Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмысының әдістемелік нұсқауы



Дата18.04.2016
өлшемі201.94 Kb.
түріСабақ


Ф КГМУ 4/3-07/02

ПП КГМУ 4/02

ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК МЕДИЦИНА АКАДЕМИЯСЫ


МИКРОБИОЛОГИЯ ЖӘНЕ ИММУНОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ

Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмысының әдістемелік нұсқауы



Тақырыбы: Аэробты және анаэробты бактериялардың таза дақылын бөліп алу және егу .

Бактерия ферменттері , идентификация.


Микробиология пәні
5В110300 «Фармация» мамандығы
II курс
Құрастырғандар: доц.Абдулина Г.А.

оқытушы.Котенева Е.Н.


Аударған: аға оқытушы Сайлау Ж.С.


Қарағанды 2012 ж

Кафедра мәжілісінде талқыланып және бекітілген


31.08. 2012 ж. № 1 Хаттама

Кафедра меңгерушісі, доцент ______________________ Ахметова С.Б.

Тақырыбы: Аэробты және анаэробты бактериялардың таза дақылын бөліп алу және егу .

Бактерия ферменттері , идентификация.


Мақсаты:Аэробты және анаэробты жағдайда бактерияларды дақылдандыру принциптерін үйрету. Таза дақыл бөліп алу, қоректенуі, тыныс алуы, микрорганизмдердің өсуі мен көбеюі туралы мағлұмат беру.


Сабақ мақсаты:

Студент білуге тиіс:

-Бактерия клеткасының химиялық құрамы, микроорганизмдерге қоректік заттардың қажеттілігі және осыған байланысты қажетті қоректік ортаны таңдау.

-Бактерияны өсіру принципі. Егу әрекеттері. Облигатты анаэробты өсіру ерекшеліктері.

-Микроорганизмдерді популяцияға жіктеу, клетканың молекулярлы дәрежесі.

-Бактерия популяциясының өсу ерекшеліктері.Бактерия өсуіне әсер ететін фактор in vitro.

-Микроорганизмдердің көбею түрлері (бинарлы бөліну, спора түзу, бүршіктену, бөлшектену)

Студент істей алуға тиіс:

-Клиникалық материалды қатты, жартылай сұйық қоректік ортаға егу, барлық егу әдістерін («Штрих», Дригальский, Гоулди, сериялық сұйылтулар және т.б.) білу.

-Аэробты және факультативті-анаэробты бактериядан таза дақыл алу, КОЕ-ні анықтау, дақылдың тазалығын тексеру.

-Таза дақылдың құрамын жазу ( колония формалары, көлемі, тығыздығы, түсі, шеткі түрі, беткі көріністері).

-Таза дақылдың морфологиялық, тинкториальдық, культуральдық, биохимиялық, антигендік токсигендік қасиеттері бойынша жіктеу.


Лабораторлық жұмысты орындау түрі

Тақырып бойынша сұрақтар:

1.Өндірістік мекемелер шығаратын қоректік орталармен танысу.Негізгі ингредиент-терін,тағайындалуын жазу.Үлгі ретінде Эндо,Плоскирев,Висмут-сульфит агар,қоректік орталар,Сабуро ортасы,Гисса орталары көрсетілген.

2.Клиникалық материалды бірінші етті-пептонды агар,сарыуызды-тұзды агар және қанды агарға егу.

3.Гиссаның ала қатары бойынша (демонстрациялық материал) және биохимиялық активтілік кестесі бойынша Enterobacteriaceae тұқымдастығы бактерияларының идентификациясын жүргізу.Қорытындысын хаттамаға толтыру.

4.Облигатты анаэробтардың таза дақыл бөлу кестесін үйрету.

5.Бактериялардың тыныс алуына қатысатын (Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Clostridium spp.) ферменттерді анықтау (каталаза, нитратредуктаза, цитохромоксидаза).



Тарату материалы

Қоректік заттар - бұл ерітінді сумен байланысқан, микроорганизмдер клетка түзу және энергия қабылдауы үшін. Қоректік ортаға әртүрлі міндет жүктеледі және олардың жаңа орта рецептурасымен сәйкестігі, ең негізгісі олардың микроорганизмдерге қажетті элементтердің болуы.

\Химиялық эллементтің қажеттілігі. Клеткадағы мөлшеріне қарай макро және микроэлементтер болып бөлінеді. 10 макроэлемент - С, О, Н, N, S, Р, К, Са, Mg, Ғе : микроэлементтер - марганец, молибден, цинк, кобальт, никель, ванадий, бор, хлор, натрий, селен, кремний,мыс, вольфрам және т.б
Көзіне байланысты жіктелуі:

А) көміртегі - автотрофтар және гетеротрофтар;

В) энергия - фототрофтар және хемотрофтар;

С) сутегі - органотрофтар және литотрофтар;

Көптеген жағдайда энергия және қоршаған ортадан сутегі алу шектеледі. Мысалы: көк - жасылды су - хемолитотрофтар, патогенді бактерия - хемоорганотрофтар .

2. Қоректік орта.

Негізгі талап қоректік ортада бактерияның дақылдануы.

Қоректік заттар жеткілікті, зерттейтін микроорганизмдер жеңіл жұту формасы. Азот және көміртегі көзі универсалдыақуызды гидролизаттар (аминқышқылының толық жиынтығын түзеді), пептидтер және пептондар.Витаминдер мен микроэлементтердің универсалды көзі - өсімдік және жануар текті экстрактар, ақуызды гидролизаттар.

рН мөлшері қалыпты. Кейбір жағдайда бактерия рН қышқылдық немесе негіздік бағытқа жылжиды, ол кезде ортаны буферлік жүйеде келтіреміз (көбінесе фосфатты буфер қолданады)

Изотоникалық.

Ылғалдылық

Осмостық


Тазалығы

Тұрақтылық. Тұрақты орта ол жоғарғы буферлі және рН тұрақтылығымен ерекшеленеді. Ең негізгісі оттегі және көмірқышқыл газының мөлшерін сақтау.

Температура. Көптеген патогенді бактериялардың оптималды температурасы - 37 0 С , кейбірі психрофильді мен термофильді бактерияларда өсу температурасы бөлек.

4. Тағайындалуы бойынша барлық қоректік орталар жіктеледі:

Консервіленген (1 - реттік егу, тасымалдау). Тига ортасы (глицериндік қосынды), гипертониялық ерітінді, Бенгсанг- Эллиот ортасы (цитрат және дезоксихолат Na ), глицерин консерванты мен LiCE2.

Молайтылған (бактериялардың белгілі бір тобына). Мюллер ортасы, Китта-Тароцци ортасы, селенитті бульон, тиогликолатты орта.

Дақылдандыру үшін (қарапайым универсалды, күрделі элективті, токсин түзілуін арнайы анықтау.

Идентификациялау үшін (дифференциальды диагностикалық).
5. Таза бактерия дақылын өндіру.

Таза дақыл - бактерияның бір түрінен немесе бір топтан, қоректік ортада көбейту.

Колония - микроорганизмдердің бір түрін изоляция жасау нәтижесінде қатты қоректік ортада бір бактерия клеткасының көбеюі.

Биовар - бір түрден , биологиялық құрамының біреуі бөлек ( морфология клетканың , колония, токсин түзуі т.б ) хемоварлар, антигендік өзгешелігі - сероварлар фагқа сезімталдығының өзгешелігі - фаговарлар деп аталады.


Таза дақыл алу әдістері

Қатты коректік ортаға егу схемасы

Штрих" әдісі- ілмек немесе тампон арқылы жиі штрих жасау қоректік ортаның барлық бетіне . Бұл әдіс арқылы изомерленген колония, мөлшерсіз анықтау



Дригольский әдісі. Жақсы әдіс болып саналады.Изомерленген колония алу үшін зерттейтін материал шыныға шпательмен жағады , шырсуға шпательді күйдірмей , сол сияқты 2, 3, 4 т.б шыныларға жағамыз. ( бактерия аз болса , шыныда аз керек). Осылай егу арқылы бір бірыңғай колония алуға болады.









Гоулди әдісі ( сандық әдіс) тірі бактериалардың санын анықтайды. 1 мл зерттейтін материалдағы (зәр, ірің , экссудат т.б биологиялық сұйықтық). Бактерия петля d = 2 мл арқылы зерттеу материалын қатты қоректік ортаға егеміз. 1 жағдай секторда 40 штрихқа дейін бөлу; стерильді бак петля 1 сектордан 11 секторға дейін 4 штрих ; 11- ден 111-ге дейін , 1V - ге дейін. 1 және 1V сектор гитрихторы ешқашан қиылыспау керек. Тірі бактериалар саны келесі күні инкубацияда анықталады.




Секторда өскен бактерия саны

КОЕ в 1 мл жидкости

1

2

3

4

1-20

Өспеген

Өспеген

Өспеген

100

21-40

Өспеген

Өспеген

Өспеген

500

41-60

Өспеген

Өспеген

Өспеген

10000

61-80

Өспеген

Өспеген

Өспеген

50000

81-150

5-10

Өспеген

Өспеген

100000

150

11-30

Өспеген

Өспеген

500000

Түгел өскен

31-60

Өспеген

Өспеген

1000000

Түгел өскен

61-140

Өспеген

Өспеген

5000000

Түгел өскен

150

30-60

Өспеген

10000000

Түгел өскен

Түгел өскен

61-80

5-10

50000000

Түгел өскен

Түгел өскен

81-140

11-30

100000000

Түгел өскен

Түгел өскен

150

31-60

500000000

Түгел өскен

Түгел өскен

Түгел өскен

61-80

1000000000

Түгел өскен

Түгел өскен

Түгел өскен

81-140

5000000000

Түгел өскен

Түгел өскен

Түгел өскен

150

10000000000

Түгел өскен

Түгел өскен

Түгел өскен

Түгел өскен

1011 көп

Сериялық ерітінділер әдісімен (сандық) бөлінділерді дисбактериозға зерттеу. Зерттеу материалын әртүрлі титрде отырғызады, ыңғайлы болу үшін 10 есемен ( 1:10, 1:1000, 1:10000 т.б) есептелінеді.

Әр пробиркадан қатты қоректік ортаға егеміз.








"Газон" әдісімен егу дезинфектантқа , бактериофагқа, антибиотикке сезімталдығын анықтауға

жалпы өсіру және пр. 1 күніне 1млрд ( қалыпты жағдайда лайлылығы №10, ол саңырауқұлақтардың лайлылығы уақыты жағдаййда №5) бульонды зерттеу таза дақылын беткейлі пипеткамен алып , бөлме температурасына дейін қыздырып, қоректік ортаның барлық беткейін мұқият бөлу, артығын дез. ерітіндімен сору.

жоғары. Бұл фермент сутегінің қос тотығын оттегі мен суға ыдыратады. Н2О2 – улы қосылыс, бактериальды торшаның тыныс алу тізбегінде оттегі тотыққанда флавопротеид түзеді. Облигатты анаэробтарда каталаза ферменті жоқ, сондықтан Н2О2 жиналады және торшаға кері әсерін тигізеді.



Әдісті қою: Пробиркаға тәуліктік сорпадағы зерттеу дақылынан 1-2 мл және бірнеше тамшы 3% сутегі қос тотығын тамызамыз. Каталаза болғанда О2 газы көпіршіктер бөлінеді. Реакция оң, көпіршік болмағанда теріс.

Б) Нитратредуктазаны анықтау. Нитратредуктаза ферменті арқылы бактерияның нитрат пен нитритті қалпына келтіру қабілеті анықталады. Анаэробты тыныс алуда нитрат электронның соңғы акцепторы болып табылады («нитратты» тыныс алу негізінен факультативті анаэробтарға тән). Ортада нитрит болғанда крахмал-йодты реакция болады, себебі нитрат қышқыл ортада калии йодына дейін ыдырап, йод түзеді. Соңында крахмалмен әрекеттесіп көк түс түзеді.



Әдісті қою. Пробиркаға 2-3- мл зерттеу дақылын құямыз, ортада өсіреміз, НNО3 құрамды және 1 мл реактив қосамыз, 10% Н24 тең көлемді қосылыс және ерітінді, 0,5г КJ құрамды, 1г крахмал және 100 мл су. Реакция оң болғанда көгеру пайда болады.

В) Цитохромоксидаза реакциясы. Цитохромоксидаза аэробты тыныс алатын бактерияларда кездеседі

Әдісті қою. Пробиркаға зерттеу дақылын құямыз, үстіне 1% спиртті ерітінді α-нафтолын және 1% сулы ерітінді диметилпарафенилендиаминді құямыз. Реакция нәтижесі оң болғанда лиловой түс оттегі және оттегі және оксидаза қатысуымен.

Г) Тотығу-ферментативті ортада глюкозаның утилизациялау жолын анықтау. Екі пробиркадағы тотығу-ферментативті ортаға зерттеу материалын укол жасап егеміз. Бір пробирканың агар бетіне вазелин майынан қабат жасаймыз (анаэробты жағдай тудыру үшін). 3-4- күн термостатта тұрады. Глюкоза қышқылын тек қана май жоқ пробиркада ғана түзеді – тотығу утилизациясы. Екі пробиркада да қышқыл түзуі –ашу процессін сипаттайды. Ортаның түсінің өзгермеуі–глюкозаны утилизациялай алмау


Жұмыс нәтижесін кестеге жазу:


Бактерия түрлері

Тыныс алу типі

Ферменттер

ОФС түсінің өзгеруі

Каталаза

Нитратредуктаза

Цитохромоксидаза

маймен

майсыз

Pseudomonas aeruginosa



















Escherichia coli



















Clostridium spp





















Әдебиеттер

1.Жалпы микробиология (оқу-әдістемелік құрал). Микробиология кафедрасы-ның профессорлары Б.А. Рамазанова, А.Л. Котова, Қ.Қ.Құдайбергенұлы, оқытушылар: Б.М. Хандиллаева, Г.Р. Амзеева, Т.С. Бегадилова, А.М. Бармакова, Д.Ж. Батырбаева. Алматы. 2006. – 176 б.

2.Тец В.В. Руководство к практическим занятиям по медицинской микробиологии, вирусологии и иммунологии – М.:Медицина, 2002. - 352 с.

3.Медицинская микробиология под ред. Покровского В.И. //М. ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 1998, 1184 С.

4.Коротяев А.И., Бабичев С.А. Медицинская микробиология, иммунология и вирусология // С-Петербург: Специальная литература, 1998. – С.159-176.

5.Борисов Л.Б., Смирнова Л.Н. Микробиология // М: Медицина, 1996, уч.пособие., 192с.

6.Поздеев О.К. Медицинская микробиология: Учеб.для вузов /О.К.Поздеев; под ред. В.И. Покровского.-2-е изд.испр.-М.:ГЭОТАР-МЕД, 2004.-768 с

7.Лабинская А.С. Микробиология с техникой микробиологических методов исследования // М: Медицина, 1968, 466с.

8.Справочник по микробиологическим и вирусологическим методам исследования / под. ред. М.О.Биргера // М: Медицина, 1973., 456с.

9.Красильников А.П., Романовская Т.Р. Микробиологический словарь –справочник // Минск: Асар, 1999. – 399с.

10.Стейнер Р., Эдельберг Э., Ингрэм Дж. Мир микробов // М: Мир. - 1979, Т.1. - 317с.

Определитель бактерии по Берджи (в 2-х томах)// М: Мир, 1997.


Бақылау

Сұрақтар:

1.Бактериальді торшаның химиялық құрылысы. Бактериялардың қалыпты өмір сүруіндегі макро- және микроэлементтердің маңызы. Тағамдық қажеттілігі.

2.Бактериялардың қоректенуі бойынша жіктелуі энергия көзіне, сутегі, көміртегі және азотқа байланысты.

3.Қоректік орталардың жіктелуі.Қоректік орталарға қойылатын талаптар.Қарапайым, элективті, дифференциальды-диагностикалық қоректік орталар,тағайындалуы, мысалы.

4.Таза дақыл, колония, штамм, клон туралы түсінік.Аэробты таза дақыл бөліп алу. Егу техникасы.

5.Аэробты және анаэробты жағдайларда электрондардың тасымалдануы. Бактериялардың тыныс алу типі оттегіні қолдануына байланысты жіктеледі.

6.Бактериялардың энергетикалық метаболизмі (ашыту, тотықсыздану, автотрофтны). Бактериялардың ашу типі бойынша жіктелуі.Тәжірибеде тағамдарды ашытып көру.

7.Бактериальды клеткалардың өсуі: аминқышқылдарының биосинтезі, нуклеотидтер, макромоле­кула, пептидогликан және т.б.

8.Микроб популяциясының өсуі.Ұзақ уақыт және тоқтаусыз дақылдық өсу қисығы. Турбидостат және хемостат туралы түсінік.

9.Бактерияларды дақылдандыру әдістері (стационарлы, аэрацияда терең өсіру, қоректік ортаны қолдану арқылы).

10.Бактериальды клеткалардың көбею әдістері. Актиномицеттердің және микроскопиялық саңырауқұлақтардың спора түзу ерекшеліктері.
Тест тапсырмалары:

1. Бактерия метобализмі неден құралады:

а) энергетикалық және транскрипция.

в) конструктивті және трансляция

с) энергетикалық және коструктивті.

д) транскрипция және трансляция.

е) репликация және трансдукци.

2. Бактерияның ферментативті активтілігін зерттеу үшін:

а) Гисса ортасы.

в) ЕПБ.


д) қышқылды агар.

е) қанды агар.

3. Қанды агар дайындау үшін міндетті түрде:

а) қан сарысуы.

в) қан.

с) глюкоза.



д) пептон.

е) қан плазмасы.

4. Сұйық қоректік ортаға жатады:

а) ЕПА.


в) Эндо ортасы.

с) Қанды агар.

д) ЕПБ.

е) Сарыуызды тұзды агар.

5. Бактериялардың тыныс алу түрі:

а) аэробты және анаэробты.

в) химиялық және физикалық.

с) химиялық және биологиялық.

д) тотығу және қалпына келу.

е) физикалық және биологиялық.

6. Факультативті анаэробтар өседі :

а) аз мөлшердегі көмірқышқыл газы қатысында

в) тек оттекті ортада

с) оттексіз ортада

д) инертті газдар қатысында

е) оттекті де оттексіз де ортада

7.Таза дақыл бұл:

а) бір түрге жататын микроорганизмдер жиынтығы

в) әртүрге жататын микроорганизмдер жиынтығы

с) бір туыстық микроорганизмдер жиынтығы

д) әртүрлі туыстық микроорганизмдер жиынтығы

е) грам теріс микроорганизмдер жиынтығы

8. Термостат қолданылады:

а) микроорганизмдерді өсіру үшін

в) лабораториялық ыдыстарды залалсыздандыру үшін

с) хирургиялық аспаптарды залалсыздандыру үшін

д) вакцина алу үшін

е) бактериялардың спора түзуін реттеуге

9.Бактериялардың көбеюі жүзеге асады:

а) ұзынынан бөліну

в) көлденеңінен бөліну

с) бүршіктенумен

д) зкзоспорамен

е) фильтрлеуші түр түзумен

10.Анаэробтарды дақылдандыру үшін қоректік орта:

а) ЕПА


в) ЕПС

с) Гисса ортасы

д) сілтілі агар

е) Китта-Тароцци ортасы

11. Бактериялардың дақылдық қасиеті, бұл:

а) қоректік орталарда өсу мінездемесі

в) боялуға қабілетті

с) биохимиялық активтілігі

д) антигендік құрамы

е) бактериальды клеткалардың пішіні

12.Анаэробы:

а) орталарда өседі, құрамында редуцирленген заттары бар

в) қарапайым қоректік ортада өседі

с) грам теріс

д) бос оттегіні жоюды талап етеді

е) өсуге СО2 қажет

13. Бактериологиялық әдісті зерттеу бұл:

а) таза дақылды бөліп алу

в) жұғын дайындау

с) жануарларды жұқтыру

д) вакцина дайындау

е) иммунитеттің деңгейін анықтау

14. Колония бұл:

а) патологиялық материалда микроорганизмдердің болуы

в) микроорганизмдердің патогенді факторлары

с) бактериялық торшалардың көлемінің ұлғаюы

д) спора түзуші

е) тығыз қоректік ортада бір микроб клеткасының популяциясы

15. Патогенді бактериялардың өсуіне оптимальді температура:

а) 370

в) 200

с) 520

д) 00

е) 460

16. Негізгі орталарды таңдаңыз:

а) Эндо және Гисса

в) ЕПА және ЕПС

с) Рапоппорт және глицеринді қоспа

д) Плоскирев және сілтілі агар

е) қанды және сарысу агары

17.Универсальды (әмбебап) ортаалрды таңдаңыз:

а) Эндо және Гисса

в) ЕПА және ЕПС

с) Рапоппорт және глицеринді қоспа

д) Плоскирев және сілтілі агар

е) қанды және сарысу агары

18.Консервілейтін орталарды таңдаңыз:

а) Эндо және Гисса

в) ЕПА және қанды агар

с) Рапоппорт және глицеринді қоспа

д) Плоскирев және сілтілі агар

е) Ру және сарысулы агар

19.Қандай орталар бір микроорганизмдерді ғана өсіріп алуға мүмкіндік береді, яғни бірмезетте басқаларының өсуін тежей отырып:

а) негізгі

в) дифференциальды-диагностикалық

с) элективті

д) универсальды

е) арнайы

20.Қандай орталар микроорганизмдердің туысішілік идентификациясын жүргізуге мүмкіндік береді:

а) негізгі

в) дифференциальды-диагностикалық

с) элективті

д) универсальды

е) арнайы



Жауап кілттері: 1 -С, 2-А, 3-В, 4-D, 5-D, 6-Е, 7-А, 8-А, 9-В, 11-А, 12-D, 13-А, 14-Е, 15-А, 16-В, 17-Е, 18-С, 19-С, 20-В.
Жағдайлық есептер

1. Сарыуызды тұзды агарда сары түстес колониялар өскен, шеттері бұлыңғыр.Сіздің тұжырымыңыз.Бөлінген дақылдың идентификациясы үшін қандай зерттеулер жүргізуге болады.

2. Бөлінген бактерия дақылының қанттық қасиетін анықтау керек. Оны қалай жүргізу керек және жүргізілген тесттердің қорытындысын қалай тұжырымдау керек?

3. Бөлінген бактерия дақылының протеолитикалық қасиетін анықтау керек. Оны қалай жүргізу керек және жүргізілген тесттердің қорытындысын қалай тұжырымдау керек?



4. Зертханаға жедел ішек инфекциясымен ауырған науқастың клиникалық материалы келіп түсті. Тез арада қоздырғыштың таза дақылын алу керек.Қандай қоректік ортаныаласыз және клиникалық материалды қоректік ортаға егу үшін қандай әдістерді қолданасыз?



Каталог: FARM -> 2%20kurs -> Microbiology -> kaz -> Met.%20rekom -> SRSP
2%20kurs -> Пп кгму 4/02 Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы
2%20kurs -> Кафедраның жиналысында бекітілген
2%20kurs -> Методические указания для самостоятельной работы студентов под руководством преподавателя
SRSP -> Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмысының әдістемелік нұсқауы
2%20kurs -> Сабақтарға арналған әдістемелік ұсыныс «Фазалардың тепе-теңдік термодинамикасы. Бинарлы жүйенің өзара ерігіштік диаграммасы»
2%20kurs -> Тақырыбы: Пурин нуклеозидтері. Дәрілік зат ретінде қолданудың биохимиялық негізі. Мақсаты
2%20kurs -> Методические указания для самостоятельной работы студентов под руководством преподавателя
2%20kurs -> Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген


Достарыңызбен бөлісу:


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет