Өзбекстан Республикасы Президенти Ислам Каримовтың Өзбекстан ғӘрезсизликке ерисиў Қарсаңында китабын үйрениў бойынша



бет1/19
Дата24.04.2016
өлшемі3.34 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19
ӨЗБЕКСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҚАРЫ ҲӘМ ОРТА АРНАЎЛЫ БИЛИМЛЕНДИРИЎ МИНИСТРЛИГИ
Өзбекстан Республикасы

Президенти Ислам Каримовтың
ӨЗБЕКСТАН ҒӘРЕЗСИЗЛИККЕ ЕРИСИЎ ҚАРСАҢЫНДА
китабын үйрениў бойынша

оқыў-методикалық қолланба

«O'QITUVCHI» БАСПА ДӨРЕТИЎШИЛИК ҮЙИ

ТАШКЕНТ -2012
УДК: 323(575.1)

ББК 66.3(5Ў)

Ў34
Жоқары ҳәм орта арнаўлы, кәсип-өнер тәлими оқыў-методикалық бирлеспелери искерлигин муўапықластырыўшы Кеңестиң 2011 жыл 1 ноябрьдеги 4-санлы қарарына муўапық жәрияланған.


66.3.(5Ў) Өзбекстан Республикасы Президенти Ислам Каримовтың

Ў34 «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабын

үйрениў бойынша оқыў-методикалық қолланба. /ӨзР

Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлиги;

жуўапкер дөретиўши топар: А.Ш. Бекмурадов| ҳәм

басқ.| - Т.: O'qituvchi, 2011.-176 б.


I.Бекмурадов А.Ш. |ҳәм басқ|

ISBN 978-99-43-02-466-3


Өзбекстан Республикасы Президенти Ислам Каримовтың «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабын мәмлекетимиздиң жоқары оқыў орынларында үйрениў мақсетинде таярланған усы оқыў-методикалық қолланбада китаптың негизги мәнис-мазмуны, онда илгери сүрилген пикир ҳәм көз-қараслар, концептуал жуўмақлар ҳаққында, Журтбасшымыз тәрепинен миллий ғәрезсизлик идеясы жүдә аўыр ҳәм машақатлы шараятта ислеп шығылған ҳәмде әмелге асырылғанлығы ҳаққында тарийхый мысаллар, илимий-философиялық анализлер, заманагөй тәлим технологиялары тийкарында ҳәр тәреплеме мағлыўмат бериледи. Қолланба жоқары оқыў орынларында социаллық гуманитар пәнлерден сабақ берип атырған профессор-оқытыўшылар, студент жаслар ҳәм кең китап оқыўшылар ушын мөлшерленген.


УДК: 323(575.1)

ББК 66.3 (5Ў)

ISBN 978-99-43-02-466-3 O'qituvchi, NMIU, 2012

I БАП. ӨЗБЕКСТАН ҒӘРЕЗСИЗЛИГИ ТАРИЙХЫ БОЙЫНША ЕҢ ИСЕНИМЛИ ДЕРЕК

1.1. Китап ҳаққында улыўма мағлыўмат
Өзбекстан Республикасы Президенти Ислам Каримовтың «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабы 2011 жыл август айында мәмлекетимиз ғәрезсизлигиниң 20 жыллық байрамы қарсаңында «Өзбекстан» баспа дөретиўшилик үйи тәрепинен жәрияланды. Оның көлеми 27,5 баспа табақтан ибарат.

Китап «Сөзи басы орнында» деп аталған кирис сөзи менен басланады. Усы кирис сөзинде китаптың тийкарғы мәнис-мазмуны, оннан орын алған материаллардың өзине тән қәсийетлери, журтымызда ғәрезсизлик қарсаңында ҳүким сүрген терең кризис жағдайының ҳаққаный сүўретлениўи ҳәм анализи, усы дәўирдиң сиясий-социаллық көриниси, усы шығарманың жаңа тарийхымызды жаратыўдағы теңсиз орны ҳәм әҳмийети ҳаққында ҳәр тәреплеме пикир жүртиледи.

Китаптың тийкарғы бөлиминен Президентимиз Ислам Каримовтың 1989 жылдың 24 июнынан 1992 жылдың 4 январына шекем, яғный оның Республикамыз басшысы сыпатындағы хызметиниң биринши күнинен тап мәмлекетимиз ғәрезсизликке ерискенинен соң улыўма халықлық сайлаў тийкарында ғәрезсиз Өзбекстан Президенти етип сайланыўы ҳәм өз ўазыйпасын орынлаўға кирисиў сәнесине шекем болған дәўирде сөйлеген сөзлери, баянатлары, мақала ҳәм интервьюлары, Журтбасшымыз тәрепинен имзаланған пәрманлар ҳәм нызамлар орын алған.

Китапқа киритилген, биз ушын тарийхымыздың ең баҳалы ҳәм исенимли дерегине айланған әне усы ҳүжжетлерди үйрениўде (бул ҳаққында топламның кирисиў бөлиминде де толық мағлыўмат берилген) төмендеги әҳмийетли тәреплерге айрықша итибар қаратыў лазым.

Бириншиден, жоқарыда айтып өтилген характердеги тарийхый ҳүжжетлердиң барлығы китапқа толық киритилместен, онда тек халқымыздың әсирлер бойы арзыў еткен миллий ғәрезсизлик темасына тийисли пикир ҳәм көз-қараслар ҳәр тәреплеме өз сәўлелениўин тапқан. Басқаша айтқанда, ғәрезсизлик идеясы, ғәрезсизлик темасы бул топламға киритилген барлық сөз ҳәм баянатларында мисли қызыл жип болып өтеди. Соның ушын да ол үлкен қызығыўшылық пенен оқылады.

Екиншиден, китапта жоқарыда айтып өтилген дәўирде жүз берген барлық ўақыя ҳәдийселерди ҳәм автордың оларға болған мүнәсибетин хронологиялық тәризде, қатаң избе-изликте толық ҳәм ҳар тәреплеме жарытып бериў мақсет етип қойылмаған. Тийкарғы мақсет – совет мәмлекети еле өзиниң ҳүкимранлық күшин жойтпаған, оның репрессив сиясаты даўам етип атырған, «пахта ис» деген дөҳмет, жасалма рәўиште ойлап табылған сиясий кампания пайытында қаншадан-қанша адамлар наҳақ қамалған, зорлық-зомбылықларға ушыраған, халқымыз ортасында түскинлик, ертеңги күнге исенимсизлик кейпияты, қорқыў кең тарқалған бир пайытта - әне сондай жүдә аўыр, улыўмалық кризис турмыстың барлық тараўларын толық қамрап алған аўыр шараятта Өзбекстан басшысы сыпатында ис баслаған Ислам Каримовтың ғәрезсизликке ерисиў мәселесин күн тәртибине көлденең етип қойғанын анық тарийхый ҳүжжетлер арқалы көрсетиў, бул жолда қандай үлкен тарийхый ислер әмелге асырылғанлығы ҳаққында оқыўшылар, әсиресе, кешеги тарийхты, усы дәўирдеги зулым ҳәм әдалатсызлықты өз көзи менен көрмеген жасларға мағлыўмат жеткериўден ибарат.

Үшиншиден, сонны айрықша атап өтиў керек, бул китап арадан жигирма жыл ўақыт өткеннен кейин, усы дәўир ўақыяларын қайта еслеп, мемуар яки естелик формасында жазылған шығарма емес. Керисинше, бул китап негизинде усы машақатлы тарийхый ўақыялар жүз берген дәўирде, әне сол драматик процесслер менен бирге туўылған шығарма. Онда азат ҳәм ғарезсиз турмысқа қарай барыўда халқымыздың қәлбинде туўылған барлық саўалларға жуўап бар. Соның ушын да ол жүдә үлкен фактлық ҳәм аналитик материалды өзинде жәмлестирген энциклопедиялық шығарма. Соның ушын топламға киритилген, китап ҳалында биринши мәрте жәрияланған тарийхый ҳүжжетлердиң ҳәр биринде сол қәўетерли заманның руўхы, автордың қәлиб кеширмелери анық сезилип турады. Бул ҳүжжетлер ҳәр бириниң дереги, тарийхый сәнеси анық көрсетилгени, ҳәр бир тарийхый ўақыяға халқымыздың, автордың мүнәсибетин анық-рәўшан сәўлелендириўи менен оғада қымбатлыдур. Олар өз дәўиринде бурынғы СССР дың үлкен-үлкен минберлерден үлкен мәртлик пенен әмелге асырылған батыл шығыўлар сыпатында халқымызды ғәрезсизликке қарай шарлаў, журтымызда жаңаша пикир ҳәм көз-қарасларды, тыныш-татыў, еркин ҳәм абадан турмыс тийкарларын қарар таптырыўдай уллы мақсетлерге хызмет еткен болса, бүгинги күнде және бир қайырлы ўазыйпаны орынлаўға – жақын тарийхымыздың ҳаққаный көринисин сәўлелендирип, жасларды Ўатанға муҳаббат ҳәм садықлық руўхында тәрбиялаўға хызмет етпекте.

Китаптан орын алған барлық шығып сөйлеўлер терең әмелий ҳәм прогматик руўхы, сол дәўирге тән болған коммунистлик риторика, бәлент пәрўазлық ҳәм қурғақ сөзлерден пүткиллей жырақ екенлиги менен айырықша итибарды тартады. Автор өзиниң ҳәр бир пикири ҳәм сөзин анық дәлийл ҳәм рақамлар, логикалық жуўмақлар менен тийкарлап береди. Турмыслық фактлер оның терең пикирлери, ишки кеширмелери, ең әҳмийетлиси, мәнаўий мәртлиги менен уйғын болып, сол пайыттағы сөз бенен сәўлелендирип болмайтуғын жүдә қыйын ҳәм машақатлы сиясий-социаллық жағдайларды китап оқыўшының көз алдында пүткил қарама-қарсылықлары менен анық сәўлелендиреди.

Буны төмендеги мысалда анық көриў мүмкин:

«Биз Республикамызда 1500 ири ислеп шығарыў бирлеспеси ҳәм кәрханасы ислеп турғанлығы ҳаққында, революциядан алдын бир жыл даўамында алынған электр энергиясы ҳәзир төрт күнде ислеп шығарып атырғанлығы ҳаққында мудамы мақтанып айтар едик. Биз газ қазып алыў тараўында мәмлекетте төртинши орында турыппыз. Аўыл хожалығымыз мәмлекеттеги пахтаның үштен еки бөлегин, қаракөл териниң үштен бир бөлегинен көбирегин, пиллениң 60 проценттен зыятын, көп муғдардағы от-шөп, мүйўе, жүзим ҳәм палыз егинлерин жетистирип бермекте.

Мың адам есабына туўры келетуғын талабалар саны жағынан Өзбекстан көплеген раўажланған мәмлекетлерден алдында турыпты.

Бул жуўмақлар жоқары минберлерден турып, диссертациялардай рапортларды ҳәм мағлыўматнамаларда көп тәкирарланған. Хош, бул гәплердиң төринде қандай мәни бар? Экономикамыз бир жақлама тәризде, тек шийки зат жетистиретуғын ҳалға түсип қалғанын ҳәм комплекслик раўажланыў жолына, халықтың зәрүрликлерин қанаатландырыўға өткизилмегенлигин айтыўға туўра келеди. Санаатта таяр өнимниң үлеси бар-жоғы 50 процентти қурайды, аўыл хожалығы өниминиң 80 проценттен көбиреги улыўма қайта исленбестен, республиканың сыртына шығарылмақта. Республикадан алып кетилип атырған өнимниң үштен еки бөлеги шийки зат, материаллар ҳәм шала таяр материаллар екенлигиниң өзи социаллық ислеп шығарыў системасындағы үлкен кемшиликтен дерек береди.

Республикаға келитирилип атырған товарлардың 60 проценти болса машиналар, әсбап-үскенелер, жеңил санаат ҳәм азық-аўқат санааты өнимлеридур.

Қолайсыз бир жағдай жүзеге келмекте. Республика жүдә қымбатлы шийки зат – пахта, нитрон, капролоктам ислеп шығарылып атырған бир пайытта оларды қайта ислеўдеги сайызлық, технология шынжыры ақырына жеткизилмегенлиги ақыбетинде әйне усы шийки заттан ислеп шыгарылатуғын гезлеме, жасалама талшық ҳәм таяр өнимлерди шеттен алып келиўге мәжбүр болмақта».1

Яки төмендеги мысал да итибарға ылайық: «Статистиканың көрсетиўинше, бүгинги күнде Өзбекстанда халық жан басына есаплағанда дәраматы 75 сумнан аспайтуғын 8 миллион 800 мыңға жақын адам жасап атыр, бул болса халықтың 45 процентин қурайды. Қәнийгелердиң есап-китапларына қарағанда, ҳәзирги пайытта күн кешириў ушын кеминде 85 сум зәрүрлигин итибарға алатуғын болсақ, әне сонда адамлар қандай қыйыншылық пенен, ушпа-уш жасап киятырғанлығына өзиңиз баҳа бериўиңиз мүмкин.

…Республикадағы социаллық аўҳал, адамлардың социал тәмийнаты ҳәм оларды социаллық қорғаў улыўма қанаатландырарсыз. Аўыл халқының тек ғана 5 проценти канализация ҳәм водопровод пенен, дерлик 50 проценти ишимлик суўы менен, 17 проценти тәбийий газ бенен тәмийнленгенлигин нормал аўҳал, деп есаплаў мүмкин емес»1.

Китаптан орын алған материаллар бурынғы Орайдағы империяпараз күшлер, тоталитарлық дүзимниң мийримсиз қуўдалаўшылық аппараты Өзбекстан ҳәм оның жаңа басшысына деген түрли зуғым ҳәм қәўиплерди тынымсыз күшейттирип барғанлығын логикалық изшилликте жарытып береди. «Пахта иси», «Өзбеклер иси» деген сиясий кампаниялар пайытында қызыл империяның орайлық баспасы ел-журтымыз абыройын жерге урып, оның басына «қосып жазыў», «көзбоямашылық», «баққымандалық» сыяқлы дөҳмет ҳәм жалалар боранын жаўдырғаны ҳаққындағы бетлер терең қайғы ҳәм ҳәсирет пенен оқылады. Сондай қыйын пайытларда халықтың дәртине дәрман болыўдың орнына ески Орайдың нағарасына ойнаған ғәрезсизлик идеясын нықап етип, негизинде мине усы муқәддес умтылыўға қарсы шыққан кимселер, дүньялық ҳәм диний көринистеги радикал сиясий топар ҳәм ағымларға қарсы Ислам Каримовтың қандай үлкен мәртлик, сиясий салдамлылық пенен гүрес алып барғанлығын, ел-журтымызға сүйенип, оның қәлбине жол таўып, аўҳалды оңлаў, журтымызды дағдарыслы кризис апатынан алып шығыў, ғәрезсизликке қарай баслаў бойынша қатаң шара ҳәм ис-илажлар, терең реформаларды әмелге асырғаны ҳәм, ақыр ақыбетинде, 1991 жыл 31 август күни Өзбекстанның ғәрезсизлигин жәриялағаны усы китаптың ең драматик, күшли жүрек тербелисин пайда ететуғын бетлерди қурайды.

Сонны айтыўымыз керек, 2011 жылының август айында Өзбекстан телевидениеси арқалы көрсетилген «Ғәрезсизлик қарсаңында яки шоралардың соңғы қорқынышы» филминен орын алған тарийхый сюжетлер, белгили алымлар, эксперт ҳәм аналитиклердың 1989-1992 жылардағы сүргинли ўақыялар ҳаққындағы пикирлери «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабында тилге алынған мәселелерди тарийхый, социаллық-сиясий жақтан толықтырып, олардың әҳмийетин жәнеде асырады, китап оқыўшының түсинигин жәнеде күшейттириўге хызмет етеди.

Төртиншиден, ески тоталитар дүзим дәўириндеги пахта жеке ҳәкимлиги, тоталитар дүзимге тән, бир жақлама раўажланған экономиканың қәўетерли ақыбетлери, дәслеп, адамлардың турмыс тәризине, ең жаманы, олардың Жан басны туўры келетуғын дәрамат дәрежесиниң жүдә пәслигинде, қыйтақ жерлериниң кескин кемейип барыўында, миллеттиң саламатлығы, оның генофонына унамсыз тәсирлердиң күшейиўинде, балалар ҳәм аналар өлиминиң ҳәўиж алыўында, үлкемиздиң экологиялық нашар жағдайында ҳәм басқа көплеп мәселелерде айқын көринген еди. Лекин бул унамсыз ўақыялардың бәршесин анық мысал ҳәм рақамлар тийкарында, СССРдағы улыўма көрсеткишлерге қыяслаған ҳалда тоталитар империяның бәлентпәрўаз идеялар менен нықапланған қарамлылық сиясатының аянышлы нәтийжелери сыпатында ҳәр тәреплеме терең анализ етип, пүткил мәниси менен ашып беретуғын китап усы күнге дейин жаратылмаған еди. Социаллық-сиясий санамыз, тарийхты аңлаў бойынша излениўлеримиздеги мине усы бослық әйне әне усы фундаментал китап пенен толтырылды.

Өз-өзинен раўшан, жоқарыда айтылған социаллық машқалалардың негизги тамырлары, унамсыз ақыбетлери ашып берилген кең көлемли изертлеўлер ески дүзим дәўиринде ҳеш жерде, ҳеш қайсы илимий мекемеде алып барылмаған ҳәм алып барылыўы мүмкин де емес еди. Егер әне усындай изрертлеўлер әмелге асырылса, олардың тийкарында шығарылатуғын жуўмақлар СССР деген үлкен империяның тамырына балта урыў деп баҳаланар еди. Себеби бундай факт ҳәм рақамлар ески Аўқам территориясында – темир дийўаллар арасында жасаған халықлардың қаншелли ҳуқықсыз, олардың турмысы болса қандай нашар болғанлығын анық дәлиллеп, бул дүзимниң анық келбетин паше тип қойған болар еди. Бундай темада илимий жумыс алып барған адам сөзсиз-сораўсыз халық душпаны деп жәрияланады.

Соның ушын да басқа республикалыр қатарлы Өзбекстанның да ҳақыйқый экономикалық-социаллық аўҳалынан дерек беретуғын реал факт ҳәм рақамлар бирде бир баспада жәрияланбас, керисинше, жәмаатшылықтан сыр тутылар еди. Илимий изертлеў институтлары хызметкерлери, журналистлер, агитатор ҳәм пропагандистлер тек жоқарыдан – КПСС Орайлық комитети ҳәм оның аўқамлас республикалардағы шөлкемлери тәрепинен тастыйқлап берилген жалған мағлыўмат ҳәм дереклер тийкарында ис алып барыўға көнлигип қалған еди.

Булардың барлығынан жуўмақ шығарған ҳалда, «Ғәрезсизликти еркинлик ҳаққындағы уранлар менен емес, бәлки сиясий, экономикалық, мәнаўий мазмун менен толтырыў керек»1 дейди Журтбасшымыз ҳәм бундай қараўды өз хызметиниң бас өлшеми деп белгиледи. Сол себепли Өзбекстанның турмысына тийисли болған ҳәр бир мәселеге комплексли түрде мүнәсибетте болып, олардың жалғыз дурыс ҳәм ақырғы шешими – бул ғәрезсизлик ҳәм тек ғәрезсизлик, деген логикалық жуўмаққа келеди. Бундай нық пикирди ески аўқамның үлкен-үлкен минберлеринен турып баян етиўден қорқып та, тартынып та отырмайды. Биз ушын тоталитар дүзиминиң пүткил дәўири даўамында ең аўыр мәселе болып келген пахма шийки затын жетистириў ҳәм халқымыз өзиниң машақатлы мийнети ушын минәсип ҳақы алыўы ушын, минәсип турмыс шараятына ийе болыўы ҳаққындағы талап ашық раўшан баян етилген. Автордың Москвада жәрияланатуғын «Рабочая трубина» газетасына берген интервьюындағы төмендеги пикирлерге итибар берейик:

«Пахта талшығы белгилеп қойылған пәс баҳаларда Өзбекстаннан тысқарыға жөнетилди ҳәм елеге шекем жөнетилмекте. Буның есесине не берилмекте? Пахта жетистириўде мийнеттиң 84 пайызы бизиң мойынымызға түспекте ҳәм оны қайта ислеўден келетуғын дәраматтың тек 16 пайызы ғана бизге тиймекте. Пахтаны алып атырған басқа республикаларда көрсетиў керисинше болмақта. Мәселен, айтайық, Россияда тоқылған ҳәм тигилген таяр көйлек оғада үлкен пайда келтирмекте. Мийнети – бизге, пулы – басқаларға. Мәмлекеттиң «пахта цехи» болыўы, мине, нени аңлатады».2

Бесиншиден, Президент Ислам Каримовтың бул китабы Өзбекстан ғәрезсизлиги бос орыннан өз-өзинен пайда болып қалған нәрсе, қандайда тәғдир саўғасы емес, бәлки реал тарийхый зәминде, реал тарийхый шарт-шәряатта халқымыз ҳәм оған жетекшилик етип майданға шыққан мәрт журтымыз басшысының тынымсыз гүреслери тийкарында әмелге асырылған, ел-журтымыздың түп мәнпаатларынан өсип шыққан, не-не ата-бабаларымыздың әсирлик арзыў умтылыўларын сәўлелендиретуғын конкрет тарийхый процесс, әмелий искерлик екенлигин турмыслық мысаллар, анық дәлиллер менен көрсетип береди. Бир сөз бенен айтқанда, китапқа киритилген ҳәр бир шығыў журтымызды миллий ғәрезсизликке алып келген машақатлы ҳәм мәртлерше гүреслер тарийхтың жарқын бети сыпатында айрықша әҳмийетке ийе. Бүгин арадан ўақыт өтип, усы дәўир ўақыяларына туўрыдан-туўры гүўа болған адамлардың саны барған сайын кемейип баратырғанлығы сүргинли ўақыяларды сәўлелендирген фото сүўретлер, видеокөрсетиўлер, жазба дереклер дерлик сақланып қалмағанлығы бул китапта баян етилген бай фактлық ҳәм аналитик материаллардың қәдир-қымбаты оғада теңсиз екенлигинен дерек береди. Сондай ақ, китаптағы ҳәр бир ҳүжжеттиң соңында оның негизги дереги көрсетилгени оның илимий ҳәм тарийхый баҳасын және де асырады.

Китапта журтымыздағы оғада кескин ҳәм аўыр жағдай, азғана ушқын шықса, пүткил республика лаўыллап жанып кететуғын, туўры жолды табыў оғада қурамалы ҳәм қәўипли болған бир шараятта кризистен шығыў, Өзбекстанның тәғдири ҳәм келешегин шешеуғын ең әҳмийетли мәселелер бойынша үлкен данышпанлық ҳәм мәртлик пенен баян етилген концептуал мүнәсибетлер, әмелий ой-пикирлер, жуўмақ ҳәм усыныларға айрықша итибар қаратылған, олар тек келешек әўладқа жақын тарийхымызды қалыс үйретиў ғана емес, ал әйне пайытта оларды турмыс сынақларына шыдамлы, беккем ерик күшли, өз журты ҳәм халқының мәнпаатларын қорғаў жолында ҳәр қандай сынаўларға таяр болған уллы ўатанпәрўар инсанлар етип тәрбиялаўда теңсиз әҳмийетке ийе.

Және бир әҳмийетли тәрепи сонда, теориялық ҳәм әмелий жақтан үлкен таярлықты, үлкен сиясий сана-сезим ҳәм данышпанлықты, бай турмыслық билим ҳәм тәжирийбелерди талап ететуғын бундай қурамалы теманың әйне ғәрезсизлигимиз қурыўшысы, ғәрезсиз мәмлекетимизтиң тийкаршысы, усы пайытта жүз берген социаллық процесслердиң негизги орайында турған, олардың барлығын өз қәлби ҳәм жүрегинен өткерген инсан – Журтбасшымыз тәрепинен бийбаҳа тарийхый ҳүжжетлер терең талықлаў тийкарында жарытылып берилиўи мәмлекетимиз жәмаатшилигиниң усы китапқа болған қызығыў ҳәм итибарын және де асырмақта.

Уллы шахслардың бир ўақыттың өзинде ҳәм үлкен теорияшы, ҳәм шебер шөлкемлестириўши ҳәм әмелиятшы сыпатында дәўирдиң өзи халық ҳәм миллет алдына қойып атырған көптен-көп саўалларға пухта илимий-теориялық тийкарда жуўап табыўы ҳәм олардың ең мақул шешимин көрсетип бериўи дүнья тарийхында кемнен-кем ушырайтуғын феноменал ҳәдийседур. «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабында әне усы баҳалы ҳәдийсениң әмелий сәўлелениўин автор тымсалында көремиз ҳәм шығарманың сөз басында көрсетилгениндей, «тарийхый бурылыс пайытында халық дәрти, миллет қайғысы уллы шахcларды жаратыўы»н және де тереңрек аңлаймыз. Өзбекстанның бахтына, халқымыздың маңлайына сондай уллы инсанды басшы етип бергенине шүкирлер айтамыз.

Әлбетте, пурсат өткени, онда жарытып берилген ҳаққаный тарийх, илгери сүрилген идея ҳәм көз-қараслар, автор тәрепинен өз ўақтында үлкен мәртлик ҳәм данышпанлық пенен келешек он жылларды алдынан көрип, қабыл етилген қарарлардың әҳмийети және де терең түсинип жетилген сайын бул китаптың жаңадан-жаңа қасийетлери ашылады. Себеби бул китап тек бүгинги күнимизге емес, келешекке қаратылған китапдур. Бул шығармадан ғәрезсизлик бахтына бөленген, азат ҳәм Еркин турмыс қәдирин билетуғын ҳәр бир ўәлад өзи ушын керекли сабақ ҳәм жуўмақларды шығарып алады. Бир сөз бенен айтқанда, бул китап өзин мине усы Өзбекстан елиниң перзенти деп билетуғын ҳеш бир инсанды бийпәрўа қалдырмайды. Бул ҳаққында сөз барғанда, 2011 жыл 28 августта «Халқ сўзи» газетасында жәрияланған «Ғәрезсизлигимиз тарийхының жарқын айнасы» мақаласында, сол жылдың 4 октябринде Өзбекстан Илимлер академиясында Президент Ислам Каримовтың «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабы ҳәм «Мәмлекетимиздиң жаңа тарийхын жаратыўдың актуал ўазыйпалары» темасында өткерилген илимий-әмелий конференция материаллары, ғалаба хабар қуралларында, билим орайлары, илимий ҳәм дөретиўшилик мекемелеринде болып атырған қызғын пикир алысыўлар ҳәм талықлаўлар процессинде билдирилген ой-пикирлерди еске алыў орынлы болады. Жоқарыда атап өтилген «Ғәрезсизлигимиз тарийхының жарқын айнасы» мақаласында төмендеги пикир ҳәм жуўмақлар айрықша атап көрсетиледи, олар китаптың мәнис-мазмунын және де терең түсиниўде айрықша әҳмийетке ийе:

«Атап айтқанда, ҳәм сиясий-экономикалық, ҳәм идеялық-идеологиялық, ҳәм тарийхый-мәнаўий сана-сезим ҳәм анализ усылларын өз-ара уйғынлықта бирлестирген бул кең қамыраўлы шығарма халқымыз турмысының ўақытлар өтиўи менен умытылып, жоғалып кетиўи мүмкин болған бетлерин тиклеп, ғәрезсиз тарийхымызды ҳаққаный тийкарда жаратыў, бүгинги ҳәм келешек әўладлардың оны ҳәр тәреплеме үйренип, аңлап жетиўлери ушын беккем зәмин жаратады. Сол мәниде бул китап өтмиш ҳәм келешек, ата-бабалар ҳәм әўладлар ортасындағы мийраслылық риштелерин күшейттириўде бийбаҳа дерек болып хызмет етеди, десек адаспаған боламыз.

Усы китап пенен танысқан оқыўшыларда «Басқа изертлеў ҳәм илимий жумысларда ушырамайтуғын бундай дәлил ҳәм рақамлар қай жерден алынған, олар неге, қандай дереклерге тийкарланған», деген тәбийий саўал туўылыўы мүмкин.

Журтбасшымыз көп жыллар даўамында Мәмлекет план комитетинде жуўапкершиликли орынларда хызмет еткен, кейин ала бул шөлкемниң баслығы, финанс министри, Министрлер совети баслығының орынбасары лаўазымларында хызмет еткен. Жумыс процессинде мыңлап рәсимий ҳүжжетлер, солардан, арнаўлы статистикалық мағлыўматлардан пайдаланыў имканиятына ийе болған.

Ислам Каримов Республика басшысы етип сайланыўынан алдын – Мәмлекет план комитетиниң баслығы болып ислеген ўақтында әне сол қурамалы мәселелер үстинде узақ ўақыт системалы тәризде ислеп, бир әҳмийетли жуўмақты, яғный Өзбекстан экономикасы сол тәризде бир жақлама раўажланыўды даўам ететуған болса, бул қәўетерли процесс ақыр ақыбетинде ашынарлы нәтийжелерге алып келиўи турған гәп, деген терең илимий тийкарланған пикирлерди Республика басшылығына жазба түрде мәлим етеди. Мәмлекет ҳәм халық мәнпәәтин ойлап, келешек ҳаққында қайғырып билдирген бундай усынысларға итибар қаратыў орынына, Орай ҳәм оның республикадағы жүгирдеклери бундай ғәрезсиз ҳәм нық қараслар менен шыққан басшыны пайтахттан шетлестирип, оны алыс Қашқадәрья ўәлаятына, социаллық-экономикалық жақтан ең аўыр аўҳалда қалған регионға басшы етип, негизинде болса жазалаў ушын жибереди.

Тәғдирдиң мине усындай әдалатсыз ойын ҳәм сынаўларынан өткен, қысқа дәўир ишинде Қашқадәрьядай үлкен бир ўәлаяттағы аўҳалды түптен өзгерттириўге ерискен Ислам Каримовтың Өзбекстан басшысы етип сайланған күниниң ертеңине, яғный 1989 жылдың 24 июнь күни Республика ҳүкиметиниң мәжилисинде «Биз буннан кейин ескише жасай алмаймыз ҳәм бундай жасаўға заманның өзи жол қоймайды» деп баян етиўи оның қандай үлкен пидайылық пенен жаңа ўазыйпаға кирискенлигинен дерек береди.

Республикамызда 80 жыллардың ақыры – 90 жыллардың басында жүзеге келген ҳақыйқый аўҳалды көз алдымызға анық келтиретуғын болсақ, «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабы ғәрезсиз тарийхымыздың ҳәзирге шекем жетик жарытылмаған бетлерин ҳәр тәреплеме терең дәлилленген, бийкарлап болмайтуғын анық тарийхый ҳүжжетлер тийкарында толтырыўы менен итибарлыдур. Себеби ҳәзирги ўақытта түрли бөрттириўлерди усталық пенен қолланып, бул бослықты ғәрезли мақсетте толтырыўға, сол мәселеде кимлердиңдур жоба ҳәм буйыртпаларын орынлаўға, биз басымыздан кеширген тарийхый ўақыяларды бузып талықлаўға қаратылған урыныўларға бул китап ҳеш қандай имкан қалдырмайды.

Бул топламның ең әҳмийетли тәрепи дәслеп сонда – жақын тарийхымыздағы сүргинли ҳәм дағдарыслы ўақыя-ҳәдийселерди тек ҳақыйқат ҳәм және бир мәрте ҳақыйқатқа тийкарланып өз сана-сезиминен, қәлбинен кеширген автордың терең пикир, үлкен данышпанлық, өз халқы ҳәм журтына шексиз муҳаббат ҳәм садықлық сезими менен жарытып бергенлигинде анық көзге тасланады.

Соны умытпаў керек, бүгин ески аўқамның айырым аймақларында СССР деген империяны қандай да жаңа формада тиклеўли ойлап жүрген, жақын өтмиште болып өткен тарийхый процесслерди пүткиллей өзгерттирип, керек болса, қәлбекилестирип, адамларды, әсиресе, сол заманларды көрмеген билмеген жасларды алдап, туўры жолдан шығарыўға урынып атырған күшлер, тилекке қарсы еле де жоқ емес. Ең жаманы, олар өз ғәрезли нийетлери жолында ҳеш нәрседен қайтпайды.

Сол мәниде, Президент Ислам Каримовтың халқымыздың сиясий сана-сезим ғәзийнесине бийбаҳа үлес болып қосылатуғын «Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабы бәршемизди ҳәзирги оғада тынышсыз ҳәм қәўетерли заманда мудамы сергек болып жасаўға шақырады. Сол тийкарда ўатанымыздың жаңа тарийхын терең аңлап, оннан зәрүр сабақ ҳәм жуўмақлар шығарып, журтымыздың бурынғы абыройы, бүгинги қудирет ҳәм дәрежеси, жәҳән майданындағы абырой-итибарына ҳәр тәреплеме минәсип болып жасаўға үйретеди.»1

«Өзбекстан ғәрезсизликке ерисиў қарсаңында» китабы 2011 жыл декабрь айында «Өзбекстан» баспа дөретиўшилик үйи тәрепинен рус тилинде де жәрияланды.


Каталог: files -> 2015
2015 -> Балалар кітабы апталығы «Үздік оқырман» сайысы
2015 -> Убийство на ниле
2015 -> Фио школа Класс Балл
2015 -> Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 31 желтоқсандағы № бұйрығымен бекітілген
2015 -> Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими ҳузуридаги Халқ таълими ходимларига узлуксиз методик хизмат кўрсатиш ишларини мувофиқлаштириш Кенгаши тўғрисида низом
2015 -> Постановление «19» гинуар 2015года №02 «19» января 2015года
2015 -> Методические рекомендации Формы текущего, промежуточного и итогового контроля


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет