М. А. Молдашева



Pdf көрінісі
бет12/12
Дата10.02.2020
өлшемі1.44 Mb.
түріОқулық
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

Есеп айырысу - ақшалай міндеттемелердің атқарылуы. 
Жал - келісім-шартқа сәйкес, белгілі бір төлемге мүлікті уақытша 
пайдалануға  беру.  Мүлкін  уақытша  пайдалануға  беруші  жақ  жалға 
беруші деп аталады, ал алушы жақ жалгер деп аталады. 

 
144 
Жалақыдан  ұстау  -  әкімшіліктің  өкімімен  немесе  фирманың 
«Еңбекке ақы төлеу туралы ережесінде» бекітілген жағдайларда ұстау. 
Залал  -  субъектінің  қаржы-өндірістік  қызметі  барысында 
экономикалық пайданың азаюына апарып соқтырған шығысы (қаржы, 
материалдық шығысы)  
 Күмәнді талаптар - келісім шартта көрсетілген мерзімде немесе 
төлеу  мерзімі  бекітілмеген  жағдайда  қажетті  қалыпты  уақытта 
өтелмеген дебиторлық борыш. 
Капитал - бұл субъектінің міндеттемелерін шегеріп тастағаннан 
кейінгі оның активтері. 
Кредиторлық  берешек  –  субъект  уақытша  тартқан  ақшалай 
қаражат, ол шарт бойынша белгіленген мерзімде қайтаруға тиіс. 
Консигнация  -  Тауар  иесінің  (консигнант)  басқа  компанияның 
(консигнаттар) қоймасына орналастырылған тауарлар. 
Меншікті  капитал  -  субъектінің  міндеттемелерін  шегеріп 
тастағаннан кейінгі оның активтері. 
Міндеттемелер-  бұл  тұлғаның  басқа  бір  тұлғаның  пайдасына 
белгілі бір іс әрекет жасау міндеттемесі. 
Негізгі құрал -
 
кәсіпорында өнім өндіру, тауарларды тасымалдау 
немесе  қызмет  көрсету  үшін,  басқа  көсіпорынға  жалға  беру  үшін 
немссс  әкімшілік  мақсатта  пайдаланылатын  және  бір  операциялық 
циклдан  немесе  кезеңнен  (І  жылдан)  артық  мерзім  ішінде 
пайдаланады деп болжанатын материалдық активтер. 
Өтімді активтер - тез арада алдын – ала белгілі ақша сомасына 
айнала алатын активтер. 
Пайда  -  есепті  кезеңде  активтердің  көбеюі  не  міндеттемелердің 
азаюы. 
Төлем  валютасы  –  жабдықтаушы  мен  сатып  алушы  арасында 
келісілген  тауарды,  көрсетілген  қызметтерді,  несиені  өтеу  валютасы 
төлеу 
Тозу  -  негізгі  құрал-жабдық  объектілердің  табиғи  және  сапалық 
қасиетін,  көрсеткіштерін,  сипаттамаларын  жоғалту  процессі  немесе 
бейматериалдық  активтерді  пайдалану  барысында  құнын  көшіруі, 
олардың  табыс  әкелу  қабілетін  жоғалтуы,  құның  нормалар  шегінде 
шығынға  жүйелі  көшірілуі  түріндегі  тозудың  құндық    тұлғалануы 
өтелім ( амартизация) деп аталады.  
Шығындар  -  кезеңдері  нақты  анықталған  жағдайда,  кезең 
барысында  ол  өнімнің  (жұмыстың,  қызметтің)  өзіндік  құнына 
жатқызылуы  мүмкін,  немесе  басқа  да  көздерінің  есебінен  есебінен 
есептен шығарылуы мүмкін, бірақ аталған жағдайлардың барлығы да, 
яғни олардың кезеңін және есептеп шығару тәртібін кәсіпорынның өзі 
анықтайды.  

 
145 
Шаруашылық  операциялары  -  кәсіпорынның  мүлік  құрамына 
оның  міндеттерімен  меншікті  капиталдарын  іс-әрекеттерімен  және 
жағдайлары  мен  байланысты  өзгеріске  ұшыратын,  сонымен  қатар 
шаруашылық – құқықтық қатынастар өзгерістерін көрсететін факт. 
Шығыстар  -  бұл  есепті  кезеңдегі  активтердің  кемуі,  болмаса 
міндеттемелердің ұлғаюы. 
Эмиссиялық  табыс  –  Шығарылған  акциялардың  номиналдық 
құнынан артық дәрежеде алынған табыс. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
146 
 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 
 
1. Бухгалтерлік  есеп  және  қаржылық  есеп  есептілік  туралы.           
ҚР-ның 2007 жылғы 27 ақпандағы №234 Заңы. 
2. «Бухгалтерлік есеп стандарттары» Алматы, 2004 г. 
3. Бухгалтерлік есепшоттарының жоспары/ ҚР Қаржы министрлі-
гінің  №185 бұйрығы –23 мамыр 2007 ж. 
4. Кеулімжаев  Қ.К.  Н.А.Құдайбергенов  "Бухгалтерлік  есеп  тео-
риясы және негіздері" Алматы, 2006 ж.
 
5. Толпаков Ж.С. Бухгалтерлік есеп - Қарағанды, 2008 ж. 
6. В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин. В.В. Радостовец, О.И.Шмидт. 
Кәсіпорындағы  бухгалтерлік  есеп.  Алматы:  Қазақстан-аудит  орта-
лығы, 2002 ж.  
7. Р.С.Әбдішүкіров, Б.С.Мырзалиев «Бухгалтерлік есеп» Алматы 
2008 ж. 
8. Әбдіманапов  Ә.,  Раимов  С.  Бухгалтерлік  есеп  принциптері 
және қаржылық есеп беру,  Алматы  2005 
9. Қабылова Н., Доспалинова Ш. «Бухгалтер» Астана 2008 ж. 
10.  Мұрсалова Х. «Еңбек ақы төлеу есебі» Астана 2008 ж. 
11.  Шамгонов А.Ш., Ерниязова А.А. Учебное пособие по теории 
учета» М.Ф и С, 2000 г. 
12.  Кондраков  Н.П.  Бухгалтерский  учет.  Учебное  пособие.               
М. 1996 г. 
13.  Шамгонов  А.Ш.,  Жангалиева  Р.У.  Бухгалтерлік  есеп  тео-
риясы Уральск, 2000 г. 
14.  Рубцова Г. Кейкова М. Бухгалтерлік есеп Астана, 2008 ж. 
15.  Бухгалтерский и налоговый учет в Казахстане  2005-2010 ж 
16.  Н.Қ. Қабылова, Ш.А. Доспалинова, Е.Н.Оразалинов «Бухгал-
терлік есеп-тесттер жинағы»   Астана 2008 ж.  
17.  Г.Рубцова,  М.Кейкова  Бухгалтерлік  есеп  (есептер  жинағы) 
Астана, 2008 ж. 
18.  Шамгонов  А.Ш.,  Ерниязова  А.А.  Практический  материал  по 
бухгалтерскому  учета, Уральск, 2001 г. 
19.  Неселовская,  Т.Н.  Шейна  Сборник  задач  по  теории 
бухгалтерского учета. М:Ф иС., 2000 г. 
20.  Кәсіпорындағы  қаржылық  есепті  жүргізу.  Кезмемтаев  К.К, 
Алматы. Экономика, 2003 ж.  
21.  Бухгалтер бюллетені. 2005- 2011 ж.  
22.  Инструкция по заполнению регистров бухгалтерского учета»,  
утвержденного приказом ДМБУА МФ РК №12.11.97 №72 

 
147 
МАЗМҰНЫ 
 
КІРІСПЕ.....................................................................................................3 
 
І ТАРАУ. СУБЪЕКТІНІҢ ЕСЕП САЯСАТЫ 
1.1. Есеп саясаты туралы түсінік және оған қойылатын  
       талаптар………………………………………………………………4 
1.2. Есеп саясатының мазмұны…………………………………………..6 
1.3. Есеп саясатын дайындау…………………………………………….6 
       Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары....................................................8 
 
ІІ ТАРАУ. ТАУАРЛЫ-МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫҢ ЕСЕБІ 
2.1. Тауарлы-материалдық қорлар, олардың жіктелуі............................9 
2.2. Материалдарды есептеуді ұйымдастыру, материалдардың  
       номенклатурасы.................................................................................10 
2.3. Материалдар қозғалысының есебі және оларды құжаттау............12 
2.4. Материалдық қорларды бағалау әдістері........................................13 
2.5. Қоймадағы және бухгалтериядағы қорлардың есебін  
       ұйымдастыру......................................................................................13 
2.6. Материалдық қорларды түгендеу....................................................14 
       Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары..................................................16 
 
ІІІ ТАРАУ. АЙНАЛЫМНАН ТЫС АКТИВТЕР ЕСЕБІ  
3.1. Негізгі құралдар, олардың топталуы мен бағалануы.................... 20 
3.2. Негізгі құралдардың талдамалық есебі............................................23 
3.3. Негізгі құралдарды пайдалану және түсу есебі, олардың  
       құжатта бейнеленуі............................................................................24 
3.4. Негізгі құралдардың есептен шығуы және олардың   
       құжаттарда көрініс табуы..................................................................26 
3.5. Материалдық емес активтер есебі....................................................27 
3.6. Негізгі құралдардың тозу есебі........................................................31 
3.7. Негізгі құралдардың амортизациясын есептеу әдістері.................32 
3.8. Негізгі құралдарды түгендеу есебі...................................................34 
       Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары..................................................35 
 
IV  ТАРАУ.  ТАУАРДЫҢ,  ДАЙЫН  ӨНІМНІҢ  ЖӘНЕ  ОЛАРДЫ  САТУМЕН 
БАЙЛАНЫСТЫ ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІ 
4.1. Дайын өнімнің есебі..........................................................................42 
4.2. 
Сатып 
алынғ ан 
тауарлардың 
есебі 
мен 
бағ алауы...........................45 
4.3. Тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатумен   
       байланысты шығ ыстардың есебі......................................................47 

 
148 
       Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары..................................................50 
V ТАРАУ. АҚША ҚАРАЖАТЫ ЖӘНЕ ЕСЕП АЙЫРЫСУ 
ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ЕСЕБІ 
5.1. Кассалық операциялар жүргізудің тәртібі.......................................53 
5.2. Ағымдағы банктік шоттағы операциялар есебі..............................56 
5.3. Валюталық шоттардағы ақша қаражаттарының есебі...................59 
5.4. Аударылған жолдағы ақшалай қаржылар есебі..............................60 
        Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары.................................................61 
 
VI ТАРАУ. ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШ ЕСЕБІ 
6.1. Дебиторлық   борыштар  есебін ұйымдастыру...............................68 
6.2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер борышының  
        есебі....................................................................................................70 
6.3.  Күмәнді  дебиторлық   борыштар...................................................72 
6.4.  Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысудың есебі........................74 
6.5.  Алдағы кезең шығындарының  есебі..............................................75 
       Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары..................................................78 
 
VII ТАРАУ. ЕҢБЕК ЖӘНЕ ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУ ЕСЕБІ 
 
7.1. Еңбекақы бойынша есеп айырысуды есепке алудың мәні мен  
       міндеттері. Еңбек ақы жүйесімен формалары, түрлері..................84 
7.2. Жұмыс уақытының есебі...................................................................86 
7.3. Еңбек ақыдан ұстау мен ұсталымдар...............................................88 
7.4. Еңбеккерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп  
       айырысуды есепке алу.......................................................................89 
       Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары..................................................92 
 
VIII ТАРАУ. СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ ЕСЕБІ 
8.1. Сыртқы экономикалық қызмет есебі...............................................97 
      Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары...................................................99 
 
IX ТАРАУ. ҚАРЖЫЛЫҚ НӘТИЖЕ ЕСЕБІ. САЛЫҚТАР. 
9.1.  Кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесін есептеу.  
       Баланстық табыстың (пайданың) құрамы.....................................100 
9.2.  Қосымша құнға салынатын салық.................................................101 
9.3.  Корпоративтік табыс салығы.........................................................104 
9.4.  Акциздер мен олардың бюджетке аударылуы.............................104 
9.5.  Жол қорына кіретін салықтар........................................................106 
9.6.  Кәсіпорындар мүлкінің салығы.....................................................107 
9.7.  Әлеуметтік салық............................................................................108 
       Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары................................................109 
 

 
149 
 
X ТАРАУ. МЕНШІКТІ КАПИТАЛ ЕСЕБІ 
10.1. Жарғылық капитал есебі...............................................................111 
10.2. Төленбеген капиталдың есебі.......................................................114 
10.3. Резервтік капиталдың есебі...........................................................115 
         Тәжірибелік тапсырмалар.............................................................117 
 
XI ТАРАУ. БУХГАЛТЕРЛІК (ҚАРЖЫЛЫҚ) ЕСЕП БЕРУ 
11.1. Экономикалық ақпарат жүйесіндегі қаржылық есеп  
беру түсінігі....................................................................................121 
11.2. Бухгалтерлік қорытынды есептің құрамы мен түрлері  
          туралы ұғым..................................................................................122 
11.3. Бухгалтерлік қорытынды есепке қойылатын негізгі   
         талаптар..........................................................................................124 
11.4. Баланс құру түсінігі, соңғы баланс құру.....................................125 
          Тәжірибелік жұмыс тапсырмалары.............................................130 
 
ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ...............................................................................132 
 
ГЛОССАРИЙ..........................................................................................140 
 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР...................................................144 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
150 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Көлемі 9,2 б.т. Таралымы 100 дана. Тапсырыс №33. 
Офсет қағазы. 
 
 
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан 
мемлекеттік университетінің редакциялық баспа орталығы. 

 
151 
Орал қаласы, Достық даңғ., 162. 
 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет