Социально-экономическое и культурное развитие малых городов Казахстана



жүктеу 440.18 Kb.
бет3/3
Дата02.05.2016
өлшемі440.18 Kb.
түріАвтореферат
1   2   3
: images -> stories -> downloads -> avtoreferaty
avtoreferaty -> Боранбаева бақтылы сансызбайқызы ғұмар Қараштың өмірі мен қоғамдық саяси қызметі
avtoreferaty -> Хайдаров есқайрат ерболатұлы XX ғасырдың басындағы қазақ ұлттық-демократиялық жастар қозғалысы: тарих және тағылым
avtoreferaty -> Әож 94(574. 1): 332 021(043) Қолжазба құқығында
avtoreferaty -> Бердіғожин лесқали базарғалиұлы қазақстанның мұнай-газ өндірісі саласындағы жұмысшы, инженер- техникалық кадрларының қалыптасуы және өсуі
avtoreferaty -> Аликулова нұрлыгүл сапақҚызы ұлы Отан соғысы жылдарындағы Батыс Қазақстанның әлеуметтік экономикалық жағдайы
avtoreferaty -> Ахметова ұлжан төлегенқызы орынбор ғылыми мұрағаттық комиссиясының құрылуы және қызметі
avtoreferaty -> Салмырза жайна ізбасарқызы сыр өңірі қазақтарының азаттық қозғалысы
avtoreferaty -> Демеуова нұРГҮЛ ҚажымұҚАНҚызы XIX ғ. екінші жартысы – XX ғ. басындағы Батыс Қазақстандағы жәрмеңкелер: тарихи талдау
avtoreferaty -> Дюсенгалиева мерзат ғҰбайдоллақызы бөкей Ордасындағы сауда-саттық және кәсіпкерлік
avtoreferaty -> Әож 94 (574. 1): 664. 95 (574. 1) Қолжазба құқығында

СПИСОК ОПУБЛИКОВАННЫХ РАБОТ ПО ТЕМЕ ДИССЕРТАЦИИ
1 Өнеге өлшемі. (Арқалық қаласының тарихынан). Труды II Международной научно-практической конференции молодых ученых «Жас ғалым-2007», посвященной 40-летию образования Таразского государственного педагогического института. - Тараз, 2007. - С.305-307.

2 Историография истории изучения городов Казахстана. // Материалы Международной заочной научной конференции «Город как форма бытия». Челябинский государственный университет. - Челябинск, 2007. - С.109-113

3 Торғай аймағының бас қаласының тарихы. // Вестник Западно-Казахстанского государственного университета имени М.Утемисова. №3. - Уральск, 2007. - С.126-131.

4 Некоторые аспекты социально-экономического развития г. Аркалыка за 2003-2005 годы. // Вестник Западно-Казахстанского государственного университета имени М.Утемисова. №4. - Уральск, 2007. - С.198-203

5 История города Аркалыка через призму библиотечных фондов. // Вестник Атырауского государственного университета им. Х. Досмухамедова. - Атырау, 2007.

6 Ұлтын ұлықтаған азамат. // Материалы Международной научно-практической конференции «Роль личности в истории». - Астана, 2007. - С.260-262.

7 Некоторые аспекты развития Тургайской области. // Материалы Международной научно-практической конференции, посвященной 95-летию видного государственного и общественного деятеля Казахстана Д.А. Кунаева. Т.2. - Шымкент, 2007. – С.81-84.

8 Арқалық қаласының арнайы орта білім беру оқу орындарының даму тарихы. // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби. - №1. - Алматы, 2008. - С.163-165.

9 Қайсар қала тұрғыны (нарық теперішін көп көрген арқалықтар ертеңіне үмітпен қарайды). // Ақиқат журналы. - №1. - Алматы, 2008. - С.80-82

10 Некоторые аспекты истории развития Торгайского региона. // Материалы Международной научно-практической конференции «Проблемы сохранения и изучения культурного и природного наследия Прииртышья». - Павлодар, 2008. - С.212-216.

11 1948-1975 жылдары аралығында Арқалық қаласының салыну тарихы. // Материалы Международной научной конференции студентов, аспирантов, молодых ученых «Парадигма современной науки глазами молодых». - Костанай, 2008. - С.929-933.

12 Арқалық қаласының тарихи-өлкетану мұражайының тарихынан. // Материалы Международной научно-теоретической конференции «Хронология, структура и некоторые закономерности формирования Казахской государственности» посвященной 70-летнему юбилею д.ю.н., проф.Т.Агдарбекова. - Туркестан, 2008. - С.576-580.

13 Страницы истории Торгайского бокситового рудоуправления. // Материалы Международной научной конференции «Топорковские чтения». - Рудный, 2008. – С.226-230.

ТҮЙІН
Шаукенов Жангелді Арсенұлы
Қазақстанның шағын қалаларының әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы (1956-2006 жж. Арқалық қаласы үлгісінде)
Тарих ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін диссертация авторефераты

07.00.02 – Отан тарихы (Қазақстан Республикасының тарихы)


Қазақстанның қалалық жүйесіндегі шағын қалалардың саны басқа қалалық аудандарға қарағанда көбірек. Біздің білуімізше, Қазақстандағы шағын қалалар өнеркәсіптің базалық салаларының қалыптасуы барысында пайда болып дамыған. Саны 20 мыңға жуық шағын қалалардан құралған. Қалалық аудандардың құрылымдары Қазақстан аймақтарында өнеркәсіпті игеру барысында қалыптасты.

Қазақстандағы жаңа қалалар (бұрын олар шағын қала болған) санының өсуі өнеркәсіптің қарқынды дамуына және тың аймақтарды игеруге тікелей қатысты деп айтуға болады. Бұл қалалар Қазақстанның өнеркәсіп салаларының дамуына үлкен үлес қосты, әсіресе қара және түсті металлургия саласы, химиялық және мұнайхимиялық, жанармай электр қуат көздері. Сонымен қатар Қазақстандағы өндірілген белгілі бір тауардың жартысынан көп бөлігі осы қалалар немесе қалалардың бөлек топтарының үлесіне тиді деп айтуға болады. Бірақ Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Қазақстанның шағын қалаларының құлдырау үдерісі басталып, олардың хал-ахуалы қазіргі кезде өте төменгі деңгейде.



Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан тарихнамасында қалалар тарихы өте аз зерттелген, соның ішінде Арқалық қаласының тарихы да жеткіліксіз зерделенген деп есептейміз. Сондықтан зерттеу барысында бүгінгі күн талабына сай жаңа көзқарас бағытындағы әдіс-тәсілдер қолдана отырып, аталмыш проблеманы ғылыми концепция ретінде көрсетуге ұмтылыс жасалды. Сонымен бірге қала тұрғындардың өмірінде маңызы зор экономикалық және мәдени орталық болып саналады.

Соған байланысты қала тарихында XX ғ. екінші жартысында қазақ қоғамында орын алған түрлі күрделі процестер зерттелінеді. Соңғы жылдары тарих ғылымында күнделікті мәселелерге деген қызығушылық айқын аңғарылады: Осы жағдай тұрғысынан қарастырсақ, бұл зерттеудің өзектілігі мен ғылыми маңыздылығының зор екендігі сөзсіз.



Зерттеу нысаны ретінде 1956-2006 жж. арасындағы Арқалық қаласының әлеуметтік-экономикалық және мәдени даму тарихы алынды.

Зерттеудің мақсаты. Зерттеу жұмысының мақсаты - белгілі деректер мен тарихи фактілерге сүйене отырып, 1956-2006 жж. аралығындағы Арқалықтың әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы тарихын зерттеу. Зерттеу мақсатына байланысты зерттеу жұмысының төмендегідей міндеттері айқындалды:

- объективтік әдістемелік тұрғысына сүйене отырып жаңа мұрағат, нарративтік және басқа да деректерді ғылыми айналымға енгізу;

- қаланың инфрақұрылымдық жүйесін және құрылымын зерттеу;

- 1956-2006 жылдар арасындағы қаланың әлеуметтік және мәдени дамуының оң тенденциялары мен экономикалық дамудың негізгі бағыттарын ашып көрсету;

- қаланың инфрақұрылымдық жүйесінің стратегиялық мақсаттарын белгілеу негізінде өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және мәдениет салаларындағы күш-қуаты мен қарқыны кемшін түсіп отырған жұмыс орындарын анықтау;

- қазіргі кезеңдегі Арқалықтың инфрақұрылымы мен мәдени дамуын анықтау.



Деректемелік базасы. Диссертацияда төмендегідей деректер мен құжаттар пайдаланылды: ҚР Орталық мемлекеттік мұрағаты, ҚР Президенттік мұрағаты, Арқалық аймақтық мемлекеттік мұрағаты, Қостанай облысының мемлекеттік мұрағаты, РФ Орталық мемлекеттік мұрағаты, статистикалық жинақтар, баспасөз материалдары қарастырылған.

Ғылыми жаңалығы. Отан тарихы ғылымында алғаш рет осы жылдар арасындағы Арқалық қаласының тарихын кешенді түрде зерттеу жұмысы жүргізілді. Ғылыми айналымға бұрын енгізілмеген мұрағат құжаттары мен материалдары тұңғыш рет пайдаланылды.

Зерттеудің әдістемелік негізі ретінде өркениеттер үдерістеріндегі қалалардың ролін ашу, Қазақстан және дүниежүзілік тарих ғылымындағы ғылыми концепциялар, теориялық қағидалар мен тұжырымдар басшылыққа алынды.

Зертеудің әдістері: салыстырмалы тарихи, жүйелік және статистикалық әдістер.

Зерттеудің қорытындысы:

- Арқалық қаласының және Қазақстан қалаларының тарихына байланысты ғылыми еңбектер мен құжаттар зерттеліп жүйеленді;

- қалалар дамуына қатысты бағалы мұрағат материалдары және мәдениет дамуына байланысты әлеуметтік-экономикалық еңбек табысы туралы материалдар ғылыми айналымға енгізілді;

- диссертация жұмысында 5 мемлекеттік мұрағат құжаттары, статистикалық материалдар пайдалынылды;

- қала тұрғындарының қызметтік өсуі және жергілікті тұрғындар арасынан кәсіби жұмыс кадрларын дайындау барысындағы кемшіліктер анықталды;

- зерттелген кезеңде қала өміріндегі барлық интеллектуалдық және техникалық құндылықтардың орыстануы жүзеге асқандығы дәлелденді;

- тәуелсіздік жылдарындағы қала өмірінің тарихнамасы айқындалып, диссертацияда осы бағытта орын алған оң өзгерістер көрсетілді;

- зерттеу қорытындысына байланысты 8 пункттен тұратын қоғам дамуының қазіргі заман талабына сәйкес қаланың даму саясаты бойынша ұсыныстар берілді.



Ғылыми-практикалық маңыздылығы. Диссертация материалдарын қалалар тарихына қатысты зерттеу жұмыстарында қолдануға, өлкетану пәні бойынша лекциялар құрастыру барысында пайдалануға болады.

Зерттеу жұмысының сыннан өтуі. Диссертация тақырыбына қатысты мәліметтер халықаралық және республикалық ғылыми конференциялар жинақтарында және комитет тізіміндегі ғылыми журналдарда жарияланған мақалалар беттерінен көрініс тапты.

Диссертацияның құрылымы. Диссертациялық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен, қосымшалардан тұрады.

Зерттеу жұмысының мазмұны. Кіріспеде зерттеу тақырыбының өзектілігі, зерттелу деңгейі негізделген, зерттеудің мақсаттары мен міндеттері айқындалған, дерек көздеріне сипаттама жасалған, зерттеудің әдістемелік негізі және әдістемелері, ғылыми жаңалығы негізделген және ғылыми-тәжірибелік маңызының қорытындысы, сыннан өту мәліметтері баяндалған.

Бірінші тарауда Торғайдың индустриалдық-аграрлық орталығы ретіндегі Арқалық қаласының құрылуының және дамуының тарихы зерделенеді.

Екінші тарауда қаланың құрылысы мен қала инфрақұрылымының даму мәселелері таразыланады.

Үшінші тарау кеңес дәуірі мен тәуелсіздік кезеңіндегі қаланың әлеуметтік-мәдени дамуын салыстырмалы талдауға арналған.

Қорытындыда ғылыми зерттеудің негізгі тұжырымдары анықталады.




SUMMARY

of thesis synopsis on the competition for candidate`s degree on speciality

07.00.02 – Native Land History (History of the Republic of Kazakhstan)
Shaukenov Zhangeldy Arsenovich
Social-economic and cultural development of Kazakhstan small towns on the example of Arkalyk (1956-2006).
In Kazakhstan town settling system small towns prevail over other town settlements. It is known that the construction and development of Kazakhstan towns happened under the influence of the specificity of forming basic branches of industry. Under the influence of industrial development of Kazakhstan regions historically the town settling structure appeared there that mainly consisted of small towns.

It can be affirmed that the rapid increase of new towns (that were mainly small) in Kazakhstan was caused by intensive rates of industrial and virgin (agricultural) development of the land. In these towns there was high specific weight in the development of Kazakhstan industrial branches especially ferrous and non–ferrous metal industry, fuel, chemical and oil industries, electroenergetics. Besides some towns and some groups of towns produced the most part of the definite output in Kazakhstan. But because of the USSR disintegration Kazakhstan towns fell into decay and really were on the verge of dying.



Relevance of the theme. The history of towns in Kazakhstan historiography refers to less studied trends, and the history of Arkalyk is also not investigated enough. That’s why in the research it is undertaken the attempt to work out new approaches based on some modern scientific conceptions. At the same time the town is the centre of economic and cultural life of the population. Hence the town history is studied in the context of complex processes taken place in the life of Kazakhstan society during the second half of the XXth century. Lately the interest to daily life problems is being observed in the historical science. Taking this situation into account the research undoubtedly acquires especial relevance and scientific significance.

Object of the research is the history of social-economic and cultural development of Arkalyk (1956-2006).

Goal of the research is to study the history of social-economic and cultural development of Arkalyk in 1956-2006 on the base of numerous sources and historic facts. In accordance with the goal the tasks of the research are:

- to introduce new archival, narrative and other sources into the scientific data on the base of the objective methodological approach;

- to study the structure and the system of the town infrastructure;

- to reveal main trends of the economic development and positive tendencies of social and cultural development of the town in 1956-2006;

- to elicit weak points in the work of the town infrastructure system in order to define some strategic tasks in the sphere of industrial, agricultural and cultural development;

- to characterize the present situation of culture and infrastructure development in

Arkalyk.

Scientific basis. Some sources and documents of Central state archives of RK, RK President archives, Arkalyk regional state archives, Kostanay oblast state archives, Central state archives of RF, statistic collections, periodical materials are used in the work.

The scientific novelty is that first in the native historical science there was carried out a complex research of Arkalyk history in the period under review. Many not used before archival materials and documents are introduced into the scientific data.

Methodological basis of the work is the formed scientific ideas, theoretical conclusions and propositions of Kazakhstan and world historical science in revealing the role of towns in civilization processes.

Research methods: comparative-historical, system and statistic methods.

Results of the research:

- the scientific works and documents on history of Kazakhstan and Arkalyk are studied and systematized;

- the data about some achievements and difficulties of social-economic and cultural development and also some important archival materials on the town development are introduced;

- the documents of 5 state archives, statistic materials are used in the thesis;

- the drawbacks in the sphere of training skilled workers among the native population and their career growing are revealed;

- all the intellectual and technical life of the town acquired the russification character;

- some positive changes taken place in the whole complex of the town life in the years of independence are shown in the thesis;

- according to the results of the research some recommendations proceeding from requirements of the modern society development are given in 8 points of the town development policy.

Scientific-practical significance. The thesis materials may be used in the further studying of town history, and for preparing lectures on study of local lore.

Approbation. The basic contents of the thesis are given in the publications, approved at the international and republic conferences. The research consists of an introduction, 3 chapters, a conclusion, references, and appendices.

Brief contents of the work. The introduction includes substantiation of the research topic relevance, the degree of problem studying, goals and tasks of the research, characteristics of scientific basis, methodological basis and research methods, arguments of the scientific novelty of the research and scientific-practical significance of the results, also data of the approbation results.

The fundamental part concerns the history of foundation and development of Arkalyk as an industrial and agrarian centre of Torgai.

In the second chapter the questions of town-building and town infrastructure are studied.

In the third chapter the analysis of some tendencies of the town social-cultural development in the Soviet period and during the years of independence are given.

Conclusion presents the basic conclusions of the research.





Подписано в печать 28.05.2009 г.

Бумага офсетная. Объем 1,5 п.л.

Формат 60х84 1/16.

Тираж 100 экз.

Заказ № 45

Отпечатано в Издательском центре и СМИ

Западно-Казахстанского государственного университета

им. М. Утемисова

090000, г. Уральск, ул. Сарайшык,34.






1   2   3


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет