Рабочая программа Предмет: башкирский язык



жүктеу 372.34 Kb.
Дата31.03.2016
өлшемі372.34 Kb.
түріРабочая программа
:
Муниципальное автономное общеобразовательное учреждение

«Средняя общеобразовательная школа №26»

городского округа город Стерлитамак Республики Башкортостан


Рассмотрено

на заседании МО

учителей родных языков

протокол №_________

от «___»_______ 20____г.

руководитель МО

З.М. Казакбаева _______


Согласовано

заместитель директора

МАОУ «СОШ №26»

городского округа город Стерлитамак Республики Башкортостан

В.В. Яночкина _________

«___»_________ 20____г.



Утверждаю

Директор МАОУ «СОШ №26»

городского округа город Стерлитамак Республики Башкортостан

Л.Н. Пырова ___________

Приказ №____

«___»_________ 20____г.





Рабочая программа

Предмет: башкирский язык

Класс 8 А

УМК 1. Программа по башкирскому языку. Усманова М.Г., Габитова З.М.,-Ижевск “КнигоГрад”, 2008

2. Башкирский язык. Учебник для учащихся 8 класса, Тулумбаев Х.А., Давлетшина М.С..-Уфа: Китап, 2008


Составитель:

учитель башкирского языка МАОУ «СОШ №26»

городского округа г.Стерлитамак РБ

Казакбаева Зулия Маратовна

2013 год

Башҡортостан республикаһы

Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округының

«26-сы төп дөйөм белем биреү мәктәбе»

муниципаль автоном дөйөм белем биреү учреждениеһы

Ҡаралған

МБ ултырышында

протокол №_____

«__»_________20__й.

_____З.М.Ҡаҙаҡбаева


Килешелгән

директор урынбаҫары


______/В.В. Яночкина/

«__»_________20__й.









Раҫлайым:

26-сы мәктәп директоры

________/ Л.Н. Пырова /

Приказ №_________

«__»__________20__й.


2013-2014 уҡыу йылына

8-се А класы өсөн

башҡорт (дәүләт) теленән эш программаһы
дөйөм сәғәттәр һаны – 68 сәғәт

аҙнаһына – 2 сәғәт иҫәбенән


Ҡаҙаҡбаева Зүлиә Марат ҡыҙы төҙөнө



Башҡорт теленән программа. (Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең

I – XI кластары өсөн). Төҙөүселәре: Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008. нигеҙендә төҙөлдө.

Дәреслек: Башҡорт теле: Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең

8-се синыф уҡыусылары өсөн дәреслек. Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С.. – Өфө: Китап, 2008.







2013 йыл


Рабочая программа учебного предмета «Башкирский язык» составлена с учетом:



  1. Программы по башкирскому языку для русскоязычных учащихся 1-11 классов школ с русским языком обучения. Составители: Усманова М.Г., Габитова З.М.. – Ижевск: издательство «КнигоГрад», 2008 г., рекомендованной Министерством Образования Республики Башкортостан.




  1. Закона Республики Башкортостан «О Республиканском комплекте учебников для общеобразовательных учреждений» (в ред.№ 367-з от 03.11.2006 г.)




  1. Учебного плана МАОУ «СОШ №26» городского округа г. Стерлитамак Республики Башкортостан

на 2013-2014 учебный год (приказ № 342-о от 30.08.2013 г.)

Аңлатма яҙыу.
Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙә 8-се класс өсөн башҡорт (дәүләт) теленән эш программаһы.

Эш прогаммаһы 68 сәғәткә бүленгән (аҙнаға 2 сәғәт), шул иҫәптән контроль эштәр өсөн: 2 инша, 1 изложение, 4 диктант үткәреү ҡарала.

Төҙөүсеһе: Ҡаҙаҡбаева Зүлиә Марат ҡыҙы.

Дәреслек: Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 8- се класы уҡыусылары өсөн дәреслек. – Өфө: Китап, 2008.

Программа кимәле : базис

Уҡытыусының тел буйыса уҡыу- уҡытыу методик комплекты:

Башҡорт теленән программа. (Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең I – XI кластары өсөн). Төҙөүселәре: Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.

Ғәбитова З.М. Уҡытыу рус телендә алып барған мәктәптәрҙең 7- 8- се кластары өсөн “Башҡорт теле” дәреслегенә методик күрһәтмәләр. - Өфө:Китап, 2006. – 152 бит.

Усманова М.Г., Габитова З.М. Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы: 5-11 класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма.-Өфө:Китап,2002.- 166 бит.

Уҡыусылар өсөн тел буйынса уҡыу-уҡытыу методик комплекты: Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 8- се класы уҡыусылары өсөн дәреслек. – Өфө: Китап, 2006.



Программа үҙенсәлектәренең характеристикаһы: Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теленән программа» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I- IX кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С., Ғәбитова З.М., Усманова М.Г.- Ижевск: «Книгрград», 2008.

Башҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа «26-сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе» муниципаль автоном дөйөм белем биреү учреждениеhының «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.



Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла:

«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» законы, Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» законы, Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы.



Программа йөкмәткеһе 3 йүнәлештән тора:

  • телмәр эшмәкәрлеген формалаштырыу;

  • телдең системаһын ( фонетика, орфография, орфоэпия, грамматика, пунктуация) өйрәнеү;

  • бәйләнешле текст менән эшләргә өйрәтеүҙе күҙ уңында тота. Шулай уҡ унда милли тәрбиә тураһында ла мәсьәлә күтәрелә.

Программаның йөкмәткеһе һәм төҙөлөшө.

Рус һәм башҡа мәктәптәпҙә телде белмәгән балаларға башҡорт телен өйрәтеүҙең байтаҡ үҙенсәлектәре бар. Уларҙың иң мөһимдәрен һанап китәбеҙ:



  1. Балаларҙы һөйләшергә өйрәтеү үҙәк бурыс.

  2. Был дәрестәрҙә балаларҙы башҡортса һөйләшергә, уҡырға, элементар яҙырға өйрәтеү бергә алып барыла. Тел менән әҙәби материалдары бергә кушып өйрәнелә (интеграция).

  3. Башҡорт теле мотлаҡ практик рәүештә өйрәнелә. Лингвистик һәм әҙәби күренештәр, уҡыу материалы нигеҙендә, практик ҡулланыу маҡсатынан сығып өйрәнелә (коммуникатив йүнәлеш).


Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе.

Мәктәпкә барабыҙ (9 сәғәт).

Был тема буйынса 5-6 класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау, һүҙлек байлығын арттырыу. Тема буйынса эҙмә-эҙлекле һөйләмдәр төҙөтөү, ҡыҫҡа ғына хикәйә төҙөргә өйрәтеү. Текст өҫтөндә эшләү,план төҙөү, план буйынса һөйләү. Мәктәп, класс торошо һ.б. хаһында әңгәмәләр ойоштороу. Белем, китап тураһында мәҡәлдәр ҡойоу. 5-6 класта үтелгәндәрҙе иҫкә төшөрөү. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе. Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү.

Көҙгө эштәр һәм көҙгө күренештәр (9 сәғәт)

Көҙгө үҙгәрештәрҙе бергәләп күҙәтеү, кешеләрҙең көҙгө хеҙмәтен күҙәтеү. Темаға ҡағылышлы текстар уҡыу. Муллыҡ, хеҙмәт тураһында мәҡәл, әйтемдәр менән танышыу. Һынамыштар уҡыу. Синтаксис. Маҡсаты буйынса һөйләм төрҙәре. Логик баҫым. Исем менән ҡылымды ҡабатлау.

Өфө - Башҡортостандың баш ҡалаһы ( 8 сәғәт )

Өфө - башҡортостандың баш ҡалаһы. Өфө ҡалаһы, уның үткәне, бөгөнгөһө тураһында әңгәмә үткәреү. Уның иҫтәлекле урындары тураһында һөйләшеү, һүрәттәр ҡарау. Һөйләм телмәрен үҫтереү. Рефераттар яҙҙырыу һәм уны класс алдында ҡыҫҡаса һөйләтеү кеүек эштәр ҡулланырға мөмкин. Башҡорт ҡылымдарының төҙөлөшө. Барлыҡ төшөнсәһе һәм уның бирелеше.

Хеҙмәт төбө - хөрмәт (9 сәғәт )

Кеше тормошонда хеҙмәттең роле, тигән темаға әңгәмә ҡороу. Данлыҡлы хеҙмәт ветерандары менән осрашыу ойоштороу. Уҡыусыларға ниндәй һөнәр оҡшауы тураһында һөйләтеү, яңы мәғлүмәттәр биреү. Һөнәрҙәр тураһында шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу. Хеҙмәт , һөнәрҙәр тураһында мәҡәлдәр өйрәнеү. Ябай һөйләм. Һөйләмдең баш киҫәктәре. Эйә менән хәбәрҙең ярашыуы. Юҡлыҡ, булмағанлыҡ төшөнсәләре.

Ҡыш (12 сәғәт )

Ҡыш миҙгеле тураһында белгәндәрҙе системалаштырыу, һүҙлек байлығын арттырыу кеүек эштәр ентекле алып барыла. Ҡыш тураһында текстар, шиғырҙар, мәҡәлдәр, һынамыштар уҡыу яңы йылға бағышланған йырҙар, мәҡәл һәм әйтемдәр. Яңы йыл менән ҡотлау открыткаһы яҙырға өйрәнеү. Уҡытыусы һайлаған текст буйынса изложение яҙыу. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Эйә менән хәбәр араһында һыҙыҡ.

Салауат Юлаев – халҡыбыҙҙың милли батыры (5 сәғәт)

С.Юлаевтың биографияһы, ижады менән танышыу. Уның шиғырҙарын ятлау, шиғырҙарының һаҡланыу тарихы тураһында әңгәмә ойоштороу. С.Юлаевтың тормошо, батырлығы, ижады тураһында уҡыусыларҙан төрлө ижади эштәр эшләтеү. ( һүрәттәр төшөрөү, инша яҙыу, стенгәзит сығарыу)һ.б. Һөйләмдең эйәрсән киҫәктәре тураһында төшөнсә. Аныҡлаусы.

Йәмле яҙ, һағындыҡ һине! ( 6 сәғәт )

Яҙ миҙгеле тураһында белемдәрҙе системалаштырыу. Яҙғы байрамдар- 1 Май һәм Еңеү байрамы тураһында һөйләшеү. Яҙғы тәбиғәт күренештәре, ҡоштарҙы ҡаршылау, баҡса эштәре тураһында әңгәмәләр үткәреү. Тултырыусы.

Беҙ ҡайтырбыҙ йондоҙҙарға әүерелеп… (4 сәғәт )

Башҡорт халҡының Бөйөк Ватан һуғышындағы ҡаһарманлығы. Ветерандарға, батырҙарға ҡарала ихтирам, ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү. Данлыҡлы кешеләр менән кисәләр, осрашыуҙар ойоштороу. Хәл. Һүҙлек менән эш күнек мәләре үткәреү.

Ай Уралым, Уралым...(6 сәғәт )

Башҡортостан, уның үткәне, бөгөнгөһө хаҡында әңгәмә үткәреү. Республикабыҙҙың күренекле урындары менән таныштырыу. Йәйге тәбиғәтте күҙәтеү, ололарҙың һәм балаларҙың йәйге эштәре тураһында диолог һәм монологтар төҙөү. 8- се класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.


Уҡыусыларҙың белем кимәленә талаптар


  1. “Мәктәп” темаһы буйынса һүҙлек байлығын арттырыу. Тема буйынса эҙмә-эҙлекле һөйләмдәр төҙөтөү, ҡыҫҡа ғына хикәйә төҙөү. Текст өҫтөндә эшләү, план төҙөү, план буйынса һөйләү. Мәктәп, класс торошо, уҡыу әсбаптары, китапхана, беҙҙең класс тураһында әңгәмәләр ойоштороу. Белем, китап һ.б. мәҡәлдәр ҡойоу.

  2. Тәҡдим ителгән ситуация буйынса һорауҙар бирә белеү, уҡытыусының (йәки башҡаларҙың) һорауҙарына яуап бирә белеү; яуаптарҙы дөрөҫ интонация менән асыҡ, аңлайышлы итеп әйтеү, һөйләү, бирелгән һорауҙарға тулы итеп яуап биреү, күренекле яҙыусыларҙың биографияһы , ижады өҫтөндә ентекле эш алып барыу.

  3. Ишеткәнде, күргәнде 4-6 һөйләм менән бәйләнешле итеп һөйләү.

  4. Ҡысҡырып, шыма, ролләп, сәхнәләштереп һәм тасури уҡыу.

  5. Һүҙлек һүҙҙәрен белеү һәм уларҙы телмәрҙә дөрөҫ ҡулланыу.

  6. Дәрестә өйрәнелгән грамматик материалды практик ҡуллана белеү.

  7. 80- 85 һүҙ күләмендә диктант яҙыу; 55-60 һүҙ изложение һәм 65-70 һүҙ инша яҙа белеү; ҡотлау хаты (открытка) яҙа белеү.

  8. Башҡортостан, уның үткәне, бөгөнгөһө хаҡында әңгәмә үткәреү. Республикабыҙҙың күренекле урындары менән таныштырыу. Йәйге тәбиғәтте күҙәтеү, ололарҙың һәм балаларҙың йәйге эштәре тураһында диолог һәм монологтар төҙөү. 8- се класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.

  9. Программала күрһәтелгән шиғырҙарҙы яттан белеү; 3-4 башҡорт йырын башҡара белеү, мәктәптең үҙешмәкәр сараларында ҡатнашыу, сәхнәлә сығыш яһау. Бөтә был эштәр тураһында бәйләнешле һөйләй белеү. Данлыҡлы кешеләр менән кисәләр, осрашыуҙар ойоштороу уларға ҡарала ихтирам, ғорурланыу тойғоһо уятыу, кешелеклелек тәрбиәләү.

Уҡыу-уҡытыу программаһында планлаштарылған һөҙөмтәләрҙе үҙләштерелеүен баһалау

Класта һәм өйҙә башҡарыла торған яҙма эштәр өйрәтеү һәм тикшереү характерында була.

Уларға түбәндәгеләр инә:


  • башҡорт теленән төрлө типтағы күнегеүҙәр;

  • ижади эштәр башҡарыу(төшөп ҡалған һүҙҙәрҙе өҫтәп яҙыу, нөктәләр урынына тейешле хәрефтәр ҡуйып яҙыу);

  • тәржемә эштәре (башҡорт теленән рус теленә һәм киреһенсә);

  • дәреслектәрҙәге әҙәби текстарға пландар төҙөү;

  • бирелгән тексты өлөштәргә бүлеү, исемләү, план төҙөү, план буйынса йөйләү;

  • һорауҙарға яҙма яуаптар һәм иншалар;

  • тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар төҙөү.

  1. Башҡорт теленең ағымдағы, сирек йәки йыл аҙағында, шулай уҡ уҡыу йылы башында инеү диктанты, ҙур темаларҙан һуң йомғаҡлау контроль эштәре үткәрелә. Ағымдағы контроль эштәр программаның өйрәнелгән материалын үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатында уҙғарыла. Уларҙың төрө һәм үткәреү йышлығы өйрәнелә торған материалдың ҡатмарлылығынан, уҡыусыларҙың белем кимәленән сығып билдәләнә. Ағымдағы контроль эштәр өсөн уҡытыусы йә тотош дәресте, йә уның бер өлөшөн генә файҙалана ала.

  2. Уҡыу йылы башында инеү диктанты, сирек һәм йыл аҙағында йомғаҡлау контроль эштәре мәктәп администрацияһы менән берлектә төҙөлгән график буйынса үткәрелә. Контроль эштәрҙе сиректең беренсе көнөндә һәм дүшәмбелә үткәреү тәҡдим ителмәй.

Программа материалы буйынса, башҡорт теленән 8 –се кластарҙа түбәндәге күләмдә контроль һәм яҙма эштәр үткәреү ҡарала:






Яҙма эштәрҙең төрҙәре


8 кл

Күсереп яҙыу

-

Һорауҙарға яуап

-

Диктант

4

Изложение

1

Инша

2

Яҙма эш төрҙәре (изложение,инша) яҙыу уҡыусыларҙың уҡыу кимәленә, белеменә, мөмкинселегенә ҡарап уҡытыусы ҡарамағына ҡалдырыла һәм улар урынына шул уҡ күләмдә түбәндәге яҙма эштәр үткәрергә мөмкин:

-карточкалар менән эш;

-тест;


-һүрәт буйынса һөйләмдәр төҙөү;

-текста һөйләмдәрҙә һүҙҙәр тәртибе;

-терәк текстар менән инша яҙырға өйрәнеү:

-һүҙлек диктанты;

-һөйләмдәр төҙөү;

-һүҙлек менән эш;

-һүрәтләү иншаһы;

-синквейн төҙөү (слайд төҙөү: шәжәрәләр, минең ғаиләмде…)


Баһалауҙың төп критерийҙары

Билдәләр

Баһалауҙың төп критерийҙар

Йөкмәтке һәм телмәр

грамотлылыҡ

5”

1. Эштең йөкмәткеһе темаға тулыһынса тап килә.

2. Фактик хаталар юҡ.

3. Йөкмәтке эҙмә-эҙлекле асыла.

4. Эштең һүҙлеге бай.

5. Стиль һәм мәғәнәүи яҡтан текст камил.

Эштә йөкмәткеһе яғынан – 5 һәм телмәре яғынан 5 кәмселек булыуы мөмкин.



3 орфографик, 3 пунктуацион йә 4 грамматик хата булыуы мөмкин.

4”

1. Эштең йөкмәткеһе нигеҙҙә темаға тура килә (бер ни тиклем ситкә тайпылыштар бар).

2. Йөкмәтке дөрөҫ, ләкин ҡайһы бер фактик, һөйләм төҙөлөшөндә хаталар бар.

3. Фекер ебендә бер ни тиклем эҙмә-эҙлелек боҙолған.

4. Ҡайһы бер осраҡта һүҙҙәрҙең ҡулланылышында хата китеүе мөмкин.

5. Эштең стиле уҡ төҙөк һәм мәғәнәле. Дөйөм алғанда, эштең йөкмәткеһе 8 һәм телмәрендә 8 кәмселек булыуы булыуы мөмкин.


7 орфографик, 6 пунктуацион йәки 2 орфографик, 13 пунктуацион хата булыуы мөмкин. Шулай уҡ 5 грамматик хата булыуы мөмкин.

3”

1. Эш теманан байтаҡ ҡына ситкә тайпылған.

2. Эштең йөкмәткеһе нигеҙҙә дөрөҫ, ләкин фактик, һөйләм төҙөлөшөндә хаталар бар.

3. Эҙмә-эҙлелек тулыһынса һаҡланмай, һүҙҙәрҙең ҡулланылышында хаталар бар.

4. Эштә йөкмәткеһе яғынан – 15, телмәре яғынан 15 хата булыуы мөмкин.



10 орфографик, 13 пунктуацион, шулай уҡ 8 грамматик хата булыуы мөмкин.

2”

1. Эш теманы асмай.

2. Бик күп фактик, һүҙҙәр ҡулланылышында хаталар ебәрелгән.

3. Эштең бөтә өлөштәрендә лә фекерҙең эҙмә-эҙлелеге боҙолған, һөйләмдәр урынлы ҡулланылмаған, бәйләнеш юҡ.

4. Эштең йөкмәткеһендә - 20, телмәрендә 20-нән күберәк хата ебәрелгән.



12-15 орфографик, 10 пунктацион, 12 грамматик хата.

Уҡытыу предметына ярашлы яҙма эш төрҙәре

Йөкмәткеһе

Сәғәттәр һаны

Яҙма эш төрҙәренең һаны

Мәктәпкә барабыҙ.

9 сәғәт

1 (диктант)

Көҙгө эштәр һәм көҙгө күренештәр.

9 сәғәт

1 (диктант)

Өфө менән танышыу.

8 сәғәт

-

Хеҙмәт төбө-хөрмәт.

9 сәғәт

1 (инша)

Ҡыш.

12 сәғәт

1 (инша)

Салауат Юлаев –халҡыбыҙҙың милли батыры.

5 сәғәт

1 (изложение)

Йәмле яҙ, һағындыҡ һине!

6 сәғәт

1 (диктант)

Беҙ ҡайтырбыҙ йондоҙҙарға әүерелеп…

4 сәғәт

-

Ай Уралым, Уралым…

6 сәғәт

1 (диктант)

Бөтәһе;

68

7



8 синыф (аҙнаға 2 сәғәт)

Дәреслек авторҙары: М.F.Усманова, З.М. Fәбитова.



Телмәр үcтереү

буйынса тема



Грамматик тема

Һүҙлек hүҙҙәре

Йыhазландырыу

Көн




План-ған

үтк-гән




Мәктәпкә барабыҙ ( 9 сәғәт)




1

Һаумы, мәктәп!

Башҡорт теленең үҙенсә-

лекле өндәре



Ғүмер, шатлыҡ, һағыш, туғай, көн, көс, рәхәт, ҡәҙерле, яҡын, бөйөк, тоғро, бейек, сабый, күкрәк, һөт, ризыҡ, ашамлыҡ, саф, шишмә, мөхәббәт,һөйөү, яратыу,ғәжәпләнеү, һаман, хаҡ, дөрөҫ, мөрәжәғәт итеү, һуңғы, аҙаҡҡы, яҡшы, заман, дәрт, ихлас, тауыш


Алфавит.










2

Минең уҡытыусым.

Һүҙ һәм һүҙбәйләнеш.













3

Дәрестә.

Һөйләм.

Таблица.










4

Беҙҙең мәктәп.

Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе.

Һүрәттәр.










5

Мәктәп яңылыҡтары.

Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе













6

Минең көн режимым.


Һөйләмдә эйә менән

хәбәрҙең роле.



Таблица.










7

Класта.

Эйәрсән киҫәктәр.
















8

Йәге хәтирәләр.

Һөйләмдә тиң киҫәктәр.
















9

Мәктәпкә барабыҙ” темаһы буйынса контроль диктант Рәхмәт хаты.




Башҡорт теленән диктант. йыйынтығы










Көҙгө эштәр һәм көҙгө күренештәр ( 9 сәғәт)




10

Көҙ килде еремә.

Хаталар өҫтөндә эш.

Тәбиғәт, яманһыу, япраҡ, осоу,

осоусы ҡоштар, торна, күңелле

һағышлы, моң, моңайыу, болот

шәл, толом, батыр, яланаяҡ,

донъя, сабыр, шифалы, хуш еҫ,

ҡайғы-хәсрәт, мәшһүр, рәссам,



ҡырау, төньяҡ, көньяҡ, түшәк, яланғас, көрт, тейен, бәшмәк, уҫаҡ, ҡайғы, төлкө....














11

Көҙгө тәбиғәт.

Хәбәр һөйләмдәр.

Һүрәттәр.










12

Көҙгө урман.

Һорау һөйләмдәр.













13

Ололарға хөрмәт.

Өндәү һөйләмдәр.

Дидактик материалдар.










14

Көҙгө муллыҡ.

Логик баҫым.













15

Баҡсалағы көҙгө эштәр.

Логик баҫым.













16

Ҡоштар тормошо.

Әйтелеү маҡсаты буйынса һөйләм төрҙәре.

Һүрәттәр.










17

«Көҙ» тураһыда мәҡәлдәр, һынамыштар.

Әйтелеү маҡсаты буйынса һөйләм төрҙәр













18

«Көҙгө эштәр һәм көҙгө күренештәр» темаһы буйынса контроль диктант «Ысын дуҫлыҡ».




Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы










Өфө менән танышыу (8 сәғәт)




19

Өфө - беҙҙең баш ҡалабыҙ.

Хаталар өҫтөндә эш.

Баш ҡала, сәйәхәт, театр, музей, бөйөк, тарих, ғорур, ғорурланыу, ғорурлыҡ, элек, хәҙер, ғәйрәт,һәйкәл, йорт-музейы, һын, һынлы сәнғәт, мәҙәниәт, мәғариф, аҡ йорт, уҡыу үҙәге, дауа, үҙәк музей, тыуған яҡты өйрәнеү музейы, Өфөләге заводтар, ҡунаҡхана, уҡыу йорто, баҙар, өфөләр, мәҙәниәт һарайы, Имәнҡала...


Картина.










20

Өфө урамдары буйлап.

Ябай һәм ҡушма ҡылымдар.













21

Салауат Юлаев һәйкәле янында.

Үҙ аллы һәм ярҙамсы ҡылымдар.

Таблица.










22


Музейҙа.

Барлыҡ төшөнсәһе һәм

уның бирелеше.



Һүрәттәр.










23

Орджоникидзе районы.

Ҡылымдарҙың заманы.

Таблица.










24

Мин театрға барҙым.

Ҡылымдарҙың заманы.













25

Телмәр үҫтереү . Инша «Өфөм-баш ҡалам».

Картина.










26

Өфөнөң иҫтәлекле урындары.

Хаталар өҫтөндә эш.













Хеҙмәт төбө-хөрмәт ( 9 сәғәт)




27

Хеҙмәт төбө-хөрмәт




Наҙлы, яғымлы, әхирәт, хөрмәт, данлыҡлы, баһалау, оло ихтирам, һөнәр һайлау, ярҙам, һоҡланыу, ҡәнәғәт, айран, мәтрүшкә, эшсән, арымай-талмай, дан тотоу, маҡтаулы исем, хеҙмәт ветераны, иген яланы, тырышлыҡ, үҙ эшенең оҫтаһы, хеҙмәт....

Дидактик материалдар










28

Ата-әсәйемдең һөнәре.

Һөйләмдең баш

киҫәктәре.















29

Башҡорттар әрме хеҙмәтендә.

Эйә. Уның һөйләмдә бирелеше

Һүрәттәр.










30

Ауыл, ял хеҙмәт.

Хәбәр. Уның һөйләмдә бирелеше.













31

Халыҡ ижадында хеҙмәт темаһы.

Эйә менән хәбәрҙең ярашыуы.

Таблица.










32

Мәктәп тормошо.

Һөйләм төрҙәре













33

Һаулыҡ һаҡлауҙа зарядканың роле.

Эйә менән хәбәрҙең ярашыуы.

Һүрәттәр.










34

Хеҙмәте барҙың хөрмәте бар.

Юҡлыҡ,булмағанлыҡ

төшөнсәләре.



Таблица.










35

Имәк үткән юл.

Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.




Һүрәттәр.










Ҡыш ( 12 сәғәт)







36

Ҡыш килде.

Эйә менән хәбәрҙе ҡабатлау.

Епшек ҡар, еүеш, иҫке, яңы, Ҡыш бабай, Ҡарһылыу...


Таблица.










37

Ноябрь-ҡышҡа инеү айы.

Йыйнаҡ һөйләмдәр.

Яра, йәрәхәт, киҫәк, баҫма, юл-

даш, боҙбармаҡтар, һый, туңған ер,әсе елдәр, аҙыҡҡа ҡытлыҡ кисереү, айырым, теләк, өмөт, күңел, серле донъя, сафлыҡ, ғәзиз ерем...



Таблица.










38

Ҡышҡы эштәр һәм хәстәрлектәр.

Эйә менән хәбәр араһында һыҙыҡ


Таблица.










39

Ҡышҡы байрамдар.

Һөйләмдә эйә менән хәбәрҙең бирелеше.













40

Телмәр үҫтереү.Инша «Ҡышҡы тәбиғәт»

Дидактик материалдар










41

Аҡ бурандар.

Хаталар өҫтөндә эш.













42

Ҡышҡы урман.

Интонация буйынса һөйләм төрҙәре.







43

Ҡышҡы уйындар.
















44

Ҡышын һауа торошо.

Раҫлаусы һәм инҡар итеүсе һөйләмдәр..













45

Ҡыш тураһында йырҙар,йомаҡтар...



















46

Ҡыш тураһында һынамыштар.

Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
















47

Кластан тыш уҡыу.

Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
















Салауат Юлаев –халҡыбыҙҙың милли батыры ( 5 сәғәт)




48

С. Юлаев - халҡыбыҙҙың

милли батыры.



Һөйләмдең эйәрсән киҫәктәре.


Яу, уҡ, ғорур, мәғрүр, һын, дан,

дошман, нәфрәт, енәйәтсе, асыу, баш эйеү, сәсән, тарих, шәхес, бәһлеүән, телмәр, шағир, ҡорал, азатлыҡ өсөн, батырлыҡ, кешелеклек, әсир,

ҡәлғә,тирмә, бығау, Крәҫтиән

һуғышы, тышау, ғәләм, изге, ер,



яҙмыш....

Портрет.










49

С. Юлаев – шағир.

Һөйләмдең эйәрсән киҫәктәре.

Таблица.










50

Телмәр үҫтереү .Изложение «Салауат һәйкәле»













51

Палдискиҙа Салауат музейы.

Хаталар өҫтөндә эш.













52

Салауат һәйкәле.

Аныҡлаусы. Уның һөйләмдәге роле.

Һүрәттәр.










Йәмле яҙ, һағындыҡ һине! ( 6 сәғәт)







53

Йәмле яҙ килә.

Тултырыусы.

Гөрләүек, бөрө, сыйырсыҡ, ҡара ҡарға, уяныу, умырзая, киң, шатлыҡ, ярҙам итеү, дауыл, уҫал, ныҡлап, күк, оҡшатыу, тыйнаҡ, ямғыр, йәшен, болот, ҡыйыҡ, тамсылар, мәңгелек ут, файҙа, ҡаршы алыу, ҡанатлы дуҫтар....














54

Яҙғы тәбиғәт.


Тултырыусы.

Дидактик материалдар










55

«Йәмле яҙ, һағындыҡ һине!» темаһы буйынса контроль диктант «Ҡош юлы»

Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы










56

1 май – хеҙмәтмәт байрамы.

Хаталар өҫтөндә эш.













57

9 май – Еңеү көнө.

Тура тултырыусы.













58

Яҙғы баҡса эштәре.

Ситләтелгән тултырыусы.













Беҙ ҡайтырбыҙ йондоҙҙарға әүерелеп…(4 сәғәт)







59

Сәскәле ай.

Һөйләмдең эйәрсән киҫәктәре.

Батыр, батырҙарса, дан, тыныс-

лыҡ, хәтер кисәһе, яу, ғорурыҡ,

азатлыҡ, көрәш, иҫтәлек, һәләк булыу, иҫкә алыу....


Һүрәттәр.










60

Шайморатов генерал.

Хәлдәр.













61

Александр Матросов- Шакирйән Мөхәмәтйәнов.

Хәлдәр.

Дидактик материалдар










62

Беҙҙең батырҙар.

Хәлдәрҙең һөйләмдәге роле.













Ай Уралым, Уралым…( 6 сәғәт)




63

Уралым- тыуған төйәгем.


Грамматика буйынса 8-се класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре.

Мәғрүр, Урал, аяҙ, болотло, таң,ялан, ҡыуаҡ, ағас, ботаҡ, тыныс ,ҡәҙерле, яҡын, татыу, үрсемле, сер, дәүләт, ил, килешеү, аҡса, байлыҡ, әрәм булыу, үҙ күреү, яҡын итеү, иренмәү, күгәрсен, аҡ күгәрсендәр, тыныслыҡ ҡошо,

мәрхәмәтлек, кәңәш, йомош,



тәҡдим, йылмайыу, майҙан...

Һүрәттәр.










64

Тыуған ерем биҙәктәре.

Һөйләм. Интонация буйынса һөйләм төрҙәре.

Дидактик материалдар










65

«Ай Уралым, Уралым» темаһы буйынса контроль диктант «Ай Уралым, Уралым.»

Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы.










66

Тыуған ил тураһында уйҙар.

Хаталар өҫтөндә эш.

Һүрәттәр.










67

Йәшәү-хеҙмәт.

Ҡылым. Ҡабатлау.













68

Һаумы,йәй.

Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.













Уҡыу - уҡытыу методик ҡулланмалар исемлеге


  1. Усманова М. Г. Башҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа һәм схемаларҙа.

  2. Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М. С., Сиразетдинов З. Ә. Башҡротса өйрәнәйек. Урыҫ мәктәптәренең 1-4 – се синыфтары өсөн башҡорт теленән электрон дәреслек. – Өфө: Мәғариф министрлығы, 2003.

  3. Аслаев Т. Х., Атнағолова С.В. Телмәр үҫтереү буйынса сюжетлы картиналар.-Өфө:Китап, 1996.

  4. Башҡорт әҙәбиәте буйынса аудио-видеоәсбап.- Өфө: Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы. 2005., Китап, 2006 .

  5. Башҡрт теле грамматикаһы таблицаларҙа. Фонетика. Морфология. - Башҡортостандың бәләкәй даһийы. Өфө : «Эдвис» уҡытыу – методика үҙәге, 2008.

  6. Ғәбитова З.М. Уҡытыу рус телендә алып барған мәктәптәрҙең 7- 8- се кластары өсөн “Башҡорт теле” дәреслегенә методик күрһәтмәләр. - Өфө:Китап, 2006. – 152 бит.

  7. Усманова М.Г., Габитова З.М. Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы: 5-11 класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма.-Өфө:Китап,2002.- 166 бит.

  8. Саяхова Л.Г., Усманова М.Г. Башкирско- русский и русско башкирский учебный словарь с грамматическим приложением.- СПб.6БХВ.- Петербург 2005.-224с.

  9. Хисаметдинова Ф.Г.,Муратова Р.Т. русско –башкирский, башкирско- русский словарь- Уфа: ”Маленький гений Башкортостана”, учебно методический центр”Эдвис”, 2010.- 192.

  10. Русско –башкирский, башкирско- русский словарь. Башкирско русский разговорник.Уфа ГУЛР.Б.”Уфимский полиграф –комбинат”, 2009.-160с.

  11. Әхмәтов М.Х. Омонимдар (аҙаш һүҙҙәр) һүҙлеге.- Өфө:Китап, 2005.-224 с.

  12. Ураҡсин З.Ғ.Башҡорт теленең фразеологик һүҙлеге.-яңыртылған, 2 -се баҫма.- Өфө: Китап, 2006.-344 бит.

  13. Әбсәләмов З.З., Хажин В.И. Башҡортса- русса грамматик- орфографик һүҙлек: Рус мәктәбендә уҡыусы башҡорт балалары өсөн ҡулланма.-Өфө: БКН,1993.-136 бит.

  14. Башкиро-англо-русский словарь пословиц и поговорок /Авт.- сост. Надршина Ф.А., Зубаирова Э.М. Уфа: Китап, 2002.-160.

  15. Русско –башкирский словарь водных обьектов Р.Б./составители: Хисамитдинова Ф.Г. итд.-Уфа: Китап,2005.-256 с.



Материаль-техник ҡулланмалар

  • телевизор;

  • видеомагнитофон


Төп әҙәбиәт исемлеге


  1. Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 8- се класы уҡыусылары өсөн дәреслек. – Өфө: Китап, 2006.

  2. Ғәбитова З.М. Уҡытыу рус телендә алып барған мәктәптәрҙең 7- 8- се кластары өсөн “Башҡорт теле” дәреслегенә методик күрһәтмәләр. - Өфө:Китап, 2006. – 152 бит.

  3. Усманова М.Г., Габитова З.М. Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы: 5-11 класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма.-Өфө:Китап,2002.- 166 бит.


Өҫтәлмә әҙәбиәт:

  1. Саяхова Л.Г., Усманова М.Г. Башкирско- русский и русско башкирский учебный словарь с грамматическим приложением.- СПб.6БХВ.- Петербург 2005.-224с.

  2. Хисаметдинова Ф.Г.,Муратова Р.Т. русско –башкирский, башкирско- русский словарь- Уфа: ”Маленький гений Башкортостана”, учебно методический центр”Эдвис”, 2010.- 192 с.

  3. Русско –башкирский, башкирско- русский словарь. Башкирско русский разговорник.Уфа ГУЛР.Б.”Уфимский полиграф –комбинат”, 2009.-160 с.

  4. Әхмәтов М.Х. Омонимдар (аҙаш һүҙҙәр) һүҙлеге.- Өфө:Китап, 2005.-224 с. Ураҡсин З.Ғ.Башҡорт теленең фразеологик һүҙлеге.-яңыртылған, 2 -се баҫма.- Өфө: Китап, 2006.-344 бит.

  5. Әбсәләмов З.З., Хажин В.И. Башҡортса- русса грамматик- орфографик һүҙлек: Рус мәктәбендә уҡыусы башҡорт балалары өсөн ҡулланма.-Өфө: БКН,1993.-136 бит.

  6. Башкиро- англо-русский словарь пословиц и поговорок /Авт.- сост. Надршина Ф.А., Зубаирова Э.М. Уфа: Китап, 2002.-160 с. Русско –башкирский словарь водных обьектов Р.Б./составители: Хисамитдинова Ф.Г. итд.-Уфа: Китап,2005.-256 с.

  7. Ғәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. – Өфө: Китап, 2009.

  8. Башҡортса – русса мәҡәлдәр һәм әйтемдәр һүҙлеге. – Өфө: Китап, 1994.

  9. Әүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым – Өфө: Китап, 2007.

  10. Башҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа hәм ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.– Өфө, 2006.

  11. Тел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.

  12. Журналдар: «Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат».

  13. Ял минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.

  14. Автор коллективы.Балалар әҙәбиәт антологияһы. Икенсе китап.Төҙөүсе Сафуан Әлибай.-Өфө:Китап, 1987.-320 бит.

  15. Ғәйнуллин М.Ф.,Хәсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биографик белешмә. Тулыландырған, төҙәтелгән ике баҫма.-Өфө:Китап.,1988.-400 бит.




©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет