Лекция: 37 сағат Практикалық (семинар) сабақ: 15сағат Лаборатория 15 СӨЖ: 158 сағат Барлық сағат: 225 сағат



жүктеу 3.12 Mb.
бет9/14
Дата28.04.2016
өлшемі3.12 Mb.
түріЛекция
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

Бақылау сұрақтары.

1. 17-19ғасырлардың 1-ші жартысындағы орыс өнері.

2. Көне шеберлердің живопистік әдісі


21 Лекция. Таќырыбы: 18 ғасыр Батыс Европа өнеріне жалпы сипаттама. 18 ғасырдың – 1 ші жартысындағы Франция өнері.А.Ватто .Рококо стильі.Ф.Буще

Жоспары:

1. Франция өнері.

2.Антуан Ватто- Ф.Буше.
Лекция маќсаты: 18 ғасыр Батыс Европа өнеріне жалпы сипаттама. 18сырдың –ші жартысындағы Франция өнері.А.Ватто Рококо стильі.Ф.Буще, аадемизм және романтизм

Лекция мєтіні (қысқаша)

1. Франция өнері. Француз өнерінің 17 ғасырда классицизм табиғат көріңнісі бағытыменг қоса шыншыл бағыт өмірге келді. Осы бағыттың нағыз шебері Луи Ленин болды. Ол жұмыстарында ешқандай әсерлеусіз қоспасыз күнделікті қарапайым тілмен бейнелей білді. Сондай жұмыстың бірі “Әжейге қонаққа келу” картинасы.

Француз борроксын дамуға өздерінше үлес қосқан тағы бірнеші әйгілі суретшілер болды, олар: Жак Калло Жорж Де Латур, Пьер Пюже.

Франция королдары Италияға барғван сапарларында олардың жаңа өнеріне өз еліне сіңірудәі көздеді. Сондықтан де ең үздік шебер суретшілерді рның ішінде Леонардо да Винчиді корол сарайын джұмыс істеуді шақырды. Ұлы суретші өмірінің соңғы сәтіне дейңн Франция королі Францизко 1 дің сарайныа қызмет етті.

Бұл Италия өнерін Франция тақырыбына сіңіру іске аспады. Француздан өз ренесансын тудырды. Ол әсіресе сәулет өнерінде өзіндік бейнеге ие болды. Өте әдемі де әсерлі ертедегідей сарай замоктары, әсіресе францизко 1 тұсында көптеп тұрғызды. Соның бірі королдің аңшылық замогы Шамбор.

Замоктың шатыр жағы бір таңғажайып орамдар іспектес жасалған.шатыр терезесі сол кездегі француз сәулет өнеріне тән нәрсе. Сол елдің ренесанстық белгісі сондықтанда оны басқа елдердің сәулетті ғимараттарынан тез ажыратуға болды.

Францияда қайта өрлеу лдәуірі кезінде мүсіндеу өнері да дамыды. Сол кезде өзінің шеберлігімен кқөзге түсен мүсіншінің бірі-Жан Гужон болды. Ол Вувер сарайын көкемдеді. Оның джұмысынды француздың нәзік те жоғарфы шебюерлікпен берілген табиғаи болмысы айқын сезіліп тұрады. Оның сомдаған бейнелерінің бір ерекшелігі өте сымбатты сұңғақ болып келуінде.Жан Гужоннан кейін де өнер көбіне келген мүсіншілер оның осы әдістерін талай қайталады. Жан Гуанжонның сондай жұмыстарының бірі құмыра ұстаған әйелдер бейнесі.

Франция мүсін өнерінің ең озық үлгілерінен нәр алған тағы бір атақты мүсіншісі Жермена Пилона болды. Оның зЗират басына тұрғызылған мүсін тұғырлары керемек шеберлікпен тапқырлықпен айшықты сомдалған. Жартылай жалаңаш, жастыққа жатқызылған мүсіндер сол кезде Францияда өзінше біржаңалық еді., сондай жұмыстың бірі –Генрих-2 мен Екатер ина Медичидің басына тұрғызылған тұғыр-тастар.

Француз сұңғат өнеріндеь ренесанс бағытта көзг түскен смуертшілер әкелі балалы жана Клуэ мен француа Клуэ болды. Бүұл екеуіде сарай суретшілері болды. Жанр Клуэ корол Француа 1 тұсында соған қызмет етіп оның тамаша портртеттерін өмірге әәкелді. Алтын трүсі жібек киімді ашық сары қызғылт боячулар мен дейнелеп бояулар байланысын сәйкестігін тамаша бере алған.

Қайта өрлеу өзінің белгілі үй жихаздарына енгізді. Жихаздар көбінесе қозғалмалы болды, сонымен қоса құтты бір кішкене сәутеттік құрылысқа ұқсайтын еді. Олырдың бұрыштары ікшкене бағаленалармен жақтауларымен карзина, пелястерлерм мен көмкерген.

Француз көркем өнері кемеңгерлік аса үздік туындысы болды. Египеттегі пирамидалар афиндағы немесе софия соборы сияқты париждік ғасырлар бойы өзінің өмірге әкелген халықтың идеялары мен ғасырдағы қалыптасқан мәдениеттің куәсі болатын құнды. Готикалық мүсін өнері жайында ерекше айтарлықтай әңгіме бар. Готикалық ғимараттар салуда үлкен ролъ атқарған архитектуралық формалар мен тастан өрілген гүлдер сияқты мүсіндердің немесе бедерлердің үйлесім табуынан туындайды.

Рим соборы осында Жанна дАрк өзінің жеңіс туын осында әкеліп қойған атақты шартр соборымен бірге кемелденген француз готикасының готикалық сәулет өнерінің шыңы болды. Оның бас фасады париждегі собор сияқты торлы терезелері бар екі биік мұнарасы аспанмен таласқан үш қабаттан тұрады. Үйдің биіктігі көлденең көрінісіне қарағанда ерекше тұлғаланып жеп-жеңіл ңәзіктігімен салтанат құрып тұр. Сәулет өнері мен мүсіндері үндесуінен туған.Сүйір аркалықтардың бейне бір мерекелік симфония сияқты көрінісі ғажайып мүсіндер сән-салтанат зәңгір.Үйдің биіктігі көлденең көрінісіне қарағанда ерекше тұлғаланып жеп-жеңіл нәзіктігімен салтанат құрып тұр. Сәулет өнері мен мүсіндеудің үндесуімен туған сүиір арқалықтардың бейне бір мерекесін симфония сиақты көрінісі ғажайып мүсіндер сән салтанат зәңгір құрылысты жеп-жеңіл етіп көрсетіп тұр.германияда готикалық стиль Франциядағыданкеиінрек дамыды.Герман өнері зерттеушілері француздың жолашар ролін жоққа шығармағаны менготикалық әсемдік идеясын толық және жарқын бейнелеуші герман сәулет өнері гүлденген кезеңі болды.

Ұзаққа созылған гогтар мен құндар шапқыншылығы Батыс Еуропа империясын құлатты.Бұл оқиға тек бір ғана мемлекеттің тағдырын шешіп қойған жоқ.Ол сонымен қатар бүтіндей бір саяси –экономикалық формацияның атап айтқанда құл иеленушілік өндіріс тәсілінің тағдырын шешті жаңа қоғамдық қатынастарға феодалдық өндіріс тәсіліне жол ашты.Орта ғасырлар тарихы деп аталатын дәуірде дүние жүзілік мәдениет пен өнер тарихында жаңа кезең басталды.Бұл кезең «Қайта өөркендеу дәуірі»деген атпен тарихқа енді.

15-17 ғасырда Италия мәдениет қайраткерлері мен гуманистері өз дәуірлерінде өнер өрлеуін аса жоғары бағалады.Антикалық мәдениет үлгілерінен соң ұзақ уақыт бойы Батыс Еуропа елдерінде тағылық кертартпа заман үстем болып келді, енді ғана гүлдену өркендеу дәуірі басталды деп есептеді.

Италияда басталған бұл өнер әдебиет,мәдениет,ғылым,саласында бірте-бірте Англия,Германия,Франция,Испания,Голландия т.б. көптеген елдерде тарады.Италияда 13 ғасырда өзінде крепостнойлық право жойылды қалада капиталистік қатынастар қалыптаса бастады.Сондықтан Қайта Өркенгдеу мәдениеті жаңа тұрпатта буржуазиялық мәдениет еді.Орта ғасырда қалалар дамып, сауданың қолөнердің және мәдениеттің орталығына айналды. Брейгелъ ең алғашқы суре тшілердің сапында табиғат сұлулығын оның жасампаз тіршілік иесін сипаттап көрсетті. Табиғатты жай жалаң көрсетпей оны оның қожасы адаммен байланыстыра білді.Соның бір айғағы «Жыл мезгілі»сариялы қолтумасының бір бөлігі. Ол «Аңшылар қар үстінде»деп атады.Нидерланд суретшілері көбінесе жанрлық сұңғат өнеріне көп көңіл бөлді,күнделікті өмірді айнытпай шыншылдықпен бейнелей білді. Рим империясы құлағаннан кейін Батыс Еуропада орта ғасыр дәуірі деген дәуір басталды.Бұл дәуір мың жыл шамасына созылды. Рим империясы құлағаннан кейін солтүстікте әр түрлі халықтар тайпалар империя жеріне қоныс аудара бастады.Әсіресе солтүстіктен герман тобындағы халықтар көптеп келіп, қоныстана бастады.Сол кезде олардың мәдени деңгейі римдіктерге қарағанда көп төмен еді.Сондықтан да оларды римдіктер варвары деп атады.Олар римдіктерден христиан дінін қабылдады.,осы күнге кіргенннен кейін қалған өнер көздері мәдени ошақтар құрып кетуден аман қалды.Тоналған қиратылған Батыс Еуропада бірнеше жабайы королъдігі пайда болды, соның ішіндегі күштісі франктер болды.

Оларда сол кезде феодалдық құрылыс етек жайған еді.Франктер мемлекетінде меровигтік және королигтік әулет кезеңі дәуіріндегі өнер солардың атымен аталды.Варварлардың атымен қол өнері күшті дамыды.Олар Еуропаға күшті дамыған тоқыма қол өнер әкелді.Көздің жауын алатын алуан түрлі ою-өрнек өте нәзік нақышты әсемдеу өнері күнделікті қолданатын ыдыс-аяқ заттарда басым болды.Тоқып жасаған заттарою-өрнек бірінн-бірі қайталамайтын әсем ырғақтардан тұрды.Бұл заттарда ғажайып ою-өрнекпен қоса түрлі аңның адамның таңғажайып бейнелері кескіндері бейнеленді.Осы кезеңде кітап безендіру де жақсы дамыды.Монастырларда монахтар «Библияны»және басқа да кітаптарды көшіріп көркемдеді.Мұндай кітап көркемдеуді «минатюра»деп атады.

Меровигтік дәуірде минатюрадағы адам жан-жануар бейнесі жалпылама жазықтық түрінде бейленді ал Каролинг дәуірінде әсіресе Ұлы Карл тұсында бейнелеу шыншылдыққа жақын табиғи кейіпке келтірді.Ұлы Карл өзі оқымаса да өнер мен ғылымға үлкен қамқорлық жасап отырды.Ұлы Карл тұсында франктер мемлекетінде Франция ,Голландия,Белъгия Германияның бір бөлігі,Италия,Испания кірді.Осы тұста көбінесе тас шіркеулер тұрғызылды.Олар өте қарапайым ұсқынсыз болды.Бұл шіркеулер көбінесе римдік базилік жобасында тұрғызылды.Христиан дінінің күшеюінен мұнда да мүсін өнері онша дамымады.Ұлы Карл империясы ыдырағаннан кейін оның орнына үш мемелекет пайда болды.Олар Франция,Германия,Италия.Срол кезде Каролиг өнері жаңа ғасыр өнерінің дәуіріне аяқ басқан еді.Енді сол өнердің түрлі ағымдарына тоқталсақ.



2. Антуан Ватто- Ф.Буше. Франсуа Буше (1703-1770) антикалық жеңіл түсініктегі қиял-ғажайып тақырыпқа құрылған картиналар жазды.Осылардың ішінде өмірді онша әсерлемей шыншылдыққа жақын бейнелеген суретшілер болды.

Рококо Барокко ағымынан шыққан соның жалғасы іспеттес. Рококо көбінесе үйлердің cарайлардың ішкі жағын көркемдеуге қолданылады.Бұл кезеңдерде көбінесе шағын сарайлар үйлер тұрғызылды.Олардың сыртқы көрінісі өте қарапайым болып келеді.Барокко әдісіндей құбылмалы әшекейлі керегелер біртіндеп жоғала бастады. Үйдің ішкі керегелері әдемі панелъдермен айналармен көмкерілген.Жұмсақ меруерт түсті маталармен жасалған жиһаздар жалт-жұлт еткен айна ернеулі хрусталъ люстралар бөлмені әсем әуенді қобдишаға айналдырғандай болатын. Көбінесе әшекей заттары қатаң симметриялы болып келетін.Әсіресе раковина іспеттес әшекейлер жиі қолданылды ,сонымен бірге қытай сән-салтанаты әшекей кең етек жайған. Рококо ағымында жасалған үй-жиһаз бұйымдары қуыршаққа ұқсас шағын әдемі еді. Әйелдер мен ерекетер үлбіреген жұқа жібек матадан киім киді.Сұңғатта негізінен ашық түстер кеңінен қолданылды.(күлгін,аспан көк, қызғылт сары). Көбінесе майлы бояумен қоса пастелъ де жиі пайдаланды.Рококо қолтумасында тән нәрсе олар көбінесе малшылар мен малшы балаларды жиі бейнеледі. Бейнелер шынайы қарапайым халықтан шыққан адамдар бейнесі емес еді, малшыға ұқсас киінген ақсүйек адам еді. Фламандиялық суретші Антуан Ватто бау-бақшадағы салтанатты отырыс ойынды әсем бейнеледі. Фламандиялық суретші Антуан Ватто бау-бақшадағы салтанатты отырыс ойынды әсем бейнеледі.18 ғасырда 20 жылдары францияда Рококо ағымы өмірге келді. Бұл ағым жарты ғасыр бойы Европада елдерлде тарап, ортасын өзінің әдемі де жеңіл сипатымен сол кездегі ақсүйектер ортасын еліктіріп әкетті.Рококо көбінесе үйлердің сарайлардың ішкі жағын көркемдеуге қолданылды.Бұл кездері көбінесе шағын сарайлар үйлер тұрғызылды .Құдай ана соборы батыс еуропа елдері сәулет өнері тарапынан жаңа заманнан бастаған алғашқы готикалық ең айбынды тамаша ескерткіш болды.оның салынып біткеніне алты ғасырдай уақыт өтті. Қала үстіне асқақ көтерілген әсем де зәулім осы ғимараттың арқасында Париж қайта түледі. Францияның астанасы бұл ғасырлар ішінде өсіп дүние жүзіне атағы жойылған басқа ескерткіш сәнге айналды.

Нидерланды өнерін айтқанда ең бірінші сұңғат өнерін айтып өтуіміз қажет.Мұндағы сұңғаттың ескі стилъі жаңа қайта өрлеу дәуірі стилъіне өтуі өте ұзаққа созылды.Нидерланды сұңғатында әсіресе адам бейнесін готикалық сымбаттылық негізінде бейнелеп, Италия суретшілері анатомиялық саралау жасалып,пропорциялық заңдылықтар сақтауға онша көп көңіл бөлмеді.Осы кемшіліктерді білдірмеу үшін,адамды көбінесе киіммен бейнелеуді жөн көрді.Италия сурешілеріндегідей ауқымды монументалъды бола алмады.НидерландыдаИталиядағыдай фреска роспистер емес көбінесе кішігірім қондырғылы картиналар жазу басым болды.Олар жалпы қала табиғатын күнделікті өмір көріністерін кескіндеуді жөн көрді.Тағы бір ерекшелігі бейнелеу өнері кезінде ұсақ-түйек болып табылатын шағын нәрселердің өзін тәппіштеп аса бір ыждағаттылықпен жазды. Нидерланды сұңғатының негізін салушы суретшінің бірі Ян ван Эйк пен Хуберт ван Эйктер болды.

Бұл суретшілердің картинасына тән нәрсе табиғат көрінісі мен қала көркін негізгі кейіпкер адам бейнесімен байланыстыра бейнеледі. Эйктің “Әулие Варвара” атты туындысы.Он бесінші ғасырдың аяғы мен он алтыншы ғасырдың басында осы елде өзгеше өзіндік болмыс бітімі бар суретші өмір сүрді.Ол-Иеронимус Босх суретші өзінің туындыларында қиял ғажайып, жәйттерді және адам шошырлық қорқынышты мақұлықтар өмірін әсерлеп, бейнелеуді ұнатты.Нидерланды қайта өрлеу дәуірі суретшілерінің ішіндегі ең атақты шебері Питер Брейгелъ болды.Суретші көбінесе қарапайым адамдарды шаруалар өміріне солардың тыныс-тіршілігіне көрсететін тақырыптарға қалам таратты.Картиналарына тән нәрсе көптеген жыпырлаған ұсақ адам кескіндерін әр түрлі қимылда тәппіштеп бейнелеп берді.



Бақылау сұрақтары:

1. Франция өнері.

2.Антуан Ватто- Ф.Буше.
22 Лекция. Таќырыбы: Франция ағартушыларының эстетикасы және үшінші сословие живописі

Жоспары:

1.Жан-Батист Симеон Шарден-шығармасы.

2.Адамгершілік тәрбие

Лекция маќсаты: Франция ағартушыларының эстетикасы және үшінші сословие живописі

Лекция мєтіні (қысқаша) 1.Жан-Батист Симеон Шарден-шығармасы.

Жан Батист Симеон Шарден (1699-1779)болды.Өмірдегі шыншылдықты көп бейнелеген. Оның “Ыдыс жуушы”деген еңбегі соның бір айғағы.Суретші өзінің кейіпкерімен тек ақсүйектер ішінен емес Париждің ұсақ буржуазиясының ішінен қарапайым жұмысшылардың ортасынан тапты.Шарденнің натюрморттары адам тамсанардай керемет шеберлікпен жазылған. Қарапайым заттардан құралған натюрмортта әр заттың өз болмысын табиғи көрінісін өмірдегідей шыншылдықпен бейнелеген. Шарден өмір көрсеткендей ең ұлы колористердің қатарында Тициан,Рембранд болды.Шарденнің негізгі сүйенетін жақсы көретін реңі күміс сұр түс. Оның натюрмортында жазылған “Өнер құралдарынан құралған натюрморт”,”Натюрморт ”жұмыстары.

Көкке қарай бой түзеп өскен каркастың жүгін жеңілдетуге ерекше көңіл бөлінетін болды. Бұл бүкіл готикалық архитектуралық негіз еді. Мұндай архитектуралық революцияның көркемдік маңызын оның тікелей нәтижелерін готикалық архитектураның ең алғашқы кезінде салынған Париж соборында бұл биіктік күннен күнге көтерілді. Сөйтіп құрылысты биікке қарай өсіре жүргізетін готикалық архитектура романдық көлбеу архитектурадан озып шықты. Табиғи готикалық каркасты жүйе романдық құрылыстың құрылымынан түлеп ұштыма болмаса батыс еуропалық сәулетшілер басқа елдердің көне үлгілерін пайдалануы деген .түп тамыры ғасырлар мен мыңдаған жылдардың тұңғиығында жатқан өнердің көптеген ғажап жетістіктерін бастауы бұлағы .Бұл архитектуралық формаларды алдымен римдіктер шебер пайдаланған еді. Содан кейін ол еуропаның орта ғасырлық құрылыс өнерімен негізіне айналды. Бірақ ол иранда пайда болды. Мұны олар мәдениеттен мұра етіп алғанды өзінің ерекшелігі мен мәнділігі жағынан нағыз ұлы туындылар санатына жататын арменияның сәулет өнері сондай бастаудан тараған жоқпа. Бұл елдің географиялық жағынан орналасу жағдайы сол мұрагерлікке мүмкіндік туғызды. өнердегі ізденіс өрісі онымен шектелген жоқ армян сәулетшілері арналарды бір-біріне көсе-көлденең салу арқылы әлемде тұңғыш рет негізін қалады.

Бұл кезде француз сәулетшілігі ерекше дамыды. Олар Италиядағыдай басайналдырар әлем жайлы безендіруден бойын аулақ салды. Олар керісінше классикалық бағытты өрекндетті яғни ежелгі антикалық және ренесандық өнерді үлгі етіп соны жаңаша дамытты.

Әдетте ғимараттар симметриялы, түсінікті добада салындыв олардың төбесі биік. “монсарлы шатырлар мен салынды, сол кезде мұндай шатырлар алғаш пайда болған оны ойлап тапқан сәулетші Монсар болды. Сондывқтан оны атына қойылған.

Франция бароккосынан әйгілі сәулет ғамаратыВернсал сарайы. Оның ғаламат аумағы мен көлемі фраенцуздардың күн королі Людовик 1 ұлығына құдіреттілігін паш ететін сарайдың бірі фасады саябаққа қараған онда кілемге ұқсас гүлзарлар фонтанды бассейіндер жасыл желек аясында ақ мәрмерлдени сомдалған алуан түрлі мүсіндер көз жауып алады. Осынд ерекше семдіг арқасынлда сарай бүткіл евроапда үлгі ретәнде қабырлданды.

Сәулет өнетіндей Францияда сұңғат таза борроколы түрда дамыдымады, онда классизм бағыты басысм болды. Антикалық және қайта өрлеу дәуірі ұсіғатынан нәр аллған суретшілепр классиаклық өнерді дамытты. Сол бағытта жұмыс істеген әйгілі суретшінің бірі Николла Пуссен болды. Николла Пуссен бар өмірін Италияда өткізді тек ішінара Францияда болған, біріқта соған қарамай бар болмасымен жүрек жерды творчествасымен Франция суретшісі болды. Ол әсіңреме ежелгі өнерге көп айналысты. Ескі Рим қорымдарын көп аралайтын одан өзінің творчествасына күш беретіндей әсер алатын өзінің ұзақ өмірінде қаншама ирелең жолдардан өтті. Суретші жас кезінде Тициан мен Рафельден үлгі алып соларға еліктеді. Поссенннің көптеген жұмыстпары ежелгі рим грек аңыздарына құрылған. Еген саалап қарайтын болсақ, Пуссен өз жұмыстарында бірнеше тақырыпқа қалам тартқан суретші. Сондай тақырыптың бірі -өлім туралы. Суретші өзінің қолтумаларында ежелгі римдік авторлардың адам ерлікткрі туралы жазған әңгімелерін дірәіптеп бейнелеп жазды. Көзсіз ерліктің иесі адамның өмірге қаймықпай баруын жыр етті. Бұрын соңды өнер тарихында ешкім Пуссендей адамның соңғы өірін осыншама әсерлп бейнелей алмаған еді. Сондай жұмысының бірі- “ Танкер пен Эрнине” жұмысы.

Пейзаж жазудың керемет шеберңі болды. Жастайынан елінен кетіп, өнер ордасы Римге өміріне дейін тұрды. Ол Рим тьабиғатына ғашық болды. Күні бойы табиғат көінісін жазудан жалықпады. Суретші адам бейнесін салуға шебер емес еді. Сондықтан да қолтумаларфын аадам бейнесі негізгі рол атқарады. Оның пейзаждароы тереңғ кеңістік заңдарына құралатын сондай жұмыстың бірі “ Таңертеңгі жағалаулар” деп аталады.



2.Адамгершілік тәрбие 19 ғасырда батыс еворпада үлкен құрылыс болды. Байыған шіркеулер сансыз діндарларды сиғызу үшін храмдарды ұлғайтты. Қарапайым ағашпен жабылған жайдақ төбелерін тас күмбездермен алмастырды. Рны қалық қабырғалар ғана көтере алатын еді. Сол уақыттағ,ы құрылысшылыпр ежелгі Римнің сәулетөнеріне көп үлгі болды. Сондықтан да 11-12 ғасырладағы ғимараттарды роман ғимараты деп атайды. Роман қабыпрғасы тегіс биік мұнарлы алып ғимараттар еді. Күмбездерінде терезелерінде храмның кіре берісінде доға тәрізді араклар пайдаланып отырады. Ромен хпрамдары өзінің сустылығымен діні және к.үрделілігімен қатал тәрізделіп, католик шіркеуінің құдіретіне сенім туғызуға тиіс болды. Олар. Үйсз күйсіз қашқан пысқан халыққа баспана қызметін атқарды.

12-ғасырдың аяғынан бастап мырзалардың өктемдігінген құтылдған қала тұрғындары сауда үйлерін, ратушалар, соборлар, ауруханалар, қонақ үйлерін сала бастады.

12-15 ғасырлардағы құрылыстар готикалық деген а лды. Құрылысгшы шеберлігінің одан әрі өсе түсуі ауыр доға тәріздес күмбездерді неғұрлым жеңіл шошақ күмбезденалмаздыруға мүмкіндік берді. Енді қалың қабырғаның керегі болмацй қалды. Қара көлеңке роман храмына өзгешіілгі-готикалық соборлар үлкен терезелермен жерқырап көрінеді. Қайталанып келетін арқалары сәәнді құрама күмбездерді тіреулер мен безеендірілген биік мұналары осылардыфң бәрі аспапмен тілдескендей әсер етеді. Ең үлкен готикалық собор мұнардарының биіктігі 150 метрге жетіп , Етипет пирамидаларынан да асып түсті. Сондай аса үлкен соборыныд ішінде діндерлар құдіретті құдай алдында өздерін джәрменсіз және мүсіпір сезінуге өздерінің бүкіл ойын сезімін соған арнаға тиіс болды. Сонымен бірге келушілер соборының сәулеттілігімен тамашалады. Собор ұзақ уақыт бойы қалалардағы бірден бір үлкен ғиматрат болды. Одантек шіркеу жоралығына ғана емес сонымен қатар қала халқының жиналыстары өткізілді . діни тақырыптағы театр ойынданы өткізілді. Мұнда профессортал дрс оқыды. Мемлекеттер арасындаға келіссөздер жүргізілді. Ортағасырлық ғиматраттар оны жасаушы шеберлер ой қиялдарының шгексіздігімен сүйсіндіреді.готикалық соборларды саолуға көптеген адам тіпті сәудлетшіоірлің тас қалаушылардың ағаш шеберлердің әйнекшілердің бүтіндей ұрпағы қатынасты.

Мүсін өнері. Орта ғасырдағы мүсін өнері сәулет өнерімен тығыз байланыста болды.соборлар құдайларды епизкоптарды, коралдерді бйнелейтін жүзден тіпті мыңдаған бедерлер мен жіне мүсіндермен безендірілді..дін бастылардың пікіоі бойынша өнер сауатсыздар үшін інжіл міндетін, христиан кітептанвнан айтылатын оқиғаларды белгілеу суреттеу. Сенімін арттыру, тозақ азабымен үрейлендіру қызметін атқаруға ьиіс болды. өнер шығармалары іркеудің тапсырмасы боынша жасалды. Біріқ лны халықтан шыққан шеберлер туынды тудырды. Діни тақырыпқа арналған мүсіндер арқыла олар өмір жөніндегі өз туындысын көрсетті. Адамның адамгершілік және сезім байсылдығынидәріптеді. Шеберлердің әсіресе ананың балағы деген сүйіспеншілігін суреттеуге құштарлық басым болды. Бұл құдай ананың көптеген бейнелерінен көрінді.

Адам денесінің тынысының сұлулығын дәріптеген антикалық өнерге қарағанда орта ғасыр суретшілері адамның ой байлығы мен сезімі мен көңіл күйін ашуға көбірек ұмтылды. Роман шеберлері адам денесін көбіне жүдеу, бет бейнесін кескінсіз титықтаған етіп бейенледі. Адамның қиналысын немесе шынтығын барынша жетуізу үшін олар көбінесе жабайсыз пішін берді.

Романи мүсіндеріне қараанда готикалық мүсіндерде адам деннесін дәлірек берген ., киім қыртыстары адам денесінің кескін пішіні айқын байқалады. Дарында шеберлер өмірде көргендерін дәл бере білген. Адамның сыпрта келлбеті мен қатар ішкі сұлулығына зиін қоюшылық байқалады.

Бейнелеу өнері. Ромен храмдарының қабырғалары суретке толы болатын. Ол суреттерге құлшылық етушілердн әулелермен құдайлардың сұсты бейнелеоге қарап тұратын. Ал готиаклық сборлардың қабырғаларында бейнелеу өнеріне орын аз берілді. Аас үлкен терезелері қорғасн қорғаулары мен беукітілген мөлдір шыны сынықтарынан құрастырылғансуретті әшекейлеуге толы болатын. Витраж арқылы храм ішіне түскен күн сәулесі коллонада, төбе мен еден жалт-жұлт ойнап , храмғам ерекше салтанатты көрінів берді.бейнелеу өнерінің аса зор жетістігі кітап миатюрасы болды. Ашықсалынған суреттерде орта ғасырлар адамы өмірінің барлық жағы бейнеленді суретшілер көпке декйін болжай алмай алыстағы жақындығы жағы.нана бірдей етіп бейнеденді. Сондықтан да нәзік нәрсенің өзі де тұрпайы сияқты болып көрінеді. Витражда, минатюраларда шаруалар мен жақын қолөнершілердің еңбек үстіндегі жағдайы көрсетіледі.

Халықтың өз еңтегінің маңыздылығын және бағалығын түсінуі осыдан көрінеді.


Бақылау сұрақтары:

1.Жан-Батист Симеон Шарден-шығармасы.

2.Адамгершілік тәрбие

4 Курс
1 Лекция. Таќырыбы: 18 Ғасырдың соңы мен19 ғасырдың басында Батыс Европа өнерінің жаңа көркемдік қағидаларының қалыптасуы

Жоспары:
1. Батыс Европа өнері

2.Көркемдік қағидалар.



Лекция маќсаты: 18 Ғасырдың соңы мен19 ғасырдың басында Батыс Европа өнерінің жаңа көркемдік қағидаларының қалыптасуы
Лекция мєтіні (қысқаша) 1. Батыс Европа өнері Батыс Еуропа өнері орта ғасырлық Италиядағы Қайта өркендеу дәуірі деп аталуынан белгілі.

Батыс Еуропалық мәдениет өзінің ұлттық болмысын нақ сол көне цивилизацияның жұртында бірақ негізінен өзіндік римдік нақышта паш еткен жаңа халықтардың туындысы.Орта ғасырдан туып Қайта дәуірлеу кезеңінде шырқау шыңға көтерілген бұл мәдениет үлес қосқан. Қайта дәуірлеу өнері туындайтын ұзақ уақыт бойы европалық көркем өнер творчествосы үшін ереже үлгіге айналған. Батыс Еуропаның орта ғасыр өнері бұл ежелгі өнердің жалғасы да сонымен бірге өзінің ерекшелік қуатымен бізді қуантатын баурап алатын адамзаттың көркем творчествосы. Әуелде берекесіздік етек алған әлеуметтік құрылыстағы дүниетанымдағы мәдениеттегі мемлекеттік машинасында құл иеленушілік системаның іргетасы болудан қалып бірақ жаңа кезге тән құбылыс.

Элладаның нұрына ұшып табиғат сұрапылдарынан үрейлену көне цивилизацияның дәурені өтерде тағы да адам санасында оянып күйзелістен күдіктер туғызған кезге тән құбылыс болғанын көрсетеді. Скифтер заманында біздің жыл санауымызға дейін 7, 6 ғасырда грек мекен жайларымен көршілес өңірде хайуан деп аталған өнер ғажайыптары жасалған болатын.Бұлар қару жарақ пен жабдықтарды әшекейлейтін сол кездегі түсінік бойынша адамды табиғаттың сиқырлы күштерінен қорғайтын небір киелі қасиеттерді бар деген заттар еді. Мың жылдан соң хайуанат стилъі дала тайпаларының өнерінде олардың бас киімдерінде түймеліктерінде ұдайы көрініс тауып отырады. Бірақ бұл өнер бейнелеу қуатын бірте бірте жойды онда өзінің сәнділігімен орынды қозғалысты бейнелеген басқа негіз үстем болды. Біздің даламызда скифтердің орнын басқан сарматтар хайуанат стилъін түр жағынан өзгертіп жөн-жосықсыз бейне кескіндеуге ден қойған. Хайуанат стилъ өнері басқа ешбір өнер ауқымдас алмайтындай байтақ өлке.Қара теңізден Ұлы Қытай қорғанынан орталық еуропаға дейін варварлардың Римге шабулынан кейін атлант мұхитының жағалауына тарады.Бұл әсер август заманында, көбіне ітпті шындыққа нұқсан келтіре отырып, пайда болды. Императорлық билікпен жауынгерлік даңқтың барлық сән-салтанатымен көрсетілген Августың өн бойымен бейнеленген әйелі стстуясы (Прима-Порттан әкелінген статуя, Рим,Ватикан), оның Юпитердің дәл өзіотырған бейнесі сияқты (Эрмитаж) әрине, жердегі әмәршіні аспан тәңірісіне теңестірген шерулік портреттер. Дегенмен, одан Августың жеке басының белгілері, біршамабайсалдығы мен оның тұлғасының күдік тудырмайтын елеулігібілініп тұрады.

Оның мұрагері-Тиберидің толып жатқан порттреттері де дәріптелген .

Тиберидің жас кезінде мүсіндік портретін қарап көрелік (Копенгаген, Глиптотека) .Әдейі жақсартып жасалған бейне. Соныменге бірге , сөз жоқ даралық белгісі бар портрет. Оның кейпінен тартымсыздықпен тыржиған томаға тұйықтық сияқты бірдеме білініп тұрады. Мүмкін бұл адамбасқа жағдайда өмір сүргенде әбден ақ қалыпты тірішлік кешер ме еді, қайтер еді барынша атақұмарларда болды, шексіз өкімет және ойыма да келгенінің бәрін ісетй алаымн деген ұғым ақылынан алжастырған , қан етңізін көлкіткен қан ішерлер, деспоттар болды, өзінің ізашарын өлтіру арқылы жоғары мансапқа жеткен, сондықтан да сәл де болса күдік келтірген адамның көзін құртып отырған қаныпезер тирандар да болды Шығычстан ескен жаңа леп, жаңа мұраттар, жаңа ақиқаттыіздеу жаңа діни сенімдерді туғызды. Римнің күні, идеологиясымен және әлеуметтік құрылысымен қоса алғанда антака дүниесінің күні батуға айналды. Өзінің барлық «азап шегіп, тауқымет тартқандарға» арналған туысқандық және теңдік уағызы мен «жаппай экономикаылқ, саяси, инетлектік және моральдік ыдырау кезінде христиандық келіп шықты .

Сонымен бірге, империя күшінің әлсірей бастағанын сезіп, тағылар оған барған сайын табанды түрде және өршелене шабуылдай бастады.Иә, мұның бәрі римдік портреттік мүсіннен өз бейнесін тапты Ғұрыптар қатаң да қарапайым болған республика заманыада «веризм» (Veris –ақиқат сөзінен шыққан) деп аталған бейнелеудің документтік дәлдігіәлі де болса гректің ізгі әсеккрмен теңгеріле алмай жатты.Эрмитаждың римдік залдарын зейін қойып қарап шығудағы оқырманға кнңес еткен болар сіз болып отырған соғысатр, өзара қырқысулар, провинциялардың көткрілістері, құлдардың ьосып қашуы, өсе түскен правосыздықсезімі ғасырдан ғасырға «рим дүниесінің» іргетасын барған сайын жұқарта берді. Бағындырылған провенциялар барған сайын өзінің еркін батыл білдіріп отырды. Ақыр аяғында олар біріктіруші өкіметінің іргетасын шайқалт де басқалар қан сөлін соруға ғана арналған күрделі алып машинаға айналды»

Христиан-адамзат тарихындағы ең құбылыстардың

бірі екеніне дау жоқ. Христиан шіркеуінің тарихын зерттегенде бізді таңдандыру сезімі билеп алады. Оның тарихы екі мың жылдық деп есептелсе бәрібір біздің алдымызда оның толық өмірін ,ал кейбір елдерде мемлекеттік өкіметтен де күштірек екенін байқаймыз, деп жазады хритиан жайлы атақты неміс социал- демократтарының белгілі теоритігі Карл Каутскии.Жүз жыл бұрын айтылған бұл сөздер қазір де бүгінгі заманға сай естіледі. Христиан өркениеті адамзаттың көп бөлігіне сақтандырады.

Христиан қоғамға, жеке адамдарға әсер етуде пайда болуының күшінің себептерін дұрыс түсіндіру үшін, бұл қозғалыстың рухани алғы шарттарын, қоғамдағы кейбір топтардың мүддесіне

сай келеді. Христиан біздің дәуірімізде 1ғ.Рим империясының шығыс бөлігінде пайда болған.

Бұл уақытта терең әлеуметтік катаклизм алып империяның далын шығарып, жатыр еді. Күйзеліс дәстүрлі өндіріс мемлекет идея, сенім түрлерін ыдыратып жіберді. Рим империясы Жерорта теңіз бассейні бойындағы барлық елдердің бағындырып нағыз құлиеленушілік қоғамның классикалық үлгісіне қол жеткізді. Жаулап алған елдерін Рим қатты езгіге салды. Олардың еркектерін басқа елдерге айдады және аяусыз жазалады, немесе әйелдер құлдар колониясына апарып қосты.

Жаулап алушылар бағынған елдердің жергілікті қоғамдық тәртіптерін быт-шытын шығарды, қасиетін орындарын талқандап дәстүр ,әдер –ғұрып сенімдерін қорлады. Рим жаулап алушылар дәуірінде бағынған Шығыс халықтарының арасындағы ескі тайпалық діндері кері кетті. Христиан да басқа діндер сияқты түксіз жерде пайда бола салған жоқ. Оған діндарлар ғана емес сонымен бірге Шығыс халықтарының көптеген философ өкілдері із ашары шығыстың діндері және ежелгі дүниедегі кейбір философиялық түсініктер болды.Христиан еврей ортасында туды. Христиан діні көне өсиетке кіретін болса кітаптар жинағы түгелдей иудизмнен алған.Ол көне өсиеттерді әлемді өсімдіктер мен жануарларды адамды жарату құдай туралы түсініктерді өзгеріссіз күйінде сақтаған.Иудейлік көп жерін христианның алған 1947 ж Өлі теңіз жағалауын табылған. Кумран қолжазбалары куә бола алады.

Христиан пайда болған алғашқы ғасырларлда күрделі эволюцияға ұшырады. Ионан Богословтың сыр ашуына біздің дәуіріміздегі 68 ж келтірілген деректе христиан иуадизмнен әлі толық бөлінбеген еді. Онда бәрін кешіру және көнгіштік этикалары

жоқ. Олар кейін Евангелияда пайда болды. Бұл кітапта зомбылықтың көзі ретінде Римге деген жек көрушілік басым. Бұл уақытта христиан догматикасы қалыптасқан , көптеген оқудың маңызды элементтері жоқ. Жаңа өсиеттің кейінгі кітаптары одан анағұрлым өзгеше. Еваленглияның момындық көнгіштік және өктемдікке бас ию идеясы ,христиан ілімінің құдай алдында барлық адамдардың теңдігі байлықты сән-салтанатты айыптау байларға деген жеккөрушілік идеялары

оның алғашқы әлеуметтік бағытына үлкен өзгерістер енгізді. Христиан шіркеуі жеткілікті байлық жираған идеологияға ғана емес өз мемелекетінің саясатына әсер ететіндей дін ретінде қалыптасты. Шіркеу өзінің позициясын бекіте түсу үшін нақты діни қағидалар жүйесін

қажет етті. Дегенмен бірде бір христиан догматы бірден жетілген күйінде пайда болған жоқ. Қағидалардың біржола қалыптасуы үшін жүздеген

жылдар өтті. Тіпті басты қағидалар тұжырымдалып

бітсе олардың мазмұндары жөнінде күрес тоқтамады. Никей соборына дейін, одан кейін әр түрлі топтар арасында қатал христологиялық даулар жүріп жатты. Күрес басты үш қағида құдайдың үш бірлігі құдайға айналу және арылу төңірегінде өтті..Христиан діні 988 ж.Княз Владимиръдің басшылығымен қабылданды.Славян халықтарының тарихындағы жаңа тарихи кезең Киев Русі дәуіріндегі жүзеге асырылған бұл шараның нәтижесінде орыс мәдениеті жаңа сатыға көтерілді. Шіркеулер Русъте таңғажайып ғимараттардың көптеп салынуына атап айтқанда өнердің барлық салаларының жан-жақты өркендеуіне алғашқы мектептердің ашылуына тарихи шежірелердің жазыла бастауына айрықша ықпал етеді.Дін қай мәдеиеттің қай түрі болмасын басты элементі, құдіретке толы табыну немесе діни салтқа адамның өзін қоршаған орта жөніндегі адамзат баласының алатын орны жайында қалыптасқан діни наным сенімдердің белгілі бір жүйесі адамның тіршілік бейнесі. Сондықтан Русътің Византиядан христиан дінін қабылдауы орыс мәдениетінің тарихында бет бұрыс кезең болды. Христиан діні орыс мемлекетінің қоғамдық саяси мәдени өмірінің барлық саласының ықпал етеді.



: CDO -> Sillabus -> BOS
BOS -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
BOS -> Хор жүргізу” пәні бойынша 5В010600-“Музыкалық білім” мамандығының студенттері үшін. ОҚУ-Әдістемелік кешен
BOS -> Лекция:: 18 сағат Семинар: 16 сағат СӨЖ: 11 сағат Барлық сағат саны: 45 сағат
BOS -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция: 18 Семинар: 16 СӨЖ: 11 Барлық сағат саны: 45
BOS -> Лекция: 30 сағат. Семинар: 30 сағат. СӨЖ: 30 сағат. Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция:: 30 сағат обсөЖ: 30 сағат. СӨЖ: 30 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> 2. Практикалық сабақты өткізу уақыты және орны
BOS -> Лекция 30. СӨЖ. 30. ОбсөЖ. 30 Барлық сағат саны. 90 с. Емтихан. 6-семестр. Ағымдағы бақылау саны: кредит бойынш


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет