М. А. Молдашева



Pdf көрінісі
бет4/12
Дата10.02.2020
өлшемі1.44 Mb.
түріОқулық
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

№ 
дебет 
кредит 
Сомасы 
(теңгемен) 





7410 
2413 
1 200 000 

2423 
2413 
200 000 

2417 
1250 
75 000 

7450 
2413 
7 000 

2413 
6280 
45 000 

7410 
3350 
25 000 

1210 
6210 
96 000 

7410 
3150 
15 200 

2412 
5020 
3 000 000 
10 
8110 
2413 
3 000 
11 
1210 
3130 
6 000 
12 
6210 
5510 

13 
6280 
5510 

 
Орындау керек: 
1.  Келесі  бухгалтерлік  жазулар  жазулар  бойынша  шаруа-
шылық операцияларын топтастыру қажет. 
2.   12-17 операциялар бойынша сомаларды анықтау қажет. 
 
№9 тапсырма 
Берілгені: 
Алынған ғимаратың бастапқы құны 90 000 теңге, жою құны 
10 000 теңге, қызмет ету мерзімі 40 жыл болды. 15 жылдан кейін 
шаруашылық  қызмет  түрінің  өзгеруіне  байланысты  қызмет-
мерзімі 10 жыл жыл болып өзгертілді (яғни, барлығы 25 жыл), ал 
жою құны – 20 000 теңге деп таңайындалды. 
Орындау керек : 
1.  Амортизация  сомасын  бір  келкі  есептен  шығару  әдісімен 
есептеу қажет. 
2.  Тозуды  есептеу  бойынша  операцияларды  бухгалтерлік 
есеп шотында көрсету қажет. 
 
 

 
42 
№10 тапсырма 
Берілгені: 
«Альтаир»  ЖШС  «Ника»  ЖШС  компаниясымен  ғимаратты 
күрделі жөндеу бойынша келісім шартқа отырды. Келісім шартқа 
сәйкес  жөндеу  негізінде  ғимаратқа  өзгерістер  енгізілуе  тиіс, 
соның нәтижесінде цехтың көлемі 130 м
2
-ге ұлғайтылды. Жұмыс-
тар  жөнделген,  өзгертілгенде  обьектілер  НҚ-2  формасындағы 
қабылдау-тапсыру  актісі  негізінде  қабылданды.  Жұмыстар 
аяқталғаннан кейін құрылыс компаниясы 876 000 теңге (ҚҚС-пен 
бірге) сомасына шот көрсетті. 
Орындау керек: 
Бухгалтерлік  есеп  шоттарында  жөндеу  бойынша  операция-
ларды көрсету қажет. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
43 
IV тарау 
ТАУАРДЫҢ, ДАЙЫН ӨНІМНІҢ  
ЖӘНЕ ОЛАРДЫ САТУМЕН БАЙЛАНЫСТЫ 
ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІ 
 
 
4.1. ДАЙЫН ӨНІМНІҢ ЕСЕБІ 
Дайын өнім - негізгі және қосалкы цехтарының сатуғ а арнал-
ғ ан  өнімі.  Дайын  өнімнің  өндірісте  жасалғ аны,  оның  біртұтас-
тығ ы, стандартен немесе техникалық шарттарғ а сәйкестігі, техни-
калык,  бақылау  қызметінен  өткендігі,  паспорты,  сертификаты 
және 
басқадай 
құжаттармен 
куәландырғ аны, 
қоймағ а 
тапсырыл-ғ аны,  тапсырыс  берушілердің  қабылдап  алғ аны  және 
басқа жайлары - міндетті түрде актімен рәсімделеді. 
Дайын өнімді есептеу  үшін 1320 "Дайын  өнім" деп аталатын 
активті  инвентарлық  шот  пайдаланылады.  Дайын  өнім  кәсіп-
орынның  айналым  қаражатының  құрамына  кіреді  және  ол 
қаржылық  есеп  беруде  нақты  өзіндік  құны  бойынша  көрініс 
табады. 
Дайын  өнімнің  нақты  өзіндік  кұны  есептік  кезең    аяқталғ ан-
нан  кейін  ғ ана  анықталады.  Ағ ымдағ ы  есептік  кезеңде  өнім 
тұрақты  түрде  қозғ алыста  (шығ ару,  босату,  жөнелту,  сату) 
болады,  сондықтан  өнім  ағ ымдағ ы  есеп  үшін  есептік  бағ асы 
бойынша  шартты  түрде  бағ аланады,  ол  үшін  (есептік  бағ асы 
үшін) дайын өнімнің еткен айдағ ы нақты өзіндік кұны, тіркелген 
бағ асы пайдаланылуы мүмкін. 
Есептік  кезеңнің  соңында  ауытқудың  пайызы  мен  сомасын 
есептеу  жолымен  шығ арылып,  оның  есептік  бағ асын  нақты 
өзіндік құнына дейін жеткізеді. 
Ауытқудың  пайызы  мен  сомасы  ай  ішінде  түскен  және  ай 
басындағ ы өнімнің қалдығ ынан есептелінеді. Ауытқу кәсіпорын-
ның экономиясын немесе артық жұмсалғ анын керсетеді, олар да 
дайын өнімнің шотында есептелінеді: экономиясы (үнемделгені) 
-  қызыл  жазумен,  ал  артық  жұмсалғ аны  -  әдеттегі  (дағ дылы)  - 
жазумен жазылады. 
Ауытқудың пайызын келесі формула бойынша есептейді: 

 
44 
 
Ауыткудың 
=       
          Ауытку сомасы               
 
х 100 %
 
пайызы           Қалдык + Есептік құны бойынша 
түскен түсімдер 
Мысалғ а,  кәсіпорында  есепті  кезең  барысында  мына 
проценттер бойынша есептік бағ асы көрініс тапқан: 
 
Рет 
№ 
Шаруашылык операцияларының 
мазмұны 
Сомасы, 
теңге 
Бухгалтерлік жазу 
дебет 
кредит 





1. 
Қоймағ а дайын өнім кipicтeлдi: 
— 
А бұйымы 
— 
Б бұйымы 
 
250000 
800000 
 
1320 
1320 
 
8110 
8110 
2. 
Дайын өнім сатылды: 
— 
А бұйымы 
— 
Б бүйымы 
170000 
630000 
7010 
7010 
1320 
1320 
 
Есептік  кезеңнің  соңында  және  калькуляциялық  процесс 
аяқталысымен  дайын  өнімнің  өзіндік  кұны  анықталды,  ол 
мынаны құрады: 
- А бұйымы — 230000 теңге; 
- Б  бұйымы - 870000 теңге.  
Ауытқудың пайызы мынаны құрады: 
- А бұйымы бойынша = 
 
 
-Б бұйымы бойынша =
 
Сатылғ ан өнімнің ауытқу сомасы мынаны құрады: 
— 
А  бұйымы  бойынша  =  170000  х  8%  =  13600  теңге  үнем-
делген; 
— 
Б бұйымы бойынша = 630000 х 8,05%= 50715 теңге - артық 
жұмсалғ ан.  
— 
Ауытқу  пайызын  есептеу  және  ауытқу  сомасына 
бухгалтерлік есепте келесі жазбалар жазылады: 

 
45 
қызыл жазу  әдісімен: 1320 шоты  дебеттеледі де,  8110 шоты 
кредиттеледі - (20000) теңгеге 
Осы  операциямен  бір  мезгілде  7010  шоты  дебеттеліп,  1320 
шоты кредиттеледі - (13600) теңгеге; 
-  өнімнің  нақты  өзіндік  құнына  жеткізу  үшін  әдеттегі 
(дағ дылы)  жазу  жазылады:  ол  кезде  1320  шоты  дебеттеліп,           
8110  шоты  кредиттеледі  -  70000  теңгеге,  содан  соң  осымен  бір 
мезгілде  7010  шоты  дебеттеліп,  1320  шоты  кредиттеледі  -            
50715 теңгеге. 
Дайын өнімді қабылдау-тапсыру накладной бойынша немесе 
өнімді  шығ ару  жиынтығ ы  бойынша  өндірістен  қоймағ а 
кірістеледі. 
Қабылдау-тапсыру  құжаты  цехта  екі  дана  етіп  жазылады. 
Дайын  өнімді  қоймағ а  тапсырғ аннан  кейін,  накладнойдың  бір 
данасы  қоймада,  екіншісі  цехта  қалады.  Экономиканың  әр  түрлі 
салаларында  қабылдау-тапсыру  құжатының  арнайы  бланкілері 
қолданылуы мүмкін.  
Қабылдау-тапсыру құжатын өнімді шығ ару көрсеткіштерімен 
қатар, өнімді өткізу үшін де пайдаланады. Бұл нысан жекелеген 
тапсырыс берушілердің бірлесіп әкелінген үлкен номенклатурада 
дайындалатын өнім тетіктерін есепке алу үшін де қолданылады. 
Өндірістік тапсырмалардың орындалу барысын жедел байқап 
отыру  үшін  және  шығ арылғ ан  дайын  өнімнің  құнын  жедел 
есептеп  отыру  үшін  өнеркәсіптің  барлық  салаларында  "Өнім 
шығ ару жиынтығ ы" деген құжаттың нысаны колданылады. 
Осы жиынтық бойынша бір айдағ ы өнімді кірістеуге болады. 
Бұл жағ дайда оғ ан тиісті накладнойлар қоса тіркеледі. 
Қоймаларда  дайын  өнім  есебін,  материалдар  есебі  сияқты 
қойма  есебінің  карточкаларында  жүргізіледі.  Айдың  аяғ ында 
карточкалардағ ы  шығ арылғ ан  қалдықтарды  қойма  меңгерушісі 
дайын  онім  калдықтарының  кітабына  көшіреді.  Дайын  өнімнің 
кірісі  мен  шығ ысы  жөніндегі  кұжаттар,  онын,  тізімдемесімен 
(реестрімен) бірге бухгалтерияғ а түседі. 
Дайын  өнімнің  кірісі  мен  шығ ысы  жөніндегі  құжаттарды 
тапсыру  тізімінің  деректерін  келіп  түсулеріне  қарай  дайын 
енімнің  жинактау  есебінің  жинак  ведомосына  есептік  топтар 
бойынша  шығ арады.  Жинақ  ведомосының  деректерін  дайын 

 
46 
онім  калдықтарының  кітабымен  салыстырып  тексереді,  бұл 
қойма  есебінің  бухгалтерияда  жүргізілетін  синтетикалық 
есебімен бірдей болып шығ уын қамтамасыз етеді. 
Айдың аяғ ында есеп беру калькуляциясын жасағ аннан кейін, 
барлық өнімнің нақты өзіндік құны және нақты өзіндік құны мен 
жоспарлы  өзіндік  құнының  арасындағ ы,  немесе  нақты  өзіндік 
құны мен кәсіпорынның келісімді бағ алары бойынша есептелген 
өзіндік құнының арасындағ ы айырмашылықтары анықталады.  
Дайын  өнімді  шығ арғ аны  туралы  жинақтау    деректері  1320 
"Дайын  енім"  шотының  дебетінде  жинақталып,  8110  "Негізгі 
өндіріс",  8310  "Қосалқы  өндіріс"  және  8210  "Өз  өндірісінің  шала 
өнімдері" деген шоттарының кредитінде көрініс табады. 
 
 
4.2. САТЫП АЛЫНҒАН ТАУАРЛАРДЫҢ ЕСЕБІ  
МЕН БАҒАЛАУЫ 
Тауар - материалдардық бұйымдар, олар тұтыну немесе пай-
далану  үшін  сатып  алынады.  Сатып  алынғ ан  тауарлардың  есебі 
үшін  1330  "Алынғ ан  тауарлар"  және  1330  "Басқа  да  тауарлар" 
шоттары  колданылады.  Бұлар  мүліктік-активті  шоттар.  1330-
шотты негізінен сауда, қоғ амдық тамақтандыру, жабдықтау-сату, 
делдалдык және сыртқы экономикалық ұйымдар пайдаланады. 
Тауарды бағ алау есептік бағ аны таңдау болып табылады, яғ ни 
бағ аның  көмегімен  тауар  кірістеледі  және  есептен  шығ арылады. 
Бұл  ретте  сату  бағ асы  да,  сатып  алу  бағ асы  да  пайдаланылуы 
мүмкін.  Есептік  бағ аны  тандау  шаруашылык  жүргізуші  субъектінің 
есептік саясатында тіркеледі, ол шаруашылық жүргізуші субъектінің 
бірыңғ ай тауарларына қатысты үйлестірілуі керек. 
Сатып  алынғ ан  құны  өзіне:  сатып  алу  құнын,  баж  салығ ын, 
комиссиондык 
марапаттауын;  жабдықтаушыларғ а,  делдал 
ұйымдарғ а төлейтін төлемдерін; транспорттық - дайындау және 
басқа  да  шығ ыстарын,  яғ ни  алынғ ан  запастармен  тікелей 
байланысты  шығ ыстарын  енгізеді.  Сауда  жеңілдіктерін,  артық 
төленген  сомаларын  және  басқа  да  осы  тәріздес  түзетулерін, 
әкелінген  шығ ындарды  анықтау  кезінде  шегеріледі.  Көтерме 
сауда  кәсіпорындарында  тауардың  сатып  алынғ ан  кұны,  әдетте, 
есептік бағ а ретінде бола алады. 

 
47 
Сату  бағ асы  -  бұл  тауардың  сол  бойынша  ең  соңғ ы 
тұтынушығ а сатылатын бағ асы.  
Сату (бөлшек) бағ асының құрамына мыналар кіреді: 
 
сатып алынғ ан құны - бұл құжаттармен қуатталғ ан (шоты, 
тауарлы  -  транспорттық  накладнойы,  кедендік  декларациясы) 
тауардың жабдықтаушылардан сатып алынғ ан құны; 
 
акциз  -  бұл  тек  кейбір  тауар  түрлеріне  белгіленеді:  алко-
голь  өнімдеріне  және  темекі  бұйымдарына,  жеңіл  автомобиль-
дерге,  зергерлік  бұйымдарғ а  т.б.;  акциздің  мөлшерлемесін 
үкімет  белгілейді,  проценттік  деңгейде  тауардың  құнына  бөліп 
немесе  натуралды  түрде  оның  физикалық  көлеміне  боліп 
анықтайды,  ал  алкогольдік  өнімдер  бойынша  акциздің 
мөлшерлемесі  оның  құрамындағ ы  спиртке  тәуелді  етіп 
белгіленуі мүмкін; 
 
 қосылғ ан  кұн  салығ ы  -  келесі  мөлшерлеме  бойынша 
әртүрлі  тауар  түрлеріне  белгіленеді:  0%  (нольдік  пайызы 
бойынша)  -  экспортталғ ан  тауарларғ а  (заңда  қаралғ андардан 
басқасы),  12%  -  барлық  тауар  түрлері  бойынша  (ҚҚС  - 
босатылғ андардан басқасы); 
 
сауда  үстемесі  -  бұл  бөлшек  сауда  кәсіпорындарының 
шығысын  жабу  үшін  және  сату  операцияларынан  табыс  алға 
арналған үстеме. 
Дегенмен де, көптеген бөлшек сауда магазиндері тауарды сау-
да  үстемесі  бойынша  емес,  сату  (бөлшек)  бағ асы  бойынша 
ескереді.  Бұл  жауапты  тұлғ аның  жауапкершілігінен  туындайды, 
егер де тауар жетіспей қалғ ан жағ дайда, сол тауарды өтеуіне тура 
келеді. 
Келіп  түскен  тауарды  есепке  алу  айтарлықтай  қиындық 
туғ ызбайды,  өйткені  келіп  түскен  тауардың  әрбір  партиясы 
тиесілі құжаттармен рәсімделеді (шоттармен, тауарлы-транспорт-
тық  накладноймен  т.б.  кұжаттармен).  Қоймадағ ы  тауардың 
шығ ысы да үлкен мәселе туғ ызбайды, өйткені әрбір босатылғ ан 
тауар  үшін  тиесілі  қүжаттар  жазылады.  Қиындық  тек,  бөлшек 
сауда  магазиндерінде  сату  барысында  пайда  болады.  Бұның 
басты  себебі:  сатып  алынғ ан  тауардың  сомасына  тек  бақылау-
кассалық  машинасынан  алынғ ан  чек  беріледі,  онда  сатылғ ан 
тауардың сату бағ асы бойынша құны көрсетіледі, бірақ бір күнде 

 
48 
қанша тауар сатып алынғ ан бағ асы бойынша сатылғ аны туралы 
мәлімет  көрінбей  қалады.  Ол  мынадай  есептеу  жолымен 
шығ арылады: 
 
Сатылғ ан 
тауардың құны 
сатып алынғ ан 
бағ асы 
бойынша 
 
 

Жұмыс 
күнінің 
басына 
сатып 
алынғ ан 
бағ а- сы 
бойынша 
тауардың 
қалдығ ы 
 
 

 Сатып 
алынғ ан 
бағ асы 
бойынша 
түскен тауар -
лардың құны 
 
 

Жұмыс 
соңына 
сатып 
алынғ ан 
бағ асы 
бойынша 
қалғ ан 
тауардың 
қалдығ ы 
Бұл  кезде  қалдықтың  деңгейін  тұрақты  түрде  түгелдеудің 
көмегімен анықтауғ а тура келеді, ал ол көп уақытты қажет етеді. 
Басқадай жағ дайда, қалдықтың деңгейін анықтау мүмкін емес. 
Көптеген  бөлшек  сауда  кәсіпорындарында  тауар  есебін 
ұйымдастырудың  күрделі  жағ дайынан  алшақ  болу  үшін 
тауардың сату бағ асы бойынша есеп әдісін пайдаланады. Өйткені 
ол  сатылғ ан  тауардың  есептік  бағ асы  бойынша  сомасын  жеңіл 
анықтауғ а мүмкіндік береді, ол үшін бүкіл сомадан чек бойынша 
жиынтық сомасын алып тастаса, айырмасы саудадан түскен түсім 
болып  саналады.  Осы  жағ дайда,  тауардың  да  калдығ ын  кез 
келген  кезеңге  анықтау  мүмкіндігі  туады.  Бұл  тәсіл  тек  қана 
көтерме  саудағ а  тән  деп  ойлауғ а  болмайды,  оны  бөлшек 
саудамен  айналысатын  кәсіпорындар  да  штрих  кодтарының 
көмегімен  жүзеге  асыруына  болады.  Штрихтық  кодтар,  әдетте, 
он  үш  саннан  тұрады,  оның  алғ ашқы  екеуі  өнімді-дайындаушы 
(немесе  өнімді-сатушы)  мемлекетін  көрсетеді;  келесі  бесеуі  - 
өнімді  әзірлеуші-кәсіпорынды,  одан  кейінгі  бесеуі  -  тауарғ а 
сипатгама  береді  (атауы,  мөлшері  т.б.)  және  ең  соңғ ы  біреуі  - 
бақылаушы болып саналады. 
Дүкендерге  тауар  келіп  түскен  кезде  оның  атауы,  айрықша 
белгісі,  саны  және  сатып  алынғ ан  бағ асы  туралы  ақпарат 
көшірме    қондырғ ысының  арқасында  компьютердің  жадында 
сақталады.  Одан  әрі  карай  тауарды  сату  кезінде  компьютер 
қандай  тауардың  қандай  санда  (мөлшерде)  сатылғ аны  туралы 
мәліметті  тіркейді,  осының  негізінде,  сатылғ ан  тауардың  сатып 

 
49 
алынғ ан  қүнын  анықтайды.  Тауардың  есептен  шығ арылғ аны 
туралы  ақпараттар,  егер  олар  ресми  кұжатталмаса  немесе 
компьютерде  тіркелмесе,  онда  ол  туралы  мәліметті  түгелдеудің 
көмегімен алынады. 
 
 
4.3. ТАУАРЛАРДЫ (ЖҰМЫСТАРДЫ, ҚЫЗМЕТТЕРДІ)  
САТУМЕН БАЙЛАНЫСТЫ ШЫҒЫСТАРДЫҢ ЕСЕБІ 
Тауарларды,  жұмыстарды  және  қызметтерді  сатуғ а  байла-
нысты  жұмсалғ ан  шығ ындарды  есепке  алуғ а  7110  "Тауарларды 
(жұмыстарды,  қызметтерді)  сату  бойынша  жұмсалғ ан  шығ ыс-
тары" шоты арналғ ан. 
Бұл  шотта  сату  бойынша  жұмсалған  шығыстардың  мынадай 
түрлері  көрініс  табады:  кәсіпорын  қоймаларындағы  өнім 
ыдыстарына  және  өнімді  байланысты,  өнім  ыдысқа  салынбай 
және  буып-түйілмей  босатылуы  да  мүмкін,  немесе  коймаға 
кірістелген  өнімнің  өзіндік  құнының  құрамында  ыдыс  құнынын 
енгізілуі  де  мүмкін.  Егер  өнімді  ыдысқа  салу  өнімді  қоймаға 
тапсыруға дейін өндіріс технологиясына сәйкес жүзеге асырылса, 
ыдыстардың  құнын  өнімнің  өндірістік  өзіндік  кұнына  енгізеді; 
өнімді жөнелтетін станцияға тасымалдау, оны көлік құралдарына 
арту  бойынша  жұмсалатын  шығындар;  комиссиялық  алымдар 
немесе  жасасқан  шарттар  бойынша  өткізуші  ұйымдарға  өнімді 
өткізгені  үшін  төленетін  шығындар;  өнімді  өткізетін  жерлерде 
сақтауға арналған қоймалардың күтіп ұсталынуы; сатушылардың 
және  басқа  қызметкерлердің  еңбекақысы  мен  аударымдары; 
өнімді сақтау және тасымалдау кезінде болатын табиғи кемулері; 
жарнама және өнімді сату үшін жасалған зерттеумен байланысты 
шығындары;  өткізушіге  және  басқа  делдалдық  ұйымдарға 
төленетін  комиссиялық  алымдар  (аударымдар);  өнімді  сатуға 
байланысты  басқа  да  шығындары  (өнім  сапасын  анықтауға 
жұмсалатын шығындар т.б.) жатады. 
Сатылатын  өнімнің  шығ ындары  сатып  алушының  есебінен 
отелетін 
болса, 
онда 
бұндай 
шығ ындар 
7110 
шотта 
көрсетілмейді,  тек  кана  қосалқы  және  қызмет  көрсететін 
өндірістер  мен  шаруашылықтардың  қызметтері  ретінде  есепке 
алынады. 

 
50 
Өнімнің  өзіндік  құнының  калькуляциясын  жасағ анда  сату 
бойынша  жұмсалғ ан  шығ ындарды  тек  сатылғ ан  өнімнің  толық 
өзіндік  құнын  және  өнімді,  жұмыстарды  және  қызметтерді 
сатуғ а  байланысты  нәтижелерін  (табысты  немесе  зиянды) 
есептеп  шығ арғ ан  кезде  ғ ана  оғ ан  жедел  түрде  назар 
аударылады. 
Өнімді  сатуғ а  жұмсалғ ан  шығ ындардың  баптары  бойынша 
талдау  есебі  өнімді  сатуғ а  жұмсалғ ан  шығ ындар  есебінің 
тізімдемесінде,  яғ ни  кәсіпорын  бекіткен  баптарының  номенкла-
турасы бойынша жүргізеді. 
Төменде  7110  "Тауарлар  (жұмыстар,  қызметтер)  өнімін  сату 
бойынша  жұмсалғ ан  шығ ыстары"  шоты  бойынша  жасалғ ан 
шоттардың корреспонденциясы келтірілген    
               
 
 
 
 
 
Рет 
№ 
Шаруашылык  
операцияларының мазмұны 
Сомасы, 
теңге 
Бухгалтерлік 
жазу 
дебет  кредит 





1.  Тауарды сатумен байланысты 
енбеккерлерге, сондай-ақ  тауарды  
сату, түсіру процесіне кызмет 
көрсеткендерге есептелген жалакы 
сомасына   
54000 
7110 
3350 
2.  Жинак зейнеткерлік қорғ а, міндетгі 
зейнеткерлік жарнасы жалақыдан 
ұсталды 
5400 
3350 
3220 
3.  Жалақы сомасынан тиісті қорларғ а 
аударымдар жасалды 10206 теңге 
[54000-(10% жинақ зейнеткерлік 
қорғ а, міндетті зейнеткерлік 
жарнасы) х 21%] 
10206 
7110 
3210 
 
4.  Өнімді  буып-түю,  орау  үшін  ыдыс 
материалдары жұмсалды 
28620 
7110 
1314, 
1316 
5.  Жабдыктаушылардан жарнама, қой-
маны  күзету,  комиссиондық  және 
 
 
 
 
 
 

 
51 
басқа 
да 
шығ ыстары 
үшін 
жасалғ ан 
шот-фактурасы 
қабылданды: 
-  жабдықтаушылардың  көрсеткен 
қызметі үшін 
- ҚҚС сомасына  
 
 
 
 
24000 
2880 
 
 
 
 
7110 
1420 
 
 
 
 
3310 
3310 
6.  Қойманы  жалғ ағ а  бергені  үшін, 
жалғ а сомасы есептелінді: 
 
жалғ а төлемі үшін 
 
ҚҚС сомасына 
 
 
27000 
3240 
 
 
7110 
1420 
 
 
3390 
3390 
7.  Сату процесінде қолданғ ан негізгі 
құралдар мен материалдық емес 
активтер бойынша есептелген 
амортизациясы 
18000 
7110 
2730 
2740 
8.  Құжаттармен дәлелденген, тауарды 
сатумен байланысты басқа да 
шығ ыстары өтелді 
1900 
7110 
1250 
1010 
 
7110 Шотының дебеті бойынша 
айналымның жиыны 
163726 
 
 

Есептік кезеңнің соңында (жыл 
соңында) есепке алынғ ан шығ ыстар 
жнынтық табыс (зиян) шотына 
есептен шығ арылды 
163726 
5710 
8110 
Жоғ арыда  келтірілген  жазбалардың  нәтижесі  бойынша           
7110  шоты  жабылады.  7110  шотында  жарнама  шығ ыстары, 
материалдар  болуы  мүмкін  (қалам,  қаламсап,  сия,  бояу,  қағ аздар 
т.б.)  яғ ни,  материалдануы  және  материалданбауы  мүмкін  (радио, 
телевизор арқылы немесе баспа-газет, журнал арқылы). Жарнамағ а 
берілген материалдар 2 МЕК аспаса, онда оларғ а ҚҚС салынбайды. 
Бақылау сұрақтары: 
1.  Дайын өнім дегеніміз не?  
2.  1320 "Дайын өнім" шотының сипаттамасы 
3.  Дайын өнімнің нақты өзіндік кұнын анықтау.  
4.  Ауытқудың пайызын есептеу формуласы. 
5.  7110  "Тауарларды  (жұмыстарды,  қызметтерді)  сату  бой-
ынша  жұмсалған  шығыстары"  шотында  қандай  шығындар 
есептеледі? 
 
Тәжірибелік жұмыс тақырыбы: «Тауардың, дайын өнімнің 
есебі және оларды сатумен байланысты шығындар есебі» 

 
52 
 
№1 тапсырма 
Рет 
 
Шаруашылық операциялар мазмұны 
Бух. жазу 
Сома-
сы, 
теңге 
Дт 
Кт 

«Аян» фирмасына өткізілген 7000 дана 
«А» өнімнің нақты өзіндік құны есептен 
шығарылды 
 
 
144700 

«Аян» фирмасына өткізілген 7000 дана 
«А» өнімнің келісім құнына шот 
көрсетілді 
 
 
176200 

Өткізілген өнім бойынша ҚҚС 
есептелінді 12% 
 
 


Өткізумен байланысты келесідей 
шығындар жұмсалынды: 

қаптауға материалдар жұмсалынды

қаптаумен айналысқан 
жұмыскерлерге еңбек    ақы есептелінді; 

жұмыскерлердің  еңбекақысынан  
 жинақтаушы зейнетақы қорына 
ұсталынды; 

дайын өнім қоймасына тозу есептелді 
 
 
 
 
8000 
 
24000 
 

3000 

Есеп  айырысу  шотына  «Аян»  фирма-
сынан келіп түсті 
 
 

Орындау керек: 
1. Дайын өнімді өткізу нәтижесін анықтау керек 
2. Дайын өнімді өткізу нәтижесін есептен шығару керек 
3. ҚҚС сомасын есептеу керек 
 
№2 тапсырма 
Берілгені: 
Өндірістік кәсіпорыннан ҚҚС қосылмаған келісілген бағамен 
360 000  теңге  сомасына  материалдар  сатып  алынды.  ҚҚС  12%. 
Алынған шикізаттан өзіндік құны  600 000 теңге  тұратын дайын 
өнім  алынды.  Дайын  өнім  сатып  алушыларға  келісілген  бағамен 
ҚҚС қоспай 850 000 теңгеге өткізілді, ҚҚС 12%.  
Орындау керек: 
1.  Жеткізушіден  алынған  материалдарды  кірістеу  операция-
ларын шотқа түсіру керек. 
2.  Дайын  өнімді  сатып  алушыларға  өткізу  операцияларын 
шотқа түсіру керек. 

 
53 
3. ҚҚС қосып есептеу керек. 
 
№3 тапсырма 
Берілгені: 

Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет