Сабақтың тақырыбы: Сырмақ оюын дайындау. Сырмақ үшін екі қабат матаны оюлау. Сабақтың мақсаты



жүктеу 93.74 Kb.
Дата03.05.2016
өлшемі93.74 Kb.
түріСабақ
: sites -> default -> files -> sabaktar
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: Қазақстан аумағындағы кеңестік еңбекпен түзеу лагерьлері
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы Сабақтың мақсаты
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: М. О. Әуезов "Абай жолы" романы
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: Абайдың қара сөздері Сабақтың мақсаты
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: Тиімді оқыту уақыт талабы
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: Сәулет ескерткіштері
sabaktar -> №36 жалпы орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі. Шымкент қаласы
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: Абайды білмек парыз ойлы жасқа (10-сынып)
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: Абай өлеңдерінің ұлттық сипаты
sabaktar -> Сабақтың тақырыбы: XIX ғасырдың асқар белі абай XX ғасырдың заңҒар биігі мұхтар мұғалімнің кіріспе сөзі
Акбарова Бибимайрам Муслумқызы,

№20 Амангелді атындағы жалпы орта мектебінің технология пәні мұғалімі.

ОҚО, Сарыағаш ауданы

Сабақтың тақырыбы: Сырмақ оюын дайындау. Сырмақ үшін екі қабат матаны оюлау.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Оқушыларға сырмақ оюын дайындау жолдарын түсіндіру. Сырмақтың ою бастырған, оюластырған түрлерін ажырата білуге үйрету.

Дамытушылық: Сырмақ тігу технологиясын терең меңгере отырып, қазақтың ұлттық үй жиһаздарының жасалу жолдарын үйрете отырып, өнерге деген ынта, қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік: Ұлттық қолөнерді қастерлеуге үйрету, бұйымға сәндік талап қоя білуге тәрбиелеу және ұқыптылыққа, ұлттық мәдениетті сүюге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ.

Сабақтың әдісі: Түсіндіру, сұрақ -жауап, іс-әрекет.

Сабақтың көрнекілігі: Дайын жасалған сырмақтар, суреттер, альбомдар, буклеттер, ою-өрнек түрлері, кітаптар, сөзжұмбақтар.

Пәнаралық байланыс: тарих , сызу, бейнелеу, геометрия, биология.


Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1. Оқушылармен сәлемдесу;

2. Оқушыларды түгелдеу, кезекші жауап береді;

3. Сабаққа қажетті оқу жабдықтарының түгелдігін қадағалау.


  1. Өткен сабақты сұрақ-жауап арқылы қайталау:

  1. Сырмақтың түрлері қандай? (үлкен сырмақ, кішкене сырмақ, төр сырмақ, төсек сырмақ, төрткүл сырмақ, тері сырмақ, бөстек сырмақ)

  2. Сырмақтың жасалу жолдарын ата? (екі түсті киізден ойып жасалады және киізге барқыттан, шұғадан ою ойып жапсырып тігеді)

  3. Ою-өрнек неше топқа бөлінеді? (төрт топқа бөлінеді)

  4. Сырмақ сөзі кайдан шыққан? («Сыру» деген сөзден шыққан)

5) Сырмақтың түрлерін ата? (көш сырмақ, төр сырмақ, төсеніш сырмақ)

6) Сырмаққа қандай маталардың түрлері керек? (шұға, барқыт, жібек матасы.)

7) Сырмаққа қандай оюдың түрлерін қолданылады? (қошқар мүйізді, арқар мүйізді, т.б)

8) Киізден сырып, оюлап жасалған төсеніш не деп аталады? (сырмақ)

9) Халқымыз «жыланбас» оюын қандай ырыммен қайда

қолданған? ( жыланбас оюын балалардың тақиясына көз тимесін деген

ырыммен жасалған)

10) Әдіптеу деген не? ( заттың не киімнің шетін екінші түсті мата не терімен жапсыра тігу, жиектеу)





  1. Жаңа сабақты түсіндіру.

Сырмақ киізден сырып оюлап жасалған төсеніш. Оны жасаудың атадан балаға таратылып, дәстүр болып келе жатқан өзіндік ерекше салты бар. Сырмақты түрлі түсті киізден ойып, өрнек салып та, сондай-ақ шымқай ақ киіздің бетіне кызыл, сары маталардан оюлап бастырып та тігеді. Сырмақ жасау үшін алдымен ою-өрнек салынған үлгісі дайындалады. Мұндай үлгіні жасау үшін қалың қағаз, жұқа пластмассаларды пайдаланса көпке шыдайды. Сырмақ үшін біркелкі жұқа басылған киіздер, шұға және оюлары сетінемейтін маталарды пайдаланған ыңғайлы, әрі жұмыс өнімді, төзімді болады.

Қазақ халқының шеберлерінің қолынан шыққан сырмақтардың бояулары бір-бірімен үйлесімді, оюлары жатық, әсіресе төсегі мен оюы арасына жүргізілген жиек (суы) жүргізу тәсілі ерекше көз тартады. Сырмақ жасау өнерінде «қошқар мүйіз», «арқар мүйіз», т.б. ою-өрнектер көп қолданады. Олар өте дәлдікпен орналасып, бір-бірімен жалғасып, ұласып жатады.



Сырмақ сырылады, жиектелінуі астарланады. Сырмақтың осы түрі әрі жеңіл, әрі әдемі болады. Сәндік үшін аң мен мал терілерін сырмақ ортасына тұтастай жапсырған түрін жеңіл маталармен астарлайды. Көшпелі халқымыз әр сырмақтың пайдаланатын орнына байланысты, мысалы, үлкен сырмақ, кішкене сырмақ, төр сырмақ, төсек сырмақ, от киіз, от сырмақ, жамбас сырмақ, төрткүл сырмақ, тері сырмақ, тері бөстек деп атаған. Ол түр-түсіне қарай ақ сырмақ, қара сырмақ, қара ала сырмақ, қызыл сырмақ, сары ала, көк ала сырмақ деп атала береді. Жасалуына тән-бастырмалы, кестелі, ойма-нақышты т.б. түрлендірсе де болады.
Қолөнер халық өмірімен, тұрмысымен бірге келе жатқан өнер. Шеберлердің қолымен шыққан қолөнер туындылыры, халықтың өмірімен, тұрмыс тіршілігімен, табиғатпен, эстетикалық талғамымен байланысты болған. Қазақ қолөнерінде пайдаланылған негізгі шикізаттың бірі жүн.

скругленный прямоугольник 144скругленный прямоугольник 143


прямая со стрелкой 141прямая со стрелкой 142


скругленный прямоугольник 140скругленный прямоугольник 138прямая со стрелкой 139


овал 135прямая со стрелкой 137прямая со стрелкой 136


скругленный прямоугольник 134скругленный прямоугольник 133прямая со стрелкой 130прямая со стрелкой 131прямая со стрелкой 132

скругленный прямоугольник 129


скругленный прямоугольник 128
Екінші схема бойынша жүн өңделеді, боялады, сабалады.

Сөйтіп ши бетіне бір тегіс етіп жүнді салады да, бетіне ыстық суды мол шашып, ұқыптап орайды, екі шетін тұйықтап орап жабады, шиді 4-5 жерден қатты буып байлайды да, үш –үштен алты адам қарама-қарсы тұрып, арлы-берлі тартып қатайғанша тебеді.



группа 113

Сырмаққа жұқа басылған киіз таңдалады. Түскиіз бен сырмақтың айырмашылығы сырмаққа екі киізді беттестіру арқылы ою жапсырылады. Сырмақ кәделі үй жиһаздарының бірі болғандықтан бетіне барқыт, шұға маталардан ою бастырған. Әшекейлеу үшін зер жіпті гүл өрнек түсірілген, төңірегіне құңдыз ұсталынған, кей жерлеріне күміс теңгелермен, меруерт, маржан қадалған.




скругленный прямоугольник 111скругленный прямоугольник 112скругленный прямоугольник 110


скругленный прямоугольник 109


прямая со стрелкой 107прямая со стрелкой 108прямая со стрелкой 105прямая со стрелкой 106


скругленный прямоугольник 102скругленный прямоугольник 103прямая со стрелкой 104


прямая со стрелкой 101


овал 96скругленный прямоугольник 97скругленный прямоугольник 98прямая со стрелкой 99прямая со стрелкой 100


прямая со стрелкой 95прямая со стрелкой 93прямая со стрелкой 94


скругленный прямоугольник 89скругленный прямоугольник 90прямая со стрелкой 92прямая со стрелкой 91

скругленный прямоугольник 87скругленный прямоугольник 88


скругленный прямоугольник 86

Сырмаққа өрнектелген ою-өрнектер әр түрлі формада болған. Тұтас өрнек, кіші өрнектер қолданылады.



  1. Жаңа сабақты пысықтау.

Оқушыларды 2 топқа бөліп сөзжұмбақ шешу арқылы тапқырлықтарын байқаймыз.

1. Жастанатын жұмсақ бұйым (жастық )

2. Құстың жүнінен жасалған үй жиһазы. ( құстөсек )

3. Сырып тігілетін төсеніш ( сырмақ )

4. Жүннен талдырып түр салынған төсеніш ( текемет )

5. Текемет басуға арналған бұйым ( ши )

6. Сәндік әрі үй жиһазы ( кілем )

7. Қой жүнінен жасалған үй бұйымы ( киіз )

1прямоугольник 62прямоугольник 68прямоугольник 63прямоугольник 64прямоугольник 73
Т
прямоугольник 66 прямоугольник 67
Ү
прямоугольник 70 прямоугольник 72 прямоугольник 71 прямоугольник 75 прямоугольник 74

2прямоугольник 60прямоугольник 61


С
прямоугольник 58 прямоугольник 57 прямоугольник 59

3прямоугольник 51прямоугольник 50прямоугольник 54прямоугольник 55


К
прямоугольник 52 прямоугольник 53

4прямоугольник 47


И

5прямоугольник 42


І
прямоугольник 46 прямоугольник 45 прямоугольник 44

6прямоугольник 40


З
прямоугольник 38 прямоугольник 41

7


  1. Төсектің тұсына ұстайтын үй жиһазы ( Түскиіз)

  2. Сырмаққа қажет құралдардың бірі ( Қайшы)

  3. Сырмақ, түскиіздің сәні ( Ою-өрнек )

  4. Жүннен талдырып түр салынатын төсеніш ( Текемет )

  5. Өрнекке тоқылатын бұйым ( Алаша )

  6. Ісмерлікке пайдаланған зат ( Оймақ )

прямоугольник 31прямоугольник 32
С
прямоугольник 34 прямоугольник 35 прямоугольник 36 прямоугольник 37

1прямоугольник 26прямоугольник 27прямоугольник 28


ы
прямоугольник 29

2
р


прямоугольник 23 прямоугольник 18 прямоугольник 19 прямоугольник 20 прямоугольник 21 прямоугольник 25 прямоугольник 24

3прямоугольник 12прямоугольник 11прямоугольник 17прямоугольник 16


м
прямоугольник 14 прямоугольник 13

4прямоугольник 7прямоугольник 6прямоугольник 9прямоугольник 10


а

5прямоугольник 1


қ
прямоугольник 5 прямоугольник 4 прямоугольник 3

6

Ал, енді осы топ бойынша ұлттық өнеріміз туралы мақал-мәтелдер жарысын өткізейік.



1. Жеті рет өлшеп, ......... рет кес. (бір)

2. Өнерлінің қолы алтын,

Өлеңшінің ....... алтын. (сөзі)

3. Ою ойсаң ойланып,

Өсер сенің ........ (өрісің)

4. Кедейлік деп қысылма,

Өнерің болса ........ (қолында)

5. Өнер таусылмас азық,

Жұтамас ......... (байлық)
Жарайды, мақал-мәтелді жақсы біледі екенсіңдер, енді ұлттық өнеріміз туралы өлеңмен жарысайық.
Ою-өрнек қарасаң,

Өңкей мүйіз тігілген.

Қайсысын қаласаң,

Қиып ал (сызған) ізіңмен.

Сырмақ төрде ілінген,

Ою қандай әдемі.

Өрнегі ашық білінген,

Ұлттық бұйым (кәделі).


Қию оңай демеңдер,

Оған да өнер ой керек.

Бос мақтанып жүрмеңдер

Қиюға (пысық) жан керек.


Оюды ойдан жинаймын,

Апама оны сыйлаймын.

(Сырмаққа) тіксе оларды,

Басуға оны қимаймын.




  1. Сарамандық жұмыс

Енді біз сырмаққа оюды дайындаймыз. Оны матаға салып қиып аламыз.

  1. Сабақты қорытындылау

Сырмақты жасау жолдарын үйрендік. Сендер үлкен шеберлікке жету үшін іскерлік пен төзімділік, шыдамдылық керек.

  1. Оқушылардың білімдерін бағалау.

1.Жақсы жұмыстарын атап өту.

2.Сабаққа жақсы қатысып жауап берген оқушыларды бағалау.



  1. Үйге тапсырма: Оюды матаға салу.




©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет