Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау



бет7/8
Дата18.04.2016
өлшемі1.02 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

K+

D. F-


E.Br -

4. Тотығу-тотықсыздану потенциалдары

А мембрана арқылы ион/қ концентрациясының градиенті нәтижесінде туындайтын потенциалдар

Б Бір молекуладан екінші молекулаға электрон тасмалдануы

С электр потенциалның стационарлық айырмашылығы

Д электрлі нерв импульстері

Е Барлығы дұрыс

5. Мембрандық потенциалдар

А клетка ішілік потенциалдарды өлшеудің микроэлектроттық техника әдісі

Б зерттеу объектілерін таңдаудағы оның ішінде Кальмардың алып аксонынан таңдап алу

С электр потенциалының стационарлық айырмашылығы

Д мембрана арқылы иондардың коцентрациясының градиенті ж/е мембрана арқылы иондар тасмалдануы нәтижесінде туындайтын потенциалдар

Е потенциалдар қосындысы

6. Биопотенциалдарды зерттеудегі жетістіктер неше алғы шарттар нәтижесінде пайда болды?

А 5

Б 4


С 2

Д 6


Е 3

7. Мембрандық потенциалдар неше түрге бөлінеді?

А 2

Б 3


С 4

Д 6


Е 1

8. Белоктың кеңістік құрылымын ашқан ғалым?


А.Дж. Уотсон


В.Фр. Крик.

С.Лайнус Полинг

Д.Э. Шредингер.

Е.Клапейрон.


9. Заманауи биофизиканың дамуында неше бағыт бар?

А. 1


В. 2

С. 3


Д. 4

Е. 5
10. Қоршаған ортамен тек энергиямен алмасып, затпен алмаспайтын жүйелер қалай аталады?


  1. Ашық


  2. Жабық

  3. Жартылай ашық

  4. Изоляцияланған

  5. Бәрі дұрыс.

11. 1 калорияда қанша Джоуль бар?

А. 8,31

В.22,4


С.4,186

Д.4,136

Е. 19,2

12. Қуаттың өлшем бірлігі?

А. Джоуль

В.Герц


С. Ватт

Д.Вольт


Е.Кг/см3
13.Энергияның сақталу заңын ең бірінші тұжырымдаған ғалым?
  1. Ломоносов


  2. Джоуль

  3. Гельмгольц

  4. Герц

  5. Фарад

14. Термодинамиканың 1-ші заңының математикалық тұжырымдамасы?



  1. ∆ U=Q-A

  2. A=F S cоsd

  3. W= Wмех +W сыртқы+U

  4. h=A/Q

  5. U=F+D

15. Табиғатта өздігінен жүретін процестер қай бағытта жүреді?
  1. Энтропияның кемуі


  2. Ішкі энергияның өсуі

  3. Энтропияның өсуі

  4. Байланысқан энтропияның кемуі

  5. Жылудың кемуі

16. Химиялық реакциялардың жылу энтальпиясы, реакцияның жүру жолына йланысты болмайтындығын кімнің заңында тұжырымдалған?


  1. Лоренц заңы


  2. Лаплас заңы

  3. Гесс заңы

  4. Лавуазье заңы

  5. Гельмголць заңы

17. Адамда тыныштық демалыс күйінде энергия бөліну жылдамдығы қаншаға тең?


  1. 250 ккал/сағат


  2. 150 ккал/сағат

  3. 70 ккал/сағат

  4. 50 ккал/сағат

  5. 90 ккал/сағат

18. “Жай қызған денеден қатты қызған денеге жылу түрінде энергияның өту процессі мүмкін емес”


  1. Клаузиус постулаты


  2. Томсон тұжырымдамасы

  3. Молекулярлық-кинетикалық көзқарас

  4. Термодинамика заңы

  5. Гесс заңы

19. Тірі жүйелерде өсу, даму кезінде энтропия қалай өзгереді?


А. Өседі

В.Кемиді

С. Өзгермейді

Д.Алдымен өсіп, кейін кемиді

Е.Алдымен кемиді, кейін өседі


№ 11. ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы: Электронды – парамагнитті резонанс және оның биологияда қолданылуы




  1. Жарық квантының тұтылуы.Молекуланың синглентті қозған күйі және одан шығу жолдары.

  2. Интеркомбинациялы конверция

  3. ЭПР және ЯМР құбылыстарының табиғаты және олардың спектрлерін биологиясын зерттеулерде қолдану

Молекулалар жарық квантын жұту барысында қозған күйге өтеді, себебі молекуладағы бір электрон жоғары энергетикалық деңгейге өтеді. Қозған күйден қалыпты негізгі күйге өткенде люминелцепция жарық кванты шығарылады.

Молекуланың негізгі күйі S0 ,ал қозған күйі S* болып белгіленеді және синглетті қозған күй деп аталады.

Жарық квантының жұтылуы және S0 ----- S * күйге өтуі 10-15 – 10-16 С уақытқа созылуы. Бұл кезде молекуланың тербелмелі қозғалысының энергия қоры көбейіп, 10-11-10-12сек уақыттан кейін диссипация процесі, яғни молекуланың қайтадан негізгі күйіне өтуі жүреді. S* флуоресценция жарығын шығарудан өзге жолдармен де дезактивтенуі мүмкін. Мысалы электронның қозу энергиясының барлығы жылуға айналуы мүмкін. Молекуланың синглетті S* күйінен басқа энергиясы төмендеу триплетті Т күйлері де болады. S* ---- Т жарық шығаруының өту интеркомбинациясы конверсия деп аталады. Бұл кезде фотоэлектронның спині қарама –қарсы бағытқа өзгеріп 2 электронның бұрын жұптасқан спиндері паралель күйге өтіп триплетті молекулада парамагниттін қасиет пайда болады. Егерде осындай күйдегі молекула айнымалы магнит өрісінде болса, онда осы өрістің энергиясы молекула резонансты түрде жұтады.Бұл құбылысты электронды парамагнитті резонанс деп атайды.

ЭПР спектрлерін есептеу белоктардың құрамына кіретін фермент – субстрат, фермент – ингибитор компоненттерін зерттеуде қолданады.

Биополимерлердің яғни белоктар, нуклеин қышқылдарының дипиминасын зерттеудегі мықты әдістердің бірі – ядролы магниттік резонанс әдісі. ЯМР құбылысының мәні ЭПР-ға ұқсас, спині нольден өзге ядролардың магниттік дипольдік моменті болады және де сыртқы тұрақты магнит өрісінде белгілі бір бағытта бағытталады.Айнымалы магнит өрісінде өрістің энергиясының резонансты жұтылуы байқалады.

Белок молекулаларының ЯМР спектрлерін зерттеу олардың құрамындағы амин қышқылдарын тірі клеткаларда 31Р, 13С изотоптарын енгізгенде анықтауға мүмкіндік береді.Соңғы уақыттарда ЯМР спектрлерін зерттеу мембрана құрылымын анықтауда қолданылады.
№12. ОБСӨЖ

Тапсырма 6

ЭПР,ЯМР,-спектроскопия, электрондық микроскопия әдістерінің биологияда қолданылуы

Реферат тақырыптары



  1. ЭПР және ЯМР құбылыстарының табиғаты және олардың спектрлерін биологиясын зерттеулерде қолдану

  2. Жарық квантының тұтылуы.Молекуланың синглентті қозған күйі және одан шығу жолдары.

Электр тогының (ағынының) адам организміне әсері

  1. Интеркомбинациялы конверция

4 . Электронды – парамагнитті резонанс және оның биологияда қолданылуы
№ 13. ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы: Сырғитын жіпшелер моделінің негізгі қағидалары




      1. Актин және миозин жіпшелерінің сырғуы

      2. Х..Хакслидің сырғитын жіпшелер моделінің негізгі қағидалары

      3. Бұлшық ет биомеханикасының негізгі түсініктері :деформация,кернеу, тұтқырлық,серпімділік энергия және температура

Актин және миозин жіпшелерінің бір бірінің арасына кірігуі нәтижесінде жіпшелердің ұзындығы өзгермей біріне қатысты бірінің тайғанай сырғуы жүзеге асады..Бұл процесс миозиннің ерекше өсінділері көлденең жіпшелер арқылы жүзеге асады.Көпіршелер жуан жіпшенің әрбір 14,5 нм аралығынан шығып тұрады .

Бұлшық еттің босауы жағдайында тропомиозин мрлекулалары көлденең көпіршелердің актин жіпшелеріне бекінуіне кедергі келтіріп тұрады.Са2+ иондары көпіршелерді белсендіріп олардың актинге бекіну учаскелерін ашын тастайды.Нәтижесінде міозин көпіршелері актингн бекініп АТФ молекуласы ыдырап ,көпірше конформациясы өзгереді.Оның басы сарком ер ішіне қарай бұрылады..Осының арқасында актин жіпшесі миозин жіпшесіне қатысты сарком ер орталығына жылжиды.Әрбір байланысу үзілу циклі бір АТФ молекуласының ыдырауы арқылы жүреді.Қорыта айтқанда актин –миозин комплексі АТФ энергиясының механохимиялық түрлендірушісі болып табылады.

Ең алғаш рет саркомердегі жіпшелердің сырғуын ағылшын ғалымы Х..Хакали анықтады.Сырғитын жіпшелер теориясына В.И.Дещеревский қомақты үлес қосты.

Сырғитын жіпшелер моделінің негізгі қағидалары:

1.Жиырылу кезінде актин –миозин жіпшелерінің ұзындығы өзгермейді.

2.Саркомердің ұзындығының жиырылу кезіндегі өзгерісі – актин және міозин жіпшелерінің ұзынынан орын ауыстыруының нәтижесі.

3.Миозиннен шығатын көлденең көпіршелер актиннің комплементарлы орталықтарына бекінеді.

4. Жіпшелер актинге бір мезгілде бекінбейді

5.Байланысқан көпіршелерде құрылымдық өзгерістер болғанда ,күш туындап олар ажырап кетеді.

6.Бұлшық ет жиырылуы мен босауы байланысу,үзілу циклін жүзеге асыратын көпіршелердің біртіндеп көбеюі мен азаюы арқасында жүреді.

7.Әрбір цикл АТФ гидролизімен байланысты.

8.Көпіршелердің байланысу ,үзілу актылары біріне-бірі байланыссыз жүреді

Бұлшық ет биомеханикасы

Бұлшық ет бір мезгілде серпімді және тұтқыр біртұтас орта болып табылады.,мұрдай орталар үшін классикалық механика заңдары сақталады.

Біртұтас орталар механикасының фундаменталды түсініктеріне деформация кернеу, серпімділік тұтқырлық энергия мен температура жатады.

а) серпімділік денелердің формасымен ,өлшемдерінің күштердің әсеріне қарай өзгеру және күш әсері токтағанда өздігінен орнына келу қасиеті

ә) тұтқырлық-ортаның ішкі үйкелісі

б) серпімді-тұтқырлық қатты дененің материалдарының серпімділік пен тұтқырлықты бірлестіру қасиеті.

в) деформация -ұзындықтың салыстырмалы өзгеруі.έ= Δl/l
мұндағы l- бастапқы ұзындық Δl-ұзару мәні оң немесе теріс
г) механикалық кернеу δ -материал деформацияға ұшырағанлағы ішкі күштердің шамасы

δ=F/S


мұндағы F – стерженьгн таңылған күш, S -қима ауданы

Серпімді деформация үшін Гук заңы дұрыс болыс табылады.


δ =.έЕ

мұндағы Е Юнг модулы ,ол заттың табиғатына байланысты болады.


№ 14. ОБСӨЖ

Тапсырма 7 Бұлшық ет жиырылу биофизикасы

Коллоквиум


  1. Бұлшық ет белсенділігінің маңызы.

  2. Көлденең –жолақты бұлшық еттің құрылысы.

  3. Сырғитын жіпшелер моделі

  4. Актин және миозин жіпшелерінің сырғуы

  5. Х..Хакслидің сырғитын жіпшелер моделінің негізгі қағидалары

  6. Бұлшық ет биомеханикасының негізгі түсініктері :деформация,кернеу, тұтқырлық,серпімділік энергия және температура

  7. Бұлшық еттің үшкомпонентті моделі

  8. Бұлшық еттің пассив және белсенді жиырылулары

  9. Изометриялық және изотоникалық режимдер

Екінші аралық бақылау.





Тақырыптар

Апталар

Ұпайлар

Бақылау түрі

8

Биомембраналарда электрондар тасымалдануы мен энергияның трансформациялануы

8-апта

3 балл

Бақылау сұрақтары


9

Биологиялық мембраналар

мембрана арқылы заттардың тасымалдануы



9-апта

3 балл

Тест. тапс.



10

Заттардың мембрана арқылы тасымалдануының түрлеру.Диффузия,осмос, жеңілдетілген диффузия,симпорт,унипорт,антипорт т.б.


10-апта

2 балл

Глоссарий


11

Фотобиологиялық процестер

11-апта

4балл

Коллоквиум

12

Фотореттеуші және фотодеструктивті процесстер

12-апта

3 балл

Бақылау сұрақтары


13

Медицинада және физиологияда биоэлектрлік потенциалды тіркеудің мәні.


13-апта

3балл

реферат


14

Электромагниттік толқындардың, лазер сәулесінің, иондаушы радиацияның биологиялық әсерлері

14-апта

5 балл

Коллоквиум

15




15-апта







Σ 30 балл

№15. ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы: Бұлшық ет биомеханикасы.

.


  1. Бұлшық еттің үшкомпонентті моделі

  2. Бұлшық еттің пассив және белсенді жиырылулары

  3. Изометриялық және изотоникалық режимдер

Әр түрлі материалдар үшін Юнг модулінің мәні:

Материал Юнг модулі

Эластин 6*105

Коллаген 109

Сүйек 1010

Резеңке 106

Емен 1010

Болат 2*1010

Эластин - омыртқалылардың серпімді белогы негізінен артериялардың қабырғаларында кездеседі.

Коллаген талшықты белок.Бұлшық еттің белоктарының 20%-ті коллаген.Коллаген сонымен қатар сіңірде,шеміршекте,сүйекте кездеседі.

Егер де орта тұтқыр болса механикалық кернеу бb деформация жылдамдығымен dE/dt анықталады.

бb = ήdE/dt мұндағы ή- ортаның тұтқырлық коэффициенті
Тұтқыр серпімді деформация үшін деформация уақыт өту барысында өздігінен О-ге ұмтылады.

Бұлшық ет – таза серпімді емес,таза тұтқыр да емес элемент, серпімді тұтқыр

элемент болып табылады.


Хиллдің үш компонентті моделі

Бұлшық еттің пассив жиырылуы

Есептеу нәтижелерін мен эксперимент нәтижелері көрсеткендей, бұлшық еттің – ең қарапайым моделі ретінде Хиллдің үш компонентті моделін алуға болады.

Бұлшық етке лездік әсер еткендегі бұлшық ет деформацияның уақытқа тәуелділігінің байланысын анықтау мақсатында модельді қарапайымдандырамыз. Е2 элементі жоқ (б2=0)деп санаймыз. Сонда серпімді тұтқыр орта үшін жүйедегі б кернеу. бт- тұтқыр және бс-серпімді құрамалардан тұратын болады.

б =бтс

б =Ее+ ήdE/dt

Е(t) тәуелділігін таба отырып және t=0 бастапқы уақыт мезетінде деформация Е=0 тең болады деп деференциялды теңдеуді шешсек.

Е(t) =б/ Е (1-еt\n )

(1)тәуелділік Е(t) деформацияның уақыт бойынша өсуін көрсетеді.

Е1 паралель жалғанған серпімді элемент клетканың сыртқы мембранасы Т жүйе және саркоплазманың ретикулымның механикалық қасиеттерін анықтайды.

Тізбектей қосылған Е2 элемент актин- миозин комплексінің серпімділігін бірінші кезекте актиннің z дискке бекіну орындарымен анықталады.

Тұтқыр элемент ή актин жіпшелерінің миозинге қатысты сырғуымен байланысты.

Бұл компонентта бұлшық еттің пассив режимінде бірден өседі . себебі бұл кезде көпіршелер түзілмейді.


Бұлшық еттің актив жиырылуы.

Жиырылатын бұлшық ет сипаттамаларын зерттеуде 2 жасанды режим қолданылады.

1.Изометриялық режим. Бұл кезде бұлшық ет ұзындығы l=const. Тұрақты, еттің дамытатын күшін тіркейді F(t).

2.Изотоникалық режим. Бұл кезде бұлшық ет тұрақты жүкті көтеріп тұрады, ал еттің уақыт бойынша ұзындығының өзгеруі I(t) тіркеледі. Изометриялық режимде фиксатор көмегімен алдын ала бұлшық ет ұзындығын I анықтап алады. Одан соң Э электродтарға электр стимулы беріліп датчиктің көмегімен функция F(t) тіркеледі . Изометриялық режимдегі 2 түрлі ұзындықтар үшін F(t) функциясының түрі 1 суретте кескінделген.

l1 Ұзындықтағы көпіршелердің саны көп болғандықтан бұл ұзындықтағы еттің күші де көп болады.

Изотоникалық режимде бұлшық еттің бос ұшына P жүк іледі одан соң стимул беріліп бұлшық еттің уақыт бойынша ұзындығының өзгеруін тіркейді.

Мұндай жағдайда графиктен көрініп тұрғандай жүк көп болған сайын бұлшық ет жиырылыуы қысқа және азғана уақытқа созылады.

Белгілі бір жүктелген P=P0-бұлшық ет жүкті тіпті көтере алмай қалады.

Осы P мәні берілген бұлшық ет үшін изометриялық жиырылудың максимальды күші болып табылады.
№ 16 .ОБСӨЖ

Тапсырма 8

Биомембраналарда электрондар тасымалдануы мен энергияның трансформациялануы

Бақылау сұрақтары




  1. Биологиялық мембраналардың негізгі қызметтері қандай?

  2. Биологиялық мембраналардың қосымша қызметтері қандай?

  3. Биологиялық мембраналардың құрылысы қандай?

  4. Даниел мен Доусон жасаған мембрана моделінің құрылысы қандай?

  5. Сингер мен Никольсонның мембрананың заманауи «сұйық- мозайкалы» моделініңқұрылысы қандай?

  6. Фосфолипид молекуласының 2 қабатты құрылымы,оның ерекшеліктері қандай?

№17. ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы:

Биологиялық мембрананың заманауи сұйық мозаикалы моделі

1.Даниел мен Доусон жасаған мембрана модолі

2.Сингер мен Никольсонның мембрананың заманауи «сұйық- мозайкалы» моделі

3.Фосфолипид молекуласының 2 қабатты құрылымы,оның ерекшеліктері

1935ж Даниел мен Доусон эксперимент нәтижелеріне сүйеніп биологиялық мембрананың бутербродты моделін ұсынды. Бұл модель мембранологияда 40 жыл сақталып тұрды.

Бұл модель бойынша мембрана 3 қабатты 2 қабатты сыртқы белок молекулалары ортаңғы қабатты липидті би қабаттан тұратын болып келеді (Бутерброд).

Бірақ, қысқа толқынды рентген сәулелерінің дифракциясына негіэделген рентген құрылымдық анализ әдісін қолданып мембрананы зерттеу және электрондық микроскопия әдісі биологиялық мембрананың жеке детальдарын мембрананың органеллаларды зерттеуге мүмкіндіктер берді.

Мембрананың құрылымын зерттеуде жаңа ақпаратты, «мұздату , қақ айыру, айдау » әдісі берді

Қақ айырылған беттен алынатын репликс электрондық микроскопта фотоға түсіріледі. Нәтижесінде липидті биқабатта жүзетін және көлденең орналасқан белоктар бар екендігі анықталды.

Осы зерттеулер нәтижесінде мембрананың заманауи «сұйық- мозайкалы» моделі жасалды. (Сингер мен Никольсон 1972ж) Бұл модель бойынша биологиялық мембрананың негізін фосфолипидтердің 2 қабаты құрайды. Және ол белок молекулаларымен инкрустацияланған. Белоктар беткі перифериялық және интегралды белоктар болып бөлінеді.

Липидтер физиологиялық жағдайларда сұйық күйде болады .Сондықтан мембрананы белок айсбергтері жүзіп жүретін фосфолипидті теңізбен салыстыруға болады.

Фосфолипидтер мен белоктардан басқа биологиялық мембраналардан басқа химиялық қосылыстар да болады. Жануарлар клетка мембранасында холестерин көп болады. Сонымен бірге гликолипид, гликопротеидтер де болады.

Белок айсбергтері еркін жүзуі де мүмкін немесе клетканың ішкі құрылымдарына якорлануы да мүмкін.

Мұндай құрылымдарға микротүтіктер мен микрофиламенттер жатады. Олар ерекше белок тубулиннен тұрады.

Мембрананың күрделі химиялық құрамынан биохимия айналысады ал биофизиканың зерттеу обектісі фосфолипид молекуласының 2 қабатты құрылымы.

Фосфолипид лецитиннің молекуласы полярлы бос фосфор қышқылының қалдығы және ұзын полярсыз құйрықтан тұрады.Әр түрлі екі заряд электр диполін құрайды.

Мембраналарды әр түрлі фосфолипидтер болады. Көмірсутек құйрықтары 20 атом көміртектен тұрады. Құйрықта-1-4 қанықпаған байланыстар болуы мүмкін.

Фосфолипидтің полярлы бастары гидрофильді, полярсыз құйрықтары гидрофобты

ОБСӨЖ сабағы 18

Тапсырма 9

Биологиялық мембраналар арқылы заттардың тасымалдануы

Тест тапсырмалары.

1.Биологиялық мембранада белсенді транспорттық болатындығын кім және қай жылы анықтап дәлелдеді?

А 1966ж Питер

Б 1977 Митчелл

С 1949 Уссинг

Д 1950 Гибс

Е 1950 Хилл

2.Мембранадағы тесіктер арқылы қысым әсерінен ерітінділердің тасымалдануын не деп атайды?



А Фильтрация

Б Осмос


С Диффузия

Д Градиент

Е Концентрация

3. Тасмалдаушы молекулалар арқылы жүзеге асады?

А Диффузия

Б Жеңілдетілген диффузия

С Валинамицин

Д Пасивті транспорт

Е Активты транспорт

4. Диффузия дегеніміз-

А Потенциал мәні үлкен орындардан төмен мәнді орындарға тасымалдану

Б Сұйытылған ерітінділер.

С Бейберекет жылулық қозғалыс есебінен заттың үлкен концентрациясы кіші концентрацияға орындарға өздігінен орын ауыстыруы.

Д Тасмалдаушылардың молекулалары арқылы жүзеге асады.

Е Иондарды тасмалдаушы молекула болады.

5. Пассивті транспорт кезінде зат тасмалдауының неше себебі бар және қандай?

А 2 себебі бар, диффузия және жеңілдетілген диф-я

Б 2 себебі бар, Концентрация ж/е электрохим-қ потенция графиктері

С 1 себебі бар Диффузия

Д 1 себебі бар Жеңілдетілген диффузия

Е Ешқандай себебі жоқ.

6. Заттың электрохимиялық потенциал мәні үлкен орындардан оның төменгі мәнгі орындарға тасмалдануы не деп аталады?

А Пассивті транспорт

Б Активті

С Белсенді

Д Диффузия

Е Жеңілдетілген диффузия

7. Заттың биологиялық мембраналар арқылы тасмалдаудың неше типі бар?

А 1

Б 4


С 6

Д 2

Е 3


8. Берілген заттың Нк химиялық потенциалы дегеніміз-

А Заттың сұйытылған концентрациясы

Б Электр өрісіндегі 1 моль берілген заттқа сай келеті Гибсс энергиясына тең шама

С Осы заттың 1моліне шаққанда оған сай келетін Гибсс энергиясына сан жағынан тең келетін шама

Д Мембрана арқылы зат тасмалдануын айтады

Е Тасымалдану

9. Биологиялық мембраналар негізгі 3 қызметтен басқа қандай қызмет атқарады?



А Энергетикалық, биопотенциялық, рецепторлық

Б Матрицалық, баръерлік .

С Энергетикалық, механикалық.

Д Биопотенциалды

Е Матрицалық

10. Биологиялық мембрананың қайсы қызметі арқылы қоршаған ортамен таңдамалы реттелетін пассивті ж/е белсенді зат алмасу жүзеге асады?

А Энергетикалық

Б баръерлік .

С механикалық.

Д Биопотенциалды

Е Матрицалық

11. Мембрананың “сұйық” мозайкалы заманауи моделін кімдер жаасады?

А 1935ж Даниел ж/е Доусон

Б 1935ж Коул мен Кертис

С 1925ж Готтер ж/е Грендель



Д 1972 ж Сингер ж/е Никольсон

Е 1966ж Питер ж/е Митчелл

12. 1935ж Даниел ж/е Доусон эксперимент нәтижесіне сүйеніп қандай модель ұсынды?

А Мембранада липидтер бимолекуласы қабат түрінде орналасады

Б Биомембрананың электрлік параметрлерін зерттеу

С Биологиялық мембранасының бутербродты моделі

Д Эритроциттердің жалпы ауданынан 2 есе көп екендігі

Е Барлығы дұрыс емес

13. Эритроциттердің мембранасынан экстракциялап алған липидтердің моно қабатының ауданы эритроциттердің жалпы ауданына 2есе көп екендігін қай ғалымдар дәлелдеді?



А 1925ж Гортер мен Грендель

Б 1935ж Коул ж/е Кертис

С 1902ж Коул

Д 1935ж Даниел ж/е Доусон

Е 1905ж Лаплас

14. Биологиялық мембрананың құрылысының алғашқы моделі қай жылы ұсынылды?

А1905ж

Б 1902ж

С 1895ж


Д 1892ж

Е 1890ж


15 Биологиялық мембрананың негізгі қызметі қанша?

А 1


Б 4

С 6


Д 5

Е 3
№ 19.ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы:


Заттардың мембрана арқылы белсенді тасымалдануы.

  1. Заттардың белсенді тасымалы. Уссинг тәжірибесі.

  2. Биологиялық мембранадағы электрогенді насостар.

  3. Электрондардың екіншілік белсенді транспорты.

  4. Липидтік тесіктер, мембрананың тұрақтылығы мен өтімділігі.

Белсенді тасымалдану деп заттардың электрохимиялық потенциалы мәні аз орындардан электрохимиялық потенциалы жоғары орындарға тасымалдануын айтады.

Мембрана арқылы белсенді тасымалану Гиббс энергиясының өсуімен қабаттаса жүреді, сондықтан ол өздігінен жүре алмайды, ол тек қана АТФ гидролизімен қосарлану арқылы жүреді. Яғни АТФ макроэргиялық байланыстарында жинақталған энергияның есебінен жүреді.


μ1 μ1 › μ2 μ2

←---------------------------------------------------------------

белсенді транспорт бағыты
Заттардың биологиялық мембрана арқылы белсенді тасымалдануының үлкен маңызы бар. Белсенді транспорт есебіненорганизмде концентрация градиенттері, электр потенциалы градиенттері, қысым градиенттері туындайды. Осы градиенттер тіршілік процестерін қамтамасыз етеді. Яғни термодинамика тұрғысынан белсенді тасымал организмді тепе-теңдіксіз күйде ұстап тұрады. Биологиялық мембраналарда белсенді транспорттың болатындығын 1949ж. Уссинг өзінің тәжірибелерінде бақаның терісі арқылы натрий иондарының тасымалдауын зерттеу арқылы дәлелдеді.
Электр тізбекте тәжірибе жасағанда бақа терісі арқылы электр тогы ағатыны анықталған, демек зарядталған бөлшектердің бір бағыттағы ағыны болады.

Тері арқылы ток сыртқы ортадан ішкі ортаға ағады. Таңбаланған атомдар әдісін қолдану арқасында натрийдің сыртқа қарағанда ішке қарай көбірек тасымалданатыны анықталған.

Қазіргі заманғы түсініктер бойынша биологиялық мембраналарда АТФтің гидролизінің еркін энергиясы есебінен жұмыс істейтін иондық насостар болады. Қазіргі уақытта электрогендік насостардың 3 типі бар екендігі дәлелденген.

1) Цитоплазманың мембраналардағы К+, Na + насосы

2) Са 2+ АТФ-аза (Са 2+ насос)

3) Митохондриялардың энергия қосарлануының Н+ АТФ насосы.( Н+ помпа)

К+, Na + насосы толық бір цикл кезінле 1 молекула АТФтің энергиясы есбінен клеткадан 3натрий ионын шығарып 2 К+ ионын ішке кіргізеді.

Са 2+ АТФ-аза арқылы АТФтің бір молекуласы энергиясы есебінен 2 кальций ионы тасымалданады ал Н+ помпада 2протон тасымалданады.

Иондық насостардан басқа тірі жүйелерде заттардың шоғырлануы АТФ гидролизімен байланысты емес, тотығу тотықсыздану ферменттері немесе фотосинтезбен байланысты болатын да жүйелер болады. Бұл кезде заттардың тасымалдануы бұл жағдайда қосымша екіншілік сипатта болады. Және мембранада арнайы тасымалдаушылар арқылы мембрананың потенциалымен немесе иондардың концентрация гидролизімен қамтамасыз етілген болады.

Мұндай тасымал механизмін екіншілік белсенді транспорт деп атайды.

Бұндай тасымалдың механизмін 1966ж.Питер Митчелл өзінің тотыға жүретін фосфорилдеудің хемиосмостық теориясында қарастырды.

Тірі клеткалардыңплазмалық және субклеткалық мембраналарында бір мезгілде біріншілік және екіншілік белсенді транспорттың екі түрі де болады .Мысалы митохондриялардың ішкі мембраналары.

Қазіргі уақытта екіншілік белсенді транспорттың 3 схемасы жақсы зерттелген.Бұл транспорттар кезіндегі энергия көзі мембрандық потенциал немесе белгілі бір ионның концентрация градиенті.


    1. Арнайы тасымалдаушымен комплексте бір бағытта белгілі бір ионның тасымалдануын унипорь деп атайды.,нәтижеде мембрандық потенциал азайып ,иондар жиналады

    2. Иондардың бір орындық тасымалдаушы молекулаларымен қарама қарсы тасымалдануын антипорт деп атайдыТасымал 2 кезеңде жүргізіледі,алдымен бір ион оңнан солға қарай ,одан соң басқа ион солдан оңға қарай бағытта тасымалданады.Мембрандық потенциал бү\ұл жағдайда өзгермейді.Қозғаушы күш бір ионның концентрация градиенті болып табылады.

    3. Бір бағытта 2 орындық тасымалдаушымен 2 ионның тасымалдануын симпорт деп атайды.Симпорт арқылы амин қышқылдары тасымалданады.

№20. ОБСӨЖ

Тапсырма 10 Заттардың мембрана арқылы тасымалдануының түрлеру.Диффузия,осмос, жеңілдетілген диффузия,симпорт,унипорт,антипорт т.б.

Глоссарий



  1. Химиялық және электрохимиялық потенциял.

  2. диффузия

  3. жеңілдетілген диффузия

  4. фильтрация

  5. осмос.

  6. Гиббс энергиясы

  7. пассивті транспорт

  8. активті белсенді.транспорт

  9. электрогенді насостар

  10. Электрондардың екіншілік белсенді транспорты

  11. унипорт

  12. антипорт

  13. симпорт

№21 . ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы:

Фоторецепция және фотохимиялық реакциялар


  1. Бактериородопсин мен родопсиннің жарық әсерінен түрленулері

  2. Бактериородопсиннің фотоциклі

  3. Көру пигменті родопсиннің құрылысы мен қызметі

Родопсин мен бактериородопсиннің фототүрленулерінің молекулярлық механизмдерін зерттеу фотобиологиялық процесстер биофизикасының маңызды бөлімінің бірі , ол әсіресе соңғы жылдары қарқынды дамуда.Бұл процесстер фоторецепцич процестеріне жатады

1971 жылы В.Стокениус галофильді бактериялардың пурпур мембраналарында бактериородопсин белогын ашты.Бұл бактериялардың пурпур мембраналары жарық энергиясын түрлендіретін ,түр өзгертететін жаңа типті биологиялық мембрана болып шықты.

Бұл жүйе жарық энергиясын қор ретінде жинайтын Барлық зерттелген жүйелердің ішіндегі ең қарапайымы.М ұнда жарық энергиясы Н ионының электрохимиялық потенциалының айырымы түрінде қорланады.

Әрбір бактериородопсин Бр молекулаларында 1 хромофор ретиналь (полиенді альдегид) опсин белогымен комплексте болады. .Опсин жарық энергиясын мембраналар арқылы протондардың белсенді тасымалына пайдаланады.,нәтижесінде АТФ синтезі және басқа да физиологиялық функциялар орындалады.

Соған ұқсас көру пигменті родопсин көздің тор қабығының көру клеткаларында болатын жалғыз белок. Родопсиннің хромофоры ретиналь бұл да опсинмен комплекс түзеді. Родопсиннің фототүрленулері көру рецепциясының негізінде жататын иондық және ферментативті процесстермен қосарланады,және мембранада протонның өту нәтижесінде трансмембрандық потенциалдар айырымының туындауымен байланыста болады.

Бірқатар қасиеттері бойынша (амин қышқылдық құрамы,молекулалық масса,хромофордың химиялық табиғаты ) родопсин мен бактериородопсин ұқсас болады.

Электронды микроскопты зерттеу лерге сүйенсек интактылы клеткаларда пурпур мембранасы диаметрі 0,5 қалыңдығы 5-6 нм диск тәрізді түзінділер болып табылады. Бактериородопсин бұл мембранада 3 молекуладан тұратын симметриялы топтармен орналасқан құрылым және әрбір осындай триммер 12-14 құрылымдық липидтермен стабилденген . Пурпур мембраналарындағы бактериородопсиннің молекулалық массасы –26000 Дальтон. Ол ά-спиральмен оратылған молекула . Бактериородопсинде 7 ά-спиральденген участоктар болады.Олар пурпур мембраналарында кесе көлденең орналасады.Ретиналь опсинмен ковалентті байланысқан белок тізбегіндегі лизин қалдығымен альдимин байланысын (шифф негізін) түзеді.

Бактериородопсиннің фотоциклі

Бактериородопсиннің фотоциклінде аралық форма М412 –нің түзілуі протон тасымалдануымен қосарланған болады. Протон тасымалдануы іштен сыртқа қарай жүреді.Жарық түскенде галофильді бактериялар өмір сүрген ортаның қышқылдануын осымен түсіндіруге болады.Сонымен бірге жарық түскенде клеткада АТФ көбейіп ,тыныс алу тежеледі..Протоннның транслокациясына шифф негізі кіріседі .ол протондалу-депротондалуға ұшырайды. Бактериородопсиннің алғашқы фотофизикалық түрленуінде солыстырмалы аралық өнім К610-пигменті түзіледі

К610 формасында шифф негізі біршама протондалған болады


Көру пигменті родопсиннің құрылысы мен қызметі

Жарық энергиясының фоторецепторлы сигналға трансформациялану процессі омыротқалы жануарларда таяқшалар мен құтышаларда өтеді. Таяқшалар ымыртта көруді қамтамасыз етеді.Көру рецепциясының молекулярлық және мембрандық механизмдері омыртқалылардың таяқшаларында жақсы зерттелген. Таяқша жұтылған бір квантқа жауап ретінде көру сигналын генерациялауға қабілетті болады.Бұл кезде таяқшада өлшеуге болатын электр потенциалы түзіледі.

Таяқшаның сыртқы сегменті көптеген дисктерден жинақталған.

Таяқшаның фоторецепторлы мембранасы ішіне көру пигменті родопсин жиналған фосфолипидті биқабат болып табылады. Родопсин молекулалық массасы 40000 Дальтон болатын хромопротеин.Молекуланың үлкен гидрофобты фрагменті ( М=26000) рецепторлық мембрананың ішінде болады,ал кіші гидрофильді фрагменті мембрана бетінде болады.Көру кезінде родопсиннің хроматофоры ретиналь жарық жұтқанда 11-цис, 12-цис конфигурациясында болады.Фотолиз нәтижесінде хроматофордың цис-транс конфигурациясы және шифф негізінің депротондалуы жүреді. Ретиналь мен опсиннің әрекеті өзгеріп, опсиннің конформациясы туады,осының нәтижесінде электрлік көру сигналдары пайда болады.

№ 22. ОБСӨЖ

Тапсырма 11 Фотобиологиялық процестер

Коллоквиум сұрақтары


  1. Фотобиологиялық процестердің алуан түрлілігі

  2. Фотобиологиялық процестер кезеңдері

  3. Фотосинтездің алғашқы процестерінің жалпы схемасы

  4. Фотожүйелер олардың хлоропласттардағы мембраналарда орналасуы

  5. Бактериородопсин мен родопсиннің жарық әсерінен түрленулері

  6. Бактериородопсиннің фотоциклі

  7. Көру пигменті родопсиннің құрылысы мен қызметі

№ 23. ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы:

Фотореттеуші және фотодеструктивті процесстер



  1. Фотохром жүйесі - өсімдіктерде фотореттеуші жүйе ретінде

  2. Басқа фотореттеуші жүйелер

  3. Ультракүлгін сәуленің фотодеструктивті әсері

  4. Фотореактивация мен фотокорғаныс

Фотобиологиялық процесстерге фотосинтез бен фоторецепциядан басқа фотореттелу процесстері де жатады. Бұл процесстердің ерекшелігі жоғары кванттық сезімталдылығы биологиялық әсердің үлкен эффектілігімен ұштасады.

Фотореттеуші жүйелердің әсер ету принципі триггерлік механизм түрінде болады. Ол деген сөз жарық фотобиологиялық күрделі эффектіге алып келген тізбектелген биохимиялық өзгерістерді айтады.

Фотореттеуші процесстерге:

1.Фотоморфогенез

2.Фототропизм

3.Фотопериодизм

4.Фототаксис

5.Жарықпен индукцияланған пигмент биосинтезі т.б процесстер жатады.

Өсімдіктердегі фитохром пигменті осындай фотореттеуші жүйе пигменті болып табылады.

Фитохром – хромопротеин. Оның оптикалық қасиеттері және фоторецептор функциясы хромофоры – сызықты тетрапиррол- арқылы жүзеге асады. Хромофор белокпен ковалентті байланысқан. Фитохромның 2 өзара бір – біріне айнала алатын формалары болады.
Ф660 ↔Ф730
Фитохромның алғашқы фотохимиялық реакциясы хромофордың белоктық конформациясының өзгеруімен қабаттаса жүретін цис – транс изомерленуі Ф730 жарық көмегімен түзілетін метоболиттік өзгерістер болып, ферменттер белсеніп ,қозғалыс, өсу, құбылыстары жүре бастайды.

Фитохром спецификалық фотореттеуші лиганд ретінде, ал ол байланысатын мембрана бетін оның рецепторы ретінде қызмет етеді.

Фитохром “жылдам” және “баяу” реакцияларды қозғайды. “Жылдам” реакциялар кезінде мембрананың конформациясы өзгеріп электрохимиялық потенциалдар өзгереді, ол “баяу” процесстер кезінде потенциалды белсенді гендер белсеніп, олар РНК молекулаларын одан ары ферменттер синтездеп морфогенетикалық реакцияларды қозғайды.

Басқа фотореттеуші жүйеге фотохромдық жүйелер жатады. Фотохром биомолекуламен немесе ферменттің белсенді немесе аллостерикалық орталығымен тікелей байланысып оның белсенділігін өзгертеді.Мұндай процесске жататын фототропизм процессі спектрдің көк облысында барынша эффектілі жүреді.

Фототропизм реакциялары кезінде мынадай кезекті реакциялар жүреді.

Жарық квантын флавиннің жұтуы индолилсірке қышқылының фотосенсибилденген тотыға декарбоксилденуі → 3 метил -оксииндол түзілуі → бұл фотоөнімнің мембраналармен әрекеттесуі → мембраналардың құрылымдық модификациясы---- →ауксиндердің бүйірлік градиент бойынша тасымалдануы→ клеткалардың ассимметриялық өсуі ---→ өскіннің бұрылуы.

Биологиялық жүйелерде фотодеструктивті реакциялар негізінен ультракүлгін жарықпен индукцияланады.

Биологиялық маңызды Ун – жарық шығару спектрдің 230дан 400нм – ге дейінгі диапазонда және үш облысқа бөлінеді.

1.Қысқа толқынды УК жарық (230 – 290)

2.Орта толқынды УК (290 – 320)

3.Ұзын толқынды УК (320 – 400)

Биологиялық белсенді ультракүлгін жарықты қысқа толқынды УК жарық жатады ол нуклеин қышқылдарымен және белоктармен интенсивті жұтылады.

ДНК молекуласындағы негізгі хромофорлар нуклетидтердің азотты негіздері. Олар УК кванттарын жұтып электронды қозған синглентті немесе триплетті күйге өтеді.π – π* ауысу болады. Пиримидиндік негіздердің электронды қозған күйлері бір фотохимиялық реакцисына түсе алады.Олардың ішінде биологиялық маңыздыларына 3 қосылу реакциялары жатады.

1.Димерлену

2.Гидротизиялану

3.Белоктармен тігіліп қалу

Фотодимерлену реакциялары.

Фотодимерлену реакциясы екі негіздегі 5,6қос көміртегі байланысының циклобутан типті сақинаға айналуы. Бұл реакцияның ерекшелігі оның фотоқай тымдылығы.

Фотогидратация реакциясы екінші маңызды фотохимиялық реакция. Оның мәні ДНК пиримидиндік негіздеріне С5 (Н) және С6 (ОН) атомдарын қос байланыс орнынан су молекуласының қосылып 6 – окси 5 – гидротуындыларының түзілуі.
Гидратация реакциялары фотоқайтымды емес және олар тек жалғыз тізбекті ДНК – да ғана жүре алады.

Белоктармен тігіліп қалу реакциялары кезінде ДНК мен белоктың екеуі де ук жарық акцепторы болып тігінділер түзіледі.


Фотореактивация фотолиаза ферменті қатысында жүретін ук әсерінен бұзылған ДНК фотоөнімдерін шеттету процесті айтады. Бұл кезде ДНК димерлері жарық әсерінен ферментативті айырылуға ұшырайды

Фотореактивация деп ультракүгін жарықпен индукцияланған ДНК – ның бұзылған өнімдерін жөндеудің бағытталған фотобиологиялық процесс.Бұл процесі жүргізетін субстраты пиримидин диамерлері болып табылатын фотосезімтал фермент фотолиаза жүргізеді.

Фотолиаза тек 320нм - 500нм жарық толқын ұзындығында электронды қозған күйде жұмыс істейді және димерлерді мономерлерге бөліп отырады.

Қазіргі уақытта бұл фермент көптеген биологиялық объектілерден бөлініп алынған, бірақ оның хромофор тобы тек бактериялық және ашытқылық фотолиазада ғана анықталған. Ол тотықсызданған ФАД болып табылады.

Фотоқорғаныс деп клеткалерды алдын ала ұзын толқынды ук сәулемен сәулелендіргенде оның қысқы толқынды ук сәуленің залалды әсеріне сезімталдығының төмендеуін айтады.Мұндай эффект жақын арада ашытқы организмдерінде ашылған . Ұзын толқынды УК сәуленің әсерінен біраз уақыт аралығында 5 – окситриптамин немесе серотонин түзіледі. Ондағы УК сәулемен индукцияланатын пиримидин димерлерінің түзілуін азайтады.

№ 24. ОБСӨЖ

Тапсырма 12

Фотореттеуші және фотодеструктивті процесстер

Бақылау сұрақтары

Фитохром жүйесі өсімдіктерде фотореттеуші жүйе ретінде қалай қызмет атқарады?



  1. Басқа фотореттеуші жүйелерге нелер жатады?

  2. Ультракүлгін сәуленің фотодеструктивті әсері қандай болады?

  3. Фотореактивация мен фотокорғаныс деп нені айтады?

№ 25. ОБСӨЖ

ОБСӨЖ тақырыбы:

Электромагниттік толқын биологиялық әсері.



  1. Электромагниттік сәулеленудің табиғи көздері.

  2. Электромагниттік сәулеленудің затпен әрекеттесуі.

  3. Родиоактивті сәулеленудің түрлері мен қасиеттері.

Бүкіл жер биосферасы , қарапайымдылар, өсімдіктер патшалығы жануарлар мен адам бірегей материалды әлем қоршауында , оның тіршілік ету ортасында орналасқан .Тіршілік ету ортасының аса маңызды факторларының бірі сәулелену ағындары. Бұларға электромагниттік толқындар мен иондаушы сәулелену жатады.

Бүкіл ғаламда таралатын электромагниттік толқындарды ЭМ толқын шкаласы ретінде қарастыруға болады.Ең ұзын толқынды диапазонды радиотолқындар құрайды. Одан қысқара келе инфрақызыл, көрінетін, ультракүлгін, рентген және гамма сәулелену толқын шкалалары болады.

Радиотолқындардың табиғи фонының негізгі көзі – атмосфералық электр құбылыстары (найзағайлар, шар сияқты найзағайлар), Күннің, жұлдыздардың радиосәулеленулері.

Бұл фонның интенсивтілігі 10-7 Вт\м2 .Инфрақызыл, көрінетін және ультракүлгін диапозондағы сәулеленулердің негізгі табиғи көзі Күн болып табылады,Ал рентген және гамма диапозондағы сәулелену көздері жұлдызаралық және галактикалық құбылыстар(жаңа жұлдыздардың түзілуі,квазарлардың,пульсарлардың түзілуі)

Жер биосферасы күн радиациясының салыстырмалы тұрақты жағдайында дамыған сондықтан жерге түсетін ИК көрінетін УК диапазындағы энергиялардың өзгеруі тіршілікке кері әсерін тигізеді

Электромагниттік толқындардың басқа да табиғи көздері бар. Мысалы; ЭМ сәулелену көзі адам организмі де болуы мүмкін.

Электромагниттік сәулелену механизмін қазіргі ғылым 2 тұрғыдан түсіндіреді.

Классикалық электродинамика заңдарына негізделген Максвелл теориясы.

Кванттық механика заңдары.

Электромагниттік толқын х қалыңдықтағы зат қабаты арқылы өткенде толқын интенсивтілігі I өрістің зат атомымен және молекулаларымен әрекеттесуіне байланысты азаяды.

I= I0*eμx


I0-түскен сәулеленудің интенсивтілігі, е-қуат

М- азаю коэфиценті

Бұл өрнек Бугер заңы деп аталады.

Радиотолқындарға ең ұзын электромагнитті толқындар жатады. λ =3*103 нен 1 м-ге жиілік (105 нен 3* 108 герц) ұзын, орташа , қысқа , ультрақысқа .

Радиотолқындар биологиялық құрылымдармен әрекеттесіп айнымалы электр өрісінің энергиясының бір бөлігін жоғалтып ,жылуға айналдырады. Себебі электролиттерде қанда, клетка цитоплазмасында өткізгіш токтар түзіліп организм ұлпаларының диэлектриктері поляризацияланады.

Электромагниттік толқындарының тірі ұлпаларда таралу ерекшеліктеріне мыналар жатады.



  1. Тірі ұлпалардың электрлік қасиеттері диэлектрлік өтімділігі Е мен өткізгіштігі б радиотолқындар жиілігіне байланысты болады.

  2. V жиілігі жоғарылаған сайын электромагниттік толқын ұзындығы дене өлшемдерімен бірдей бола бастайды.

λ=С/ν№ε


с-жарық жылдамдығы

ε-диэлектрлік өтімділік

Мысалы физиотерапияда қолданылатын 460 МГЦ жиіліктегі ЭМ толқындар бос кеңістікте (Е=1) толқын ұзындығы 0,7 м болса ,адамның жұмсақ ұлпаларында 0,1м ғана болады.


  1. Жоғары және аса жоғары жиіліктерде ұлпалардың жоғарғы өткізгіштігі әсерінен электромагниттік толқын энергиясы жылуға жылдам диссипацияланады және дене ұлпалары өту барысында толқындар тез өшеді. Мысалы;I=2,72 болса 1,525см өшеді.

Жасанды көздерден шыққан радиотолқындар жоғары интенсивті болып және өмірлік процестерге теріс әсер етуі мүмкін. Ондай көздерге радио және телевизиялық станциялар, радиолокаторлар мен байланыстың спутниктік жүйелері жатады. Радиостанциялардан 0,5 км аралықта радиотолқындар биообьектілер де білінетіндей биофизикалық эффект туғызбайды. Ал 100Вт/м қа жететін радиотолқын интенсивтілігі бар зоналарда адамның болуы ВОЗ нормаларымен тыйым салынады.

Радиотолқындардың ұлпалары қыздыру эффектілері медицинада УВЧ СВЧ терапия аппараттарымен физиотерапиялық процедуралар және индуктотермия үшін пайдаланылады.

ИҚ және көрінетін толқындар термо және көру рецепторларын белсендіреді. Ультракүлгін жарықтың әсерімен таныстық.

Рентген және гамма сәулелену кванттарының жоғары энергиясы болады. Сондықтан бұлар затпен өзіндік әрекеттеседі. Олар иондаушы сәулелену көздеріне жатады.Рентген сәулелері затпен әрекеттескенде когерентті таралуы мүмкін Рентген және гамма сәулелену фотоэффект туғызады, ал фотондардың жоғарғы энергиясында комптон эффект туғызады.

Комптон эффектте түзілетін екіншілік сәулелену бастапқыға қарағанда ұзындац толқын облысында жатады.Мұның себебі бастапқы фотон энергиясы шығу жұмысына және электронға кинетикалық энергия беруге жұмсалады.
№ 26. ОБСӨЖ

Тапсырма13

Медицинада және физиологияда биоэлектрлік потенциалды тіркеудің мәні.

реферат



  1. Медицинада және физиологияда биоэлектрлік потенциалды тіркеудің мәні.

  2. Биологиялық, медициналық және ауыл шаруашылық зерттеулерде электр өткізгіштік әдістерді қолдану

  3. АТФ концентрациясын анықтаудың биолюминесценттік тәсілі

  4. Каталог: CDO -> OBSOJ
    OBSOJ -> Білім және ғылым министрлігі
    OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
    OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
    OBSOJ -> 1 обсөж тақырып: Әдеби тілдің жалпыхалықтық тілмен арақатынасы
    OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
    OBSOJ -> ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû Áiëiì æ¸íå ¹ûëûì ìèíèñòðëiãi “Ñûðäàðèÿ” óíèâåðñèòåòi
    OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау
    OBSOJ -> «Мәдениеттану» пәнінен СӨЖ сабақтарының
    OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау


    Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет