Кіріспе. Органикалық химияның теориялық негіздері. Органикалық химия пәні


Гидроксил тобын галогенге алмастыру (SN)



бет6/10
Дата12.02.2020
өлшемі440.24 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Гидроксил тобын галогенге алмастыру (SN)

Гидроксил тобы галогенге келесі заттардың әсерінен алмаса алады: НГ, фосфор галогенидтері, тионилхлорид.

R–OH + HCl  RCl + HOH

Дегидратация

Спирт

Дегидратация жағдайларына қарай олефиндер немесе жай эфирлер түзіледі.


Олефины (этиленовые углеводороды) образуются при нагревании спирта (кроме метилового) с избытком концентрированной серной кислоты, а также при пропускании паров спирта над окисью алюминия при 350 - 450. При этом происходит внутримолекулярное отщепление воды, то есть Н+ и ОН отнимаются от одной и той же молекулы спирта, например:

СН3 – СН2ОН СН2 = СН2 + Н2О или

СН3-СН2-СН2ОН  СН3-СН=СН22О

Простые эфиры образуются при осторожном нагревании избытка спирта с концентрированной серной кислотой. В этом случае происходит межмолекулярное отщепление воды, то есть Н+ и ОН отнимаются от гидроксильных групп разных молекул спирта, как это показано на схеме:

R – OH + HO – R R – O – R + H2O

2Н5ОН  С2Н5-О-С2Н52О

Первичные спирты дегидратируются труднее вторичных, легче отнимается молекула воды от третичных спиртов.

Күрделі эфирлер түзілу реакциясы.

При действии кислородных минеральных и органических кислот на спирты образуются сложные эфиры, например,

С2Н5ОН+СН3СООН  С2Н5СООСН32О

Такого рода взаимодействие спирта с кислотами называется реакцией этерификации. Скорость этерификации зависит от силы кислоты и природы спирта: с увеличением силы кислоты она возрастает, первичные спирты реагируют быстрее вторичных, вторичные спирты – быстрее третичных. Этерификация спиртов карбоновыми кислотами ускоряется при добавлении сильных минеральных кислот. реакция обратима, обратная реакция называется гидролизом. Сложные эфиры получаются также при действии на спирты галогенангидридов и ангидридов кислот.

Спирттердің дегидрогенизациясы және тотығуы.

Образование разных продуктов в реакциях дегидрогенизации и окисления является важнейшим свойством, позволяющим отличить первичные, вторичные и третичные спирты.

При пропускании паров первичного или вторичного, но не третичного спирта над металлической медью при повышенной температуре происходит выделение двух атомов водорода и первичный спирт превращается в альдегид, вторичные спирты дают в этих условиях кетоны.

СН3СН2ОН  СН3СНО + Н2 ; СН3СН(ОН)СН3  СН3СОСН3 + Н2;

третичные спирты в тех же условиях не дегидрируются.

Такое же различие проявляют перв. и втор. спирты при окислении, которое можно проводить "мокрым" путем, напр., действием хром. кисл., или каталитически, причем кат-м окисления служит также мет. медь, а окислителем кислород воздуха:

RCH2OH + O  R-COH + H2O


Дәріс 10

Жай эфирлер және эпоксиқосылыстар. Тиоспирттер, тиоэфирлер, сульфоқышқылдар




        1. Құрылысы, номенклатурасы

  1. Физикалық және химиялық қасиеттері

  2. Алу және синтездеу жолдары


1. С-О-С функционалды тобы бар қосылыстардың ішінде келесі кластарды ажыратуға болады:

Жай эфирлер. Жалпы формуласы R-O-R (R- қаныққан немесе қанықпаған алифаттық радикал).

Эпоксиқосылыстар – алкендердің оксидтері. Жалпы формуласы .

Циклды эфирлер: диоксан, тетрагидрофуран

Макроциклды полиэфирлер.
Жай С-О-С қосылыстар

Формула

Атауы

СН3-О-СН3

диметил эфирі

СН3-О-СН=СН2

метилвинил эфирі

С2Н5-О-С2Н5

диэтил эфирі

СН3-О-С2Н5

метилэтил эфирі



этиленоксид



тетрагидрофуран (ТГФ)



диоксан


2. Жай эфирлердің ішінде тек диметил эфирі және метилвинил эфирі газ тәрізді заттар, ал басқалары сұйық заттар болып келеді. Эфирлер көбінесе жеңіл қайнайтын ұшқыш заттар болып келеді.

Ең белгілі және қолданбалы диэтил эфирі (күкірт эфирі) С2Н5-О-С2Н5 өте ұшқыш және өрт қауіпті, Тқ – 350С.

Оған қарағанда тетрагидрофуранның қайнау температурасы Тқ – 650С.

Диоксан жоғарықайнайтын жай циклды эфирлерге жатады (Тқ – 101,50С).

Суда жай эфирлер өте нашар ериді. Бұны олардың аз полярленуімен түсіндіруге болады. Циклды моноэфирлер: ТГФ, этилен оксиді, диоксан суда жақсы ериді.

Жай эфирлердің жеңіл диссоциацияланатын байланстары жоқ болғандықтан олар көп реагенттермен әрекеттеспейді, сондықтан оларды көптеген органикалық реакцияларда еріткіштер ретінде қолданады.

Эфирлер тотықтырғыштардың (солардың ішінде ауа оттегісінің) әсеріне тұрақсыз болып келеді:

Эфир ұшқан кейін, асқынтотықтар қатты қопарылуға қабілетті, сондықтан көп сақталған эфирді қолданбастан бұрын асқынтотықтан тазарту керек.



Жай эфирлер оттегісі арқылы қышқылдармен жеңіл әрекеттеседі, бірінші Н-комплекстерді түзіп, содан кейін диалкилгидроксоний тұздарын түзіп:


Жай эфирлер күшті акцептор бола алатын металдар иондарымен әрекеттесуге жеңіл түсіп, сольватокомплекстерді түзеді:

Жай эфирлердің С-О байланыстарының үзілу реакциялары өте қатаң жағдайларда жүреді.

Қатты сілтілер қыздырғанда эфирлерге әсер етпейді.

Сілтілік металдар жоғары температурада С-О байланысын ыдыратады:

Жай эфирлердің С-О байланысы күшті минералды қышқылдардың немесе Льюис «қышқылдарының» әсерінен қыздырғанда үзіледі:



Галогенсутектік қышқылдардың ішінде жай эфирлер иодсутектік қышқылымен жақсы әрекеттеседі.



С-О байланыс винил эфирлерінде жеңіл үзіледі:



Су, аммиак, спирттер, карбон қышқылдар әсерінен өте жеңіл С-О байланыс алкендердің оксидтерінде үзіледі.




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет