Мұхамедова Қарлығаш Ғинаятқызы 1953 жылы Семей облысы Көкпекті ауданы Үлгілі-Малшы ауылында дүниеге келген



жүктеу 271.86 Kb.
Дата25.04.2016
өлшемі271.86 Kb.
: sites -> default -> files
files -> «Наркологиялық ұйымнан анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты Жалпы ережелер «Наркологиялық ұйымнан анықтама беру»
files -> ТӘуелсіздік жылдарынан кейінгі сыр өҢірі мерзімді басылымдар: бағыт-бағдары мен бет-бейнесі
files -> Ф 06-32 Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі
files -> Т. Н. Кемайкина психологические аспекты социальной адаптации детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей методическое пособие
files -> Техническая характеристика ао «нак «Казатомпром»
files -> Үкіметтің 2013 жылға арналған Заң жобалау жұмыстары Жоспарының орындалуы бойынша ақпарат
files -> Ақтөбе облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқарма басшысының



Мұхамедова Қарлығаш Ғинаятқызы 1953 жылы Семей облысы Көкпекті ауданы Үлгілі-Малшы ауылында дүниеге келген. Қазақ педагогикалық институтының тарих факультетіне түсіп, 1974 жылы үздік дипломмен бітіріп, тарих пәні мұғалімі мамандығын алып шықты.

2004-2005 оқу жылынан бастап қазіргі уақытқа дейін Ақтау қаласындағы №13 орта мектеп-гимназиясында тарих, адам және қоғам, құқықтану пәндерінен сабақ беріп келеді.

Маңғыстау облыстық мұғалімдер білімін жетілдіру институтының 14.02.2007 жылғы №01-24/87 хатының негізінде Маңғыстау тарихына шығармашылық топтың мүшесі болып «Маңғыстау Ұлы Отан соғысы жылдарында» бөлімін жазуға қатысты. Мақала «Маңғыстау мұғалімі» газетінде жарық көрді.

«Маңғыстау» газетінің 2007 жылдың 20 ақпанындағы санында «Ғалымның хаты өлмейді» деген мақалада «С.Қондыбай – қазақ мефологиясы ілімінің негізін қалаушы» атты ғылыми конференция өткізгендігі жайлы жазылды.

2008 жылдың 17-24 қараша аралығында және 2009 жылдың 6-13 сәуір аралығында Ақтау қалалық білім бөлімінің бұйрығына сәйкес №8, №17 орта мектепті аттестаттаудан өткізетін мемлекеттік комиссия мүшесі болып тағайындалды.

2007-2008, 2008-2009, 2009-2010 оқу жылдарында қазақстан тарихы пәнінен қалалық пәндік олимпиадасының қазылар алқасының құрамында және осы жылдары облыстық ғылыми-жобалар сайысының қазылар алқасының құрамында болды.

Маңғыстау облыстық білім беру қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институтының 2 желтоқсан 2009 жылдың №01-24/875 бұйрығымен Қазақстан Республикасы Президенті әкімшілігінің іс-шаралар жоспарын талқылап, ұсыныстар енгізетін шығармашылық топтың мүшесі болды.

2008-2009 оқу жылдары тарих және құқық негіздері бойынша аудандық, қалалық олимпиадаға дайындық және жеңімпаздарды облыстық олимпиадаға дайындау мақсатында сабақтар жүргізді. Осы жылдары 11-сынып оқушыларын ҰБТ-ға дайындауға арналған оқу бағдарламасын құрастырды. 2009-2010 оқу жылында Ежелгі Қазақстан тарихынан 6-сыныпқа арналған жұмыс дәптерін құрастырды.

Оқушылары тарихтан пәні бойынша облыстық пәндік олимпиададан 2005-2006 оқу жылында Д.Ерғалиева – ІІ орын, Б.Каримбаев – ІІІ орынды иеленді және Б.Каримбаев республикалық пәндік олимпиадасының IV орын жеңімпазы. Ж.Қартбаева осы жылығы облыстық КҒА-ның ІІ орын және аймақтық КҒА-ның І орын жеңімпазы.

2006-2007 оқу жылында облыстық пәндік олимпиададан Б.Каримбаев І орын, республикалық пәндік олимпиадаға қатысты (сертификат берілді). Қ.Сақтағанов облыстық ғылыми жобалар сайысынан ІІ орын иеленді және аймақтық КҒА-ның ІІІ дәрежелі дипломымен марапатталды.

2007-2008 оқу жылында Қ.Сақтағанов облыстық және республикалық КҒА-нан І орындарға ие болды.

2008-2009 оқу жылында облыстық жас өлкетанушылардың «Атамекен» слетінде «Тарих тереңінде» бағыты бойынша Қ.Сақтағанов І орын алды.

Биылғы 2009-2010 оқу жылында 10-сынып оқушысы А.Ағатаева оқушылардың республикалық ғылыми жарыстарының облыстық кезеңінде «Қазақстанның тарихи ескерткіштері және болашақ дамуы бар саяхат маршруттары» бағытының «Өлкетану» секциясы бойынша ІІ дәрежелі дипломмен марапатталды. 11-сынып оқушысы Н.Байниязов қалалық пәндік олимпиадасынан ІІ орын алды.

2008-2009 оқу жылында оқушысы Сақтағанов Қанат облыс аралық «Жүзден жүйрік» телеолимпиадасының жылдық ойын жеңімпазы.

ҰБТ қорытындысы бойынша мынадай көрсеткіштерге жетті:

2006-2007 оқу жылында: қазақстан тарихынан 96% , дүние жүзі тарихынан 100%

2007-2008 оқу жылында: қазақстан тарихынан 97,3% , дүние жүзі тарихынан 100%

2008-2009 оқу жылында: қазақстан тарихынан 100% , дүние жүзі тарихынан 100%

Биылғы 2009-2010 оқу жылында 9-сыныптарда дүние жүзі тарихы бойынша өткен МАБ қорытындысынан өзі оқытатын барлығы 65 оқушының 58-і «5»-тік баға, ал қалған 7-і «4»-тік баға ала отырып, 100% сапа берді.
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінің құрмет грамотасы, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі

МАҢҒЫСТАУ ОБЛЫСТЫҚ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ

МАҢҒЫСТАУ ОБЛЫСТЫҚ БІЛІМ БЕРУ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІНІҢ

БІЛІКТІЛІГІН АРТТЫРУ ИНСТИТУТЫ



Ежелгі Қазақстан тарихы
6 сыныпқа арналған жұмыс дәптері

Ақтау қаласы, 2010 жыл


Алғы сөз
6-сынып оқушыларына ұсынылып отырған бұл дәптер ұстаздың ұзақ жылғы педагогикалық іс-тәжірибесінің жемісі. Балаларға өз бетінше жұмыс жасата отырып, сабақта, сабақтан тыс мезгілде өз Отанының тарихын білуге, құрметтеуге үйретеді.

Кез-келген елде және әр уақытта адамдардың қоғамдық-саяси санасының, жеке тұлғасының қалыптасуы өткір де өзекті мәселеге айналуда.

Бүгінгі таңдағы еліміздегі білім беру ісі баланың жас ерекшеліктеріне сай, төл тарихының даму кезеңдерін білуі, қоғамдық ортаның әлеуметтік-экономикалық дамуына икемделіп отыруына бағытталған. Қоғамдық пәндер оқушының жеке тұлғалық дамуы мен жалпы дамуға дайындығы мәселелерінің бірлігін шешуге көмектеседі.

Ежелгі Қазақстан тарихы үш кезеңге бөлінеді. Уақыт бойынша ең ұзақ тас дәуірі, оны қола дәуірі алмастырды. Қола еңбек құралдарының темір құралдармен ауыстырылуы, темір дәуірінің бастамасы болды.

Тас дәуірінде өмір сүрген адамдар еңбекке бейімделіп, терімшілікпен және аңшылықпен айналысты. Тұрмысқа қажетті еңбек құралдарын жасады. Қола дәуірінде еңбек құралдарын дамыта отырып, малшылық, егіншілікпен қатар әртүрлі рудаларды өндіруді, қалайыны, алтынды пайдалануды үйренді. Тұрмысқа қажетті киім, ыдыс-аяқ жасау кеңінен дамыды.

Ерте темір дәуірі б.з.б. 8-ғасырдан бастап, б.з.б. 3-ғасырға дейін 500 жылға созылды. Ал кейінгі темір дәуірі б.з.б. 3-ғасырдың басынан б.з.б. 6-ғасырын қамтиды.

Оқушылар ертедегі көшпелілер – сақ, ғұн, үйсін, қаулы, сарматтардың өмір салтымен танысады. Тарихы болмаған халықтар жер бетінде жоқ. Қазақстан тарихы - әлемдік тарихтың бір бөлігі. Әрбір адам өз халқының тарихына зор құрметпен қарауы тиіс. Ежелгі Қазақстан тарихы және оған қосымша жұмыс дәптері ежелгі Қазақстанның мыңдаған жылдық күрделі тарихын оқып білуге үйретеді.

Жұмыс дәптеріндегі бос орындарға ұғымдар, жаңа сөздер, терминдер, оқиғалардың болған мезгілі жазылады. Бұл тақырыпты меңгерту үшін жасалған. Схема, кесте, суреттер тапсырманы орындау кезінде ақпарат ретінде пайдалану үшін қажет.



ТАС ДӘУІРІ
I. Алғашқы адамдардың пайда болуы

II. Палеолит. Мезолит

  1. Неолит. Энеолит




  • Алғашқы адамдардың пайда болуы

1. Адамзат тарихы дамуының алғашқы кезеңі: ________________________________



  • Тас дәуірінде адамдар негізінен тас құралдарды пайдаланды. Сондықтан да адамзат баласының тас құралдарды өндірген және пайдаланған уақыты тас дәуірі деп аталады.

2. Адамды жануарлар дүниесінен бөліп шығарған: ____________________________

________________________________________________________________________

3. Ертедегі адамдардың маймылдар мен жануарлардан басты айырмашылығы: _______

________________________________________________________________________

4. Ғалымдардың алғашқы адамға берген атаулары: _______________________________

5. «Епті адамның» (Ноmо habilis) табылған жері: ________________________________

6. «Епті адамның» өмір сүрген уақыты: _________________________________________

7. «Тік жүретін адам» (Ноmо еrесtus) деп аталғандар: _____________________________

8. Питекантроптың қаңқасы алғаш рет табылды: _________________________________

9. Питекантроп өмір сүрді __________________________________________________

10. Синантроп табылған жер: _________________________________________________

11. Синантроп («қытай адамы») өмір сүрді: ______________________________________

12. Жер бетінде 100 - 35 мың жыл бұрын өмір сүрген: _____________________________

13. Неандертальдық адам табылған жер: _____________________________________

14. 1938 жылы Өзбекстандағы неандертальдық баланың сүйегі табылған үңгір:______


  • Неандертальдық баланың бет әлпетін қалпына келтірген антрополог-ғалым:

____________________________________________________________________

15. Неандертальдықтардан кейін, 40-35 мың жыл бұрын қалыптасқан: ______________

16. «Саналы адам» сүйегі алғаш рет табылған үңгір: ___________________________

17. «Саналы адамның» табылған жеріне байланысты ғалымдардың берген атауы: ____

________________________________________________________________________


  • Тас дәуірінің кезеңдері

18. Еңбек құралдарын, тас өңдеу техникасын, бұйымдардың жетілдірілуін зерттеген археологтар тас дәуірін үш кезеңге бөледі:

I. Палеолит - _______________________________________________________

II. Мезолит - _______________________________________________________

III. Неолит - ________________________________________________________

19. Тас дәуірі (палеолит): ________________________________________________



  • Ерте тас ғасыры (ерте палеолит): _________________________________

  • Орта палеолит (мустье): _________________________________________

  • Кейінгі палеолит: _______________________________________________

20. Мезолит — орта тас ғасырының хронологиясы: ___________________________

21. Неолит - жаңа тас ғасырының хронологиясы: _____________________________


Палеолит

22. Алғашқы еңбек құралдары негізінен жасалды: ________________________________

23. Ежелгі адамдардың алғашқы еңбек құралдары:_______________________________

24. Бір қабат өңделген тас құралдың жүзін ұсақ кертік-ойықтар (араның жүзі сияқты) жасау арқылы өткірлеу: ________________________________________________



25. Домалақ малта тасты екі жағынан егеп, жүзі өткір, ирек ара сияқты жасалған құрал:__________________________________________________

26. Екі жағынан өңделген қарапайым шапқыш тас құрал: __________

27. Ертедегі адамның ең алғашқы кәсібі: ______________________

28. Алғашқы адамдар аулаған аңдар:_______________________________

29. Ежелгі адамдардың тұңғыш баспанасы:_______________________

30. Алғашқы адамдардың бастапқы кезеңдегі топтасу жүйесi:_________

31. Қазақстан аумағындағы алғашқы адамдардың замандасы:__________


Мамонт
_________________________________________________________


  • Қазақстан аумағын мекендеген ежелгі адамдар 1 млн. жыл бұрын өмір сүрген.

32. Қазақстанда ең ежелгі адамдардың өмір сүрген аймағы: _____________________

33. Жамбыл облысындағы 5 мыңға жуық тас құралдар табылған тұрақтар: _____________

_____________________________________________________________________

34. Жамбыл облысынан табылған бес мыңнан (5000) аса еңбек кұралдарының барлығы: ____________________________________________________________



  • Палеолит дәуіріне жататын еңбек құралдары табылған өңір: _______________

______________________________________________________________________

35. Ерте тас ғасыры тұрақтарының ең көнелері (Бұлардан табылған құралдар Шығыс Африканың Олдувай сайынан табылған ең көне құралдармен замандас): __________

_________________________________________________________________________

36. Орталык Қазақстан жерінен түзу, кейде қайқы тас пышақ сияқты қырғыштар табылған тұрақ: ________________________________________________________




  • Орта және кейінгі палеолит

37. Жер беті күрт суып, мұздық пайда болды: ____________________________________

38. Жер бетінің күрт сууына байланысты алып мұздық пайда болған аймақтар:_______

_______________________________________________________________________

39. Ғалымдардың айтуынша жер бетінде пайда болған мұздықтың қалыңдығы:_______

40. Ауа-райының күрт сууына байланысты орта палеолитте: ____________________

41. Ежелгі адамдар ең әуелі (мұз дәуіріне дейін) отты алды: _____________________

_____________________________________________________________________

42. Ежелгі адам жіп орнына пайдаланды: ________________________________________

43. Тас дэәуірі адамдарының ине мен біз жасаған заты: ____________________________

44. Рулық қауым қалыптасты: ______________________________________________


  • Рулық қауым - туысқандардың ұжымы.

45. Тас дәуірінде ру ішіндегі мәселелерді шешкен: ______________________________

  • Кейінгі палеолит адамдары рухани жағынан жетіле түсті. Діни наным сенімдер қалыптаса бастады. Олар өлген адамдарын жерлегенде түрлі әшекей заттарын бірге көмген. Сонан соң жерленген адам маңайына киіктің мүйізін айналдыра қойған.

46. Адамның шығу тегін жануарлар, өсімдіктер немесе табиғат құбылыстарымен байланыстыратын наным-сенім: _____________________________________________

47. Табиғаттың дүлей құбылыстарынан өздерін сақтау үшін түрлі тылсым әрекеттер жасау: ____________________________________________________________________

48. Ежелгі адамдардың жерлеу ғұрпында өлген адам үстіне қызыл минерал бояу себу сенімінің ғылыми атауы: _______________________________________________

49. Алғашқы адамдардың табиғатқа тәуелділігінен туған: ______________________

50. Адамның рухани мәдениетінің дамуы туралы мағлұмат беретін: ________________

51. Археологтардың тапқан сүйек пен мүйізден жасалған мүсіндерінде

ең көп кездесетін бейнелер: ____________________________

52. Тасқа түсірілген сурет-хат: ____________________________

53. Орталық Қазақстандағы кейінгі палеолитке жататын 300-ге

жуық тас құрал табылған тұрақ: ________________________

54. Шығыс Қазақстандағы кейінгі палеолитке жататын тұрақ:

_______________________________________________________ Пиктография


  • Оңтүстік Қазақстандағы Арыстанды өзенінің бойынан кейінгі палеолиттік тұрақтар табылды.


Мезолит

_________________________


55. Ғалымдардың есептеуі бойынша мұздық ери бастады: _________________________

56. Мезолиттің басында ___________________________________________________

_____________________________________________________________________

57. Мезолитте _____________________________________________________________

_______________________________________________________________________




58. Мезолиттің басты жаңалығы: _________________________

59. Мезолит адамының негізгі кәсібі: ______________________

60. Қазақстандағы мезолиттік тұрақтар саны: _________________

61. Қабырғалары терең көмілген, көлемі 40-60 шаршы метр мезолит баспанасы табылды: ________________________ Садақ пен жебе

▪ Мезолит заманының тұрғындары бір жерде ұзақ тұрақтап мекендемеді. Себебі: үнемі жайылымын ауыстырып, өрістеп отырған аңдардың соңынан ілесіп көшіп жүрді.

62. Мезолитте ____________________________________________________________

63. Алғашқы қауымды егіншілікке алып келген: _______________________________

64. Егіншілік пайда болды: _______________________________

65. Алғашқы егіншіліктің егін оратын тас құралы:_____________

66. Ертедегі егіншілердің жер жыртатын құралы: _______________

67. Мезолит заманының үлкен жаңалығы, ұзындығы 1-2 см ұсак жаңқа тастардан жасалаған құралдар: ____________________ Егін ору

68. Мезолит дәуірінде әйелдер мен ерлер арасында ____________________________



    • Ерлер, негізінен, аң аулады, әйелдер көбінесе терімшілікпен айналысты.

69. Орта тас дәуіріндегі балалар тобынан ересектер тобына өту үшін жүзеге асырылған:

_________________________________________________________________________


Неолит

__________________________

70. ________________________________________________

________________________________________________

71. ________________________________________________

________________________________________________



  • Неолитте адамдар тасты жылтыратып тегістеуді үйренді. Еңбек құралдар

72. Неолит дәуірінде адамдар ойлап тапқан еңбек құралдары:

______________________________________________________

73. Қазақстан жерінде кездесетін неолит тұрақтарының ең көнесі:

____________________________________________________

74. Қазақстан аумағынан табылған неолиттік тұрақтар саны:

____________________________________________________ Дән үккіш

75. 150-ге жуық неолиттік тұрақ, көне кен шығару, жерлеу орындары табылған өңір:

_______________________________________________________________________

76. Шығыс Қазақстандағы неолиттік тұрақ: ___________________________________

77. Солтүстік Қазақстандағы неолиттік тұрақ: _________________________________

78. Орталық Қазақстандағы неолиттік тұрақтар: ______________________________

79. Неолиттік Сексеуіл тұрағы орналасқан өңір: _________________________________

80. Сексеуіл тұрағынан табылған сүйектердің 80℅-ы: ____________________________

81. «Неолиттік төңкеріс»: ____________________________________________________

82. Неолит дәуірінің үлкен жаңалықтарының бірі: ____________

____________________________________________________

83. Ғалымдардың неолит дәуіріне берген өзгеше атауы: _______

____________________________________________________

84. Неолитте саздан жасалған қыш ыдыстың атауы: ___________

_______________________________________________________________________


Энеолит (мыс-тас ғасыры)
85. Мыс-тас дәуірінің (энеолит) хронологиясы: _________________________________

86. Бұл кезеңде ____________________________________________________________

_______________________________________________________________________

87. _______________________________________________________________________

88. Адамзат баласының тұрмыста тұңғыш пайдаланған металы: ___________________


  • Адамдар мыс өңдеуді үйренді: 7 мың жыл бұрын.

89. Мыс-тас ғасыры қоғамындағы екі ірі өзгеріс:

  1. __________________________________________________________________

  2. __________________________________________________________________

90. Ең алғашқы ірі қоғамдық еңбек бөлінісі: ____________________________________

_______________________________________________________________________

91. Жылқы сүйектері өте көп табылған Солтүстік Қазақстандағы энеолиттік тұрақ: ___

_______________________________________________________________________

92. Энеолиттік Ботай тұрағынан табылған тұрғын үйлердің саны: __________________

▪ Энеолит кезеңінде ботайлықтардың жетістігі: ________________________________

_______________________________________________________________________

93. Энеолиттік ескерткіштер табылған Маңғыстаудағы елді мекен: _________________

_____________________________________________________________________________


ҚОЛА ДӘУІРІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН


  • Қола дәуірі

1. Қола дәуірінің хронологиясы: ______________________________________________

2. Қола дәуірі: _____________________________________________________________

3. Қоланың алыну қосындысы: _______________________________________________



  • Қалайы + Мыс = ___________________________________________________

4. Қола дәуірінде негізінен қалайы игерілген өңір: _______________________________

5. Қола дәуірінде негізінен мыс игерілген өңір: __________________________________

6. Kөне заманда Жезқазғаннан 1 млн тонна кен өндіргені туралы мәлімдеген қазақтың белгілі ғалымы: _________________________________________________________

7. Қола дәуірінде 1100 тонна қалайы шығарылған кен орыны: _____________________

8. Қола дәуірінде кенді қорыту үшін салынған күрделі құрылыстар: ________________





  • Андрон мәдениеті

9. Еуразия даласындағы қола дәуірінің мәдениеті: _______________________________

10. Андрон мәдениетінің ең алғашқы ескерткіштері табылған жер: _________________

_______________________________________________________________________



  • Андрон мәдениетінің алғашқы ескерткіштерін тапқан: Б.Г.Андрианов 1914 жылы.



  • Қазақстан аумағындағы Андронов мәдениетінің алғашқы ескерткіштерін тапқан:

_______________________________________________________________________

11. Андрон мәдениетінің тараған аумағы: ______________________________________

_______________________________________________________________________

12. Солтүстік және Батыс Қазақстанда табылып зерттелген Андрон мәдениеті қоныстарының саны: ________________________________________________________

13. Қола дәуіріне жататын Солтүстік Қазақстандағы қоныстар: ____________________

_______________________________________________________________________



  • Петровка және Боголюбов қоныстары орлармен және дуалдармен қоршалған.

14. Батыс Қазақстандағы қола дәуірінің қонысы: ______________________________

15. Шығыс Қазақстандағы қола дәуірінің қонысы: _____________________________

16. Қостанай облысы мен Челябі облысының шекарасында табылған қола дәуіріндегі ежелгі қала: _______________________________________________________________

17. Қола дәуіріне тән 30-дан аса қоныс пен 150-ден астам обалар табылған Қазақстан өңірі: ____________________________________________________________________



  • Кейінгі қола дәуірінің ескерткіші Түгіскен орналасқан аймақ: Сырдарияның төменгі ағысы. Түгіскен шикі кірпіштен салынған және оған кремация (өлікті өртеу) тән.



18. Ерте қола дәуірінде (б.з.б. XVIII – XVI ғғ.) мал өсіру, негізінен отырықшылық, бақташылық түрде болды.



  • Андрондықтар тұңғыш рет қыста малды қолда ұстау тәжірибесін енгізді.

19. Мал шаруашылығындағы жайлаулық тәсіл дегеніміз: _________________________

20. Түйе қолға үйретілді: ____________________________________________________



  • Зерттеу кезінде Орталық, Батыс Қазақстаннан табылған түйе сүйектері айқын дәлел. Үшқатты қонысынан түйенің қыш мүсіні, Ақсу-Аюлыдан бота сүйегі, Алексеевка қонысынан түйе сүйектері табылған.

21. Қола дәуірінде тебіндеп жайылуына байланысты саны артқан мал: ______________

22. Андроновтықтар айналысқан егіншілік түрі: _________________________________

23. Андроновтықтардың астықты ору үшін қолданған құралдары: __________________


  • Қола және мыс орақтар Шығыс Қазақстандағы Мало-Красноярка, Батыс Қазақстандағы Алексеев, Солтүстік Қазақстандағы Степняк қонысында және Жетісудан жерінен табылған.

24. Көкшетау жерінде қола шалғы табылған қоныс: ______________________________

25. Қола дәуіріндегі ыдыс жасаудың ең өрістеген түрі: ___________________________

_______________________________________________________________________

26. Андрондықтар сүт өнімдері мен етті сақтау үшін: ____________________________

_______________________________________________________________________

27. Андрон мәдениетінің археологиялық символы: _______________________________



  • Зергерлік өнері пайда болды: Б.з.б. XVI – XІV ғғ.


  • Андрондықтардың баспанасы

28. Қола дәуірінің қоныстары көбінесе орналасты: _______________________________



  • Қоныстар әдетте, 5 – 10, кейде 20 шақты

үйден тұрды.

29. Қола дәуірінің тұрғын үйлері екі түрге бөлінді:______ _______________________________________________



  • Т
    Қыш ыдыстар, еңбек құралдар

    Қола дәуірі
    ұрғын үйлердің аумағы 100 м2-ден 300-400 м2-ге дейін жетті.

  • Қола дәуірінің ең көлемді баспаналары табылған

Орталық Қазақстандағы мекендер: Бұғылы, Ақбауыр, Кент.

30. Андрондық жанұяның үйлерінде қасиетті деп санаған орын: ___________________




  • Беғазы-Дәндібай мәдениеті

31. Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын жерлеу орындарының көпшілігі: __________

_______________________________________________________________________


  • Беғазы-Дәндібай қорғандары биіктеу болып келеді және ұсақ қиыршық тастар мен топырақтан тұрғызылып, етегі үлкен қақпақтастармен бекітілген.

  • Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын қыш құмыралардың ернеуі тік, бүйірі шығыңқы, түбі тегіс.

32. Қола дәуірін жоспарлы зерттеу басталды: ___________________________________

33. Көшпелілердің қола дәуіріндегі тарихы мен мәдениетінің зерттеген: ____________




  • Қоғамдық құрылысы, діни сенімдер

34. Қола дәуірінде Қазақстан жерін мекендеген тұрғындардың қоғамдық құрылысы:

_______________________________________________________________________

35. Қола дәуірінде: _________________________________________________________

36. Қола дәуірінде қауым ішінде мал-мүлік теңсіздігінің шығуы: ___________________

_______________________________________________________________________

37. Ежелгі салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың бұлжымай орындалуын қадағалаған жоғары дінбасы: ________________________________________________________

38. Қола дәуірінде әр түрлі жыртқыш аңдардың тістерінен жасады:

______________________________________________________

39. Андрондықтардың тасқа салған суреттері табылды: __________

______________________________________________________

40. Петроглифтардың көп шоғырланған Жетісудағы ескерткіші: __

_______________________________________________________

41. Қола дәуірінде адамдарды жерлегенде басын қаратқан жақ: ____________________



42. Антропология - ________________________________________________________

_______________________________________________________________________

43. «Андрондықтар мұрынды келген, бет сүйегі шығыңқы емес, көздері үлкен. Кескін-кейпі ірі, дене құрылысы мығым, жігерлі, келбетті адамдар болған» - деп андроновтықтардың сырт бет-бейнесін сипаттаған:____________________________

44. Андрондықтар дене құрылысы жағынан ұқсаған: _____________________________

45. Қостанай жеріндегі Алексеев қорымынан табылған адамның бет пішінін жасаған антрополог: _____________________________________________________________



ЕРТЕ ТЕМІР ДӘУІРІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН
І. Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы

ІІ. Сақтар

Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы
1. Темір дәуірінің қамтитын аралығы: _________________________________________

  • Ерте темір дәуірі: _______________________________________________

  • Кейінгі темір дәуірі: _____________________________________________

2. Ерте темір дәуірінде мал басының көбеюіне байланысты қалыптасты: ____________

_______________________________________________________________________

3. Жылқыны қолға үйретуге байланысты ойлап табылған жаңалық: _________________

4. Табиғаттың дайын өнімін пайдаланған аңшы-терімшілерден көшпелілердің айырмашылығы _________________________________________________________



  • Мал шаруашылығының белгілі аймақтарда бірнеше түрі болды:

5. Таза көшпелі тұрмыс қалыптасқан аймақтар: ______________________________

6. Жартылай көшпелі мал шаруашылығы дамыған аймақтар: ________________

______________________________________________________________________

7. Отырықшы шаруашылық дамыған өңірлер: ______________________________

______________________________________________________________________


  • Дәстүрлі көшпелі мал шаруашылығының дамуына байланысты қалыптасқан жайылымдар:

  • Көшпелілердің жазда мал жаю орындары: _________________________

  • Көшпелілердің күзде мал жаю орындары: __________________________

  • Көшпелілердің жылы қоралары бар тұрақтары: _____________________

  • Көктемгі жайылым: ____________________________________________

8. 3 000 жыл бұрын аталып, біздің заманымызға дейін жеткен ежелгі мерекенің бірі:

_________________________________________________

9. Көшпелілердің негізгі баспанасы: ____________________

10. Киіз үй негізгі екі бөліктен құралған: _______________

_________________________________________________

Киіз үй

11. Киіз үйдің ағаш қаңқасы үш бөліктен тұрады: _____________________________

12. Киіз үйдің негізі: ______________________________________________________

13. Ерте көшпелілердің баспаналарында пеш орналасты: _______________________

14. Көшпелілердің баспаналарында киелі санаған орын: ________________________
Сақтар


  • Сақтар туралы алғашқы мәліметтер

15. Сақтар туралы мәліметтер беретін ежелгі мәтіндердің екі тобы белгілі: ________

_____________________________________________________________________

16. «Сақ» сөзінің парсы жазбаларындағы мағынасы: _________________________

17. «Сақ» сөзінің иран жазбаларындағы мағынасы: __________________________


  • Сақтар туралы «Киімі мен өмір сүру дағдысы скифтерге ұқсас» деп жазған: ____

_____________________________________________________________________

18. Ежелгі грек авторларының сақтарға берген атауы: __________________________

19. Ежелгі грек тарихшысы Геродоттың (б.з.б. 484 – 425 жж.) сақтарды атауы: _____

20. Геродотты «тарихтың атасы» деп атаған: __________________________________



  • Сақтар туралы «дұшпанға-қатал, досқа-адал» деп баяндайтын: _______________

_____________________________________________________________________

  • «Сақ әйелдері ер жүрек келеді, соғыс қаупі төнгенде ерлеріне көмектеседі» деп баяндаған грек авторы: _________________________________________________

  • Олар «садақпен, қылышпен және қола балталармен қаруланған, сауыт киген» деп сақтарды сипаттаған: _______________________________________________

  • Сақтар туралы «олардың бәрі ақкөңіл және уәдеге берік» деп құрметпен жазған ертедегі грек географы: ________________________________________________



21. Сақтардың негізгі үш (3) тобы (парсы деректері бойынша):



    1. Сақ-тиграхауда (шошақ бөріктілер): ______________________________

_______________________________________________________________

    1. Сақ-парадарайа (теңіздің арғы жағындағы сақтар): __________________

_______________________________________________________________

    1. Сақ-хаумаваргалар (хаома сусынын дайындайтын сақтар): ___________

_______________________________________________________________

22. Аримаспылар – ______________________________________________________

23. Иссендондар – _______________________________________________________

24. Аргиппейлер – _______________________________________________________



  • «Аргиппей» сөзінің латын тіліндегі мағынасы: _____________________

25. Сарматтар (б.з.б. 8- б.з. 5 ғ.ғ.) – _________________________________________

26. Дах (дай), сақ-массагет тайпалары – ___________________________________





  • Сақ қоғамы

27. Сақ қоғамында алғашқы қауымдық құрлыстың ыдырауынан кейін пайда болған:

_____________________________________________________________________

28. ____________________________________________________________________

29. Сақ қоғамы үш топтан тұрды:


  • _____________________________________________________________

  • _____________________________________________________________

  • ______________________________________________________________

30. Жауынгерлер тобына тән дәстүрлі түс: ___________________________________

31. Абыздарға тән дәстүрлі түс: ____________________________________________



  • Абыздардың ерекше белгісі: _____________________________________

______________________________________________________________

32. Сақ малшылары мен егіншілері киген киімдерінің түсі: _____________________

33. Сақ жауынгерлерінің ежелгі үнді-иран тіліндегі атауы: ______________________

34. Сақ қоғамындағы «Сегіз аяқтылар» дегеніміз: _____________________________

_____________________________________________________________________

35. Сақ тайпа көсемдері билік басына келді: __________________________________

36. Рулар арасындағы даулы мәселелерді шешкен: ____________________________


  • Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы

37. Сақтардың негізгі шаруашылығы: _______________________________________

38. Сақтар аз өсірген мал түрі: _____________________________________________


  • «Сақтар құдай деп күнді есептеген және оған жылқыны құрбандыққа шалды» - деп жазған: __________________________________________________________

39. Геродоттың жазуынша сақтар қыста тұрды: _______________________________

 Түйе өсіру кең тараған Қазақстанның далалық және шөлейт аймақтары: _______

_____________________________________________________________________

40. Ертеде темір қарапайым тәсілмен өндірілді: _______________________________



  • Ерте темір дәуірінде қарапайым көрікпен пештің ең жоғарғы температурасы 1200 градусқа жетті.

  • Сақтардың б.з.б. 3-2 ғғ. қазылған арықтар орны табылған жер: Алматының маңындағы Талғар қаласының жаны және Жамбыл облысының аумағы.

41. Қазақстан жерінде түсті металл қорыту, өндіру ісі өте жақсы дамыған кезең:

_____________________________________________________________________



  • Шығыс Еуропа жерінен, Кавказдан Қазақстан жерінде өндірілген металдан жасалған заттар табылды. Олар б.з. ІІ-ІІІ ғғ. аралығын жатады.




  • Саяси тарихы

42. Сақ жеріне Кир бастаған парсы әскерлері басып кірді: ______________________

43. Сақтардың парсы патшасы Кирге қарсы күресін басқарған: __________________


  • Томирис туралы «Әйел болса да, жаудың шапқыншылығынан қорыққан жоқ» деп жазған Рим тарихшысы: ____________________________________________

44. Сақ патшайымы Томиристің өмір сүрген мерзімі: __________________________

▪ Жаудың тұзағына түсіп, қаза тапқан Томирис патшайымның баласы: __________

45. Сақ жерінде Кирдің өлтірілгендігін жазған: ________________________________

46. Дарий бастаған парсы әскерлері жорығының мерзімі: _______________________

47. Дарийден жеңіліс тапқан сақ көсемі: _____________________________________

 Сақ малшысы Шырақтың ерлігі туралы жазған грек тарихшысы: ____________

48. Ұзақ жылғы соғыста сақтардың біраз жері парсылардың қол астына қарады. Сақтар мәжбүр болды: _________________________________________________

_____________________________________________________________________

49. Б.з.б. 490 ж. болған Марафон шайқасында сақтар парсылармен бірігіп соғысты: ______________________________________________________________

50. Б.з.б IV ғасырда (б.з.б. 330-327 жж.) сақ жеріне қауіп төндірген: ______________

51. Грек-македон басқыншыларына қарсы 3 жыл бойы күрес жүргізген сақ жауынгері: ___________________________________


мұқият қорғаған» деп көшпелілердің әскери қару-

жарақтарының ерекшелігін жазған А.Македонскийдің

тарихшысы: ________________________________________________


  • Сақтардың А.Македонскийге қарсы ерлік күресі туралы жазған: _____________

  • Сақтардың мәдениеті

53. Қызылордадан 300 шақырым жерде орналасқан, б.з.б. IV – б.з. ХІІІ ғасырларына жататын сақ қалашығы: _______________________________________________



  • Шірік-Рабат қаласының күзет мұнаралары бар орталығы: ____________

  • Қала орталығынан табылған заттар(жебенің қола ұштары,алтын қапсырмалар, саздан жасалған бұйымдар) _________________________

  • Шірік-Рабат қаласының орнынан табылды: ________________________

54. Қыш күйдіретін пеш, қол диірмен тастары, тары қалдықтары табылған сақ қаласы: ____________________________________________________________

  • Археологиялық деректерге қарағанда Бәбіш-Молда тұрғындары егіншілікпен айналысқан.

55. Ерте темір дәуірінде арнаулы рулық зираттар орналасқан жер: _______________

• Сақтарда қолөнер ісі өте жақсы дамыды. Қолөнер шеберлері қауым мүшелеріне қажетті бұйымдарды жасады. Сақтарда ағаш оюмен қатар ілгек, таға, түйме сияқты заттарды жасайтын сүйек өңдеу қолөнері де дамыды.

56. Б.з.б. VII ғасырдан бастап далалы аймақтарда пайда болған бейнелеу өнері: ____

_____________________________________________________________________



  • «Аң стилінің» негізгі тақырыбы – аңдар және аңыздағы ғажайыптарды бейнелеу. «Аң стилі» өнері сәндік сипатта қолданылды.

57. «Аң стилі» өнері дәстүрімен сақтар ______________________________________

58. Сақтарға ираннан тараған «өмір ағашы» дейтін аңдық стильдегі бейне: _______

_____________________________________________________________________


  • Сақтарда әрбір ру, тайпа өзінің шыққан тегін әр түрлі аңдармен байланыстырған және оларды өздерінің қасиетті тұмары санаған.

▪ Сақтар еуропеоидтік нәсілге жатқанымен, олардың бет әлпетінде біртіндеп монғолоидтық белгілер пайда болды.

59. Қазақстан жеріндегі сақтарда монғолоидтық белгілер басым болған өңір: ______

_____________________________________________________________________


Тапсырма «Жауабын кім тез табады?»
1. Алтын киімді адам қай жерден табылды? __________________________________

2. Есік қорғаны Алматыдан неше шақырым жерде? ____________________________

3. Есік қорғаны қай жылдары қазылған? _____________________________________

4. Сақ жауынгерлерінің жасы нешеде? _______________________________________

5. «Алтын адамның» үстінен алтыннан жасалған қанша қаптырма мен әшекейлер табылған? ____________________________________________________________

6. Қай қаланың орталық алаңында сақ адамы бейнеленген ескерткіш бар? _________


Сақтар тақырыбы бойынша қайталау сабағы.

«Р» сөзжұмбағы


1

 

 

 

 

Р

 

 
















2

 

 

Р



















3

 

 

 

Р

 

 

 

 

 







4

 

 

Р

 

 
















5

 

 

Р

 

 
















6

 

 

Р

 

 



















7

 

Р

 

 

 

 




8

 

 

 

 

Р

 

 

 













9

 

 

Р

 

 

 

 

 







10

 

 

Р

 

 

 






1. Сақ патшайымы.

2. Парсы патшасы.

3. Сақ патшайымының баласы.

4. Парсы патшасы.

5. Сақтармен соғысқан ел.

6. Ержүрек сақ жауынгері.

7. Сақтар мен парсылар қай мемлекетке қарсы соғысты?

8. А.Македонскийдің Орта Азияда басып алған қаласы.

9. Самарқанның ескі атауы.



10. А.Македонскийдің сақтарға соғысын жазған тарихшы.


Мазмұны


    1. Алғы сөз ......................................................................................................... 3

    2. Тас дәуірі. Алғашқы адамдардың пайда болуы......................................... 4

    3. Тас дәуірінің кезеңдері................................................................................. 5

    4. Палеолит. Ерте палеолит.............................................................................. 5

    5. Орта және кейінгі палеолит......................................................................... 6

    6. Мезолит.......................................................................................................... 7

    7. Неолит............................................................................................................ 8

    8. Энеолит (мыс-тас ғасыры)........................................................................... 9

    9. Қола дәуіріндегі Қазақстан. Қола дәуірі......................................................10

    10. Андрон мәдениеті.............................................................................................10

    11. Андрондықтардың шаруашылығы мен кәсібі...............................................11

    12. Андрондықтардың баспанасы.........................................................................12

    13. Беғазы-Дәндібай мәдениеті..............................................................................12

    14. Қоғамдық құрылысы, діни сенімдер...............................................................13

    15. Андрондықтардың бет пішіні..........................................................................13

    16. Ерте темір дәуіріндегі Қазақстан.................................................................14

    17. Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы...............................................14

    18. Сақтар. Сақтар туралы алғашқы мәліметтер................................................15

    19. Сақ тайпаларының қоныстануы......................................................................15

    20. Сақ қоғамы........................................................................................................16

    21. Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы.......................................................17

    22. Саяси тарихы.....................................................................................................18

    23. Сақтардың мәдениеті........................................................................................19

    24. Тапсырма «Жауабын кім тез табады?»..........................................................20

    25. Сақтар тақырыбы бойынша қайталау сабағы. «Р» сөзжұмбағы.................20


Пайдаланған әдебиеттер



      1. Қазақстан тарихы. Бағдарлама. 5-7 сыныптар. РОНД. 2003ж.

      2. Қазақстан тарихынан әңгімелер. Ж.Артықбаев, Ә.Сабданбекова, Е.Әбіл 2006ж.









©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет