Лекция: 30 сағат Семинар: 15 сағат СӨЖ: 45 сағат обсөЖ: 45 сағат Барлық сағат саны 135 сағат



жүктеу 2.88 Mb.
бет4/19
Дата28.04.2016
өлшемі2.88 Mb.
түріЛекция
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19
: CDO -> Sillabus -> Bio
Bio -> Пәнінен Оқу әдістемелік кешен
Bio -> «биология» кафедрасы
Bio -> Лекция 30 сағат Практикалық (семинар) сабақтар 15 сағат Барлық сағат саны 135 сағат СӨЖ 45 сағат
Bio -> I.«Омыртқасыздар зоологиясы» пәні бойынша
Bio -> Оқу-әдістемелік кешен
Bio -> Лекциялар конспектісі Құрастырған б.ғ. к доцент С. Е. Келдібеков Жетісай-2006ж. Кіріспе Курстың мақсаты
Bio -> «Жаратылыстану» факультеті «Биология» кафедрасы. Оқу әдістемелік кешен
Bio -> «Тұрмыстық химия» пәні бойынша
Bio -> Сабақтың тақырыбы: Геоботаникалық негізгі ғылыми мектептер. Жоспары: Фитоценоз. Биоценоз Биогеоценоз
Bio -> «Химия-биология» факультеті «Биология» кафедрасы. Оқу әдістемелік кешен

Тақырыбы: Ғылыми педагогикалық зерттеу.



Жоспары:

1.Ғылыми процесс жүйесі.

2.Ғылыми қызметтің ерекшеліктері.
Қолданылатын әдебиеттер тізімі.

Негізгі:

1.Пошаев Д.Қ. Ғылыми – педагогикалық зерттеу негіздері Шымкент, 2003.

2.Асқаров Е., Балапанов Е., Қойшыбаев Б. Ғылыми зерттеулердің негіздері.Оқу-әдістемелік құрал. А., 2004.

3.Введение в научные исследование (Под. Ред. В.И.Журавлева).М,1998.

4.Герасимов И.Г. Структура научного исследование.- М,1995.

5.С.Мақпырұлы. Курстық және дипломдық жұмыстар. Қазақстан жоғары мектебі. 2005.№4.

6.Загвянский В.И. Учитель как исследователь.- М,1980.

7.Квиткина Л.Г.Научное творчество студентов.-М,1980

8.Е.С.Асқаров,Е.А.Қойшыбаева. Ғылыми зерттеулердің негіздері.А,2004.

9.Соколов В.Н. Педагогическая эвристика. М., 1995. С.110-206.

10.Эвристика. Разработано О.Е.Столяровой.

Қосымша:

1.Роках А.Г. Логика и эвристика научно-технических решений. Саратов, 1991, С.39-87.

2.Гурова Л.Л. Психологический анализ решений задач. Воронеж, 1976.С.32-52, 898-177, 236-304.

3.Шумилин А.Т. Проблемы теорий творчества. М., 1989. С.13-32,54-71.

4.Пушкин В.Н. Эвристика-наука о творческом мышлении. М., 1967.

5.Серебрянников О.Ф. Эвристические принципы и логические исчисления. М., 1970.

6. Альтшуллер Г.С. Найти идею. Введение в теорию решения и:изобретательских задач. 2 изд. -Новосибирск: Наука. 1991, 224 с.
Лекция мәтіні :
1.И.Л.Павлов... “Оқыту, зерттеу, бақылау, тырысу, қалмау, жоғары әрекеттер, мұражайлық факторларға заңды іздеп табындыру, оларды бақылау”.

Ғылыми қызметте кіріскенде түсінік бойынша, олардың әрекеттерінің практикалық білім жұмыстарын (оқытушылар, әдістер, психологтар,т.б.)және мақсаты білімді маңызын ажырату. Егер де практикалық жұмысқа бұл беретін жоғары білімді және оқушыларды тәрбиелеу,сондай-ақ басқа да зерттеулер:

Жаңа ғылыми білім алу, түсіндіру, неге әртүрлі жағдайда болатын жақсы немесе жаман қорытындысы, және қандай жағдайда қорытынды жақсы немесе жаман болады.

Оқытушыға, әдіскерге, директорға білім ордасы өзінің жұмысына бір уақытта оқытады және әр жақтағы тәрбиенің ғылыми процесі,қандай да бір жақсы әрекеттерде оларға бермей, бірден қызмет ету, еңбек ғылымында керекті бөлімін күшейту, қызықтыру ,ереже бойынша тереңдетілген қандай да бір жағдайда, тәрбиелік оқу процесс аспектісі, мысалы, оқушылардың өзін бақылауы немесе мәдениеттілігі,т.б.

Осы үлгімен әр түрлі практикада және қызмет ету, зерттеу жұмыстарын педагогикалық былай жоспарлауға болады.


Практикада қызмет ету айырмашылығы және ғылыми педагогикалық әрекеттер:


Педагогикалық-іс-тәжірибе.

Ғылыми-педагогикалық зерттеу.

Мұғалімдердің, тәрбиешілердің, мектеп психологтардың білімді сөз қозғап айтуы т.б.
Оқушыларды тәрбие, педагогикалық жобалар бойынша бақылау.

Мақсат бойынша адам білімді болу.

Білім мен тәрбиенің методта даму.

Жалпы қорытынды жоспарлау конспект бойынша өтетін сабақтар жәіне әр түрлі мерекелер(сабан, ашық тәрбие сабан т.б.)



Педагог-қызметіне байланысты білімдер, ойлар.
Үйрету процестерге педагогикалық факторлар, дамулар, пайда болуын бақылау.

Мақсат бойынша жаңа ғылыми педагогикалық бөлімі.

Жалпы қорытынды жоспарлау түрі үлгі бойынша және мақала ғылыми есеп, доклад, бап, монография оқу құралдары т.б.

2.Ғылыми қызметтің ерекшеліктері.

Сөз еткен кезде оларды міндетті түрде біліп ерекше ғылыми қызметін ұйымдастыру.Оларды жалпы көптеген мәні бар және айырмашылықтары бар ерекше қабілетті ғылыми жұмыс.

Негізгі байланыс және ғылыми жұмыстардың мақсаттары. Ғылымда және басқа да мамандықтарда, табиғи еңбектерде көрінеді.

Ғалым жалпы ғылыммен айналыспайды, жаңа да педагогикалық “жалпы” ғылыммен айналыспайды, ол нақты пән жүргізілетін жұмыстарға толықтыру керек, нақты мақсатын қою және биіктерге жету.

Сонымен ғылыми жұмыстар “кеңиді”, кейін қорытынды шешімдер болмайды. Ол енді жаңадан басталатын жұмыстарға күрт әсерін тигізу мүмкін, кейбірін алдын-ала ескеру қажет.

1.Ең негізгісі сапалы ғылыми жұмыстарға, соның ішіндегі ерекше жұмыстарға тоқталу керек, қалғаны “жәй бір-бірімен байланысатын”, “жәй құбылыстар”, бүгінгі әдебиеттерге жазылған.

2.Ескертеміз, жұмысқа кірісу үшін, міндетті түрде бәрін білу керек, не істелген алдыңғы жұмыстарда және әдеби ғылыми жұмыстарда.

3.Ғылымды білу керек: ғылыми терминология және қатал жүргізу өзінің түсіну аппаратың.Біз осы туралы айтсақ мысалы,

оқуда тәрбиеде,ата-аналар жиналысында, барлық көпшілік осы терминді түсінеді.

Біз осы ғылым туралы айтсақ, ғылыми тіл де түсінік, міндетті түрде сұрақтар туады: “Қандай түсінікте оқу түсінуге қолданады,тәрбие дамиды”?

Сондай-ақ ғылыми педагогикалық әдебиетте, кітаптарда, мысалы: “оқу” түсінуге минимум бойынша “тәрбие”-бойынша даму нақты жағдайда қызмет міндетті түрде сұраққа жауап беруі қажет.

Қандай түсінікте қолданады осы және басқа да түсініктер?

Осы проблемамен мектепте М.И.Махмудов, И.Я.Лернер, Т.В.Кудрявцев айналысады.

Әр қайсысы ғылыми сала өзінің жеке түсінің аппаратын қолданады.Сонымен, енді қолданатын ғылыми қызмет мысалы: “даму ”термині бойыншаЛ.И.Махмудовтың пікірінше,оқу термині.

Т.В.Кудрявцевтың ойынша, толық ғылыми түсінік болады, жаңа ешқандай ғылыми білім санамен қызмет болу мүмкін емес, сондай-ақ, айтпасақта, жазбасақта, ол білім мектептерден басталады.

Ғылыми жұмыстардың қорытындысы, кез-келген ғылыми жұмыстардың шешімі жазбаша түрде –есеп бойынша, доклад, реферат, бап, кітап, және т.б.

Ол талап етеді екі негізгі орын: Біріншіден, жазбаша түрде өзінің ойын, пікірін және қорытындысын қатал ғылыми тіл де. Ауызша түрде ол қолданылмайды

Екіншіден, әр түрлі ғылыми жұмыстардың мақсаты-адамдарға жаңа білім беру және жеткізу.

Онда ол ғылым ойында қалса, ол білім жоғалады.Әр бір ғылым күнделікті дамиды және өзінің жұмыстарын жүргізеді.



Лекция №3
Тақырыбы: Ғылыми-педагогикалық зерттеу және оның әдіснамалық принциптері.
Жоспары:
1.Ғылыми педагогикалық әдіснамасы.

2.Әдіснамалық білімнің деңгейлері: философиялық, жалпы ғылыми, нақты ғылыми, технологиялық мұғалімнің әдіснамалық негізі.


Қолданылатын әдебиеттер тізімі.

Негізгі:

1.Пошаев Д.Қ. Ғылыми – педагогикалық зерттеу негіздері Шымкент, 2003.

2.Асқаров Е., Балапанов Е., Қойшыбаев Б. Ғылыми зерттеулердің негіздері.Оқу-әдістемелік құрал. А., 2004.

3.Введение в научные исследование (Под. Ред. В.И.Журавлева).М,1998.

4.Герасимов И.Г. Структура научного исследование.- М,1995.

5.С.Мақпырұлы. Курстық және дипломдық жұмыстар. Қазақстан жоғары мектебі. 2005.№4.

6.Загвянский В.И. Учитель как исследователь.- М,1980.

7.Квиткина Л.Г.Научное творчество студентов.-М,1980

8.Е.С.Асқаров,Е.А.Қойшыбаева. Ғылыми зерттеулердің негіздері.А,2004.

9.Соколов В.Н. Педагогическая эвристика. М., 1995. С.110-206.

10.Эвристика. Разработано О.Е.Столяровой.
Қосымша:

1.Роках А.Г. Логика и эвристика научно-технических решений. Саратов, 1991, С.39-87.

2.Гурова Л.Л. Психологический анализ решений задач. Воронеж, 1976.С.32-52, 898-177, 236-304.

3.Шумилин А.Т. Проблемы теорий творчества. М., 1989. С.13-32,54-71.

4.Пушкин В.Н. Эвристика-наука о творческом мышлении. М., 1967.

5.Серебрянников О.Ф. Эвристические принципы и логические исчисления. М., 1970.

6. Альтшуллер Г.С. Найти идею. Введение в теорию решения и:изобретательских задач. 2 изд. -Новосибирск: Наука. 1991, 224 с.
Лекция мәтіні :
1.“Методология” грек тілінен аударғанда “әдіс туралы ғылым” деген мағынаны білдіреді. “Метод” - “әдіс” термині тікелей нақты бір нәрсеге деген жол ретінде анықталды, яғни методология мағынасы жағынан бір нәрсені тану туралы ғылым болады. Сондықтан методология- зеттеу процесі туралы ілім ретінде де түсіндіріледі. Бұл ілім жалпы методология, ғылыми ұғымның, теориялық негізі, ретінде дамуы мүмкін.Сонда бұл нақтылы философиялық жүйемен байланысты. Ғылыми методологияны жетілдірудің бастамасын және негізін Гегель салды, ол өз назарын бірінші болып философиялық әдістің ерекшелік сипатына, оның нақтылы ғылымдар әдістерінен айырмашылығына және методологияның олармен үйлесімсіздігі назар аударды. Гегель әдіс дегеніміз мазмұнның қозғалысы, құбылыстың мәнін ашып көрсету және оның мазмұнынан тыс жасалмайтындығын баса көрсетті.

Материалистік диалектика обьективті шындықты тану әдістері негізінде табиғат, қоғам және адам ойлаудың заңдары жатқанын негізге алады.Таным әдісі табиғат пен қоғамның обьективті заңдарын көрсеткенде ғана ғылыми бола алады. Сондықтан ғылыми танымның принциптері, оның категориялыры мен ұғымдары адамның ақылымен жасалған кездейсоқ ережелерінің қосындысы емес, ол табиғат, адам және қоғам заңдылықтарының бейнесі болып табылады.

Ғылыми білімнің жалпы моделі философиялық алғы шарттар негізінде жасалады, ал ол теориялық негізгі салалармен байланысты- табиғат, қоғам және ойлау ғалымдарына қатысты үшбұрыш.

Педагогикалық методологияның мәні әртүрлі түсіндіріледі: әдіс туралы ғылым, философиялық қағидаларды тікелей ғылыми зерттеулерде қолдану ретінде; арнайлы зерттеу әдістерін жасауға арналған ғылыми пән ретінде.Бұл айтылған үш көзқарас педагогика методологиясының шекарасын мөлшерсіз кеңейтеді немесе тартылады. Қазіргі педагогика методологиясының пәні болып педагогикалық құбылыстармен оның нәтижесі-педагогикалық білімдер жүйесін зерттеу процесі екендігі анықталған.

Педагогика жеткілікті дәрежеде оның методологиялық қызметін атқаратын методологиялық және жалпы теориялық білімдер шекарасы айқындалуда. Методологиялық білімдер жүйесіне: педагогика пәні, педагогиканың категориялары, педагогиканың ғылыми білімдер жүйесіндегі ролі, педагогиканың басқа ғылымдармен өзара байланыстығы, педагогика ғылымдарының жүйесі: педагогикалық пәндердің жалпы және ерекшелік міндеттері, педагогиканың анықтамалығы-терминдік жүйесі жатады.

Әрине, қазіргі педагогиканың кең көлемдегі сұрақтары пәнаралық және ғылым аралық байланыстарын диференцияландыру мен интеграцияландыру негізінде педагог- зерттеушілер мен практиканттардаң зерттеу процесін ұйымдастырудағы дайындығына байланысты тиімді жасалуы мүмкін.

2.Қандай да салада болмасын ғылыми таным, таным субъектісі (зерттеуші) зерттеу процесінің барлық элементтерін білуін талап етеді:

-тақырыпты үйлестіре (дифференцировать) және оның көкейтестілігін дәлелдей білді;

-ғылымдағы тақырыптың зерттелу жағдайын және пайда болған қайшылықтарын анықтай білуде оларды тәжірибеде піскен сұрақтардың,жасалған теориялардың (разработкалардың сәйкес келмеуі);

-зерттеу нысанасын талдамалардың, үйлестіре білді(яғни жауап іздейтін, сұрақ);

-мақсат(қандай нәтиже алуға болатындығын)нысана және зерттеу пәнін анықтай алады.

Ғылыми зерттеуге тән нәрсе, сол проблемада үйлестірілген сұрақ және болжамды белгілі бір жобаланған жауап ретінде, үлгі түрінде көрсетілді. Осыдан зерттеудің міндеттердің шығады; зерттеу пәнінің теориясын негіздеу және зерттеудің теориялық моделін жасау, эмпирикалық практиканы зерттеу әркетттерімен және педагогикалық шындықты қайта қарау.

Қойылған міндеттерді шешу зерттеушінің соған сай ғылыми әдістерді қолдануын талап етеді. Теориялық және теориялық қолданбалы міндеттерді шешу үшін – теориялық деңгейдегі әдістер қолданады. Теориялық қолданбалы және қолданбалы сипаттағы міндеттерді шешу үшін: бақылау, әңгімелесу, анкеталық педагогикалық құжаттарды оқып танысу, эксперимент қолданады.

Ғылыми зерттеулердіңі басты белгісі қолданатын терминдердің біртектілігі болып табылады,себебі басынан бастап,басты ұғымға қандай мағына мән беретіндігі,не туралы екендігі айқын болуы керек.

Бір терминді сөзді бірнеше мағынады қолдануға болмайды. Бұның маңыздылығы сонда, зерттеу пәніне ұғымдық сипаттама беру зерттейтін құбылыстың мәнін мазмұнды ашып көрсетудің кепілі болады, оның теориялық моделін жасауға негіз болады. Соңғысы арқылы зерттеу құбылыстарның нақтылы педагогикалық шындықтағы жағдайын және практикалық іс-әрекеттер үшін берілетін нұсқаулардың тиімділігі бағаланады, олар болашақ педагогикалық іс-әрекеттер жобасына салынып, практика үшін қажетті әдістемелік материалдар мен нұсқаулар макеті ретінде болады.

Лекция №4
Тақырыбы: Педагогикалық зерттеудің ғылыми түсініктемелік аппараты және логикалық құрылымы.
Жоспары:
1.Ғылыми –педагогикалық зерттеу жұмысын ұйымдастыру.

2.Тақырып және оны зерттеу.

3.Гипотеза,жалпы талап ету.
Қолданылатын әдебиеттер тізімі.

Негізгі:

1.Пошаев Д.Қ. Ғылыми – педагогикалық зерттеу негіздері Шымкент, 2003.

2.Асқаров Е., Балапанов Е., Қойшыбаев Б. Ғылыми зерттеулердің негіздері.Оқу-әдістемелік құрал. А., 2004.

3.Введение в научные исследование (Под. Ред. В.И.Журавлева).М,1998.

4.Герасимов И.Г. Структура научного исследование.- М,1995.

5.С.Мақпырұлы. Курстық және дипломдық жұмыстар. Қазақстан жоғары мектебі. 2005.№4.

6.Загвянский В.И. Учитель как исследователь.- М,1980.

7.Квиткина Л.Г.Научное творчество студентов.-М,1980

8.Е.С.Асқаров,Е.А.Қойшыбаева. Ғылыми зерттеулердің негіздері.А,2004.

9.Соколов В.Н. Педагогическая эвристика. М., 1995. С.110-206.

10.Эвристика. Разработано О.Е.Столяровой.

Қосымша:

1.Роках А.Г. Логика и эвристика научно-технических решений. Саратов, 1991, С.39-87.

2.Гурова Л.Л. Психологический анализ решений задач. Воронеж, 1976.С.32-52, 898-177, 236-304.

3.Шумилин А.Т. Проблемы теорий творчества. М., 1989. С.13-32,54-71.

4.Пушкин В.Н. Эвристика-наука о творческом мышлении. М., 1967.

5.Серебрянников О.Ф. Эвристические принципы и логические исчисления. М., 1970.


Лекция мәтіні :
1.Бұл бөлімде негізгі бөлімде қаралады-жеке ғылыми жұмыстардың жеке жүргізілуіне, негізінде бір адаммен, кішкене топпен зерттеу.Олар ішінде нормадағы қатарларда көрсетілмеген және сондықтан міндетті түрде емес, бірақ бұл ереже, ондаған жылдардың созылуына байланысты мыңдаған ғалымдардың тәжірибесінде және олардың әр бір зерттеулерінің сақталуы көптеген адасуларына және қателер жіберулеріне байланысты қысқаша жолымен жақсы қорытындыға келеді.

Ғылыми жұмысты талдаған да, белгілі бір жағдайда ғылыми жұмысты талқылағанда, жұмыстарды толығымен, жақсы жағдайда жаңалау. Бұндай жағдайда да бізе белгілі ғылыми жұмыстың жоғары дәрежеде, жаңалық енгізілуі эвристикалық бағалануда ішке істердің келісімі керек.

Ғылыми-педагогикалық зерттеу жұмыстарын ойластыру-бұл еш ережесін жүйелеу қабілеті және олардың шешу міндеттері. Ойлау жұмыстары-ең бірінші міндеті.

Ойлаудың ең бастысы-зерттеуші немесе анықтау керек, қандай қабілетпен алға ұмтылу, қабілетін қалау қорытындылау керек, қандай дәежеде жету керек, ғылыми білімді қандай жағдайда жүргізу керек.Өз - өзіне “Мен не алуым керек” деп талап қою керек. Сондықтан жұмысын ең соңғы қорытындысын, көрсете білу керек, жинақтау құқығын өзгерту тиіс, қысқаша жолмен мәселелерді шешуін анықтау керек.

Анық түсінікпен ойлау қабілетін анықтау жолдарымен оны іске асару, жойылып кетпеуіне жол бермей, терең зерттеулерді жобалау.

Ойластыру зерттеулерін қандай жолдары бар?


2.Тақырып және оны зерттеу.

Бұл тақырыптың,өзі көздеген мақсатына жету және зерттеу жұмыстарын нысанаға алу. Мысалы: Студенттердің этикалық қабілеттерін қалыптастыру-соның ішінде болашақ педагогтарды”-мұғалімдердіңзерттелінбеген жағы, қабілеттерінің жоқтығына дамымағанына байланысты-жаңа этикалық жолдарын ашу.

Шындығында келгенде студент тақырыптың актуальдық зерттеу жұмыстарын мынадай жағдайда көрсету керек: “Жұмысты алға қою мақсаты бойынша...ақырына дейін қанағаттандырарсыздық”, “жұмыстардың ең керекті мәселесін шешпеу”....Ғылымда жетерлік жағдайда емес екендігі әле ашылмаған, хабарланбаған, әлі жарыққа шығарылмаған жұмыс т.б. Бұл жерде түсіндірілмеген, әлі де істелу керек пе, оған мұқтаждық бар ма? мысалы: мынадай тақырып алсақ “Тез оқу жүйесін қалыптастыру (қайда бір тақырыпты шет тіл де, алайық азербайджан тілінде) литва мектебінде”-бұл жерде әр бір адамның қызығушылығы қаралмайды, және зеттеу қоғамда толығымен зерттеу, тіпті белгілі бір шартты жағдайларда талап етілуі мүмкін.

Актуальдық тақырыптың негізі.

-практика жүзінде сұрақтарды және тақырыпты жеке дәлелдеп түсіндіру.

-берілген зерттеу жұмыстарын әрқайсысына талдау жүргізу, авторлық өзінің орындау және басқа ғылымдармен жұмыс атқару міндетті: мынадай дәлелдермен-осылардың ішінде тағы дәлелдермен жалғастырамыз.

-шығу себептері, қандайда бір қорытындының пайда болуы. Мысалы, оқушыларды интелектуалдық жағдайда компьютерлі үйретуге дамыту дәрежесіне жеткізу. Міне осы жерден актуальдық тақырып шығады;

-практикалық даму тенденциясын талдау,және оның керектігіне мұқтаждығы.

-даму жолдарының талап ету негізгі, практикада және теорияда қолдану.

Барлық анықтау жолдарын бір жақтылықпен шектеу. Мысалы, егер практикалық жолдарымен талап етпесек, берілген сұрақтар тек теориялық жолдарымен шешу мүмкін емес. Актуальдық ең жақсысы төрт бағытпен мынадай жағдайда дәлелдеуі.

1.Біріншіден, зерттеу жұмыстары түсіндіріледі көптеген адамдардаң талап етілуі;

2.Екіншіден, қоғамда осындай талап етілу бар ма?

3.Үшіншіден, практикалық жағдайда қаралама?

Егер талап етілсе мәселе неде ондай жағдайда түсіндіріліу қажет, берілген кең көлемде практикалық сұрақтар қанағаттандырарлық жағдайда шешіледі;

Төртіншіден,теориялық жағдайда бұл жұмыстардың мәселе шамамен түсіндіріледі.

Мысал есебінде қарасақ актуальдық тақырыптың негізін теориялық дамытуда талап ету негізін ,қалай жүзеге асыру керек. Қандай жолдары бар? Былай:

1) Әдебиет негізін зерттей отырып жіберген кемшіліктерін орындау жолдарын байқау.

2) Зерттеу жұмыстарын қажеттілігін өткізу туралы қорытындылап, оны анықтап , зерттеп жұмыстың бір бөлігін жүзеге асыру керек.

3) Қандай теориялық тұрғыда осы уақытқа дейін берілген мәселенің шешімін қарау. Мысалы: Жоғары мектепте жобалау процесін үйретуді сұрау. Бұл жерде көптеген әр түрлі мәселелер: орта мектептерге дидактикалық жағдайда ауыстыру (үйренушілерге), жоғары мектептердегі үйренушілерге дидактикалық жұмыс істеулеріне болады. Айырмашылығы оқушылардың әртүрлі жағдайларына байланысты үйренуші мен үйретушілердің айырмашылығы.

Педагогикалық ойлау қабілеттерін жоғары дәрежеде зерттеу қажет:

-көрнекілік жоғары дәрежеде болуы;

-практикадан дайын идеяларды білу(мысалы, педагогика бойынша әрбір адамның идеясымен жеке жұмыс істерін, шындықты жүзеге асыру, үйрету жобасын жүзеге асыру, бос сияқты, бірақ бұл идеяларды қосымша жұмыс істеу шешу жоқ);

-теориялық көрсеткіш зерттелінген теориялық мінездеме ғылыми жұмыстардың жүзеге асыру (принциптері, заң жүзінде, іске асыру ,түсініктемелер т. б.);

-жоғары көрсеткіш-практикалық ғылыми зерттеу жұмыстардың қорытындысын жүзеге асыру (методикалық жұмысты қолдау, білім беру технологиясын іске асыру);

-қолдану көрсеткіші зерттеу ғылыми зерттеу методикасының іске асыру, диагностикалық жұмыстарды өзгертуде ұйымдастыру.

-педагогикалық ғылымды дамыту тенденциясының ойлауын бейнелеу: жинақтау өлшеп (қанша білім, түсінік, уақыттар талап ету керек) сапалы өзгерістерге;

-негізгі педагогикалық ғылымның өсуіне, алғаш білімдерге, басқа ғылыми зерттеулерге байланысты

-тереңдетілген ғылыми жұмыстардың тақырыптарын принцип бойынша қысқарту;

-тереңдетіліп білім беру негізін қарама-қарсы жағымен салыстыру;

-педагогикалық процесте ішкі істермен байланыстару, ішкі шарттарды психикалық тұрғыда зерттеу;

-тарихи-анықтауларда талдау тенденциясы-білім беру жұмыстарын реттеу, ойлау қабілетін арттыру- аяқталған жұмыстардың идеясы.

Гельвецидің ғылыми зерттеу жұмыстарының ең бастысы іске асуы- бұл концепцалдық идея “Идеясыз ақыл жоқ” ,керісінше” “Идеясыз ғылыми зерттеу жоқ”.

Анықтау мақсатының идеясы, мүмкіншілігі: үйрету процесінің құрылысын әбден анықтап зерттеп оны қолдау оқу жұмыстарында зерттеулерде қолдану студенттермен немесе сол мақсатпен жаңа лекция сабақтарын жоспарлау.

Жаңа жұмыстарды идеясын бақылау:

Мысалы:зерттеу жұмыстарын педагогикалық шешімдерін бір жүйеге келтіріп,немесе педагогикаға әр түрлі мүмкіншіліктерді пайдалану.

Сонымен актуальдық тақырыптарда ойлау тұрғыда негіздеу, әртүрлі ғылыми концепцияда мысалдармен жобалау және негіздеу (писхологиялық тұрғыда, социологиялық үйрету методикасында немесе тәрбие дидактикалар), педагогикалық ғылыми зерттеу жұмыстарының өсу тенденциясының енгізін анықтау, қажет сұрақтарды арада талқылау, зерттеу жұмыстарын жеткізу

Зерттеу пәні- негізгі ойлау жүйесі болып табылады. Осы жұмыстарды пайдалану кезінде жақсы нәтиже беру қажет.

Ғылыми зерттеу жұмыстарын түсіну бөліміне шындық жағдайда түсіну, алған ғылыми білімдерді ой арқылы қабылдау.

Ең негізгі пәні түрінде ғылыми жобаларда осындай бағытпен бағдарлау, бүтін жобаларды таңдап көмектесу.

Негізгі әр проблемада арасындағы қарам-қайшылық арасында, не бір адамға қажет, “Осындай жағдайда мақсаттардың ортасында ,қиыншылықтар болу мүмкін. Ол шешілмейтін сұрақтар болып қалады”.

Қиындық- ол өзіндік жағдайда байланысты жалпы ұғымдармен ойлармен, жалпы ішкі системалық ұсыныстар методологиялық, тақырыптық, педагогикалық т.б. қиындықтардан әр түрлі күрделі қиыншылықтар туады.

Сонымен, жалпы жұмыс екіге бөлінеді:жалпы және гипотеза.

3.Гипотеза- ғылыми болжау, ғалым жұмысының айырлмас серігі. Нағыз ғалым өз жұмысын қиялсыз, фантазиясыз жасай алмайды. Қиялсыз, тапқырлықсыз, жаңа ой- пайым табу қабілетінсіз ғалым табысқа жетуі мүмкін емес. Жалаң граматиканы игеру, поэманы жазу мүмкін еместей, жалаң логика төзімділік пен еңбекқорсыз жаңа ой-пайым тудыра алмайды.Гипотезаны құру-ғылыми шығармашылық дамуының заңдылықты кезеңі. Гипотеза қалыптасқан теория. Ғылыми түсінік пен эксперимент арасында қарам-қайшылықтан туындайды. Бірақ қандай болмасын, ең қарапайым деген гипотезаның өзі осы уақытқа дейін жинақталағн білім негізінде құрылады.Бірақ жаңа гипотеза бұрыңғы білімге толық сәйкес келмейді, кейбір қағмдаларды ескеріп, өз күшін жояды да, орны заманға сай жаңа ой-пайымдарымен байытылды. Ғылым даму заңды құбылыс, оқтын-оқтын бұрыңғы теориялық ұғымдарды байта қарап, жаңа идея мен қағидалармен толықтырылады.

Лекция №5
Тақырыбы: Эмпирикалық зерттеу әдісі
Жоспары:
1.Байқаудың түрлері, оларды ұйымдастыру және жүргізу.

2.Зерттеу міндеттерін шешуде байқау нәтижелерін пайдалану.

3.Сұрау әдістері: әңгіме, анкеталау, интервью, ғылыми-педагогикалық зерттеу, олардың мақсаты мен қызметі.
Қолданылатын әдебиеттер тізімі.

Негізгі:

1.Пошаев Д.Қ. Ғылыми – педагогикалық зерттеу негіздері Шымкент, 2003.

2.Асқаров Е., Балапанов Е., Қойшыбаев Б. Ғылыми зерттеулердің негіздері.Оқу-әдістемелік құрал. А., 2004.

3.Введение в научные исследование (Под. Ред. В.И.Журавлева).М,1998.

4.Герасимов И.Г. Структура научного исследование.- М,1995.

5.С.Мақпырұлы. Курстық және дипломдық жұмыстар. Қазақстан жоғары мектебі. 2005.№4.

6.Загвянский В.И. Учитель как исследователь.- М,1980.

7.Квиткина Л.Г.Научное творчество студентов.-М,1980

8.Е.С.Асқаров,Е.А.Қойшыбаева. Ғылыми зерттеулердің негіздері.А,2004.

9.Соколов В.Н. Педагогическая эвристика. М., 1995. С.110-206.

10.Эвристика. Разработано О.Е.Столяровой.

Қосымша:

1.Роках А.Г. Логика и эвристика научно-технических решений. Саратов, 1991, С.39-87.

2.Гурова Л.Л. Психологический анализ решений задач. Воронеж, 1976.С.32-52, 898-177, 236-304.

3.Шумилин А.Т. Проблемы теорий творчества. М., 1989. С.13-32,54-71.

4.Пушкин В.Н. Эвристика-наука о творческом мышлении. М., 1967.

5.Серебрянников О.Ф. Эвристические принципы и логические исчисления. М., 1970.


Лекция мәтіні:
1.Көзқарас.Нақты қорытынды әдіс әр қашанда сезім мүшелері арқылы қабылдайды-немесе басқа да мүшелер арқылы.Ұйымдастыру көзқарасы міндетті түрде ажырату ол жобаларды, мақсатты бағдарлама түзілу қажет

Объект мінезі, оқушы қатысатын (мұғалім әрекеті, төмен баға, бағаны әділ қою және т.б.) педагогикалық мінезге жат дөрекі, көргенсіздігі және т.б. педагогикалық жақсы қаситеттері жоқ, түсініксіз түсіндіреді, сабағы тартымсыз, мұғалім оқушылардың көңіл-күйіне қарамайды, жалпы алғанда оқушыларға мұғалімдердің бұндай ұсыныстары ұнамайды және т. б.

2.Оқушының сабақтағы көңіл-күйі (негізі жақсы, сабырлы, ерекше, көңілсіз).

3.Кейбір оқушылар өз ойларын ашып айтады, шыдамсыздау

4.Балалардың бір-бірімен ерегісуі (жақтырмау, қатал, шыдамсыз, жан-жағына қызығады, еліктейді, мақсатына жетеді).

5.Тәрбие - балалардың жұмыс үлгісі (үндемейді, мұғалім ұрысқақ, кек сақтау, мұғалімге қарсы шығу, ешнәрсе болмағандай жүре береді, ақталуға ұмтылады, ұрысады, қол жұмсайды, кешіреді, әртүрлі әрекеттер істейді және т.б)

6.Шығыспайтын оқушылардың тілін табу.

7.Шығыспайтын жағдайлардың түрлері, осындай оқушылар қатысады.

Негізгі әдістердің міндетті көз-қарасы:

1.Нақты әдіске жету мүмкіндігі.

2.Алдын-ала жоспар бойынша жүруге міндетті.

3.Зерттеу әрекеттерінің саны нәтижелі болу керек.

4.Негізгі жағдайда оны анықтау міндеті керек,

5.Жаңалықтар, әртүрлі көзқарас жолдарымен байланыстыру және бір-бірімен тең болу керек.

6.Көзқарасты қайта-қайта тексеру керек.

7.Қате сылтау пайда болғанда оны дер кезінде тексеру міндетті.

8.Көзқарас процесіндегі факторлар қабылданады, міндетті түрде таблица арқылы анықтау қажет.

Педагогикада зерттеудің үш деңгейі бар: эмпирикалық, теориялық, әдіснамалық.

-бақылап-зерттеу - заттар мен құбылыстарды мақсатты зерттеу, мағлұматтарды іріктеп жинақтау, көзбен көргенді сезім мүшелерімен қабылдау және санада бұл ақпаратқа талдау жасау; зерттеу объектісінің сыртқы жақтары, қасиеттері мен белгілері туралы мәлімет алу. Бақылап- зерттегенде, ең алдымен, бақылаушының өзі, зерттеу объектісі, бақылап-зерттеу шарттары, сондай-ақ бақылап- зерттеу құралдары – видиоаспаптар, аспап- құралдар мен өлшеу құрал- саймандары.

-тікелей бақылап- зерттеу, мұғалім- зерттеуші оқу- тәрбие жұмысының тікелей басшысы; сонымен қатар ол тікелей куәгер бола тұра бейтарап адам; мұғалім зерттеу мүшесі ретінде зерттеушілер тобына кіргізілуі. Оның роліне байланысты эмпирикалық фактілерді жинақтаудың техникасы мен әдісі таңдалып алынады;

-жанама бақылап-зерттеу, ол тікелей бақылап-зерттеуді толықтырады және ол зерттеушімен бірге және оның бағдарламасы бойынша жұмыс істейтін өкілдер арқылы жүзеге асады.

-жасырын немесе елеусіз бақылап-зерттеу тұйық теледидар желісі және сынып бөлмелерінде телекамералары бар мектептерде жүргізіледі. Сабақты жасырын бақылап-зерттеу оқушылардың танымдық іс-әрекетінің және мұғаліммен ара қатынасы туралы мәлімет алуға мүмкіндік береді. Жасырын бақылап- зерттеу зерттеушіге құнды мәліметтер береді, егер оқушылар өздерін басқаша ұстаса. Оқушылар мен мұғалімдердің бір-бірімен оңаша кезіндегі мінез- құлқынан оларды бөтен біреулер бақылап отырған кездегі мінез-құлқынан әлдеқайда өзгеше болады.;

-үздіксіз бақылап-зерттеу оқыту процесін, екі- үш оқушыны сабақтағы, ойындағы, сыныптан тыс, мектептен тыс-оқу- тәрбие процесі физикалық қолайлы уақыттағы мінез-құлқын зерттеу үшін қолданады;

-дискретті ( үзік- үзік) бақылап-зерттеу объектіні ұзақ уақыт бақылайтын кезде қолданады. Бақылап- зерттеу ұзақ уақытқа созылуы мүмкін- жарты жыл немесе бір жыл. Бақылап- зерттеу белгілі бір уақытта үзіліп, кейін қайтадан жалғастырылады;

-монографиялық бақылап-зерттеу бір адамды немесе бір затты бақылау кезінде қолданады;

-Бір бағытты бақылап- зерттеу жалпы тұтастықпен бақылап- зерттеу мақсатына сай бір құбылысты немесе деректі бақылау кезінде қолданады.

2.Педагогикалық эксперимент танымның эмпирикалық деңгейіндегі зерттеудің негізгі әдісі болып табылады, ол құбылыстарды олардың өту барысының нақты тіркелген жағдайларында, зерттеуге бағытталған. Эксперимент жағдайларында құбылыстың күнделікті жағдайларда бақылып- зерттеуге болмайтын қасиеттерін ашуға болады.

Эксперимент ғылыми зерттеудің теориялық және эмпирикалық деңгейлері арасындағы байланыстырушы буын болып табылады.Оның мақсаты ғылыми теория мен болжамды растау немесе жоққа шығару, сондай- ақ эмпирикалық заңдылықтардың фактуалды мәніне жету мен қалыптастыру. Эксперименттің тағы бір мақсаты білімді жетілдіру, оқушыларды оқыту, тәрбиелеу және дамыту тәжірибесін жаңарту.

Эксперимент пен практикалық іс-әрекеттің басқа формалары арасындағы шектеулер әр түрлі, сондықтан эксперимент таным әдісі де, оқу- тәрбие процесін үйлестіру әдісі де бола алады.

Педагогикада эксперименттің бірнеше түрі бар: қалыпты - оқыту мен тәрбиенің күнделікті жағдайларында жүзеге асады; лабороториялық - оқушылардың белгілі бір топтарын бөлу арқылы жүзеге асады. Сондай- ақ эксперименттің белгілеп-анықтайтын түрі бар, ол зерттеу объектісінің педагогикалық жүйесінің бастапқы күйін белгілеп, көрсетеді; қалыптастыратын түрі- зерттеу объектісінің байта құруға бағытталған.

3.Сұрақ-жауап әдістері. Олардың ерекшелігі педагогикалық жағдайлардың элементтерінің объективті қасиеттерімен қоса өзара байланысты “субъект-субъект” жүйесінің қасиеттері танылып, есепке алынады. Эмпирикалық зерттеу тәртіптерін құрастыру кезінде субъектілердің өз іс-әрекетінің жағдайын оның сол іс-әрекет туралы түсінігі ретінде қабылдайтынына сүйену керек.

Сұрақ-жауап әдісінің мынандай түрлері бар:

А)Әңгіме- сұхбат. Бұл ұйымдастырылуы мен мазмұны жағынан еркін диалог, оның кезінде әңгімелесушілер арасында бейресми және еркін қатынастар орын алады.

Әңгіме- сұхбаттар әңгімелесушілердің әртүрлі шеңберлерінде жүргізіледі ( мектеп директоры, оның орынбасарлары, ата- аналар, оқушылар, білім берудің әртүрлі деңгейдегі басшылары). Олардың білім беру саласының жағдайымен ондағы өзгерістерге кәсіби баға беруі басқа әдістер арқылы ақпараттарға маңызды қосымша болып табылады.

Ә)Сұхбат-әңгіме- сұхбаттың бір түрі. Әңгіме-сұқбаттың бұл түрі зерттеу объектісінің өз іс-әрекеті туралы өзінің түсінігінің динамикасын белгілеуге көмектеседі, ол өзіндік пікірмен қоса психологиялық- педагогикалық анализдің тақырыбы болып табылады. Сұхбат зерттеушінің жоғары кәсібилігін және тәжірибесін қажет етеді. Сұхбаттың мақсаты- зерттеу объектісінің педагогикалық жағдайға деген алынғандардың міндеттері мен мәселелері арқылы ішкі және сыртқы байланыстарының ерекшеліктерін зерттеу. Зерттеуші күрделі кәсіби- педагогикалық іс-әрекеттің жалпы заңдылықтарын түсіну сұрақ- жауап объектісімен терең қарым- қатынас жасай отырып, оның жекелік- мотивтік, когнетивтік және операционалды компоненттерін түсіну арқылы ғана мүмкін екенін ескеру қажет. Көптеген мамандарға сұрақ-жауап жүргізу арқылы тенденциялар мен құбылыстар дамуының заңдылықтарын қорытындылып түсіну мен анықтау мүмкіндігі туындайды.

Хаттамаларда тіркелген мәліметтерге сапалық және сандық тұрғыдан талдау жасау қажет.Талдау барысында сұрақ- жауап алынған адамның іс- әрекеті объектісінің шынайы сипаттамасын, жұмысындағы білім беру міндеттерін шешуде пайда болған қиындықтарды, оларды жеңудің тісілдерін анықтау қажет. Сұхбат нәтижелерінің талдауы мен олардың түсіндірмесі зерттеудің нақты міндеттеріне байланысты әр түрлі жүргізілуі мүмкін.

Б)Анкета. Бұл арнайы іріктелген танымдық сұрақтар мен олардың мүмкін деген жауаптарының варианттарының қатал логикалық құрылысы. Анкета құрастырушы ұсынған алдын- ала белгіленген бірнеше мүмкін деген жауаптары бар жабық сұрақтардан тұрады. Егер анкетадағы сұрақтардың жауаптары болмаса, онда ол ашық сұрақтар деп аталады. Жабық сұрақтарға қарағанда ашық сұрақтарға статистикалық талдау жасау қиынырақ.

Анкета әдісі көбінесе адамдардың бір- біріне, оқиғаларға, іс- әрекет, пікірлерді зерттеу түрлеріне деген қатынасын анықтау үшін қолданады.



Лекция №6
Тақырыбы: Оқу мен педагогикалық жұмыстардың әрекеттері

Жоспары:
1.Оқу мен педагогикалық жұмыстардың тәсілдері.

2.Мұғалімдік мамандықтың өсу жолы: педагогикалық білімдердің творчествосы және тәжірибесі.


Қолданылатын әдебиеттер тізімі.

Негізгі:

1.Пошаев Д.Қ. Ғылыми – педагогикалық зерттеу негіздері Шымкент, 2003.

2.Асқаров Е., Балапанов Е., Қойшыбаев Б. Ғылыми зерттеулердің негіздері.Оқу-әдістемелік құрал. А., 2004.

3.Введение в научные исследование (Под. Ред. В.И.Журавлева).М,1998.

4.Герасимов И.Г. Структура научного исследование.- М,1995.

5.С.Мақпырұлы. Курстық және дипломдық жұмыстар. Қазақстан жоғары мектебі. 2005.№4.

6.Загвянский В.И. Учитель как исследователь.- М,1980.

7.Квиткина Л.Г.Научное творчество студентов.-М,1980

8.Е.С.Асқаров,Е.А.Қойшыбаева. Ғылыми зерттеулердің негіздері.А,2004.

9.Соколов В.Н. Педагогическая эвристика. М., 1995. С.110-206.

10.Эвристика. Разработано О.Е.Столяровой.

Қосымша:

1.Роках А.Г. Логика и эвристика научно-технических решений. Саратов, 1991, С.39-87.

2.Гурова Л.Л. Психологический анализ решений задач. Воронеж, 1976.С.32-52, 898-177, 236-304.

3.Шумилин А.Т. Проблемы теорий творчества. М., 1989. С.13-32,54-71.

4.Пушкин В.Н. Эвристика-наука о творческом мышлении. М., 1967.

5.Серебрянников О.Ф. Эвристические принципы и логические исчисления. М., 1970.


Лекция мәтіні:
1.Педагогикалық тәсілдер -педагогтардың тәжірибелі тәрбие жұмыстары.

Педагогикалық тәсіл ол педагогиканың жоғарғы қорытынды жұмысын ұғады. Соңғы кездемектеп практикасында көптеген қызықты жағдайлар кездеседі, педагогикалық жұмыстарда, оқу үлгісін жиғару диагносикалық мысалдарда.

Педагогикалық қызмет бірнеше зерттеу түрлерімен,білімдерін таныстыру. Білімді мұғалім бар,осындай тәрбиемен білімді, мамандық арқылы байланыстарды, және мынадай мұғалім бар , педагогикалық тәжірибесі бар, және өзінің жұмыстарын жоғары бағалауға ұмтылады. Көптеген мұғалімдер, сабақты қызықты өту үшін, тәжірибелі педагог психологтың зерттеу жұмыстарының тәсілдерін қолданады. Ал кейбір мұғалімдер де кездеседі сабақтарын жаңалық ашу, оқумен және тәрбиесімен, педагогикалық теорияларын, байытады, кеңейтеді.

Педагогикалық ізденіс – олсыз мұғалімнің мектепте жұмыс істеуі мүмкін емес. Мұғалімге міндетті түрде оқу тапсырмалар мен дайындалу міндетті оқу жүйесін дұрыс байланыстыру , кейбір сабақтарда методика түрлерін жеке, жеке керекті тәсілдер мен амалдарды қолдану, оқушылардың сабақтағы мінездеріне назар аудару, білімдерін дұрыс бағалау және т.б.

Өкінішке орай, осы барлық кейбір мұғалімдер осындай амал, тәсілдерді дұрыс қолданбайды, кейбір мұғалімдер педагогикалық әрекеттерге бұл дәрежеде сай емес.

2.Педагогика тәжірибесінде мұғалімнің оқу тәрбие ізденіс зерттеуінде жоғары оқу, тәрбие процесі жоғарыда айтылған пікірлерге келіседі. Педагогикалық творчествода жаңадан ашылған элементтердің қорытындысын анықтайды, бұл жаңалық жаңадан ашылған пікірлермен, талаптармен, оқу мен тәрбиеде байланысып қана қоймайды, оқу тәрбие жұмыстары жаңадан ашылған бір немесе бірнеше әдістермен байланыстырып анықталады.

Мұғалімнің жоғарғы қызмет теңдігі оның педагогикалық ұмтылысында дәлелді. Ұмтылыс- адамзаттың жаңалықты зерттеудегі ұмтылыс қызметі.

Осымен, педагогикалық жұмыста жаңалық ашуға ұмтылыс бар, керекті материалдар, бұл мұғалімнің өмірдегі жемісі болып табылады.

Зерттеу бұл ең қиын жұмыстың түрі, ең үлкен көлемдегі жұмыс, осымен қатар, нақты және керекті жұмыстардың дамуы.

Ғылымда және практикада зерттеусіз, жұмыстардағы қиыншылыққа

қарамастан, аттау мүмкін емес, дұрыс ұйымдастыру және өтілген нақты жұмыстардың қорытынды шешімдерін зерттеу.

Зерттеусіз гипотеза жоқ теориялық және статистикалық дәлелдеулердің көрсетпелерінсіз, жақсы жауапты талап етеді.

Міндетті түрде психолог- педагогикалық зерттеулерде негізгі ережелермен таныстыру:


  1. Нақты проблемалық жұмыстары, мақсатпен міндеттерін зерттеу, гипотезді тексеру.

  2. Ережелер мен қағидалардың жолдары, зерттеу арқылы жақсы өтілгені, осындағы гипотездер жүзеге асыуы немесе аспауы.

  3. Нақты жоба мен мысалдардың байланыс қызметтері.

  4. Керекті методтарды таңдау психо- диагностикадағы зерттеулердің қорытындысы.

  5. Қолданылған ойлар мен пікірлерді дәлелдеу, зерттеу нәтижелі шықты.

  6. Анықтап келесінің жұмыстардың өткізілген қорытынды зерттеулері.

  7. Ғылым мен практикада қолданатын мінездердің қорытындысын зерттеу.

Зерттеу түрлері.

Педагогикада негізгі 4-түрі бар (констатирулалық, формулалық, бақылау, айырмашылық)



  1. Констатирулалық – негізгі жандарды анықтайды, сапалы жұмыстардың теңдіктері.

  2. Формулалық – осы жаңа факторлардың жобасын өткізу ( жаңа технология методтар, формалар және т.б.) және оны анықтап дәлелдейді.

  3. Бақылау- қандайда бір белгілеу уақытта сапаларын тек анықтап қабылдайды.

  4. Айырмашылық – бақылау және эксперименталдық топқа қорытындысын зерттеп айыру.



Лекция №7



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет