Мал шаруашылығы терминдерінің орысша казақша сөздігі (оқу құралы) русско казахский словарь терминов по животноводству



жүктеу 0.57 Mb.
бет1/4
Дата17.04.2016
өлшемі0.57 Mb.
  1   2   3   4
: Files
Files -> Шығыс Қазақстан облысындағы мұрағат ісі дамуының 2013 жылдың негізгі бағыттарын орындау туралы есеп
Files -> Анықтама-ұсыныс үлгісі оқу орнының бланкісінде басылады. Шығу n күні 20 ж
Files -> «Шалғайдағы ауылдық елді мекендерде тұратын балаларды жалпы білім беру ұйымдарына және үйлеріне кері тегін тасымалдауды ұсыну үшін құжаттар қабылдау» мемлекеттік қызмет стандарты
Files -> «Наркологиялық ұйымнан анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты Жалпы ережелер «Наркологиялық ұйымнан анықтама беру»
Files -> Регламенті Жалпы ережелер 1 «Мұрағаттық анықтама беру»
Files -> «бекітемін» Шығыс Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының басшысы А. Шаймарданов
Files -> «бекітемін» Шығыс Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының бастығы А. Шаймарданов
Files -> Шығыс Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының 2012 жылға арналған операциялық жоспары
Files -> Тарбағатай ауданының ішкі саясат бөлімі 2011 жылдың 6 айында атқарылған жұмыс қорытындысы туралы І. АҚпараттық насихат жұмыстары
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ТЕРМИНДЕРІНІҢ

ОРЫСША – КАЗАҚША СӨЗДІГІ

(оқу құралы)



РУССКО – КАЗАХСКИЙ СЛОВАРЬ ТЕРМИНОВ ПО ЖИВОТНОВОДСТВУ

(учебное пособие)

Астана 2011

УДК 811. 161.1+512.122(038):636

ББК 81.2 (Рус-Қаз) – 4:46.0

М 17
М 17 Мал шаруашылығы терминдерінің орысша-қазақша сөздігі: оқу құралы / Құрастырушылар: Қ.Ж. Ыдырысов., Б.А. Курманов., Б.Қ. Тұрғанбекова. – Астана, 2011 ж. – 44 бет.
ISBN 978-601-7344-34-4
Қазақстан Республикасы аграрлы-өнеркәсіпті мемлекет екені бәрімізге мәлім. Аграрлық өндірістің маңызды бір салаларының бірі – мал шаруашылығы. Ұсынылып отырылған сөздік осы саладағы тікелей қатысты аталымдардың басын біріктіріп, бір ізге түсіруді көздеген.

Бұл сөздік мал шаруашылығымен айналысатын фермерлерге, әр түрлі меншіктегі шаруашылықтардың басшылары мен мамандарына, сондай-ақ жалпы қажет етуші оқырманға арналады.



УДК 811. 161.1+512.122(038):636

ББК 81.2 (Рус-Қаз) – 4:46.0

УДК 636.2

ББК 46.0

I - 84
ISBN 978-601-7344-34-4
А

Аборт – түcік тастау, іш тастау

Абсолютная величина – шектік шама

Абсолютный прирост – абсолюттік өсім

Абсцесс –іріңді ісік жара, бітеу жара

Авансированное кормление - үстемелеп азықтандыру

Автокормушка – автоастау

Автоматизация – автоматтандыру

Аграрная кредитная корпорация (АКК)– аграрлық несиелік корпорация

Агропромышленный комплекс (АПК) – агроөнеркәсіптік кешен (АӨК)

Агрообслуживание – агрономиялық қамту (қызмет көрсету)

Агрообъединение – аграрлық бірлестік

Адаптация – бейімделу, дағдылану, көндігу

Аденома – уытсыз ісік

Администрация – әкімшілік

Акт – әкті

Акклиматизация – жерсіну, көндігу, үйрену, климатқа бейімделу

Акушество – жыныс мүшелерін зерттейтін ғылым

Акционерное общество – акционерлік қоғам

Амбар – қамба, қойма

Аминокислота – амин қышқылы

Анализ – саралау, талдау

Аорта – қолқа

Аппендикс – соқыр ішек

Аппетит – тәбет

Апробация – апробация, мақұлдау, қабылдау. Мал тұқымын бағалап қабылдау.

Апробирование – апробация жасау, сынақтан өткізу, құндылығын анықтау

Ареал – аймақ, өлке

Аренда – жалға алу, жалдау

Артерия – күре тамыры

Аритмия – жүрек соғысының ретсіздігі

Аскарида – паразиттік жолмен тіршілік ететін жұмыр құрт

Астения – ағзаның әлсіреуі

Асфиксия – тұншығу

Атония – әлсіреу, босаңсу

Атрофия – жансыздану

Аукцион – аукцион

Б

Бактерия – бактерия

Бактериальная закваска – бактериялық ашытқы

Барда – барда, қойыртпақ (арақ, сыра қайнатылғанда шығып қалатын қойыртпақ)

Башня – мұнара

Бахчевые культуры – бақша дақылдары

Бедренец – балбырауын, шөптесін көп жылдық өсімдік

Бедренная кость – ортан жілік

Бедро – сан, жая, бөксе, жамбас

Бекмания – субидайық, шөптесін көп жылдық өсімдік

Белена – меңдуана, улы арамшөп

Белковые корма – ақуызды жемшөп

Белок – ақуыз

Белоус – нардус, көп жылдық шөптесін өсімдік

Беременность – буаздық

Берцовая кость – асықты жілік, сан жілік

Бесплодие животных – малдардың бедеулігі

Бесполый – жыныссыз, жыныс мүшелерісіз

Бесполое размножение – жыныссыз көбею

Беспородный – тұқымсыз

Бесприбыльный – түсімсіз, пайдасыз, тиімсіз

Бешенство – құтыру

Бизон – жабайы бұқа

Биологические особенности – биологиялық ерекшеліктер

Биологическая полноценность – биологиялық толыққұндылық

Бирка – сырға

Блеск – жылтыр

Близнецы – егіз

Благополучно – сәтті

Блоха – бүрге

Боб – ірі бұршақ, бұршақбас

Бобовые – бұршақ тұқымдастар, бұршақ дәнділер

Богара – қырлы жерге өскен дақыл

Богомол – дәуіт, көк шегіртке

Бодать – сүзу

Бойня – қасапхана, мал соятын орын

Бокс – бокс, бір жағы қоршалған мал ұстайтын орын

Болезни конечностей – тұяқ аурулары

Болезнь – ауру, кесел, дерт

Болтушка – быламық , қойыртпақ, суға араластырылған жем

Большой круг кровообращения – қан айналу жолының үлкен шеңбері

Бонитировка – бонитировкалау, бағалау, баға беріп іріктеу

Борщевик – аю балдырған

Ботва – пәлек, сабақ, жапырақ. Тамыр-түйнек жемісті дақылдардың жер үсті бөлігі

Браковать жарамсыздыққа шығару, бракқа шығару

Бригада – бригада

Бригадир – бригадир

Брожение – ашу

Бронхи – кеңірдек тамыры

Бронхит – тыныс жолының кілегейлі қабатының қабынуы

Брусника – ит бүлдірген

Брызжейка – шажырқай. Малдың ішек шарбы майы

Брюква – тарна, тамыр жемісті өсімдік түрі

Брюшина – көкшандыр

Брюшко – қарын, құрсақ

Брюшная полость – құрсақ қуысы

Бугай – бұқа

Буйвол – енеке, жабайы сиыр түрі

Бутонизация – түйнектеу, бүрлену

Бык-производитель – өңдіруші бұқа

Быки препотентные – препотентті бұқалар. Кез-келген табын өнімін арттырушы, ерекше тұқым қуалау қасиеті бар мал

Быки-улучшатели – жақсартушы бұқалар

Бычок – өгізше, бұқашық (баспақ, еркек бұзау, тана, тайынша,)

В

Вагина искусственная – жасанды қынап

Вагинит – қынаптың қабынуы

Вакцина – вакцина

Валовая энергия – жалпы энергия

Валовый доход – жалпы табыс, барлығы

Вариация вариация, түр (бір нәрсенің түрінің өзгеруі)

Василек синий – көк кекіре

Вводное скрещивание («прилитие» крови) - кіріспе будандастыру (қан жаңарту)

Вегетативная нервная система – вегетативтік жүйке жүйесі

Вегетативное размножение – жыныс мүшесіз өсіп-өну түрі, өзінен көбею

Ведомость – ведомос

Вейник – өлең шөп

Вена – көктамыр, күре тамыр

Венозная кровь – күре тамыр қаны

Вентилировать – желдету, ауаны алмастыру

Венчик цветка – гүл күлтесі

Верба – қызыл тал, қызыл тал бұтағы

Верхнее веко – көз қабағы

Вес – салмақ

Весы – таразы

Вероника – бөдене шөп

Вероятность – мүмкіндік, ықтималдық

Ветврач – мал дәрігері

Ветеринарные санитарно-профилактические мероприятия – ветеринарлық алдын-ала сақтау шаралары

Ветка – бұтақ

Ветлечебница – мал емханасы

Веточный корм – бұтақты азық

Ветпомощь – мал дәрігерлік көмек

Ветровая эрозия – жел эрозиясы

Ветряк жел диірмен

Взвешивание – өлшеу

Вздох – дем алу, ауаны ішке тарту

Вздутие живота – іштін кебуі

Взрослый скот – сақа мал, ересек мал

Вибрионы – вибриондар, бактерия түрі

Видоизменение – түр өзгерту

Визуальный – көзбен шолу, байқау, қарау

Вика – сиыр жоңышқа, бұршақ тұқымдас дақыл

Вирус – вирус, жұқпалы ауруды қоздырушы микроб

Витамины – дәрумендер, биологиялық белсенді зат

Вкус – дәм, татым

Влага – ылғал, азық құрамындағы су мөлшері

Влажность воздуха – ауа ылғалдылығы

Влагалище – қынап, аналық жыныс безінің кіріс бөлігі

Влагалищное зеркало – қынап айнасы

Владелец животного – малдың иесі

Внематочная беременность – жатырдан тыс буазддылық, желбуаз. Ұрық жатырдан тыс бітеді

Внешняя среда – сыртқы орта

Внутренность – ішек-қарын

Внутриутробное развитие – құрсақ ішінде даму

Водоем – суқойма, суат

Водопой – суат

Водная эрозия – су эрозиясы

Водоснабжение – сумен жабдықтау, қамтамасыз ету

Водоросли – балдырлар

Водянистый – сулы

Водянка – шемен

Возбудимый – қозғыш

Возбудитель – қоздырғы

Возбудитель болезни – ауруды қоздырушы

Возбуждение животного – малдың жыныстық қозуы

Воздух – ауа

Воздухопровод – ауа құбыры

Вознаграждение – сыйақы

Вол – өгіз

Волосяной покров – мал түгі

Вольная случка – ерікті қашыру

Воспаление – қабыну

Воспаление матки –жатыр қабынуы

Воспалительная опухоль – қабынған ісік

Воспроизводство – өндіріс

Воспроизводсво стада – табынды ұдайы өсіру

Воспроизводительное скрещивание – өндірістік будандастыру

Восстановление способности к оплодотворению – төл көтеру қабілетін қалыпына келтіру

Вредитель – зиянкес

Врожденный – туа біткен, іштей пайда болған

Всасывание – сорылу, сіңірілу

Всего – барлығы

Всесезонность – бармаусымдық

Вспашка – жер жырту

Вторая сигнальная система – екінші түйсік жүйесі

Выбраковка – бракқа шығару, брактау

Выбрасывание метелки – шашақтану, өсімдіктің өсіп-өну фазасы

Вывих – шығып кету

Выводка животных – малды ортаға алып шығару

Выгон – өріс

Выгул – жаю, серуендету

Выделка – өндіру, теріні өңдеу

Выделенная шкура – иленген тері, былғары

Выдоить – сауып алу

Выдох – дем алу

Выжигание на рогах – мүйізге күйдіріп белгі салу

Выкидыш – іш тастау

Вылизать – жалау

Вылинять – түлеу

Вымя – желін

Выносливость – шыдамдылық, төзімділік, көнбістік

Вынужденный убой скота – малды лажсыздан сою

Выпадение матки – жатырдың түсуі

Выпаивание – сүт беру, сүт беріп асырау

Выпаривание – булау

Выпаивание – суару

Выпас – мал жаю, жайылым, өріс

Выранжировка - іріктеу

Выращивание – мал өсіру, жетілдіру, асырау

Выросток – бірінші рет түлегеннен кейін алынған бұзау терісі

Выставка животных – мал көрмесі

Вытяжной шкаф – улы ауаны соратын шкаф

Вялый – енжар, солғын

Вяленый – кептірген, қақтаған
Г

Габитус – габитус, сыртқы морфологиялық белгілер жиынтығымен анықталатын малдың сыртқы түрі

Газообмен – газ алмасу

Газообразный – газ тәрізді

Галактоза – галактоза, қанттың түрі

Галогены – галогендер

Гамета – гамета, хромосомалардың жалпы жиынтығынан тұратын аталық және аналық жыныс клеткасы

Гаметогенез – гаметогенез, жыныс клеткаларының өсіп-өну құбылысы

Гаур – гаур, жабайы бұқа

Гаял – гаял, жабайы бұқа

Гвоздика – қалампыр, бір және көп жылдық дақыл

Гектар – гектар

Гематома – қанды ісік

Гематология – қан зерттеу ілімі

Гемоглобин – гемоглобин, қанның бояушы заты

Гемолиз – гемолиз, эритроциттің ыдырауы, гемоглобиннің плазмаға шығуы

Гемофилия – гемофилия, қан ұюының нашарлауынан қанның тоқтамауы

Ген – ген, тұқым қуалаушылықтың алғашқы нышаны

Генеалогия – шежіре, ата-тегінің тарихы

Генеалогическая линия – генеалогиялық із, бір аталық асыл тұқымды еркек малдың ұрпақтарының жиынтығы

Генетика – генетика

Генетические аномалии – генетикалық аномалиялар, ұрпақтан-ұрпаққа тарайтын тұқым қуалаушы кемістіктер

Генетическая информация – генетикалық ақпарат

Генетическая карта – генетикалық карта, хромосомның бойында гендердің орналасқан орнын суретте көрсету

Генетический код – генетикалық код

Генетическая корреляция – генетикалық корреляция

Геном – геном, жыныс клеткасындағы гендер жинағы

Генотип – генотип, ағзадағы хромосомдарда орналасқан гендер жинағы

Генная инженерия – ген инженериясы

Генная мутация – гендік мутациялар

Гербициды – гербицидтер, арамшөптермен күресу үшін пайдаланылатын химиялық зат

Гермафродит – қос жынысты

Герметизация – қымтау, бітеу

Герметики – қымтауыш заттар

Герметичный – герметикалық, ауа өтпейтін

Гетерогенный – әртектілік

Гетерозис – гетерозис, будан күші

Гибрид – будан

Гибридизация – будандастыру

Гигиена – тазалық

Гидролиз гидролиз, тұздарды химиялық жолмен судан ажырату

Гипертрофия – гипертрофия, ауру салдарынан бір мүшенің шамадан тыс ұлғаюы

Гиподерма – гиподерма, кутикуланың астында орналасқан эктодермалды жапқан эпителии

Гипоксия – гипоксия, ткандерде оттегі мөлшерінің азайып, жетіспеуі

Гистология – гистология, ұлпалардың құрылысын зерттейтін ғылым

Гистологическое строение – гистологиялық құрылыс

Глаз – көз

Глазница – көз шарасы

Гланды – гланда, таңдай бездері, желбегейі

Глобулины – глобулиндер, ағзаның иммундық қасиетін анықтайтын белок

Глотка – жұтқыншақ

Глюкоза – глюкоза, моносахарид, тірі жасушадағы негізгі энергия көзі

Гнить – шіру, бұзылу, іріп-шіру

Гноиться – іріңдеу

Говядина сиыр еті

Голень – сирақ, жіліншік

Голова - бас

Головной мозг – бас миы

Голод – ашығу, аштық

Горицвет – жалынгүл

Гормон – гормон, биологиялық белсенді қосылыс

Горох – ас бұршақ

Гортань – көмей

Гранулированные корма – түйіршіктелген азық

Гречиха – қарақұмық

Грубая конституция – дөрекі дене бітім

Грубые корма – ірі азық

Грудь – кеуде, көкірек, төс

Группа – топ

Группировка – топтау

Грязелечение – балшықпен емдеу

Губа – ерін

Гурт – гурт, табын

Гуртоправ – табыншы

Д

Давление – қысым, қан қысымы

Дата – күн

Двенадцатиперстная кишка – он екі елі шек

Двор – аула, албар, қора

Двуполый – қос жынысты

Дезинфецирующие вещества – залалсыздандыратын зат

Дезоксирибонуклеиновая кислота – дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ)

Декада – онкүндік

Делеция –делеция. Хромосомның орталық бөлігінің жоғалуы

Денервация – денервация, нервті қию, үзу

Денник – өжіре

День – тәулік

Деградация – азу, тозу, құлдырау

Дегустация – дәмін айыру

Дезинсекция – улау

Дезинфекция – індетсіздендіру, уытсыздандыру

Декада – онкүндік

Дератизация – дератизация, зиянды жәндіктерді құрту

Деревня – ауыл

Дефект –ақау, кемістік

Дефекация – нәжісті шығару

Джайляу – жайлау

Диагноз – диагноз, мал ауруын анықтау

Диагностика – диагноз қою

Диагностические исследования - диагностикалық зерттеулер

Дикий – жабайы

Диспансеризация – диспансерлеу, мал ауруларының алдын-алушы мал дәрігерлік шаралар

Диспноэ – ентігу, демігу

Диурез –диурез, зәр бөлінудің күшеюі

Диффузия – диффузия, араласу, сіңу

Длинноногий – сирақтары ұзын, аяқтары ұзын

Добавка – үстеме, қоспа (мал азығына)

Доение – сауу

Доза – доза, мөлшер

Дозировка – дозалау

Доильная машина – сауу машинасы

Дойная корова сауынды сиыр

Доля – үлес, пай

Доминантный – доминантты, үстемелік

Доминирование – басымдылық, үстемелік

Донник – түйе жоңышқа

Доращивание – жетілдіру

Дочерние организации – еңшілес ұйым

Дохлый – өлген мал

Доход – пайда, кіріс, түсім

Доярка – сауыншы

Дробилка – уатқыш, үгіткіш, ұсатқыш

Дробление – үгіту, ұсату, ұнтақтау, жармалау, уату

Дробленка – жарма дән

Дрожжи – ашытқы

Дыхание – тыныс, дем

Е

Единица – бірлік

Единоутробный – кіндіктес, бір аналықтың әртүрлі аталықтың ұрпағы

Единство – біртұтастық

Едкий – улы, күйдіретін зат

Ежа сборная – кәдімгі тарғақшөп

Ежегодный – жыл сайын

Ежегодник – жылнама

Ежемесячно – әр ай сайын

Еженедельно – әр апта сайын

Естественный – табиғи

Естественный отбор – табиғи сұрыптау

Ж

Жабрица – тырнашөп

Жажда – шөлдеу, сусау

Жара – аптап ыстық

Жароустойчивость – ыстыққа төзімділік

Жасмин – ақтамақ гүл

Жатва – егін ору мерзімі, астық жинау науқаны

Жатка – орақ, егін оратын машина

Жвачные животные – күйіс қайыратын малдар

Жевание – шайнау, күйсеу

Железы – бездер

Железы подчелюстные – алқым бездері

Желтое тело – сары денешік

Желток – жұмыртқаның сары уызы

Желтушник – ақбас-қурай, арамшөп

Желудок – асқазан

Желудочек сердца – жүрек қарыншасы

Желудочно-кишечный тракт – асқазан-ішек жолы

Желудочный зонд – өңеш түтікшесі

Желудочный сок – асқазан сөлі

Жельчный проток – өт жолы

Жельчный пузырь – өт қалтасы

Желчь - өт

Жернов – диірментас

Живая вакцина – тірі вакцина

Живая масса – тірі салмақ

Живот – іш, қарын

Животновод – малшы, мал өсіруші, мал маманы

Животноводствомал шаруашылығы

Животное – мал, жануар

Животное в охоте - күйіті келген мал

Жизнедеятельность – тіршілік әрекеті, өмір әрекеті

Жизнеспособность – өміршендік

Жилистый – сіңірлі, тамырлы

Жир – май немесе липид

Жир костный – сүйек майы

Жир подкожный – тері асты майы

Жир рыбий – балық майы

Жирность – майлылық, семіздік

Жирность молока – сүттің майлылығы

Жиромер – май өлшейтін құрал

Житняк – бидайық тұқымдас мал азығы, еркек шөп

Жмых – күнжара

Жмыходробилка – күнжара уатқыш

Жом – сығынды, қыспақ (қант қызылшасы өндірісінің қалдығы, көмірсулы азық)

Жомосушилка – сығынды кептіргіш

Журнал – жорнал

З

Забеловка – сойылған мал терісін жартылай түсіру

Заболевание – ауырып қалу, ауруға шалдығу

Заболевание легких – өкпе ауруы

Завод – зауыт

Завоз – тасу, тасып жеткізу, тасып әкелу

Заворот кишок – ішектің түйілуі, ішектің бұралып қалуы

Завязь – түйін

Заглоточный – жұтқыншақтың ар жағы

Заглоточный нерв – жұтқыншақ жүйке тамыры

Загон – қаша, қоршама

Загонная пастьба – қоршаулы өрісте бағу

Загородка – дуал, қоршау

Заготовитель – дайындаушы, жинақтаушы

Заготовка - дайындама

Заготпункт – дайындау пункті

Заграждение – шарбақ

Заграница – шетел

Загрысть – шайнап тастау, кеміру

Загрязнение – ластану, былғану

Задаток – кепілдеме

Задержка – бөгеу, кідірту, тоқтату

Задержание последа – шудың түспей қалуы

Задняя кишка – артқы ішек

Задняя нога – артқы аяқ

Заем – заем

Заживление – жазыла бастау, жараның біте бастауы

Залив - шығанақ

Заинтересованность – мүдделілік, қызығушылық таныту

Заказ – тапсырыс

Закат – күннің батуы

Закваска – ашытқы, ұйытқы

Заключение – тұжырым, тұжырымдама, ұйғарым

Закон – заң

Закрома – қамба, қойма


  1   2   3   4


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет