Лекция Алғашқы қауым өнері. Мифология және өнер. Палеолит, мезолит және неолит өнері. Талқынатын сұрақтар



Дата27.04.2020
өлшемі21.9 Kb.
түріЛекция
Бейнелеу өнеріне теориялық кіріспе. Бейнелеу өнерінің түрлері мен жанрлары.

Талқынатын сұрақтар:



  1. Бейнелеу өнеріне теориялық кіріспе.

  2. Бейнелеу өнерінің түрлері мен жанрлары.



Лекция 2. Алғашқы қауым өнері.

Мифология және өнер. Палеолит, мезолит және неолит өнері.
Талқынатын сұрақтар:

  1. Өнердің бастапқы нышандары немесе оның пайда болуы.

  2. Ежелгі мәдени ошақтар.


Лекция 3 - 5. Мысыр өнері.
Талқыланатын сұрақтар:

1. Мысыр өнері. Ежелгі патшалық өнері.

Сәулет өнері: пирамида және ғибадатхана. Джосер пирамидасы және Гизедегі ғибадатхана.

Мүсін өнері мен кескіндемедегі канондық жүйенің қалыптасуы.

2. Орта патшалық. Амарн кезеңі.

Ғибадатхананың жаңа типтері. Дейр эл-Бахридегі Ментухотеп ғибадатханасы.

3. Жаңа патшалық.

Кейінгі кезең.


Лекция 6. Ежелгі Месопотамия өнері.

Талқынатын сұрақтар:

1.Алдыңғы Азия немесе Қосөзен өнері.

2. Сәулет өнері.Мүсін өнері мен кескіндемедегі жүйенің қалыптасуы.


Осы аталмыш тақырыптарға слаид жасап, платонус арқылы жіберу немесе менің жеке поштама жіберу сұралады.

Ескерту.

* Презентация Power Point бағдарламасында орындалады. Беттер / слайдтар көлемі 30-35 кем емес. Ақпаратты Сіз жұмыс істейтін ресурстар сілтемелерімен бірге алып жүру.

* Әдебиетте ең соңғы слайд міндетті түрде болуы керек: 1-2 кітап, 3 мақала таңдалған тақырыпқа. Мақалаларды басып шығарылған түрде презентацияны қорғауға, олармен жұмыс істеудің дәлелі ретінде әкелу. Ғалымдардың тұжырымдарын талдау, сынаңыз .



++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Жұмысты апта сайын тапсыру сұралады.

Лекция 7. Ежелгі Грекия өнері.


Қаралатын мәселелер:

  1. Архаика. Ерте классика.

  2. Ежелгі Грекия сәулет және мүсін өнері .Эрехтенон жобасы.

  3. б.з.с.д. 5-4ғғ. мүсін өнері.




  1. Ежелгі Грекия сәулет және мүсін өнері.Афин Акрополь кешені.

Грек-парсы соғысының барысында грек қалаларының теңіз одағы қалыптасты, оған 200- ге тарта мемлекет кірді. Мұнда бірінші орынға ие болған Афина болды. Бірте- бірте осы тең провалы қалалардың одағы державаға айналып, афиналықар одақтарына үстемдік жүргізді. Афинаның басты күші флот еді. Афина флотына көбінесе тұрмысы қоңырқай қала (қызметшілері) кедейлері қызмет етті.

Б.э.б.V ғасырдың ортасы Афинадағы барлық азаматтар жауапты орындауда мүмкіндік алды, мұндайда лауазымды адамдар дауыс беру жолымен емес, жеребе салу жолымен сайланды. Оларға мемлекеттік міндетті атқарғаны үшін ақы белгіленді. Афинада демократиялық құрылыс халық үстемдігін жақтаушылар мен өкіметті қолында ұстағысы келген азғана байлар тобының күресі нәтижесінде орнықты. Афинамен одақтас мемлекеттерде демократиялық құрылыс, ал Спараны қолдаған қалаларда олигархиялық құрылыс жеңіп шықты. Афина мен Спартаның тайпалары бұдан кейін б.э.б. V ғасырдың ортасында Афинаның гүлденуі қалалардың страегі үшін атқарып, оған 15 жыл үздіксіз басшылық жасады(б.э.б. 444-429ж.ж.). Периклдің есімімен ығыз байланысты. Афинада демокраияның орнығуы грек театрларының гүлденуімен, әдебиеттің Эсхилдің, Софокл мен Ефрипидтің ворчествосымен тығыз байланысты. Б.э.б.V-IV ғасырда жасаған суретшілердің, мүсіншілердің туындылары классикалық мұра, яғни үлгі деп есепелді. Афинаға б.э.б. 470-450 жылдары сыйлыққа әкелінген мәрмәр бедерде тәңірия балғын қыз бейнесі берілген. Кескін келбеті сұлулық пен әсемдікке толы. Афина найзаға сүйеніп түр, басында коринфтік биік дулыға киген, лыпасының жырықтары байсалды ырғағымен түр- тұға сымбатын баса көрсетті. Афинаның бе ажары, бүкіл кескіні ойлана қалған бір сәтті сипаттайды.

Б.э.б.V ғасыр ұлы данышпан мүсіншісі афиналық Фидий болды. Оның творчесвосында афиналық құл иеленушілік демократияның шарықтаған шағындағы эстетикалық мұраттары айқын көрінісін тапты. Фидий б.э.б. 500 жыл шамасында Афинада тұрды, тұңғыш ұстазы Герий болды және Агеладпен кескіндемеші Полигнот есімдері аталады. Мүсіншінің балалық және жастық шағы грек- парсы соғысы тұсында өткеннен кейін, ол бүкіл өмірін дерлік парсыларды жеңген гректерді мадақтайтын ескеткіштер болды. Е желгі жазушілардың мәліметтері бойынша Фидий алғаш туындыларын Пеилена қаласына арнап алтынмен піл сүйегінен сомдалған Афина мүсіні мен тәңрияның Платеядағы алтынмен қапталған ағаштан, мәрмәрдан жасалған алып тұлғасын б.э.б.V ғасырдың 70 жылдары жүзеге асырды. Ол осы түста б.э.б. 465-460 жылдары Дельфыда афиналықтар тапсырмасымен Марафон шайқасының құрметіне көп пішінді мәрмәр мүсіндер тобын жасап, құдайлар мен қаһармандар арасында қобасшыМильтиодты бейнелеген. Б.э.б. 465-455 жылдар Фидий Аполонның қола мүсінін құйып, даңқа бөленді. Жеңімпаз Афинаның мүсінін жасады. Көп ұзамай туған елінен шалғай Лемнос аралында тұратын афиналықтың сауалы бойынша, шебер тәңрияның акропольге қойған екінші мүсіні сомдады. Периклдің тапсыруы бойынша ұлы мүсінші Акропольдегі храмдар мен мүсіндер ансамблін жасауға басшылық етіп 447-439 жылдар Перпеностың мүсінін алтынмен мен піл сүйегінен қаз тұрғызылды. Фидий сол техникамен олимпияда хрмы үшін 13 ьетрлік Зевс тұлғасын сомдады, мұны гректер ғаламның жеті ғажайыбының бірі деп есептеді. Б.э.б.IV ғасыр бұл мүсіннің екуіде Канстантинопольге әкелініп сонда опат болды. Афина мен Перикл бйнесін жасап күпіршілік қылды және киелі алтынды ұрлады деп жала жабылып түрмеге отырады және б.э.б. 431 жылы ақталып үлгерместен қайтыс болды. Римдік мәрмәр көршілері арқылы тек «Аполон(Кассель)!, «Амазонка(Ватикан)» , «Афина(Леппил)», «Афина-Перфенос» сақталған.

Акропольдегі жұмыс б.э.б. 447 жыл басталды. Өте қысқа мерзімде Фидий басшылығымен ол тамаша сәулеттік- мүсіндік ансамбль тұлғаланып тұра қалды. Фидий Акропольге 13 жыл өмірін арнады. Осында оның мүсіншілік таланты творчестволық кемеліне жетті. Акропольді табиғаттың өзі оған сән беретін ғимараттарға тұғыр тас етіп жасаған сияқты еді. Акрополь ғимараттары біздің заманымызға ауыр зардап шегіп, тіпті қираған қалпыда жеткенмен әлі сұлулығын жойған жоқ. Акропольдің сыртқы қақпасы- Пропилейді б.э.б. 437-432 жылдары сәулетші Мнесикл салды. Пропилейдің біреуі қала жаққа, екіншісі Акрополь шыңына қарайтын дорлық қос прогигі бар. Проплей протигне сол жақтан сурет галериясы- пинакотека жанасады, ал оң жақтан қарағанда оны мәрмәр тас тақталарынан қаанған шығыңқы қыр пиргос гректер Жеңімпаз Афина немесе Афина-Нике деп аталып храммен теңесіп тұрады. Осы храмды салған б.э.б. 450 жыл жобасын жасап б.э.б. 427-421 жылдары жүзеге асырған сәулетші Калликрат деп есептелді.

Афин акрополы кампозицияда Бибі-Афинаның сәуле храмы бас сәулетшісі Итинді, оның көмекшілігіне Калликраты тағайындады. Ғимарат құрылысы б.э.б. 447-438 жылдарға дейін созылды. Иктин храм сәулетін иониялық ордерлердің көптеген элеметтермен байыты: алтын колонналық сәулеті пориктер қойылған; Парфенонды әсемдеуге колонналардың ар жағынан ғимарат қабырғасын бойлай жалпақ басқұр болып өтетін иониялық фриз пайдаланылды. Акропольдегі храмдарды салуда сәулетшілер екі ордердің жарасымды сабақтастығын көздеген, айбынды да айбарлы дорика, нәзік те әсем ионикамен үйлестірді. Парфенон ғимаратының іші әртүрлі екі бөлікке бөлінген. Бас бөлімінде целлада, Афина-Парфеностың б.э.б. 447-438 жылдары Фидий алтын мен піл сүйегінен жасаған әйгілі мүсіні тұрған. Тәңрияның 12 метрлік пішіні орнатылған. Оны үш жағынан қос қабат мәрмәр колоннада қоршап тұрған және де Афинаның аяқ жағына орасан зор киелі жылан Эрихтониді орнатқан. Фидий мүсіннің барлық бөлшектерін де ашлықтаған шабаталары, ол гректердің кентаврлермен арпалысы, амазонкамен шайқас көріністерін, ішкі бетіне құдайлардың соғысын бейнелеген.

Б.э.б. IV ғасырдан бастап бүкіл храм «Парфенон» деп аталды. Фидий Парфенон мүсінінөзінің шәкірттері Алкамен, Агоракрит және Калламолмен бірге жасады. Мүсінші шығыс фриз метопаларында құдайлар мен алыптар айқасын солтүстік метопаларында Трояның қирауын батыс афиналық қаһармандардың амазонкалармен шайқасын оңтүстік гректермен кентаврлар арпалысын бейнелеген.

Орта ғасырларда грекияны түріктер жаулап лады, 1687 жыл венециялық Акропольді қоршаған кезде түріктер Парфенонға снаряд түсірді. Жарылыс ғимараттың бір бөлігін құртып жіберді, венециялықтардың Акропольге шапқыншылығы мүсіндер тобын қиратып жіберді.

Афин акропольі сәулет ансамблінің ақырғы ғимараттары Фидий дүние салған соң жасалды. Б.э.б. 421-405жылдар Парфенонға таяу шоққының солтүстік жағында Афинаға Пасейдон мен мифтік патша Эрехтейге арналған иониялық ордерлі шағын храм салынды. Содан ғимарат Эрехтеон деп аталды. Мұнда қаланың ең ежелгі жиһаздары соның ішінде аңызға айналған тәңрияның аспаннан түскен ағаш мүсіні сақталған. Эрехтеон ертеде мифте айтылғандай Афина мен Пасейдонның үш ашалы күрзісі жартасқа салған ізді көрсететін тесік болған, ал храм алдында киелі зәйтун ағашы өсіп тұрған.

Эрехтеонның жобасы. Перикл мен Фидийдың көзі тірісінде ойласқан болса керек. Ғимаратты салған құрылысшылар Акропольдің қасиеті жерін есепке алуға тиіс болулары храмның ерекшеліктері – асимметриялы болуында. Ғимараттың шығыс жақ жартысы батыс жартысынан 3 метр биік. Храмға әртүрлі үш портик жапсарлас салынған. Оның екеуін сымбаты ионикалық колонналар көрсетті, үшінші шатырында кәдімгі кортидалар деп аталатын қыздардың мүсіндік бейнелері демеп тұр.

Б.э.б.V ғасырдың ІІ жартысы афиналық мүсіншілер мен суретшілер творчествосына Фидий пәрменді ықпал жасады. Олардың көбісі пластика маржаны болып есептелетін құмыралар өрнекерінен, бәдіздік жону өнер шығармаларынан көрініп тұр. Бұл б.э.б. VI ғасырдың соңғы классика дәуірлері шеберлерінің шығармаларында одан әрі дамыған грек өнеріне соңғы леп еді.



Қолданылған әдебиеттер:

  1. Популярная художественная энциклопедия «Советская энциклопедия» М., 1986, т.1,2

  2. «Большая школьная энциклопедия» М., «Олма-Пресс» 2002г.

  3. М.Аксенова «Искусство» Энциклопедия для детей «Аванта» М,2001г,

том 1,2.

Достарыңызбен бөлісу:


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет