Лекция:: 30 Лабораториялық: 15 Обсөж 45 СӨЖ



жүктеу 4.49 Mb.
бет11/24
Дата25.04.2016
өлшемі4.49 Mb.
түріЛекция
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   24

Бақылау сұрақтары.

1.Жаңа бағдарламамен жұмыс істейтін Қазақстан мектептеріндегі бейнелеу өнері сабақтарының мазмұны

2.Шағын комплектілі мектептер


16- Лекция Таќырыбы: Оқушылардың әр түрлі көркем материалдармен жұмыс істеу тәсіліне үйрету.
Жоспары:

1.Коллаж

2. Оригами өнері
Лекция маќсаты: Оқушылардың әр түрлі көркем материалдармен жұмыс істеу тәсіліне үйрету. туралы жалпы түсінік

Лекция мєтіні (ќысќаша)

1.Коллаж

Зергерлер мен темір ұсталары көркем бұйымдарын металдан, негізінен алғанда күміс пен мыс,темірден жасаған. Октябрь революциясына дейін күміс немесе күмістелген темірден жасалған әсемдік заттарды негізінде қазақ арасында дәулетті адамдар тұтынған, оны жасаушы халық арасынан шыққан шеберлер болған. Күмістен ер-тұрманның кейбір бөліктері,қыз-келіншектердің татар бұйымдары жасалып,ерлердің деңмент белдіктері мен күнделікті тұрмысқа қажетті пышақ,сандық,киім ілгіштер,кесе қап, қымыз саба сияқты неше түрлі бұйымдарды әшекейлейтін болған.

Теміршілер мен зергерлер өздері жасайтын бұйымдарды әдетте,елдің алдын Ала өтініш етуімен ғана қолға алатын болар. Ер-әбзелдерін әсемдетіп жасатушылар еңбек ақысына затай мүйізді қара мал. Немесе жылқы есебінде төлеген. Әйелдердің майда татар бұйымдары үшін май, нан тағы басқа азық-түлік есебінен есептесіп отырған. Кейде шеберлерге киім кигізіп те отырған.Егер ойындағысындай жасалып, көңілінен шықса шеберлерді қадірлі қонақ етіп,сый-құрмет көрсеткен.

Темір ұсташылығы мен зергерлік өнері атадан балаға мұра болып, ұрпақтан-ұрпаққа қалып отырған. Ұсташылықпен ер кісілер айналасу шарт болса,зергерлік өнермен әйелдер де көбінесе зергердің әйелдері айналысатын болған. Егер зергер кісі дүниеден қайтып, оның жолын қуар балалары болмаса, кейбір кезде оның зергерлік қызметін әйелі атқаратын болған. Зергерлер негізінде бұйым жасатушының өз материалын жасайтын болған.

Ертедегі халық шеберлерінің жұмыс істеуге тиісті қолайлы жағдайлары болмаған. Көбінесе жұмысты зергерлер өзінің семьясының алдында киіз үйдің бір шетінде отырып істеген. Шеберлер өзінің жасайтын бұйымдарын негізгі шаруашылығы егіншілік пен мал. Шаруашылығымен байланыста жасады.Кейіннен олардың кейбіреулері өздеріне жұмыс істейтін орын шеберхана салып алды. Көбінесе шеберлер тиісті құрал жабдықтарын өзімен бірге алып,жұмыс жасатушылардың үйіне барып,қашан істеп біткенше сол жерде отырып атқарған.

Ұсталар мен зергерлер әр түрлі құрал-саймандарды пайдаланған.Олардың ішінде көрік көмейдегі Отто үрлейтін түйенің мойнағынан немесе ешкінің терісінен иленіп, ыңғайлап тігілген зат, қышқаш қызған темірді Оттон алып,отқа салып немесе отқа тосып,қысып ұстайтын,ұзын сапты,имек басты,құс тұмсықты қол күйдірмеу үшін шебердің пайдаланатын аспабы. Төс ұстаның темірден немесе түсті металдан жасайтын бұйымын белгілі формаға келтіру үшін оның үстіне қойып бір жақ ұшы сүйірленіп жіңішкеріп келген, астыңғы жағы дөңбек ағашқа қозғалмастай етіп орнатылған,көрік алдына жақын орналастырылатын аспаптың бір түрі.Әдетте, теміршілердің пайдаланатын төсі бір оренда қозғалмастай орнатылып үлкен де аур орнықты болады да,зергерлер пайдаланатын төс формасы жағынан ұқсас болғанмен алып жүруге жеңіл,қалаған жерге қойып істеуге ыңғайлы шағын келеді.

Мұны халық шеберлері зергер төс деп. те, күміс төс деп. те атайды.Зергерлер пайдаланатын балғалар да өздерінің қолдану мақсатына қарай көлем жағынан әр түрлі болып келеді. Сым тартқыш- зергерлердің күмістен сым тартатын қалыбы. Іскенже ұсталар мен зергерлердің жұмыс кезінде бір нәрсені ұқсатуда қыстырып қойып,егеу немесе кесу процестерін ұстатып бұрап қоятын аспап.Мұны кейбір жерлерде қасқыр ауыз деп те атайды. Торғай ауыз- ұстаның қызған немесе отқа салып қыздырған темірді ұстауына пайдаланатын тар ауыз қышқаш қадаубас,тескір, темір, кемпірауыз, кейбір жерлерде атауыз деп те атайды.Кескіш темірді түсті металды тиісті формаға келтіру үшін пайдаланатын құрал,жыланкөз-әсемдік үшін жасалған заттардың беті не мәнер салу үшін қолданылатын аспап. Зауыт алтын,күміс тағы басқа түсті металды қорытатын ыдыс, жоғары біз кейде шимай біз де деп атады.Безендіру үшін тұтынылатын құрал.

Металдан өңдеп әсемдеп бұйым жасауда қазақ шеберлерінің қолданған техникалық әдістері алуан түрлі қайсы бір затты көркемдеуге зергерлердің бірнеше әдістерді қолданатындығы жиі кездеседі.Ұқыптылықпен әр түрлі әсемделіп жасалған жүген, өмілдірік, айыл,құйықан ер бөлшектері сияқты ат әбзелдері істелуі жағынан ерекше.Бұл заттарды декоративтік жағынан өңдеу тәсілдерінен, темірге күміс қақтау,оюлау, қара жүргізу, заттың жиегін айнала өрнектеу,сіркелеу сияқтылар кездеседі.

Темірге күмістен қақтаудың тағы басқа әдістері белгілі. Мысалы,жұқалап жайылған күмісті қызған темір плитаның үстіне қойып,аздап қыздырады да күміс балғамен таптап бекітеді.

Қазақстанда ер-тұрмандар мен әйелдердің әсемдік үшін тағатын майда күміс бұйымдардың бедерлеу әдісі бұрыннан белгілі.Мұндай бұйымдарға бедер салу нұсқасы темірден жасалады.Олар шебердің ой өрісі мен шеберлігіне қарай алуан түрлі болып келеді.

Оюлау- бедер салынаты заттың үстіңгі беті не кескіш аспаптың өткір жағымен қашау артқылы жүргізіледі. қазақ арасында ер-түрман жабдықтары салтатқа мініп жүру үшін жасалған сондықтан мінетін көлікті ер-тұрман жабтықтарымен түгелдей қамтамасыз етюді жабдықтау деп. атайды ер-тұрман жабдықтарын жасау кезкелгенадамның қолынан келе бермеген хаоық ішінен шыққан шеберлердің қолынан ғана жасатушының ұлына немнесе қызына арналып жасалған ер-тұрман жабдықтарын жасау меноны күнделікті өмірде пайдаланудың жолдары қазақ қауымының әлеуметтік экономикалық қарым-қатнас мәселелерімен тығыз байланысты ер-тұрман жабдықтары киіз үйдің жасау жиһаздары сияқты жақсы ойластырылып ойдағыдай әшекейленген өрнек нақыштары жарасымды да әсем көрікті жасалуы тиіс ол үшін біріншіден көліктің қыр арқасын әсіресе шоқтығын баспайтындай ер оқпаның биіктеу көтеріңкілеу болып жасалуы екіншіден ердің екі каптал арасының алшақтығы мен қапталдың дұрыс қиысуы қажет.

Қолөнер саласындағы басқа да өнер туындылары сияқты ер-тұрман жасау өнерінің үлкен шеберлікпен материалдық мүлікті қажет ететіндігін байқаймыз қазақтың ер-тұрман жайлы піків айтқан бірқатар авторлар мен қазақстан этнографтарының соңғы жылдары жазғандары бұған дәлел бола алады олардың ішінде тарих ғылымының докторы х. Арғынбаев қазақ ер-тұрман жабдықтары атты мақаласының маңызы ерекше мақала мазмұны этнографиялық жағынан экспедиция кезіндегі автордың өзі ара лап өзі жинаған материалдары негізінде нақтылы мысалдар мен кейбір фактілерді ұштастыра жазылған ер қосу өнері жайлы әңгімелегенімізде х.арғынбаев жолдастың осы аталған мақаласының біздің зерттеуімізге зор пайдасы тиді қазақ ершілері ердің үзеңгісін кептірілмеген қайың ағашынан да жасаған ұзындығы 55-65см жуандығы3,5-4см шамасындағы ағашты шотпен немесе пышақпен кесіп алып тезектің қозына салып жіберіп арнайы үзеңгі формасындағы қалапқа салып кесілген жағын ішіне қаратып иіп жасаған ердің және үзеңгіні ершілер кейде қойдың ешкінің т.б жануарлардың сүйектерімен немесе мүйізімен әшекейлейтін болған әйелдер үшін шеберлер арнайы ер жасаған әйелдерге арналып жасалған ер туралы в.потто ердің артқы керсені кең де ішіне қарай ойыс алдыңғы қасы биік өте жақсы тітік шабылған мұның өзі отырғанда жайлы да қолайлы екендігін аңғарылады деп. жазды .



2. Оригами өнері
Бақылау сұрақтары.

1.Коллаж


2. Оригами өнері

17- Лекция Таќырыбы: Оқушылардың әр түрлі көркем материалдармен жұмыс істеу тәсіліне үйрету.
Жоспары:

  1. Қол өнер жұмыстары

  2. Темпера

  3. Лекция маќсаты: Оқушылардың қол өнер материалдармен жұмыс істеу тәсіліне үйрету.


Лекция мєтіні (ќысќаша)

1. Қол өнер жұмыстары

Металдан өңдеп әсемдеп бұйым жасауда қазақ шеберлерінің қолданған техникалық әдістері алуан түрлі қайсы бір затты көркемдеуге зергерлердің бірнеше әдістерді қолданатындығы жиі кездеседі.Ұқыптылықпен әр түрлі әсемделіп жасалған жүген, өмілдірік, айыл,құйықан ер бөлшектері сияқты ат әбзелдері істелуі жағынан ерекше.Бұл заттарды декоративтік жағынан өңдеу тәсілдерінен, темірге күміс қақтау,оюлау, қара жүргізу, заттың жиегін айнала өрнектеу,сіркелеу сияқтылар кездеседі.

Темірге күмістен қақтаудың тағы басқа әдістері белгілі. Мысалы,жұқалап жайылған күмісті қызған темір плитаның үстіне қойып,аздап қыздырады да күміс балғамен таптап бекітеді.

Қазақстанда ер-тұрмандар мен әйелдердің әсемдік үшін тағатын майда күміс бұйымдардың бедерлеу әдісі бұрыннан белгілі.Мұндай бұйымдарға бедер салу нұсқасы темірден жасалады.Олар шебердің ой өрісі мен шеберлігіне қарай алуан түрлі болып келеді.

Зергерлер мен темір ұсталары көркем бұйымдарын металдан, негізінен алғанда күміс пен мыс,темірден жасаған. Октябрь революциясына дейін күміс немесе күмістелген темірден жасалған әсемдік заттарды негізінде қазақ арасында дәулетті адамдар тұтынған, оны жасаушы халық арасынан шыққан шеберлер болған. Күмістен ер-тұрманның кейбір бөліктері,қыз-келіншектердің татар бұйымдары жасалып,ерлердің деңмент белдіктері мен күнделікті тұрмысқа қажетті пышақ,сандық,киім ілгіштер,кесе қап, қымыз саба сияқты неше түрлі бұйымдарды әшекейлейтін болған.

Теміршілер мен зергерлер өздері жасайтын бұйымдарды әдетте,елдің алдын Ала өтініш етуімен ғана қолға алатын болар. Ер-әбзелдерін әсемдетіп жасатушылар еңбек ақысына затай мүйізді қара мал. Немесе жылқы есебінде төлеген. Әйелдердің майда татар бұйымдары үшін май, нан тағы басқа азық-түлік есебінен есептесіп отырған. Кейде шеберлерге киім кигізіп те отырған.Егер ойындағысындай жасалып, көңілінен шықса шеберлерді қадірлі қонақ етіп,сый-құрмет көрсеткен.

Темір ұсташылығы мен зергерлік өнері атадан балаға мұра болып, ұрпақтан-ұрпаққа қалып отырған. Ұсташылықпен ер кісілер айналасу шарт болса,зергерлік өнермен әйелдер де көбінесе зергердің әйелдері айналысатын болған. Егер зергер кісі дүниеден қайтып, оның жолын қуар балалары болмаса, кейбір кезде оның зергерлік қызметін әйелі атқаратын болған. Зергерлер негізінде бұйым жасатушының өз материалын жасайтын болған.

Ертедегі халық шеберлерінің жұмыс істеуге тиісті қолайлы жағдайлары болмаған. Көбінесе жұмысты зергерлер өзінің семьясының алдында киіз үйдің бір шетінде отырып істеген. Шеберлер өзінің жасайтын бұйымдарын негізгі шаруашылығы егіншілік пен мал. Шаруашылығымен байланыста жасады.Кейіннен олардың кейбіреулері өздеріне жұмыс істейтін орын шеберхана салып алды. Көбінесе шеберлер тиісті құрал жабдықтарын өзімен бірге алып,жұмыс жасатушылардың үйіне барып,қашан істеп біткенше сол жерде отырып атқарған.

Оюлау- бедер салынаты заттың үстіңгі беті не кескіш аспаптың өткір жағымен қашау артқылы жүргізіледі. қазақ арасында ер-түрман жабдықтары салтатқа мініп жүру үшін жасалған сондықтан мінетін көлікті ер-тұрман жабтықтарымен түгелдей қамтамасыз етюді жабдықтау деп. атайды ер-тұрман жабдықтарын жасау кезкелгенадамның қолынан келе бермеген хаоық ішінен шыққан шеберлердің қолынан ғана жасатушының ұлына немнесе қызына арналып жасалған ер-тұрман жабдықтарын жасау меноны күнделікті өмірде пайдаланудың жолдары қазақ қауымының әлеуметтік экономикалық қарым-қатнас мәселелерімен тығыз байланысты ер-тұрман жабдықтары киіз үйдің жасау жиһаздары сияқты жақсы ойластырылып ойдағыдай әшекейленген өрнек нақыштары жарасымды да әсем көрікті жасалуы тиіс ол үшін біріншіден көліктің қыр арқасын әсіресе шоқтығын баспайтындай ер оқпаның биіктеу көтеріңкілеу болып жасалуы екіншіден ердің екі каптал арасының алшақтығы мен қапталдың дұрыс қиысуы қажет

қолөнер саласындағы басқа да өнер туындылары сияқты ер-тұрман жасау өнерінің үлкен шеберлікпен материалдық мүлікті қажет ететіндігін байқаймыз қазақтың ер-тұрман жайлы піків айтқан бірқатар авторлар мен қазақстан этнографтарының соңғы жылдары жазғандары бұған дәлел бола алады олардың ішінде тарих ғылымының докторы х. Арғынбаев қазақ ер-тұрман жабдықтары атты мақаласының маңызы ерекше мақала мазмұны этнографиялық жағынан экспедиция кезіндегі автордың өзі ара лап өзі жинаған материалдары негізінде нақтылы мысалдар мен кейбір фактілерді ұштастыра жазылған ер қосу өнері жайлы әңгімелегенімізде х.арғынбаев жолдастың осы аталған мақаласының біздің зерттеуімізге зор пайдасы тиді Ұсталар мен зергерлер әр түрлі құрал-саймандарды пайдаланған.Олардың ішінде көрік көмейдегі Отто үрлейтін түйенің мойнағынан немесе ешкінің терісінен иленіп, ыңғайлап тігілген зат, қышқаш қызған темірді Оттон алып,отқа салып немесе отқа тосып,қысып ұстайтын,ұзын сапты,имек басты,құс тұмсықты қол күйдірмеу үшін шебердің пайдаланатын аспабы. Төс ұстаның темірден немесе түсті металдан жасайтын бұйымын белгілі формаға келтіру үшін оның үстіне қойып бір жақ ұшы сүйірленіп жіңішкеріп келген, астыңғы жағы дөңбек ағашқа қозғалмастай етіп орнатылған,көрік алдына жақын орналастырылатын аспаптың бір түрі.Әдетте, теміршілердің пайдаланатын төсі бір оренда қозғалмастай орнатылып үлкен де аур орнықты болады да,зергерлер пайдаланатын төс формасы жағынан ұқсас болғанмен алып жүруге жеңіл,қалаған жерге қойып істеуге ыңғайлы шағын келеді.

Мұны халық шеберлері зергер төс деп. те, күміс төс деп. те атайды.Зергерлер пайдаланатын балғалар да өздерінің қолдану мақсатына қарай көлем жағынан әр түрлі болып келеді. Сым тартқыш- зергерлердің күмістен сым тартатын қалыбы. Іскенже ұсталар мен зергерлердің жұмыс кезінде бір нәрсені ұқсатуда қыстырып қойып,егеу немесе кесу процестерін ұстатып бұрап қоятын аспап.Мұны кейбір жерлерде қасқыр ауыз деп те атайды. Торғай ауыз- ұстаның қызған немесе отқа салып қыздырған темірді ұстауына пайдаланатын тар ауыз қышқаш қадаубас,тескір, темір, кемпірауыз, кейбір жерлерде атауыз деп те атайды.Кескіш темірді түсті металды тиісті формаға келтіру үшін пайдаланатын құрал,жыланкөз-әсемдік үшін жасалған заттардың беті не мәнер салу үшін қолданылатын аспап. Зауыт алтын,күміс тағы басқа түсті металды қорытатын ыдыс, жоғары біз кейде шимай біз де деп атады.Безендіру үшін тұтынылатын құрал.

2. Темпера- Темпера деп құрамында байланыстырғыш ретінде әр түрлі эмульсия араластырған бояуларды атайды. Құрамы бойынша майлы бояу мен желім араласқан бояулар аралығында болып келеді.

Темпераны сумен араластырып, қағазға, картонға және кенепке салуға болады. Темпераны майлы бояу пайда болғанағ дейін кеңінен қолданды. Бірақ та майлы бояудың кейбір кемістіктері болғаннан кейін 19 ғасырдың соңында темпераны қайта қолдана бастады. Темперамен жұмыс ерекше жүйені қажет етпейді, яғни түстердің жағылу реті жұмыс сапасына әсер етпейді, сондықтан да сурет салушы еркіндікте жұмыс жасайды.

Темпера ьүстері майлы бояуға қарағанда біршама қосымша түстерді шығара алады.

Бөлме ішінде қабырға сурет (роспись) салуда темпера қабырға жазықтығымен өте сәйкес келеді. Сондықтан да темперамен орындалған шығарма майлы бояуға қарағанда тамаша көрінеді.

Жанды бейнеде темперамен жұмыс істеуге қағащ, картон, тығыз тоқылған мата жарайды.

Темперамен сурет салу кезінде басқа бояуларм жұмыс істеген сияқты алдымен ақшыл түстермен этюдті жауып шығып, содан соң біртіндеп пішінде шығарады. Егер де бірден қою түстермен бояп, кейбір жерінде қате кететін болса оны түзету қиын. Өйткені темпера бояулары тез кебеді және қайтадан суға ерімейді.

Жұмыстың түріне қарай темперамен салынған картинаны лакпен жабындауға ьолады. Бұл әдіс бояулардың ұзақ сақталуына көметеседі.

Майлы бояумен жұмыс істуге арналған жалпақ және дөңгелек, жұмсақ және қатты қылқаламдар темпераға да жарамды. Бірақ та оның талшықтарын ұзартқан тиімді.

Майлы бояумен, акварельмен жұмыс істеген және жанды бейненің негізгі принципьерін меңгерген адамға темпера техникасы оңайға тиеді.

Бақылау сұрақтары.

1.Қол өнер түрлері

2. Темпера

18- Лекция Таќырыбы: Бейнелеу өнерінен сыныптан тыс жұмыстар туралы жалпы түсінік
Жоспары:


  1. Топ саяхат

  2. Әңгіме сабағы

Лекция маќсаты: Бейнелеу өнерінен сыныптан тыс жұмыстар

Лекция мєтіні (ќысќаша)

1. Топ саяхат Сыныптан тыс жұмыстардың тағы бір мазмұнды түрі топсаяхат .Топ пен саяхат білімді тереңдетіп ой сана өрісін кеңейтіп сурет салуда өзіндік жұмысқа белсенділікті арттырады .Топсаяахат оқу бағдарламасынан бөлек суретшілер шығармаларына айқын анықтама бере отырып ,өзіндік ерекшеліктерін бейнелеу өнерінің түрлерімен жанырларын кең көлемде түсінуге жол ашады.

Мектеп жағдайда бейнелеу өнері бдағдарламасы бөлімдерінің кейбір амти алмаған мәліметерін мұғалім мұра жа.йға көрме зальна суреттші шеберханасына мүсінші шеберханасына

Керимика әлде аинек зауатарға зергелік әлде жиһаздық фабрикаларға топ саяақат ұйымдастыру

арқылы толықтыруға болады

Сонымен қатар топ саяахат табиғат аясында /пленэр/сурет салумен де ұштастырылады

Ол оқушыларды туған өлке табиғатының сұлулығын сезініп сүйспеншілік көз қарастырының даумынуына ықпал жасайды

Мысалы сәндік сурет салу сабағында мұғалім оқушыларды қолданбалы өнердің әртүлі бойынша бұйым дайндаудағы ерекшеліктерімен таныстырады.әрине мектептегі иллюстративтік көрнекілік тер бұл тақырып бойынша толық мәліметер бермеуі мүкін сондықтанда мұғалім сыныптан тыс уақытта те гін ательесі кілем фабрикасы қол өнер шебер ханасы сияқты мектеп орналасқан аудан аймағындағы кәсіп орындарға экскурсия ұйымдастыруына болады топ саяхат мұғалім сәндік құлданбалы өнер туралы аитып қана қоимаи бұиымдардың көркем өңдеу барысын қызықтап тамашалауға да мүмкідік туғызады

Топ саяхата оқушыларға эстетикалық әсер қалдырып ои сана өрісін кеңеитетінде етіп ұйымдастыру мұғлаім алдын ала терең ізденісті қажет етеді топ саяқат кезінде оқушылрға көрсітілетін оберті немесе әңгіме болатын мәселе оларға түсінікті анық және оқу бағдарламасына байланысты болу керек. Топ саяхатқа шықпас бұрын мұғалім кәсіп орын мұражаи көрме басшылармен келесіп ондағы қауіпсіздік тазалық эстетикалық жағдаиларын анықтаиды

Саияхат тан кеиін оқушылардың қабылдау қабілетеріен баиқау мақсатында қортынды әңгіме ұиымдастырылады. Егер оқушылардың дұрыс жел ері болса мұғалімын анықтап түсініктеме береді

Сыныптан тыс әңгіме барысы сабак кезінде қызғушылық танытқан сұрақ боиынша терең түсінік беру немесе тақырыпты оқу сағатында толық қамти алмаған жағдаида жүргізіледі. Әңгіменің бірнеше түрі оқушылардың сұранысы боиынша жүргеізілсе екіншісі педагог тарапынан болады Мысалы мұғалім “Қаита өрлеу дәуірінің кеибір шығармаларымен танысу” тақырыбы боиынша сабақ жүргізеді (бір салат) Бағдарламаның тәртібі боиынша мұғалім ұлы суретшілер шығармасын төрт репродуция көрсетіп Мікеланджело тек мүсінші ғана емес, сонымен қатар кескіндемеші және сәулетші екенін жете түсіндіру қажет. Егер мұғалім жақсы даиындық үстінде әңгімеге баиланысты көрнекі құралдары сол күні сабақтан киін алдын ала сынып жетекшысымен келісіп әңгіме өткізуге болады

Ал егер мұғалімнің әзілігі талапқа саи болмаи, көрнекі құлардары жеткліліксіз болса оқушылардың келісімі боиынша әңгімені басқа күнге белгілеуіне болады

Екінші бір мысалы Мұғалім “ Қазақ бенелеу өнерінің кеибір шығармаларымен таныстыру” тақырыбы боиынша жоспарланған мәлиметтердің ішінде оқушылар қызығушылық танықан Е Төлебаев шығармашылығын ерекше тоқталуына баиланысты кеибір белгілі суретшілері шығармашылығы туралы матиралды толық игере алмаи қалады Сабақ аяғында мұғалім оқушыларға басқа да суретшілер шығармашылығын өтуге уақыттың жетпеген аитып сабақтант кеиін басқа сабаққа кедеркі келтірмитін уақытта әңгімені жалғастыратынын хабар лап сынып жетек шсінің келісімімен уақытын белгілиді

Әңгіме тек жоғарыда көрсетілген жағдаиларда ғана емес сонымен қатар мұғалім сыныптан тыс жұмыс жоспарына баиланыстыда өткізіледі сыныптыа тыс ұиымдастылатын биенелеу өнерін баиланысты әңгіме белседілік танытып қатусынуна негізделеді ол әңгімедегі проблемалр сұрақтар оқушылар пікелері болжамдары дәлдері

Сыныпытан тыс өткізілетін әңгіме мына талаптарға саи болуы тиыс -оқушылардың жас ерекшілектеріне саикестілігі

-білімдік тәрбилек дамытушылық мазмұндылығы -оқу бағдаламасына жекелеген пәндерге баиланыстылғы -дүне танылымық мазмұндылғы.

Кеңес кезінде кино фильмдер кеңнін танылып мектеб оқушларымен жұмыс жасуда алдынғы орнда болды казіргі заманымызда кино фильмдердің қатарына бинемагнитофон компьютер сияқты техниканың жетістіктерін қосып сонымен қатар кездегі білім беру жүиесіне қарқындап сеніп келжатқан лазер табақшаларына жазылған оқу кино фильмдерін алыстан уқыту бағдарламалары боиынша белген бинелеу өнері сабақтарын бине таспаға түсіріп қарауды да аитуға болады мектеб бағдамасында кино үимелер жалғасын тауып келеді шараны ұиымдастыру алдында мұғалім бинелеу өнеріне баиланысты кино фильмдердің оқу бағдаламасына анықтап жосплағаны жөн алдынғы қаталы өнер қаираткелеріне арналған кино фильмдерді ұжым болып қарауда оқушыларадың жас ерекшелігін ескеру қажет өитені мағанасы күрделі өнер түлеріне баиланысты кино фильмдер оқушылардың түсінуне қиындық туғузуы мүкін арнаиы әігіме кино фильмді қарамастан бұарын немесе кино фильмді арап болғанан киін талданып әңгіме барасында суретші өмір баиянымен шығармашылық жетістіктері тарифи дәуірі өнер әлеміндегі орны туралы мәлімет беріп жалғасын табады

Кино фильмдері тек суретшілер туралы емес сонымен қатар бинелеу өнер кескіндеме сурет Мусін графика техникаларын ашып көрсетін түрлеріне арналады

Кино фильмдер ғана бинелеу өнерінің техникалық мүкіндігн суретшілердің шығармашылық туындыларының дүнеге келу жолдарын түгелди қамтып көре аламыз

2. Әңгіме сабағы Сыныптан тыс әңгіме барысы, сабақ кезінде қызығушылық танытқансұорақ бойынша терең түсінік беру немесе тақырыпты оқу сағатында толық қамти алмаған жағдайда жүргізіледі. Әңгіменің бірінші түрі оқушылардың сұранысы бойынша жүргізілсе, екіншісі педагог тарапынан болады. Мсалы, мұғалім «Қайта өрлеу дәуірінің кейбір шығармаларымен танысу» тақырыбы бойынша сабақ жүргізеді. (бір сағат). Бағдарламаның тәртібі бойынша мұғалім ұлы суретшілер шығармасынан төрт репродукция көрсетіп, Микеланджело тек мүсінші ғана емес, сонымен қатар кескіндемеші және сәулетші екенін жете түсіндіруі қажет. Егер мұғалім жақсы дайындық үстінде болып, әңгімеге байланысты көрнекі құралдары толық болса, сол күні сабақтан кейін (алдын ала сынып жетекшісімен келісіп) оқушыларға әңгіме өткізуге болады.

Ал егер мұғалімнің әзірлігі талпқа сай болмай, көрнекі құралдары жеткіліксіз болса, оқушылардың келісімі бойынша әңгімені басқа күнге белгілеуіне болады.

Екінші бір мысал: мұғалім «Қазақ бейнелеу өнерінің кейбір шығармаларымен таныстыру» тақырыбы бойынша жоспарланған мәліметтердің ішінде оқушылар қызығушылық танытқан Е.Төлепбаев шығармашылығына ерекше тоқталуына байланысты кейбір белгілі суретшілер шығармашылығы туралы материалды толық игере алмай қалады. Сабақ аяғында мұғалім оқушыларға басқа да суретшілер шығармашылығын өтуге уақыттың жетпегенін айтып, сабақтан кейін басқа сабаққа кедергі келтірмейтін уақытта әңгімені жалғастыратынын хабарлап, сынып жетекшісінің келісімімен уақытын белгілейді.

Әңгіме тек жоғарыда көрсетілген жағдайларда ғана емес, сонымен қатар мұғалімнің сыныптан тыс жұмыс жоспарына байланысты да өткізіледі. Сыныптан тыс ұйымдастырылатын бейнелеу өнеріне байланысты әңгіме әдістемесі оқушылардың әңгімеге белсенділік танытып қатысуына негізделеді. Ол - әңгімедегі проблемалар бойынша сұрақтар, оқушылар пікірлері, болжамдары, дәлелдері.

Сыныптан тыс өткізілетін әңгімеге мына талаптарға сай болуы тиіс:


  • оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкестілігі;

  • білімдік, тәрбиелік, дамытушылық мазмұндылығы;

  • оқу бағдарламасына, жекелеген пәндерге байланысмтылығы;

  • дүниетанымдық мазмұндылығы.

Сыныптан тыс жұмыстың тағы бір түрі –оқушлардың үиінде өздік суретсалу жұмысы бол жұмысқа оқушы өз қалаумен ерікті түрде қатысады онда оқушы бинелеу өнері пәнәң мұғалімінең жоспар боиынша тапсырма алып ол тапсырманы белгеленген уақыт ішінде бетімен үиде орындаиды

Ол тапсырмалар бинелеу өнерінің кез келген түлерімен жаныларына баиланысты болуы мүмкін

Мұғалім сыныптан тыс жұмыстың мұндаи түріне қатысатын Санын анықтап жұмысты жоспалаиды. әрине бол жоспар оқу тәрбие барысындағы дидатикалық принсптерге саи болуы тиіс оқушылардың үиде орындаған өзімдік текселіп жетістерімен кемшіліктері емепке алынып нұсқаулар беледі. Бұл жұмыстарда оқушының шығармашылғ алға қоилады сонымен қатар бұл жұмыста сандік қол өнер кестелеу, ою өрнек құрастыру әр түлі оиыншықтар жасау сәндік құрастыру жұмыстарын да жоспарлауға болады

Көрме оқу тәрбие жоспары боиынша әр тоқсаның немесе жарты жылдықтың аяғында ұиымдастылады көрмеге оқушылардың таңдамалары жұмыстары ұқыпты безеділіп қоиылады ол сынып бөлмесіне немесе мектеп ішіне көпке көрінетін жерге ілінеді . көрме ілінген қабырға өте ашық түсті болмауын және әр жұмыс бір біріне өте жақын орнаспауын ескерген жөн көрме оқушылардың бинелеу өнеріне қызығушылғын арттырып жауап келшілігін ынтасын күшеитеді. Сыныптан тыс жұмыс жүргізу барысында әңгімелесу репродукциялар ,діапозитив және диаьфилімдер арқылы дәріс беру сурет және кескіндеме бейнелеу өнері үйірмесін ұйымдастыру мұражайларға сурет шеберханасын және көрме залдарда экскурсия жасау әр түрлі көрмелер байланыстты сынып бөлмелерін безендіру факультатив тік сабақтар өткізу сияқты шараларды қарастыруға болады

Сыныптан тыс жұмыстардың түрлерінде бейнелеу өнері ережелермен заңдылықтарын сақтай отырып оқушылардың қызығушылығын белсенділігін шығармашылықта талпыныстарын арттыру мақсат етіп қойылады

Сыныптан тыс жұмыстарды да педагогтың жетекшілік және ұйымдастырушылық міндеті сақталады мұғалім оқушының бағытының дұрыс жщүруін және жеке басының дамуын қадағалайды бейнелеу өнерінің заңдылықтарын меңгерумен қатар көркемдік білім және эстетикалық тәрбие береді аталған жұмыстар барысында алған біліктілік іскерлік дағдыларын одан әрі шыңдай түседі

Бейнелеу өнерінің сыныптан оқыту бағдарламасынан көрніс тапчан қосымша материалдармен танысып оларды технологиялармен танысады көркемдік тәрбиелік мәні шексіз ұлттық өнеріміздің қыр-сырымен одан әрі танысып этномәдени танымдармен молайтады

Қашанда бадланың сабақтавн бос уақыттағы іс-әрекеті элеуметік ортасы жеке басының мәселелері тек ата-ананы ойландырып қоймай сонымен қатар бұл мәселе мектептің оқу-тәрблие ісіндегі басты Назар болатындығы белгілі ждасөспірім мектеб қабырғасында болсын немесе одан тыс уапқытта болсын өзін қоршаған ортадағы болып жатқан құбылыстар іс-әрекетерді талдғамсыз қабылдауы мүмкін өйткені өмірде педагогикалық дәлелденгендей жеке тұлға тәрбиесіне әлеуметтік ортаның әсері зор.

Сондықтан да сыныптан тыс жұмыстар арқылы оқушылардың сабақтан бос уақытын үнемді пайдалы ұйымдастыруына жадай жасауға болады

Бейнелеу өнері пәнің мұғалімі сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыруда ата-ана ,сынып жетекшісімен пікірлесіп сон дай –ақ оқушылардың қандай бейнелеу өнері мәселелері тақырыптары түрлері жөнінде белгілері келетіндіктен ескеріп жоспарлағаны жөн .Яғни сыныптан тыс жұмыстты жоспарлауда оқушылардың еріктілігі ,қызығушылығы ,бейімділігі ескерілуі тиіс

Сыныптан тыс жұмыстарға жетекшілік ету үшін алдын ала іс-шаралардың жоспарын тақырыптарын белгілеп құрып алу қажет

Сыныптан тыс жұмыстардың кең тараған түрі үйірме жұмыстары олар бенелеу өнерінің түрлеріне қатысты сурет және кескіндеме ,саз балшықтан сомдау сәндік қолданбалы өнер безендіру жұмысы ліногравюра кераміка мозаїка т.б.

Мұғалімнің мінднті үйірме жұмыстарын көп оқушыларды тарту және жұмысты ұйымдастыра білу болып табылады .Үйірме мүшелері білім және іскерлік дағдыларын қабырға газеттерін безендіруде мектептегі театырлық қойылымдарды және сынып бөлмелерін безендіруде т.б пәндерден көрнекі құралдар жасауда қолданылады Көрме оқу тәрбие жоспары боиынша әр тоқсаның немесе жарты жылдықтың аяғында ұиымдастылады көрмеге оқушылардың таңдамалары жұмыстары ұқыпты безеділіп қоиылады ол сынып бөлмесіне немесе мектеп ішіне көпке көрінетін жерге ілінеді . көрме ілінген қабырға өте ашық түсті болмауын және әр жұмыс бір біріне өте жақын орнаспауын ескерген жөн көрме оқушылардың бинелеу өнеріне қызығушылғын арттырып жауап келшілігін ынтасын күшеитеді.



: CDO -> 2013-2014
2013-2014 -> Лекция: 30 сағат лбс: 15 сағат С¤Ж: 45 сағат обс¤Ж: 45 сағат Барлық сағат саны: 135 сағ
2013-2014 -> Лабораториялық сабақтардың әдістемелік нұсқауы Пән: Омыртқалылар зоологиясы
2013-2014 -> Лекция: 30 сағат Практикалық: Лаборатория: 15 сағат обсөЖ: 45 СӨЖ: 45 Барлық сағат саны: 135 сағат
2013-2014 -> Курс жұмысын орындауға арналған әдістемелік нұСҚАУ
2013-2014 -> Лабораториялық сабақтардың Әдістемелік нұСҚауы пән Компьютерлік желілер Мамандық
2013-2014 -> Лекция Тақырыбы: Алфавиттер, тізбектер және тілдер
2013-2014 -> Бағдарламасы Жетісай 20 ж мемлекеттік емтихан бағдарламасы құрастырған: Р. А. Кошкаров Кафедра мєжілісінде қаралған
2013-2014 -> Лекция:: 15 Семинар: 13 СӨЖ: 62 Барлық сағат саны: 90 Аралыќ баќылау (АБ)- 60балл
2013-2014 -> Лекция: 30 сағат Лаборатория: 30 сағат обсөЖ: 60 сағат Барлық сағат саны: 180 сағат


1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   24


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет