йелі єрі ѓылыми т±рѓыдан зерттеу ж±мыстары 17-18-ші ѓасырпларда ±йымдастырылѓан экспедицияларѓа байланысты. М±нда ќазаќтыњ ±лы ѓалымы Ш. Уєлихановтыњ ењбектері ерекше орын алады. 1943-ші жылдан бастап Ќазаќстан Республикасы Ѓылым Академиясыныњ Зоология институты ж±мыс істейді. Л. С. Берг, И.А.Далгушин, М.Д.Зверев, Т.Н.Досжанов, А.Бекенов ж/е басќа ѓалымдар Ќазаќстанныњ жануарлар д‰ниесіне арнайы зерттеулер ж‰ргізіп, ѓылымыныњ дамуына ерекше ‰лес ќосты.






  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет