ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені «Қазіргі мектепте физиканы оқу әдістемесі және астрономияны оқытудың өзекті мәселелері» 5В011000- «Физика» мамандығы үшін ОҚУ-Әдістемелік материалдары



жүктеу 0.63 Mb.
бет3/4
Дата02.05.2016
өлшемі0.63 Mb.
1   2   3   4
: ebook -> umkd
umkd -> Семей мемлекеттік педагогикалық институты
umkd -> 5 в 020500 «Бастауыш оқытудың педагогикасы мен әдістемесі»
umkd -> «Баспа қызметіндегі компьютерлік технологиялар»
umkd -> Гуманитарлық-заң, аграрлық факультетінің мамандықтарына арналған
umkd -> 5B050400 «Журналистика» мамандығына арналған
umkd -> Әдебиет (араб тілінде «адаб» үлгілі сөз) тыңдарман, оқырманның ақылына, сезіміне, көңіліне бірдей әсер беретін дарынды сөз зергерлерінің жан қоштауынан туған көрнек өнері
umkd -> 5В020500 «Филология: қазақ тілі» мамандығына арналған ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиеті пәнінің
umkd -> «Өлкетану тарихы және мәдениеті»
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі шәКӘрім атындағы семей мемлекеттік
umkd -> 5 в 011700 : -«Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығына арналған

Бұл технологияның мақсаты- өздігімен дамуға ұмтылатын жеке тұлғаның қалыптасуына жағдай жасау, сондықтан оның өзіндік танымдылық ісәректі белгілі бір дәрежеде белсендірілуі қажет. Жаңа мақсатта оқытудың әдістемелік жұйесінің қалған бөліктерінің (мазмұны, әдіс, оқыту түрі мен құралдарының, студенттің іс әрекеті, мұғалімнің шеберлігі, нәтежесінде) олардың өзара байланыстылығые қалыптарымен өзгертулерін талап етеді.

Жаңа технологияға сәйкес барлық студент өз қызметін ең төленгі деңгейдегі тапсырманы орындаудан бастайды да, тапсырманы орындауына байланысты, келесі денгейге көшіп отырады. Мұндай жағдайда студентер арасында өзара жарысумен қатар , әр студенттің өзіндік денгейіне сай білім алуы қамтамасыз етіледі. Өзіне деген сенім артып, шығармашылық қабылеті шыңдалады. Қиналған сәттерінде өзара ақылдасып, тапсырманы орындауға құқылы.

Студентердің білім, білік, дағдыларын жеттілдіру үшін оқытудың жаңа технологиясы бойынша дифференциалды және дербес денгейлік принциптерінің талаптарына сәйкес өткізілетін әр түрлі сабақ түрлеріне арналған жаңа тұрпаттағы оқыулықтармен оқу құралдары қажет. Бұлар- әңгімелесуші –оқыулықтар және оларға қосымша төрт денгейлі тасырмалар берілген жұмыс дәптерлері.

Әнгімелесуші –оқулық бойынша студенттер жаңа тақырыпты өз бетімен менгеріп, анықтама ережелерін өзі шығарады. Қарапайым жаттығу мысалдарымен олардың бекіткенненкейін жұмыс дәптеріндегі тапсырмаларды орындауға көшеді.

Денгейлік тапсырмаларға, мысалы, физика пәнінен, төмендегідей талаптар қойылады. Бірінші денгейлік тапсырмалар:

- үлгі бойынша орындалатын тапсырмалар болуы керек;

- алдынғы сабақты жаңадан меңгерілген білімнің өңін өзгертпей қайталап, пысықтауына мүмкіндік беруі тиіс;

- тапсырмалар жаңа тақырып үшін типті және өмірмен байланысты болуы керек.



Екінші денгейдегі тапсырмалар:өтіп кеткен материялдарды реттеуге және жүйелеуге берілген тапсырмалар, яғни бұрынғы тапсырмаларға ұқсас, бірақ оларды орындау үшін алғашқы алған білімдерін түрлендіріп пайдалну қажет болды. Физика пәнінде мұндай іс-әрекеткелтіретін тапсырмалар : анықтамалар, ережелер, формулалар т с.с.

Үшінші эвристикалық деңгейдегі тапсырмаларды төмендегіше тапсыруға болады:

-танымдық-іздену түрдегітапсырмаларды орындаубарысында студенттер жаңа тақырып бойынша меңгерген алғашқы қарапайым білімдерін (физикалық шамалардыңқызметін толық менгеруі) жетілдіріп, терендетуімен қатар, тағыда жаңа білімді менгеріп , өзі үшін жаңалық ашу тиіс. Эврика! Мұадай жұмыс – анализбен синтез және салыстыру арқылы негізгісін анықтау, қортындылау сияқты ой жұмыстарын қажет етеді . мұндай тапсырмаларды орындау барысында студентт жаңа есептерге топ болады да, проблемалық жағдай туындайды. Оны шешу үшін студент жаңа әдістерді ізденуі керек:

-әртүрлі тәсілдермен шешілетін есептер - өздігімен шығару, өмірден алынған мәліметтер негізінде көрнекті құралдар дайындауға берілетін тапсырмалар. Олар ой қорытуға арналған, дағды қалыптастыратын тапсырмалар.

Төртінші шығармашылық деңгей тапсырмалары: студентердің өмірлік жинаған тәжірибесі мен қалыптастырылған ұғым, түсініктерінің, қиялы мен белсенді ой- еңбегінің нәтижесінде жаңаша, бұған дейін болмаған, белгілі бір дәрежеде олардың жеке басының икемділігін байқататын дүние жасап шығуына негізделген.

Сонымен қортынды айтатын болсақ, бұлар;

Бірінші денгей үшін-игерілгенді пысықтаумен қайталауға, анықтамаларды, ережелерді формулалардың қызметін жаттауға арналған.

Жоғарғы денгейлер үшін – алған білімдерін өз бетімен қортумен жүйелеуге және тәжірибеде қолдануға арналған тапсырмалар.

Оқытудың осы жаңа технологиясының жағдайында:

  • студентердің өздігімен жүргізетін танымдық іс-әрекеті үшін тапсырмалар күрделілігі төрт денгей бойынша құрастырыладң;

  • оқыту проблемалық принциптер бойынша жүргізіледі;

  • барлық денгейдегі тапсырмалар қызғылықты мазмұндалған болса, студентерде ынталану пайда болады.

Сондықтанда жаңа технология бойынша сабақ беруші мұғалімдер үзіліс кезінде студентердің сабаққа деген ынтасын, қызығушылығында байқайды. Олар өзара бәсекелесе отырып, әр денгейдегі тапсырмаларды шешіп, өтіп жатқан тақырыптан барынша көп ұпай алуына тырысады, себебі ертең жаңа тақырып басталады.

Нәтежесінде « екілітер» жойылуымен қатар «үштік» алып жүруде ұят саналатын болады. Осы жерде « үлгерімі кейіндеп қалып, өз құрбылырын белгілі бір себептермен қуып жете алмайтын студенттермен қалай жұмыс істеуіміз қажет?» деген сұрақ туады. Бұл мәселенің шешуіде қарастырылған. Мұндай жағдайда барлық тапсырмаларды мезгілінде орындаған студенттер үлгерушілерге көмектеседі топтағы басқа студенттер өздігімен жұмыс істеп жатқан кезде мұғалімнің де үлгерімі төмен студентерге дербес көмек көрсетуіне уақыт болады. Олар топ студентерінің өзіндік жұмыс іс-әрекеттерін тек ұйымдастырып, басқару, жалпы бақылау жасау және балалардың өз-өзін бағалауын функциясын атқарады.

ДЕнгейлік тапсырмаларды енгізгенде басты мақсат- топ студентерін «қабілетті» және «қабілетсіз» деп жасанды түрде әртүрлі жіктерге бөлуді болдырмау. Осы арқылы денгейлік және дербес оқыту принциптерімен қатар барлық студентке қатысты ізгілендіру принципі де сақталады. Денгейлеп оқыту барысында студенттің бірінші денгейдегі тапсырмаларды дұрыс орындағаны «есепке» алынып отырады. Қандай студент болмасын , мысалы, өзінің жақсы оқитындығына қарамастан, жұмысын « оқулық», міндетті», бірінші денгейдің, ол үшін жеңіл болсада, тапсырмаларын орындаудан бастайды.

Барлық студентер жұмысын бір мезгіл бастап: әрқайсысы білім игерудегі өз қабілетіне қарай өз билігіне жетеді. Бұл барлық студентерді тіркеу білімі мен қамтамасыз етеді және ҚР «білімі туралы» заңының талаптарына сай келеді.

«Есепке алу» жүиесін жүргізу нәтежесінде үлгерімі нашар студентерде кем дегенде «оқушылық денгейге сәйкес білімді толық менгеріп алатындығына жағдай туады. Себебі ол осы денгейдің тапсырмаларын дұрыс орындап өткізбейінше келесі денгейге көшпейді. «міндетті» денгейді толық менгергеннен кейін студент әрі қарай ілгері ұмтылады; өзіне -өзінің сенімі артады. Олардың әрқайсысы бірінші денгейлік тапсырмаларды орындауға міндетті және жоғарғы денгейлік тапсырмалардыорындауға құқылы. Осылайша бір денгейден екінші денгейге білімдерін толықтыра отырып, өз қабілетінде жетілдіреді.бұл жағдайда жоғарлық денгеилік тапсырманы орындау әр студентің мақсатына айналады.

Денгейлік тапсырмаларды дұрыс орындағаны үшін студентер сол денгейдегі игерген сәикес ұпай алады: бірінші денгей үшін-5ұпай, екінші денгей үшін -4 ұпай. Ең жоғарғы денгейлікті шығармашылық қажет ететін тапсырмаларды, әрине дарынды да, еңбекқор студент орындай алады. Денгейлік тапсырмалардыорындау арқылы көбірек ұпай жйнап көтерінкі баға алуға мүмкіндік беріледі және дамыта оқыту принципі орындалады. Нәтежесінде студентердің қабілеттері мен дарындылықтық қасиеттерінің ашылуына жақсы жағдай жасалады. Сонымен, әр денгейдегі тапсырмаларды студенттер тақта жанында іліулі тұратын жалпы ведомосқа және өздеріндегі арнайы денгейлік жұмыс дәптерлерінің соңындағы ведомосқа шеңбермен белгілеп отырады.

Бұл студенттер арасында олардың бір-бірінің үлгерім деңгейлерін бақылап отыра алатындықтарынан өзара жұмыс туындайды. Бірақ студентердің өзара көмегіне және мұғалім тарапынан демеп жіберуге жол береді. Сондықтан бақылау мен бағалау ішкі бақылау мен ішкі бағалау болып табылады.Бұл сабақ дұрыс орындалғанын барылық тапсырмаға тән. Енді сабақ дұрыс орындалған барлық тапсырмалар жинақталып нәтижесі есептеледі. Жиналған үпайларын студентер арнайы кестеге әр сабақтың соңында нүктемен белгілеп отырады. Осы нүктелердің арасын түзу сызықтармен біртіндеп қосса, график шығады. Ол студенттің даму мониторигі деп аталады. Мониторинг бойынша мұғалім кезекті тақырыптық бақылау жұмысынң алдында әр студенттің өткен матариалды қандай деңгейде меңгергенін қадағалап, үлгермеушілермен қосымша жұмыс жүргізу.
Тақырыпта бақылау жұмысы да әр денгейлі тапсырмалармен бірігеді. Бұл жағдайда ол бөгде біреудің көмегінсіз, шпаргалкасыз орындалады және мұғалім тарапынан студентер қатаң бақыланып, өздерінің нақты алған білімдеріне тиісті үпайларын алады. Осындай бақылау мен бағалау сыртқы бағалаумен сыртқы бақылау ретінде қарастырылады. Бұл ұпайлар да студентердің даму мониторингтерінде белгіленеді. Студенттің даму мониторингі оның жеке басының қабілетіне қарай тақырып бойынша игерген білім сапасының объективті сипатын көрсетеді. Осы жағдайда студенттің даму деңгейі (басқалармен емес ), уақыт өткен сайын, өзімен-өзін салыстыру арқылы анықталатындықтан, ол студенттерге деген ізгілік қатынасты көрсетеді.

Сонымен:

-деңгейлеп саралап оқыту технологиясының принциптері –оқытуда ізгілендіру мен демократияландыру жағдайында өздігімен даму бағдарын анықтап, дамитын және өздігімен дұрыс шешім қабылдап алатын, өзін -өзі жетілдіріп өсіруші, өзін-өзі тәрбиелеуші тұлға қалыптастыру болады;

-жаңа педагогикалық технологияны қолдану сабақтың сапасын көрсетуге, студентің білімге деген оқу-танымдық қызығушылығын арттыруға, қазіргі қоғам талабына сай білім алуына көп әсерін тигізеді.


  1. ПӘНДІ ОҚУҒА АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР


3.1 «Қазіргі мектепте физиканы оқыту әдістемесі және астрономияны оқытудың өзекті мәселелері» пәні бойынша практикалық сабақтар өткізуге арналған әдістемелік нұсқау

1 есеп.

Бір орбитада бірнеше космостық дене болуы мүмкін бе?

Көбінесе мұндай денелер екі массивті денелердің жүйесіндегі ерекше нүктелерде болады. Ол денелер ортақ массалар центрі- Лагранж нүктелері айналасында айналады.Сатурнның Тефии орбитасында тағы екі серігі Телесто және Калипсо бола алады. Юпитер орбитасында кіші планеталардың екі тобы болады. Юпитердің алдында он астероид –(оларды «гректер»деп атайды). Ал оның орбитасында бес астероид («троянс») қозғалады.

2 есеп.

Қандай ғарыштық денелер тек Жер атмосферасы арқылы өткен кезде ғана бақыланады?

Кіші – ғарыштық денелер метеориттер тек олар жер атмосферасында жанған кезде ғана көрінеді.

3 есеп.

Күн жүйеісінің қандай денелерінде күндіз аспанда күнді де , жұлдыздарды да бірге көруге болады?

Күн жүйесінің атмосферасы жоқ денелерінде күндізгі аспанда күнді және жұлдыздарды бірге көруге болады. Мұндай құбылыстар Мерурийде, Айда планетаның көптеген серіктерінде байқалады. Оның себебі, күн сәулесінің атмосфера молекуласында шашырауының болмауы болып табылады.

4 есеп.

Қандай планетаның атмосферасы табиғи үлкен лазер сияқты жұмыс істейді? Марс спектрінде толқын ұзындығы көміртегінің екі тотығында жұмыс істейтін лазердің толқын ұзындығымен сәйкес келетін сәулелену байқалған. Марс атмосферасы күн сәулесінен энергия алатын табиғи лазер қызметін атқарады. (Бұл эффект) Шолпан атмосферасында байқалған. Табиғи лазерлер 10 м.к.м толқын ұзындықтағы инфрақызыл диапазонда жұмыс істейді

5 есеп.

Кернеулік электр өрісін сипаттайтын бірден-бір шама. Дәл сондай өлшем бірлік ғарыштық денелердің гравитациялық өрісінде қолданыла ма? Иә болса, онда қандай?

Иә. Гравитациялық өрістің күштік сипаттауы еркін түсу үдеуі болып табылады. Оның өлшемі мен физикалық мағынасы g гравитациялық өріс кернеулігінің өлшемі мен физикалық мағынасы тура келеді.

6 есеп.

Ғарыштық дене төмендеген сайын еркін түсу үдеуі қалай өзгереді? Егер ғарыштық дене біртекті болса, онда еркін түсу үдеуі азаяды тереңдеген сайын дене ортасында g=0. Осыған ұқсас жағдай Жер тобына жататын планеталарда ұйғарылады. Егер тереңдеген сайын тығыздық артатын болса, онда еркін түсу үдеуі дененің центрінде тағы да g=0 қандай да бір тереңдікке максимум мәнге ие болады. Мұндай жағдай Күнде орындалады. Күн үшін еркін түсу үдеуінің максималды мәні ортасынан 0,217 жарық радиусы қашықтығында байқалады.

7 есеп.

Ғарыштық дене бетінен шексіз үлкен қашықтыққа ұшып кету үшін (осы аймақта басқа ғарыштық денелер жоқ кезде) тасты қандай жылдамдықпен лақтыру керек?

Мұндай жылдамдық екінші ғарыштық жылдамдық деп аталады. Ол ғарыштық денелердің тартылу өрісіндегі кинетикалық және потенциалдық энергияның теңдігімен анықталатын қатынас арқылы табылады. Ай үшін ғарыштық жылдамдық – 2,4 км/с, Жердікі – 11,2км/с, Юпитер – 61км/с, Күн – 620км/с, ал ергежейдікі – 5200км/с.

8 есеп.

Қандай аспан денелерін кіші деп есептейді?

Күн жүйесіндегі кіші денелерге кометалар жатады.

9 есеп.

Инерция моменті қандай аспан денелерінде байқалды? Бұл өзгерістердің себебі неде?

Нейтронды жұлдыздың қатты қабаты бұзылған жағдайда (инерция моменті лезде өзгереді де) айналу периодының секірмелерін пайда болғызатын инерция моментінің лездік өзгерісі болады. Жердің бұрыштық жылдамдығының секірмелі өзгеруін Жердің беті бойынша әуе және қар массаларының ауысуынан пайда болатын инерция моментінің өзгерісімен түсіндіріледі.

10 есеп.

Қандай ғарыштық денелерде теріс жылу сыйымдылық бар? Неге? Жер денелерімен салыстырғанда жұлдыздарда теріс жылу сыйымдылық болады. Егер жұлдыз энергиясы өсетін болса, онда жұлдыз үлкейеді және суиды. Оның сууы тартылыс күшіне қарсы жұмыс есебінен жүзеге асады.


11.

Тік шарықтауы d=22c34м53с тең Фомальгаут жұлдызының (Оңтүстік Балықтардың d-сы) жоғарғы және төменгі кульминациялары кезіндегі жұлдыздың уақыттарын анықта.

Берілген: Шешуі:

Фомальгаут

t1 0h t1=0h S1=d=22h 54m 53s

d 22h 54m 36s S2=d+t2=22h 54m 53s + 12h = 34h 54m 53s

t1 12h S2= 34h 54m 53s - 24 = 10h 54m 53s

___________

S1 - ? S2 - ?

12.

Мир жұлдызының (Киттің 0-сы)гринвичтегі сағаттық бұрышы 2016m47c тең. Осы кездегі географиялық бойлықтары 2003m02c және 54041m5 болатын пункттердің жұлдыздық уақыттарын анықта. Мир жұлдызының тік шарықтауы 2016m49c тең.

λ0=0h S0= α + t=2h16m 49s + 2h +16h 47m = 4h 33m 36s

S1=S01 =4h 33m 36s + 2h 03m 02s = 6h 36m 38s

S1=S01 =4h 33m 36s + 4h 36m 28s = 9h 10m 04s

Мир: t=2h 16m 47s

λ1=2h 03m 02s

λ2=4h 36m 28s

α=2h 16m 49s



­­­­­_______________

т/к: S1 - ? S2 - ?


13

Географиялық бойлықтары 40 43m 28c және 90 18m 37c тең болатын пункттердегі орташа гринвич уақыты бойынша 6052m06c уақыт мезетіндегі орташа, белдеулік және дискреттік уақыттарды анықта. Бірінші пункт бесінші, ал екінші пункт оныншы сағаттық белдеулікте орналасқан.

Берілген: Шешуі:

T2- T12- λ1


λ0=0h T2= T02 T=T0+N1

T1= T01 T=T+1h

λ1=4h 43m 28s T2б=T0+N2

λ2=2h 18m 37s T2б=T2б+1h

T0=6h 52m 06s T1=6h 52m 06s+4h 43m 28s+11h 35m 34s

N1=S h

N2=10h

­­­_________________

T1б=6h 52m 06s+5h=11h 52m 06s

т/к: T1 - ? T - ? T - ?

T2 - ? T - ? T2б - ? T1б=11h 52m 06s+1h=12h 52m 06s

T2=6h 52m 06s+9h 18m 37s=16h 10m 43s

T2б=6h 52m 06s+10h=16h 52m 06s

T2б=16h 52m 06s+1h=17h 52m 06s


14.

Красноярскіде (n=6) жергілікті уақыт 7c32m көрсетіп тұр. Осы кезде Киевта (λ=0c02m, n=2) және Хабаровскде (λ=9c00m, n=9) орташа, белдеулік, дискреттік уақыттар неге тең.

Берілгені: Шешуі:

Tб=Tб+1h

N=6h

Красноярск:

Tб-1h=7h 32s-1h=6h 32m

Tб=7h 32s (кешкі)

Киев λ1=2h 02s T0=T б-N= 6h 32m - 6s=0h 32m

N1=2h T1 = T0 + λ1=0h 32m +2h 02m =2h 34m (кешкі)

Хабаровк λ2=9h 00s T=T0+N1=0h 32m +2h=2h 32m

N2=9h T=T+1h=2h 32m +1h=3h 32m (кешкі)

_______________________________

Tб-12h=2h 32s+12h=14h 32m

T1 - ? T1б - ? T1б - ?

T2 - ? T2б - ? T2б - ?


T0=T2б+12h=3h 32s+12h=15h 32m (күндізгі)

T1 = T0 + λ1=0h 32m +9h 00m =9h 32m (кешке) T2=21h 32m (күндізгі)

T=T0+N2=0h 32m +9h=9h 32m T2б =21h 32m

T=T+1h=9h 32m +1h=10h 32m (кешкі)


15.

Харьковьте тал түс болған кезде, Казаньда сағат 12һ46m көрсетеді. Егер Гринвичтен есептегендегі Харьковтің ендігі 2һ25m болса, онда Казаньнің Гринвичтен есептегендегі бойлығы неге тең?

Хорковь: Tx=12h46m Шешуі:

Tk=12h46m Tx - Tk = λx - λk

λx=2h25m λk = Tk - Tk - λx

т/к: λk - ? λk =12h46m-12h+2h25m=15h411m-12h=3h11m


16

Кеңістіктегі Күн қозғалысының бағытын қалай анықтауға болады? Күн қозғалысының бағыты жақын жұлдыздарға қатысты. Жұлдыздардың сәулелік жылдамдығына және меншікті жылдамдығына қатысты анықталады. Апекс (жақын жұлдыздар аумағы) маңында жұлдыздар алыстайды, ал антиапекс маңында көптеген жұлдыздардың меншікті қозғалыстары Күнге қарай бағытталады, яғни жақындайды.

17.

Күн жүйесіндегі қандай обьектілер ең қараңғы болып табылады? Күн жүйесіндегі ең қараңғы обьектілер Галея кометасының ядросы, уран сақиналары және оның серіктері. 2001 жылдан бастап ең қараңғы обьекті Борели кометасының ядросы болып есептеледі.

18.

Күн жүйесінің қандай денелерінде активті вулканның процесі жүреді?

Вулкандар: Венерада, Жерде, Юпитер спутнигі Ио-да бар. Нептунның серігі – Тритонда қуатты гейзер табылған.

19.

Күн жүйесінің қандай обьетілерінде алып атмосфералар бар?

Атмосфера Күн жүйесінің өлшемдері бойынша ең белгілі обьектілер болып табылады. Холмс кометасы 1882жылы диаметрі (d=1,5млн. км) болатын қабықшасы болған. Когоутек кометасы 1973 жылы Күн маңынан өткен кезде диаметрі d=1,4 млн. км-ден үлкен сутекті сыртқы қабықшасы болған.

20.

Неге Күндегі дақтар қара?

Дақтар температурасы жуық шамамен фотосфера температурасына қарағанда 1500К-ге төмен. Сондықтан контрассы бойынша дақтар сыртқы фотосфераға қарағанда қара болып көрінеді.



3.2 «Қазіргі мектепте физиканы оқыту әдістемесі және астрономияны оқытудың өзекті мәселелері» пәні бойынша зертханалық сабақтар өткізуге арналған әдістемелік нұсқау
1 лабораториялық жұмыс.

Жұлдызды аспанның жылжымайтын картасымен жұмыс

Жұмыс мақсаты:

Жұлдызды аспанның картасы арқылы негізгі жарық жұлдыздар және шоқжұлдыздармен танысып, олардың картада кескінделген пішін қағаз бетіне түсіру керек. Міндетті түрде дәл тұсына жарық жұлдыздар аттарын және шоқжұлдыздар аттарын жазу керек.

Міне осы жағдайда жарық жұлдыздар және шоқжұлдыздар аттары еске жақсы сақталады және жұлдызды аспанды нақты бақылау кезінде картадан қолмен сызылған кескінін бойынша шоқжұлдыздарды тез табуға болады.

Жұлдызды аспанның картасы арқылы жұлдызды аспапанның түрімен мынадай ретпен танысыңдар:


  1. Аспанның солтүстік жағының картасы дөңгелек

  2. Күзді күнгі жұлдызды аспанның оңтүстік жағының картасы

  3. Қысты күнгі жұлдызды аспанның оңтүстік жағы

  4. Жазғытұрымғы жұлдызды аспанның оңтүстік жағы

  5. Жазғы күнгі жұлдызды аспанның оңтүстік жағы

Бақылау сұрақтары:

2 лабораториялық жұмыс.



Аспан сферасының моделімен жұмыс

Жұмыс мақсаты: Аспан сферасының негізгі элементтерін модель арқылы танып білу. Модельді пайдаланып аспан шырақтарының горизонталь және экваторлық координаттарын табуды үйрену.

Құралдар мен жабдықтар: аспан сферасының моделі.

Тапсырмалар:

  1. Аспан сферасының моделінің түсіндірме кітапшасы арқылы немесе М.М. Дагаев кітабы арқылы аспан сферасының негізгі элементтерін танып білу. Суретін сыз.

  2. Аспан сферасының моделі арқылы горизонталь координаталарды (Z,A) танып білу. Координаталарға анықтамалар жаз, атап көрсет.

  3. Аспан сферасының моделі арқылы, күн теңелу және күн тоқырау күндерінің экваторлық координаталарын анықтаңдар.

Бақылау сұрақтары:

  1. Аспан сферасының қандай жазықтары, сызықтары және еүктелері беттеседі?

  2. Темірқазық бақылаушыға қай жақтан көрінеді?

  3. Бақылаушыға қатысты жұлдызды аспанның көрінісі қандай болады: бататын, туатын, батпайтын, тумайтын ба? Тәуліктік жолдары көрсетілген сурет сыз, модельге қарап.

3 лабораториялық жұмыс.


1   2   3   4


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет