Лекция: 37 сағат Практикалық (семинар) сабақ: 15сағат Лаборатория 15 СӨЖ: 158 сағат Барлық сағат: 225 сағат



жүктеу 3.12 Mb.
бет10/14
Дата28.04.2016
өлшемі3.12 Mb.
түріЛекция
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

2.Көркемдік қағидалар. Батыс Еуропаның орта ғасыр өнері бұл ежелгі өнердің жалғасы да сонымен бірге өзінің ерекшелік қуатымен бізді қуантатын баурап алатын адамзаттың көркем творчествосы. Әуелде берекесіздік етек алған әлеуметтік құрылыстағы дүниетанымдағы мәдениеттегі мемлекеттік машинасында құл иеленушілік системаның іргетасы болудан қалып бірақ жаңа кезге тән құбылыс.Элладаның нұрына ұшып табиғат сұрапылдарынан үрейлену көне цивилизацияның дәурені өтерде тағы да адам санасында оянып күйзелістен күдіктер туғызған кезге тән құбылыс болғанын көрсетеді. Скифтер заманында біздің жыл санауымызға дейін 7, 6 ғасырда грек мекен жайларымен көршілес өңірде хайуан деп аталған өнер ғажайыптары жасалған болатын.Бұлар қару жарақ пен жабдықтарды әшекейлейтін сол кездегі түсінік бойынша адамды табиғаттың сиқырлы күштерінен қорғайтын небір киелі қасиеттерді бар деген заттар еді. Мың жылдан соң хайуанат стилъі дала тайпаларының өнерінде олардың бас киімдерінде түймеліктерінде ұдайы көрініс тауып отырады. Бірақ бұл өнер бейнелеу қуатын бірте бірте жойды онда өзінің сәнділігімен орынды қозғалысты бейнелеген басқа негіз үстем болды. Біздің даламызда скифтердің орнын басқан сарматтар хайуанат стилъін түр жағынан өзгертіп жөн-жосықсыз бейне кескіндеуге ден қойған. Хайуанат стилъ өнері басқа ешбір өнер ауқымдас алмайтындай байтақ өлке.Қара теңізден Ұлы Қытай қорғанынан орталық еуропаға дейін варварлардың Римге шабулынан кейін атлант мұхитының жағалауына тарады.Бұл әсер август заманында, көбіне ітпті шындыққа нұқсан келтіре отырып, пайда болды. Императорлық билікпен жауынгерлік даңқтың барлық сән-салтанатымен көрсетілген Августың өн бойымен бейнеленген әйелі стстуясы (Прима-Порттан әкелінген статуя, Рим,Ватикан), оның Юпитердің дәл өзіотырған бейнесі сияқты (Эрмитаж) әрине, жердегі әмәршіні аспан тәңірісіне теңестірген шерулік портреттер. Дегенмен, одан Августың жеке басының белгілері, біршамабайсалдығы мен оның тұлғасының күдік тудырмайтын елеулігібілініп тұрады. Оның мұрагері-Тиберидің толып жатқан порттреттері де дәріптелген .

Тиберидің жас кезінде мүсіндік портретін қарап көрелік (Копенгаген, Глиптотека) .Әдейі жақсартып жасалған бейне. Соныменге бірге , сөз жоқ даралық белгісі бар портрет. Оның кейпінен тартымсыздықпен тыржиған томаға тұйықтық сияқты бірдеме білініп тұрады. Мүмкін бұл адамбасқа жағдайда өмір сүргенде әбден ақ қалыпты тірішлік кешер ме еді, қайтер еді барынша атақұмарларда болды, шексіз өкімет және ойыма да келгенінің бәрін ісетй алаымн деген ұғым ақылынан алжастырған , қан етңізін көлкіткен қан ішерлер, деспоттар болды, өзінің ізашарын өлтіру арқылы жоғары мансапқа жеткен, сондықтан да сәл де болса күдік келтірген адамның көзін құртып отырған қаныпезер тирандар да болды Шығыстан ескен жаңа леп, жаңа мұраттар, жаңа ақиқатты іздеу жаңа діни сенімдерді туғызды. Римнің күні , идеологиясымен және әлеуметтік құрылысымен қоса алғанда антака дүниесінің күні батуға айналды. Өзінің барлық «азап шегіп, тауқымет тартқандарға» арналған туысқандық және теңдік уағызы мен «жаппай экономикаылқ, саяси, инетлектік және моральдік ыдырау кезінде христиандық келіп шықты .Сонымен бірге, империя күшінің әлсірей бастағанын сезіп, тағылар оған барған сайын табанды түрде және өршелене шабуылдай бастады. Иә, мұның бәрі римдік портреттік мүсіннен өз бейнесін тапты Ғұрыптар қатаң да қарапайым болған республика заманыныда «веризм» (Veris –ақиқат сөзінен шыққан) деп аталған бейнелеудің документтік дәлдігіәлі де болса гректің ізгі әсеккрмен теңгеріле алмай жатты.Эрмитаждың римдік залдарын зейін қойып қарап шығудағы оқырманға кнңес еткен болар сіз болып отырған соғысатр, өзара қырқысулар, провинциялардың көткрілістері, құлдардың ьосып қашуы, өсе түскен правосыздықсезімі ғасырдан ғасырға «рим дүниесінің» іргетасын барған сайын жұқарта берді. Бағындырылған провенциялар барған сайын өзінің еркін батыл білдіріп отырды.



Бақылау сұрақтары:

1. Батыс Европа өнері

2.Көркемдік қағидалар.

2 Лекция. Таќырыбы: Ж.Давид және революциялық классицизм

Жоспары:

1.Классицизм ағымы.

2.Жак Луи Давид
Лекция маќсаты: Ж.Давид және революциялық классицизм

Лекция мєтіні (қысқаша) 1.Классицизм ағымы Францияда жаңа ағым өмірге келді. Бұл ағым классицизм деп аталды, классицизмнің негізі көне антикалық өнер болды. Сол антикалық өнердің ықпалымен мүсін өнері мен сұңғат жаңаша бет-бейнеге ие болып өркендеді. Осы кезеңде Францияның саяси-әлеуметтік құрылымында жаңа өзгерістер ұлы бетбұрыстар етек алды. Классизм өнері революция жаршысы өнер ағымы болып қалыптасты.Францияның классицизм тұсында сұңғат жанры дамыды. Давидтің шәкірті Жан Огнест Доминик Энгер өзінің ұстаған классизмге тән Ол қайта өрлеу дәуірі суретшілерінің қолтумаларымен танысып сұңғаттың талай тылсым құпияларын игерді.Орта ғасырдың бас кезінде аласапыран берекесіздіктен кейінгі мәдениеттің жаңадан өрлеуіне арналған Пушкиннің жазғандарын келтірсек.-Батыс империя онымен қоса ғылым сөз бен көркемдік өнері күйреуге айналды.Поэзия Францияның аспан үстінде оянды. Көрнекті композициялық ырғақтылық сәйкестілік енгшізетін фигураның орналасуы құрылуы .Архитектура аспанға жол сызатын өнер. Француз романдық архитектура аса тартымды ескерткіші Нотр дам шіркеуінің фасадына зер салсақ аспанға сызылған жолдар мен аумақтардың өзі емеспе қандай сызықтар қандай аумақтар десеңізші.Олар циркулъ мен сызғыш құдіретімен тасқа түсірген парасаттылық.

Француз романдық архитектура Вазелъдегі қасиетті Магдалинаның шіркеуі күмбездерінің астында тұрсаң ерекше толқисың.Мұнда сызықтар мен аумақтар қамтиды.Өзінің тарихфы басталғаннан кейін Франция біртұтас әрі көптарапты болды.Көршілес Герман дүниесінен оқшауланған Ұлы Карл империясы бөлшектелген.Ұлы Француз мүсіншісі Роден романдық архитектура ауыр үнсіздік деп атады.Француз жерінің оңтүстігінде Прованство біршама өзгеше геометриялық жағынан соншалық үйлесімді тасты зәулімдер енді сұр емес көк аспанға ұқсап тұр. Онда римдік колонналар салтанатты аркалар мен осы уақытқа дейін сақталып келген аспан астындағы тұрғызылған көне мәдениеттің ескерткіштеріне мұндай жақындастық орта ғасырлық өнеріне әсерін тигізеді. Біркелкі жартылай шеңберлі аркалар бар порталдар үш бұрышты фронтондар капителъдерді өнерін еске түсіретін әсем колнналар романдық фасадтардың сұсты қалпын жұмсартады

Бұл кезеңде Француз сәулеті ерекше дамыды.Олар Италиядағы бас айналдыру әлем жәлем безендіру бойынша аулақ салды. Олар керісінше классикалық бағытты өркендетіп ежелгі антикалық және ренесанстық өнерді үлгі етіп, соны жаңаша дамытты.Әдетте ғимараттар симметриялы түсінікті жобада салынды.Олардың төбесі биік мансарлы шатырлармен жабылды.Сол кезде ондай биік шатырлар алғаш пайда болған.Оны ойлап тапқан сәулетші Мансар болды, сондықтан соның атына қойылған. Франция бароккосының әйгілі сәулет ғимараты Версалъ сарайы оның ғаламат аумағы мен көлемі француздардың күн королъі Людовик 14-тің ұлылығын құдіреттілігін пашт ететін сарайдың бір фасады сябаққа қарағанда онда кілем ұқсас гүлзарлар фонтанды бассейндер жасыл желек аясында ақ мәрмәрдан сомдалған аоуан түрлі мүсіндер көз жауын алады.Осындай ерекше әсемдігі арқасында сарай түткіл Европада үлгі ретінде қабылданды.Сәулет өнерінде Францияда сұңғат таза барокколы түрде дамымады, онда классицизм бағыты басым болды.Қайта өрлеу дәуірі сұңғатынан нәр алған суретшілер классикалық өнерді дамытты.Сол бағытта жұмыс істеген суретшінің бірі Никола Пуссен бар өмірін Италияда өткізді,тек арасында Францияда болған соған қарамай француз суретшісі болды.Ол әсіресе ежелгі өнермен көп айналысты ,ескі Рим қорымдарын көп аралайтын содан өзінің творчествосынан күш беретін әсер қалдырады.Өзінің ұзақ өмірінде қаншама ирелең жолдардан өтті.Суретші жас кезінде Тициан мен Рафаэлъдің үлгі алып соларға еліктеді.

18 ғасырдың соңғы кезінде ширегінде Францияда жаңа ағым өмірге келді. Бұл ағым- классицизм деп аталады. классицизм нің негізгі көне антикалық өнер болды. Бұл антикалық өнердің ықпалымен мүсінмен сұңғат жағңша бет бейнеге ие болап өркендеді.,

осы кезде Фрнанцияның саяси әлеуметтік құрылымында жаңа өзгерістер, ұлы бетбұрыстара етек алды. Тарихи өзгеріс ұлы француз революциясы елде етек жайды. Революция ықпалымн корал Людвик төртінші тақтн түсіріліп бұрынғы ақсүйектік өнерге қарама – қарсы классихм өнері өмірге жол тартты. Классизім өнері революция жыршысы өнер ағымы болып қалыптасты. Бріқта кейіннен генерел Неаполен Бонапарт 1804 жылы өзін император сайлағаннан кейін классизім өнері соның ықпалына көніккен, әскери жеиістіктерді дәріптеген өнерге айналды.

Жоғары атап өттік, классиаклық өнер көне антикалық өнердің ықпалымен шыққан. Сұңғат да солай дамыды. Антикалық өнерде сұңғаттың негізі болатындай шығармалар өтае аз еді. Сондықтан сұңғат салдасы үлгі ретінде антикалық мүсіндерді алды, соған еліктеді.



2.Жак Луи Давид Франциялық классизм тұсында негізгі сұңғат жанры портрет болды.. содан портрет шеберінің бірі-Жак Луй Давид болды. Оның жұмыстарының ішіндегі ең ірі елеулісі-Гроцилердің анты жұмысы. Картина желісі ежелгі Рим тарихынан алынған. Картинада ағайынды Горацилер егде тапқан әкесіне жаумен қас қана қалғанша соғысуға ант беріп тұр. Қайғыдан әінтек күйзелген шеммен қарындасы осмы уақиға көнінісіне куә болып тұр. Дәл осы картина Француз революциясы қарсаңында халықты көтеріліске шақырғандай елге әсер етті. Суретші Давид революцияға белсене араласып,ірі шайқастың басқасында жүрді. Сол революция тақырыбына қалам тартты. Сондай картинаның бірі «Мараттың өлімі» жұмысы. Суреитші реыволюция көсімінің сатқындар қолынан айуандықпен қапада өлтірілуіне көрсеткен мұнда да сурет антикалық мүсін сияқты орындалу әдіспен өрілген. Бояу өте жұқа жағыдған , қалам ізі білінбейді.

Өкімен басына Напален кеогеннен кейін суретші срның қоластында сарай суретшісі болды. Міне бір императорды дәріптейтін үлкен, үлкен жұмыстар жазды.

Екінші бір қылқылам шебері, Давидттің шәкірті Жан Огнест Доминик Энгер. өзінің ұзақ ғұмырында ұстазы ұстаған классизімге жан тәнімен берілген суретші болды. Суретші әсіресе антикалық мүсін өнерімен жақын танысып оларлы салудан жалықпады. Осымен қатар ерте қайта өрлеу дәуірі суретшілердің қолтумалырымен танысып, сұңғаттың талай тылысм құпияларын игерді.осынлдай өнердің маржангджарына мнәр алып, арқаланыпөскен Энгер қолы жатық шеберп портретші бола білді.суретші артына өкптеген попртреттер қалдырлы.суреттерінің бірі-«Хан» портерті жұмысы. Жай қарапайым карандашпен салынған суреттер жоғары шеберлік шыңына жеткен суретші екенін көрсетеді. Сондай жұмыстардың бірі-«Паганини» портреті т.б.

Әр кезде өнер бағытында ағымда белгілі бір уақыттан кейін оған қарсы тұратын содан жаңа ағым бағыт пайда болатын тарихтан жақсы білеміз. XIX ғасырдың екінші жартысында классизімге қарама –қарсы ағым романтизм бағыты өмірге келдәі. Енді суретшілер алыс экзотикалық елдерге әсіресе шығысқа көңіл аударып, арманға толы ойлауды ғажап жұмыстарды өмірге әкелді. Ұмтылып бара жатұқар табиғатты жазу тариза тақыпыптар қайта жаңадан басталды. Романтикаға толы әдебиет өркендеп, соның мазмұнымен ондаған қолтумалар жазылды. Осы кезеңде Француз өнерінің романтикалық саладағы ірі суретшісі Теодор Жрико боды. Оның атақты қолтумасының бірі-«Плот Медузасы» жұмысы. Жерико ның бұл жұмысы монументалды, терең кеңістікке құрылған адам мен табиғат жетпе жегін керемет шынайылдықпен жеткізе білген шығарма болды.

Романтикалық өнердің кеінші бір шебері-Эйжен Делокура суретші көбінесе халыұқтың шет жерлік басқыншыларымен соғысын революция қозғалысын жырлады. Жұмыстары «Хиоседегі қырғын» «Халықты бастаушы еркіндік» Деле\акураның жұмыстары батырлықэпосқа тән қызу қанды, шытьырман қөозғалысқа бай болып келді. Мүсін өнерінде романтизм жанрынды санаушы шеберлдер жұмывс істеді. Ең елеулерінің бірі. Француз шебері Француа Юда оның жұлдыз алаңынадғы Триумфальды арқадағы бедерлеме жұмысы осы романтизмдік ықпалды ендеді. Бұл жұмыс революциялық ән-«Марселза» деп аталады. Жұмыстар революциялық қимыл қозғалыс кезде үлкен асқастық пен берілген

XIX ғасырдың ортасында шыншылдық өнері бағыты өміррге келді. Бұдан бұрынғы романтизмде классизмді шыншыл өмірді, күнделікиті өмірді көрсетудени аулақ жатқан еді. Олар көбінесе ескі заман оқиғасыннемесе өткен өмірді әсерлеп көрсететін.

Ал жаңа бағыттағы реализм суретшілері күнделікті өмірдің болмыс бітімін ешбір қоопасыз көосетуге, бар тіршілікті табиғи көрсетуге атсалысты. Сонымен бірге өмірдің ауыртипалығын көлеңкелі жақтарын бүктелсіз көрсетуге да ден қоя білді. Алғаш реализм дамыған саласы пейзаж болды. Осы салада сро кезде көзге түскен суретшінің бірі Француз Гюстов Курбе еді. Ол реализмнің негізгі күрескері болды. Суретшінің ішәіндегі ең көзге түсер айтулысы ұзындығы 6 метрлік»Орнрнедегі жерлік» атты шығармасы. Қолтумада 40тан астам кейіпкерлер бейнеленген. Оның бәрі өмірде бар, сол Орнанидегі тұрғывлықты адамдар.

Екінші бір суретші-Жан Француа Милле ол көбінесе шарувалар өмірін, олардың зейнеткерлігін бар шыншыл өміршіндікпен бейнеледі. Оның қолтумалырында шаруалар өмірінің көлеңкелі жақтары кедейшіліктің етектен тартқан өмірі айналадағыдай айқын көрінетін еді. Суретшінің «Тұқым себуші»,»сабақ жинақшылар» атты жұмыстары бар.

Француз реалистік суретшінің бірі ұлы сқақшы Оноре Доме өзінің артынан мыңнан артық өлдмес итуындылар қалдырды. Ол көбіне саяси мәндегі туындылар жасады.

Бұл кезде француз сәулетшілігі ерекше дамыды. Олар Италиядағыдай басайналдырар әлем жайлы безендіруден бойын аулақ салды. Олар керісінше классикалық бағытты өрекндетті яғни ежелгі антикалық және ренесандық өнерді үлгі етіп соны жаңаша дамытты.

Әдетте ғимараттар симетриялы, түсінікті добада салындыв олардың төбесі биік. “монсарлы шатырлар мен салынды, сол кезде мұндай шатырлар алғаш пайда болған оны ойлап тапқан сәулетші Монсар болды. Сондывқтан оны атына қойылған.

Франция бароккосынан әйгілі сәулет ғамаратыВернсал сарайы. Оның ғаламат аумағы мен көлемі фраенцуздардың күн королі Людовик 1 ұлығына құдіреттілігін паш ететін сарайдың бірі фасады саябаққа қараған онда кілемге ұқсас гүлзарлар фонтанды бассейіндер жасыл желек аясында ақ мәрмерлдени сомдалған алуан түрлі мүсіндер көз жауып алады. Осынд ерекше семдіг арқасынлда сарай бүткіл евроапда үлгі ретәнде қабырлданды.

Сәулет өнетіндей Францияда сұңғат таза борроколы түрда дамыдымады, онда классизм бағыты басысм болды. Антикалық және қайта өрлеу дәуірі ұсіғатынан нәр аллған суретшілепр классиаклық өнерді дамытты. Сол бағытта жұмыс істеген әйгілі суретшінің бірі Николла Пуссен болды. Николла Пуссен бар өмірін Италияда өткізді тек ішінара Францияда болған, біріқта соған қарамай бар болмасымен жүрек жерды творчествасымен Франция суретшісі болды. Ол әсіңреме ежелгі өнерге көп айналысты. Ескі Рим қорымдарын көп аралайтын одан өзінің творчествасына кү.ш беретіндей әсер алатын өзінің ұзақ өмірінде қаншама ирелең жолдардан өтті. Суретші жас кезінде Тициан мен Рафелден үлгі алып соларға еліктеді. Поссенннің көптеген жұмыстпары ежелгі рим грек аңыздарына құрылған. Еген саалап қарайтын болсақ, Пуссен өз жұмыстарында бірнеше тақырыпқа қалам тартқан суретші. Сондай тақырыптың бірі -өлім туралы. Суретші өзінің қолтумаларында ежелгі римдік авторлардың адам ерлікткрі туралы жазған әңгімелерін дірәіптеп бейнелеп жазды. Көзсіз ерліктің иесі адамның өмірге қаймықпай баруын жыр етті. Бұрын соңды өнер тарихында ешкім Пуссендей адамның соңғы өірін осыншама әсерлп бейнелей алмаған еді. Сондай жұмысының бірі- “ Танкер пен Эрнине” жұмысы.

ППуссен өзінің итуындыларында өлімнің ешқандай құпиялылығы жоқ екенін сол адамға ешқандай қорқыныш тудырмайтынын білмейді ал орта ғасырлық өнер туындыларында тіпті 14 ,ғасырлаарда өлімнің азапты қорқыныш екенін суретшілер қайғыра жазған болатын әсіресе ержүрек бпатырларды бейнелеуде өнердің соңғы сәттерінде адам өзін өзі меңгеріп, өзін нағыз табиғи беи бейнесін айқын көрсете білді.

Франция королдары Италияға барғван сапарларында олардың жаңа өнеріне өз еліне сіңірудәі көздеді. Сондықтан де ең үздік шебер суретшілерді рның ішінде Леонардо да Винчиді корол сарайын джұмыс істеуді шақырды. Ұлы суретші өмірінің соңғы сәтіне дейңн Франция королі Францизко 1 дің сарайныа қызмет етті.

Бұл Италия өнерін Франция тақырыбына сіңіру іске аспады. Француздан өз ренесансын тудырды. Ол әсіресе сәулет өнерінде өзіндік бейнеге ие болды. Өте әдемі де әсерлі ертедегідей сарай замоктары, әсіресе францизко 1 тұсында көптеп тұрғызды. Соның бірі королдің аңшылық замогы Шамбор. Замоктың шатыр жағы бір таңғажайып орамдар іспектес жасалған.шатыр терезесі сол кездегі француз сәулет өнеріне тән нәрсе. Сол елдің ренесанстық белгісі сондықтанда оны басқа елдердің сәулетті ғимараттарынан тез ажыратуға болды.

Францияда қайта өрлеу лдәуірі кезінде мүсіндеу өнері да дамыды. Сол кезде өзінің шеберлігімен кқөзге түсен мүсіншінің бірі-Жан Гужон болды. Ол Вувер сарайын көкемдеді. Оның джұмысынды француздың нәзік те жоғарфы шебюерлікпен берілген табиғаи болмысы айқын сезіліп тұрады. Оның сомдаған бейнелерінің бір ерекшелігі өте сымбатты сұңғақ болып келуінде.Жан Гужоннан кейін де өнер көбіне келген мүсіншілер оның осы әдістерін талай қайталады. Жан Гуанжонның сондай жұмыстарының бірі құмыра ұстаған әйелдер бейнесі. Франция мүсін өнерінің ең озық үлгілерінен нәр алған тағы бір атақты мүсіншісі Жермена Пилона болды. Оның зЗират басына тұрғызылған мүсін тұғырлары керемек шеберлікпен тапқырлықпен айшықты сомдалған. Жартылай жалаңаш, жастыққа жатқызылған мүсіндер сол кезде Францияда өзінше біржаңалық еді., сондай жұмыстың бірі –Генрих-2 мен Екатер ина Медичидің басына тұрғызылған тұғыр-тастар.

Француз сұңғат өнеріндеь ренесанс бағытта көзг түскен смуертшілер әкелі балалы жана Клуэ мен француа Клуэ болды. Бүұл екеуіде сарай суретшілері болды. Жанр Клуэ корол Француа 1 тұсында соған қызмет етіп оның тамаша портртеттерін өмірге әәкелді. Алтын трүсі жібек киімді ашық сары қызғылт боячулар мен дейнелеп бояулар байланысын сәйкестігін тамаша бере алған.


Бақылау сұрақтары:

1.Классицизм ағымы.

2.Жак Луи Давид


  1. Лекция. Таќырыбы: Академизм және романтизм

Жоспары:

  1. Академизм

2. Романтизм

Лекция маќсаты: Академизм және романтизм

Лекция мєтіні (қысқаша) 1. Академизм Францияда жаңа ағым өмірге келді. Бұл ағым классизм деп аталды. Классизмнің негізі көне антикалық өнер болды. Сол антикалық өнердің ықпалымен мүсін өнері мен сұңғат жаңаша бет-бейнеге ие болып өркендеді. Осы кезеңде Францияның саяси-әлеуметтік құрылымында жаңа өзгерістер ұлы бетбұрыстар етек алды. Классизм өнері революция жаршысы өнер ағымы болып қалыптасты.Францияның классизм тұсында сұңғат жанры дамыды. Давидтің шәкірті Жан Огнест Доминик Энгер өзінің ұстаған классизмге тән Ол қайта өрлеу дәуірі суретшілерінің қолтумаларымен танысып сұңғаттың талай тылсым құпияларын игерді.Орта ғасырдың бас кезінде аласапыран берекесіздіктен кейінгі мәдениеттің жаңадан өрлеуіне арналған Пушкиннің жазғандарын келтірсек.-Батыс империя онымен қоса ғылым сөз бен көркемдік өнері күйреуге айналды.

Поэзия Францияның аспан үстінде оянды. Көрнекті композициялық ырғақтылық сәйкестілік енгшізетін фигураның орналасуы құрылуы .Архитектура аспанға жол сызатын өнер. Француз романдық архитектура аса тартымды ескерткіші Нотр дам шіркеуінің фасадына зер салсақ аспанға сызылған жолдар мен аумақтардың өзі емеспе қандай сызықтар қандай аумақтар десеңізші.Олар циркулъ мен сызғыш құдіретімен тасқа түсірген парасаттылық.

Француз романдық архитектура Вазелъдегі қасиетті Магдалинаның шіркеуі күмбездерінің астында тұрсаң ерекше толқисың.Мұнда сызықтар мен аумақтар қамтиды.Өзінің тарихфы басталғаннан кейін Франция біртұтас әрі көптарапты болды.Көршілес Герман дүниесінен оқшауланған Ұлы Карл империясы бөлшектелген.Ұлы Француз мүсіншісі Роден романдық архитектура ауыр үнсіздік деп атады.Француз жерінің оңтүстігінде Прованство біршама өзгеше геометриялық жағынан соншалық үйлесімді тасты зәулімдер енді сұр емес көк аспанға ұқсап тұр. Онда римдік колонналар салтанатты аркалар мен осы уақытқа дейін сақталып келген аспан астындағы тұрғызылған көне мәдениеттің ескерткіштеріне мұндай жақындастық орта ғасырлық өнеріне әсерін тигізеді. Біркелкі жартылай шеңберлі аркалар бар порталдар үш бұрышты фронтондар капителъдерді өнерін еске түсіретін әсем колнналар романдық фасадтардың сұсты қалпын жұмсартады

Бұл кезеңде Француз сәулеті ерекше дамыды.Олар Италиядағы бас айналдыру әлем жәлем безендіру бойынша аулақ салды. Олар керісінше классикалық бағытты өркендетіп ежелгі антикалық және ренесанстық өнерді үлгі етіп, соны жаңаша дамытты.Әдетте ғимараттар симметриялы түсінікті жобада салынды.Олардың төбесі биік мансарлы шатырлармен жабылды.Сол кезде ондай биік шатырлар алғаш пайда болған.Оны ойлап тапқан сәулетші Мансар болды, сондықтан соның атына қойылған. Франция бароккосының әйгілі сәулет ғимараты Версалъ сарайы оның ғаламат аумағы мен көлемі француздардың күн королъі Людовик 14-тің ұлылығын құдіреттілігін пашт ететін сарайдың бір фасады сябаққа қарағанда онда кілем ұқсас гүлзарлар фонтанды бассейндер жасыл желек аясында ақ мәрмәрдан сомдалған аоуан түрлі мүсіндер көз жауын алады.Осындай ерекше әсемдігі арқасында сарай түткіл Европада үлгі ретінде қабылданды.Сәулет өнерінде Францияда сұңғат таза барокколы түрде дамымады, онда классицизм бағыты басым болды.Қайта өрлеу дәуірі сұңғатынан нәр алған суретшілер классикалық өнерді дамытты.Сол бағытта жұмыс істеген суретшінің бірі Никола Пуссен бар өмірін Италияда өткізді,тек арасында Францияда болған соған қарамай француз суретшісі болды.Ол әсіресе ежелгі өнермен көп айналысты ,ескі Рим қорымдарын көп аралайтын содан өзінің творчествосынан күш беретін әсер қалдырады.Өзінің ұзақ өмірінде қаншама ирелең жолдардан өтті.Суретші жас кезінде Тициан мен Рафаэлъдің үлгі алып соларға еліктеді.

18 ғасырдың соңғы кезінде ширегінде Францияда жаңа ағым өмірге келді. Бұл ағым-классизм деп аталады. Классизімнің негізгі көне антикалық өнер болды. Бұл антикалық өнердің ықпалымен мүсінмен сұңғат жағңша бет бейнеге ие болап өркендеді.,

осы кезде Фрнанцияның саяси әлеуметтік құрылымында жаңа өзгерістер, ұлы бетбұрыстара етек алды. Тарихи өзгеріс ұлы француз революциясы елде етек жайды. Революция ықпалымн корал Людвик төртінші тақтн түсіріліп бұрынғы ақсүйектік өнерге қарама – қарсы классихм өнері өмірге жол тартты. Классизім өнері революция жыршысы өнер ағымы болып қалыптасты. Бріқта кейіннен генерел Неаполен Бонапарт 1804 жылы өзін император сайлағаннан кейін классизім өнері соның ықпалына көніккен, әскери жеиістіктерді дәріптеген өнерге айналды.

Жоғары атап өттік, классиакаық өнер көне антикалық өнердің ықпалымен шыққан. Сұңғат да солай дамыды. Антикалық өнерде сұңғаттың негізі болатындай шығармалар өтае аз еді. Сондықтан сұңғат салдасы үлгі ретінде антикалық мүсіндерді алды, соған еліктеді.

Франциялық классизм тұсында негізгі сұңғат жанры портрет болды.. содан портрет шеберінің бірі-Жак Луй Давид болды. Оның жұмыстарының ішіндегі ең ірі елеулісі-Гроцилердің анты жұмысы. Картина желісі ежелгі Рим тарихынан алынған. Картинада ағайынды Горацилер егде тапқан әкесіне жаумен қас қана қалғанша соғысуға ант беріп тұр. Қайғыдан әінтек күйзелген шеммен қарындасы осмы уақиға көнінісіне куә болып тұр. Дәл осы картина Француз революциясы қарсаңында халықты көтеріліске шақырғандай елге әсер етті. Суретші Давид революцияға белсене араласып,ірі шайқастың басқасында жүрді. Сол революция тақырыбына қалам тартты. Сондай картинаның бірі «Мараттың өлімі» жұмысы. Суреитші реыволюция көсімінің сатқындар қолынан айуандықпен қапада өлтірілуіне көрсеткен мұнда да сурет антикалық мүсін сияқты орындалу әдіспен өрілген. Бояу өте жұқа жағыдған , қалам ізі білінбейді.

Өкімен басына Напален келгеннен кейін суретші срның қоластында сарай суретшісі болды. Міне бір императорды дәріптейтін үлкен, үлкен жұмыстар жазды.

Екінші бір қылқылам шебері, Давидттің шәкірті Жан Огнест Доминик Энгер. өзінің ұзақ ғұмырында ұстазы ұстаған классизімге жан тәнімен берілген суретші болды. Суретші әсіресе антикалық мүсін өнерімен жақын танысып оларлы салудан жалықпады. Осымен қатар ерте қайта өрлеу дәуірі суретшілердің қолтумалырымен танысып, сұңғаттың талай тылысм құпияларын игерді.осынлдай өнердің маржангджарына мнәр алып, арқаланыпөскен Энгер қолы жатық шеберп портретші бола білді.суретші артына өкптеген попртреттер қалдырлы.суреттерінің бірі-«Хан» портерті жұмысы. Жай қарапайым карандашпен салынған суреттер жоғары шеберлік шыңына жеткен суретші екенін көрсетеді. Сондай жұмыстардың бірі-«Паганини» портреті т.б.

әр екзде өнер бағытында ағымда белгілі бір уақыттан кейін оған қарсы тұратын содан жаңа ағым бағыт пайда болатын тарихтан жақсы білеміз. XIX ғасырдың екінші жартысында классизімге қарама –қарсы ағым романтизм бағыты өмірге келдәі. Енді суретшілер алыс экзотикалық елдерге әсіресе шығысқа көңіл аударып, арманға толы ойлауды ғажап жұмыстарды өмірге әкелді. Ұмтылып бара жатұқар табиғатты жазу тариза тақыпыптар қайта жаңадан басталды. Романтикаға толы әдебиет өркендеп, соның мазмұнымен ондаған қолтумалар жазылды. Осы кезеңде Француз өнерінің романтикалық саладағы ірі суретшісі Теодор Жрико боды. Оның атақты қолтумасының бірі-«Плот Медузасы» жұмысы. Жерико ның бұл жұмысы монументалды, терең кеңістікке құрылған адам мен табиғат жетпе жегін керемет шынайылдықпен жеткізе білген шығарма болды.


: CDO -> Sillabus -> BOS
BOS -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
BOS -> Хор жүргізу” пәні бойынша 5В010600-“Музыкалық білім” мамандығының студенттері үшін. ОҚУ-Әдістемелік кешен
BOS -> Лекция:: 18 сағат Семинар: 16 сағат СӨЖ: 11 сағат Барлық сағат саны: 45 сағат
BOS -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция: 18 Семинар: 16 СӨЖ: 11 Барлық сағат саны: 45
BOS -> Лекция: 30 сағат. Семинар: 30 сағат. СӨЖ: 30 сағат. Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция:: 30 сағат обсөЖ: 30 сағат. СӨЖ: 30 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> 2. Практикалық сабақты өткізу уақыты және орны
BOS -> Лекция 30. СӨЖ. 30. ОбсөЖ. 30 Барлық сағат саны. 90 с. Емтихан. 6-семестр. Ағымдағы бақылау саны: кредит бойынш


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет