«Тіл біліміне кіріспе» пәні 1-модуль. Грамматиканың өзекті мәселелері Жалпы грамматикалық мағына қалай жасалады?



бет1/4
Дата17.12.2019
өлшемі58.01 Kb.
  1   2   3   4
«Тіл біліміне кіріспе» пәні

1-модуль. Грамматиканың өзекті мәселелері
Жалпы грамматикалық мағына қалай жасалады?

A. Қатыстық грамматикалық мағына арқылы

B.Категориялық грамматикалық мағына арқылы

C. Лексикалық мағынаның жалпылануы, абстракциялануы негізінде

D.Грамматикалық мағынаның жалпылануы, абстракциялануы негізінде

E.Лексикалық мағынаның солғындауы нәтижесінде

Сөздің грамматикалық мағынасы дегеніміз қандай мағына?

A. Бір сөздің нақты ұғымдық мағынасы

B.Сөздің лексикалық мағынасымен жарыса отырып, сол лексикалық мағынаны айқындай, саралай түсетін мағына

C. Лексикалық мағынадан бұрын пайда болған жалпы мағына

D.Бір сөзді екінші сөзден айырып тұратын реестрлік мағына

E.Сөздердің басқа сөздермен қарым-қатынасқа түсуі нәтижесінде, түрлену нәтижесінде пайда болатын, сөздерді топтастырып тұратын мағына

Түркологиялық әдебиеттерде көптіктің көне аффиксі ретінде қай аффикс аталып жүр?

A. –ма (ме )

B. – тық (тік)

C.–тар(тер) ((

D.–лар (лер)

E. .–з (ыз,-із)

Жарық, жалын, моншақ сөздері қандай құбылысқа берілген мысал?

A. Туынды түбірлер

B.Диффузия құбылысы

C.Кіріккен түбірлер



D. Сіңіскен түбірлер

E.Негізгі түбірлер



Полипредикативті құрылым дегеніміз не ?

A. Бастауыш-баяндауыштық сипаттағы күрделенген құрмалас сөйлем

B. Екі немесе бірнеше предикативті единицалардың синтаксистік тіркесіне негізделген құрмалас сөйлем


C.Бір бастауыш баяндауыштан тұратын предикативті құрылым

D.Бірнеше сөйлемнен тұратын шоғырланған құрмалас сөйлем

E. Көп құрмалас сөйлемнен құралған монопредикативті құрылым

Аффиксация тәсілі мен ішкі флекция тәсілі ең басты грамматикалық тәсіл қызметін атқарады деген қай тілдерге тән белгі?

A. Түркі тілдеріне



B. Синтетикалық тілдерге

C.Аналитикалық тілдерге

D.Дұрыс жауабы жоқ

E.Полисинтетикалық типті тілдерге



Сөйлем құрау үшін не қажет?

A. Сөз тіркесі, сөз таптары

B.Бастауыш, баяндауыш, интонация

C.Тілдің құрылымы

D.Сөз, дыбыстардың қосындысы

E. Сөз, сөз тіркесі

Құрылым дегеніміз не ?

A.Бүтіннің элементтерінің арасындағы қатынастардың схемасы

B.Жүйе элементтері

C.Белгілі бір тілдегі грамматикалық қатынастардың жүйесі

D.Категориядағы элементтердің қатынасы

E.Сөздердің бір еселі, екі еселі немесе үш еселі байланысына негізделген тіркесі

Тілдегі жалаң сөз тіркесі деп қандай тіркесті айтамыз?

A.Сөздердің бір еселі, екі еселі немесе үш еселі байланысына негізделген тіркес

B.Сөздердің атрибутивті байланысына негізделген тіркес

C.Сөздердің предикативті байланысына негізделген тіркес

D.Сөздердің көп еселі байланысына негізделген тіркес

E.Сөздердің адвербиалды байланысына негізделген тіркес

Тоқсан, әкел қай құбылысқа берілген мысал?

A. Диффузия

B.Жылысу

C.Күрделену



D. Сіңісу

E.Деккореляция



Прономиналдану қандай ұғымды береді ?

A.Сөз табының үстеуге айналуы

B.Сөз табының есімдікке айналуы

C. Сөз табының есімдікке айналуы

D.Сөз табының сын есімге айналуы

E.Сөз табының зат есімге айналуы

Грамматикаға қатысты Н.Чернышевский қандай пікірде?

A. Грамматикасыз ғылым, ғылым емес

B. Грамматика барлық ғылымдардың патшасы

C. Грамматика жиі өзгеріп отырады

D. Грамматика математика ғылымы тәрізді

E. Грамматикасыз ешкім де ешқайда аттай алмайды

Сөз таптары бір-бірінен қандай белгілері арқылы ажыратылады?

A.Жалпы категорияльды мағына, морфологиялық, синтаксистік белгілері арқылы

B.Жалпы категорияльды мағына, жұрнақтары арқылы

C.Семантикалық белгісі, лексикалық мағынасы арқылы

D.Лексикалық, фонетикалық, жалпы категорияльды мағына

E.Синтаксистік белгісі, семантикалық мағынасы

Тіл білімінде зерттеуші-ғалым О.Суниктің сөз таптарына қатысты көзқарасы қандай?

A.Сөз таптарын таза грамматикалық категория деп санаған

B.Сөз таптарын универсальды грамматикалық категория деп санаған

C.Сөз таптарын таза формальды грамматикалық категория деп санаған

D.Сөз таптарын сөздердің лексика-семантикалық топтары деп санаған

E.Сөз таптарын категорияльды грамматикалық категория деп санаған

Грамматикалық форма дегеніміз не?

A.Грамматикалық мағына тудырушы тілдік құралдар

B.Грамматикалық категория тудырушы тілдік құралдар

C.Грамматикалық мағына мен форманың бірлігінен тұратын единица

D.Грамматикалық тәсілдің ерекше формасы

E.Ең кіші грамматикалық бірлік

Грамматикалық тәсіл дегеніміз не?

A. Сөз тудырушы жұрнақ


B.Грамматикалық мағына мен форманың бірлігінен тұратын единица


C.Грамматикалық мағына тудырушы тілдік құралдар

D.Грамматикалық мағына мен форманың өзара бірлігі



E. Грамматикалық мағынаның материалдық көрсеткіші
Морфемалардың жымдаса бірігіп, қосылып кетуі қандай құбылысқа жатады?

A. Морфема

B.Сингармонизм

C.Диссимиляция

D.Конвергенция



E. Фузия

Тілдің ары қарай бөлшектеуге келмейтін ең кіші мағыналық бірлігі қалай аталады?

A. Негіз


B.Синтагма

C.Морфология

D.Морфонология

E. Морфема

Түбір морфема қандай морфемаға жатады?

A.Сөздің лексикалық мағынасын білдіретін морфема

B.Сөздің аффикстік морфемасы

C.Сөздің грамматикалық мағынасын білдіретін морфема

D.Сөздің туынды морфемасы

E.Сөздің бастаушы мағынасы

Әр түрлі қолданыстарға байланысты морфема морфема құрамындағы белгілі бір дыбыстың екінші бір дыбыспен ауыстырылуы қалай аталады?

A.Дыбыстардың алмасуы

B.Реляциялық мағына

C.Дыбыстардың орындарын алмасуы

D.Дыбыстардың диффузиясы

E.Суффикстік мағына

Супплетивизм қандай тәсілге жатады?

A.Тіл-тілде грамматикалық мағына білдірудің синтетикалық тәсілінің бірі

B.Грамматикалық мағына білдірудің аналитикалық тәсілінің бірі

C.Грамматикалық мағына білдірудің синтаксистік тәсілінің бірі

D.Грамматикалық мағына білдірудің морфологиялық тәсілінің бірі

E.Грамматикалық мағына білдірудің фонетикалық тәсілінің бірі

Тіл-тілде көмекші сөздер қандай мағынаны білдіреді?

A.Грамматикалық

B.Лексикалық

C.Синтаксистік

D.Фразеологиялық

E.Көп мағыналылық

Қазақ тілінде редупликацияны қандай тәсілге жатқызады?

A.Қос сөздер немесе сөздерді қосарлау тәсілі

B.Синтетикалық тәсілдер

C.Грамматикалық тәсіл

D.Аналитикалық тәсілдер

E.Бірігу тәсілі немесе сөздерді біріктіру тәсілі

Етіс категориясы дегеніміз не?

A.Қимыл, іс – әрекеттің объектіге немесе субъектіге бағытталғандығын білдіретін категория

B.Шындықтың болмысқа қатысын білдіреді

C.Әрі есімге, әрі етістікке тән категория

D.Морфемалардың жымдаса бірігіп, қосылып кетуі

E.Етістіктер тобына тән мағына

Ғалым И. Мещаниновтың сөз таптарына қатысты көзқарасы қандай?

A. Сөз таптарын лексика-грамматикалық категория деп санады

B.Сөз таптарын логикалық категория деп санады



Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет