«Тіл біліміне кіріспе» пәні 1-модуль. Грамматиканың өзекті мәселелері Жалпы грамматикалық мағына қалай жасалады?



бет4/4
Дата17.12.2019
өлшемі58.01 Kb.
1   2   3   4

Санскритті грек ,латын тілі және түркі тілдерін салыстыра келіп,тілдердің екі түрлі типі бар деп есептеп: оның бірі-флективті тіл, екіншісі-аффикстендіруші тіл деген тұжырымдама жасаған кім?

A. Ф.Мистели

B.К.Маркс

C.Август Шлегель

D. Ф.Шлегель

E.Н.Г.Чернышевский



Тілдердің аморфты және аффикстендіруші типі қалай аталады?

A. Флективтендіруші

B.Даралаушы

C.Аффикссациялаушы

D. Агглютинативтендіруші

E.Дұрыс жауабы жоқ



Тілдерді формасы бар тілдер және формасы жоқ тілдер деп топтастырған ғалымды атаңыз?

A. Эдуард Сепир

B. Гейман Штейнталь

C.Август Шлейхер

D.Вильгельм Гумбольдт

E.Ф.Шлегель



Грамматикалық қатынасты білдіру техникасының төрт түрлі комбинациясын көрсет:

A.Даралау,агглютинация,фузия,символизация

B.Агглютинация,фузия,аналитикалық

C.Символизация,даралау

D.Даралау,синтетикалық

E.Барлық жауап дұрыс



Тілдердің грамматикалық құрылысына қарай бөлініп тұрған қатарды белгілеңіз?

A.Синтетикалық ,аналитикалық

B.Полисинтетикалық ,агглютинативті

C.Аналитикалық ,полисинтетикалық

D.Агглютинативті ,синтетикалық

E.Дұрыс жауап жоқ



Агглютинативті тілдер қатарына енетін тілдерді көрсетіңіз?

A. Моңғол тілі, грек тілі, түркі тілі

B.Орыс тілі, неміс тілі, грек тілі, араб тілі

C.Полеозиат тілдері, американдық индеецтардың тілдері

D.Латын тілі, грек тілі, түркі тілі

E. Түркі тілі, моңғол тілі, угро-фин тілі



Вильгельм Гумбольдттың енбегін көрсетіңіз?

A.“Грамматикалық формалардың шығуы және олардың идеялардың дамуына әсері туралы ”

B.“Славянские языки”

C.“ Солтүстік түркі тілдерінің грамматикасы”

D.“ Тіл білімінің негіздері”

E.“ Вопросы языкознание”



4-модуль. Тілдің шығуы мен дамуы, тілдердің өзара қарым-қатынасы
Д. Кудрявский қай теорияны жақтаушы ғалым?

A. Келісім-шарт теориясын

B.Еңбек айқайы теориясын

C.Эмоционалдық теорияны

D.Дыбысқа еліктеу теориясын

E. Одағай теориясын



Августин, Г. Лейбниц қай теорияны ұсынды?

A.Дыбысқа еліктеу теориясын

B.Келісім-шарт теориясын

C.Еңбек айқайы теориясын

D.Одағай теориясын

E.Эмоционалдық теорияны

Людвиг Нуаре жасаған «Еңбек айқайы» теориясын қай ғалым жақтады?

A. Ж.Руссо



B. К. Бюхер

C.Г.Лейбниц

D.Я.Марр

E.Августин



Қай теорияның авторлары адамдардың еңбек актілерімен қатар, айқайынан, ең алдымен, етістік сөздер жасалған деп байымдайды?

A.Еңбек айқайы теориясы

B.Дыбысқа еліктеу теориясы

C.Тілдің ішкі дыбыстық жүйесі

D.Одағай теориясы

E.Эмоциональды теория

Дыбыс тілі қалай шықты?

A.Біреуге бірдеңе айту қажеттілігінен

B.Дыбысқа еліктеуден

C.Одағай сөздер негізінде

D.Еңбек процесіндегі айқайдан

E.Одағай теориясынан

«Алғашқы адамдар сөздерді өзара келісіп таңдап алған да, осыдан келіп тіл жасаған» дейтін қай теорияға жатады?

A.Қоғамдық шарттасу теориясы

B.Дыбысқа еліктеу теориясы

C.Одағай теориясы

D.Еңбек айқайы теориясы

E.Материалистік теория

Ф.Бопп қандай ілімнің негізін салушы екенін тап.

A.Салыстырмалы – тарихи әдістің негізін салушы

B.Синтагма ілімінің негізін салушы

C.Морфема ілімінің негізін салушы

D.Фонетика ілімінің негізін салушы

E.Артикуляция ілімінің негізін салушы

Л.Нуаре қай теорияның авторы?

A. Маркстік теорияның

B.Эмоциональдық теорияның

C.Келісім теориясының



D. Еңбек айқайының

E.Одағайдың



К.Маркс, Ф.Энгельс қандай теорияның ғылыми негізін қалады?

A.Адамзат тілінің пайда болу теориясының

B.Келісім теориясының

C.Одағайдың

D.Еңбек айқайының

E.Эмоциональдық теорияның

«Ява аралығындағы кави тілі» қай ғалымның еңбегі?

A. Ә. Хасеновтың



B. В. Гумбольдтың

C.К.Ахановтың

D.I. Кеңесбаевтың

E.Э.Сепирдің



Тілді тарих бойында өзгеретін, дамитын құбылыс деп қарайтын көзқарас қай кезде пайда болды?

A.XIX ғ.

B.XX ғ.

C.XI ғ.

D.XV ғ.

E.IX ғ.

Аноматопоэтикалық теория басқаша қалай аталады?

A.Дыбысқа еліктеу теориясы

B.Философиялық теория

C.Этнолингвистикалық теория

D.Лингвистикалық теория

E.Антропологиялық теория

Август Шлейхердің тіл тұжырымы?

A.Тіл туады, өседі, өледі

B.Тіл биологиямен байланысты

C.Тіл техникамен байланысты

D.Тіл химиямен байланысты

E.Тіл - қоғамдық құбылыс

Одағайлар адамның «ең алғашқы сөздері» болады",- деп одағай теориясына қатысты өз ойын білдірген қай ғалым?

A.Д. Кудрявский

B.Ә. Қайдар

C.Ж. Руссо

D.Л. Нуаре

E.Б. Қалиев

Адамдардың саналы қызметін басты орынға қоятын қай теория екенін тап.

A.Қоғамдық шарттасу теориясы

B.Хабарлау қызметі теориясы

C.Тіл теориясын жақтаушылар

D.Тіл еңбекті қостайды деген теория

E.Тілдің танымдық теориясы

Тіл де, сана сияқты, ертеден келе жатқан нәрсе,- деп қай ғалымдар, қай еңбегінде өз ойын білдіреді ?

A.К.Маркс пен Ф.Энгельс «Неміс идеологиясы»

B.Ф.Энгельс «Маймылдың адамға айналу процесіндегі еңбектің рөлі»

C.Ф.Энгельс «Анти Дюринг»

D.К.Маркс «Славянские языки»

E.В.И.Ленин «Философиялық дәптерлер»

Жеңген тілдегі жеңілген тілдің элементтері қалай аталады?

A.Субстрат

B.Ареалдық әдіс

C.Дифуззия

D.Артикуляция

E.Инфикс

Тілдердің тоғысуының түріне нені жатқызуға болады?

A. Тілдік өзгерістерді

B.Тілдік айырмашылықтарды

C.Тілдік мағыналарды



D. Тілдік одақтарды

E.Тілдердің ажырасуларды



Тілдік субстрат нені аңғартады?

A.Этникалық субстраттың болуын

B.Этникалық субстраттың болмауын

C.Динамикалық субстратты

D.Тоникалық субстратты

E.Тұрақты субстратты

XIX ғасырдың 2-ші жартысында Дарвин ілімінің әсерінен пайда болған қандай көзқарас?
A.Натуралистік

B.Менталистік

C.Механикалық 
D.Марксисгік

E.Лингвистикалық



«Адамдардың біріне-бірінің бірдеме айтуы керек болды. Сондықтан маймылдың сөйлеуге ыңғайланбаған тамағы бірте-бірте дамып, ауыз ішіндегі мүшелер айырым дыбыстарды бірінің артынан бірін айтуға үйренді.»,- деген пікір авторы?

А.Ф.Энгельс

B.Р.А.Будагов

C.Н.Я.Марр

D.В.В.Виноградов

E.Д. Радлов

«Таза ойлау» теориясы бойынша ойлау мен тілді екіге бөліп, бұлардың арасында тығыз бірлікті жоққа шығарған ғалым?

А. Р.А.Будагов



B. Н.Я.Марр

C.Ф.Энгельс

D.В.В.Виноградов

E.дұрыс жауап жоқ



Сөз мағынасын негізгі базасынан бөліа алып, дыбыстан тыс, дыбыстың қабығынсыз-ақ ойлау болатыны айтатын «Яфеттік теорияның» негізін салушы?

А.Н.Я.Марр

B.А.Будагов

C.Ф.Энгельс

D.В.В.Виноградов

E.дұрыс жауап жоқ

Тілдің шығуы туралы мәселе қай ғалымның еңбектерінде ғылыми тұрғыдан дәлелденді?

A.Ф.Энгельс «Маймылдың адамға айналу процесінде еңбектің ролі», «Семьяның, жеке меншіктің және мемлекеттің шығуы»

B.К.Маркс, Ф.Энгельс. Шығармалары

C.Ф.Энгельс. Табиғат диалектикасына кіріспе

D.Ф.Энгельс. Субстрат құбылысы

E.К.Маркс Введение в науку о языке

Ағылшын, болгар, орыс, француз тілдеріне қай құбылыс тән?

A.Аналитизм құбылысы

B.Синтетизм құбылысы

C.Формализм құбылысы

D.Аглютинация құбылысы

E.дұрыс жауап жоқ

Индеоеуропа елдеріне тән құбылыс қайсысы?

A. Символика құбылысы

B.Диффузия құбылысы

C.Ассимиляция құбылысы

D.Фразема құбылысы

E. Фузия құбылысы

Аналитизм құбылысы қай тілдерге тән?

A.Ағылшын, болгар, орыс, грек, француз тілдеріне

B.Ағылшын, болгар, дат, грек, француз тілдеріне

C.Болгар, дат, грек, француз, ұйғыр тілдеріне

D.Дат, грек, француз, қытай тілдеріне

E.Ағылшын, болгар, дат, корей, француз тілдеріне

Дыбысқа еліктеу теориясы тағы қалай аталады?

A.Аноматопоэтикалық теория

B.Эмоциональды теория

C.Қоғамдық шарттасу теориясы

D.Еңбек теориясы

E.Лингвистикалық теория



Тілдің шығуы туралы дыбысқа еліктеу теориясы қай ғасырларда кең өріс алды?

A.XVIII – XIX ғ.

B.XVII – XVIII ғ.

C.XVI – XVIII ғ.

D.XVII – XIX ғ.

E.XIX – XX ғ.



Дыбысқа еліктеу теориясын жақтаған ғалымдар:

A.Августин, Г.Лейбниц

B.Ж.Ж.Руссо

C.К.Маркс, Ф.Энгельс

D.Н.Я.Марр, Гумбольд

E.Г.Лейбниц, Ж.Ж.Руссо



Дыбысқа еліктеу теориясы мен бірге XVIII-XX ғасырларда кең таралған теориялардың бірі:

A.Тілдің шығуының эмоциональды теориясы

B.Қоғамдық шарттасу теориясы

C.Марксистік теория

D.Аноматопоэтикалық теория

E.Биологиялық теория



Тілдің шығуының эмоциональды теориясын жақтай келіп, тілдердің шығуы туралы трактатында «құштарлық дауыстың алғашқы дыбыстарын шығарады», «алғашқы тілдер үнді, сазды болып, кейінде қарапайым тілдерге айналды» деп жазған ғалым:

A. Г.Лейбниц

B. Ж.Ж.Руссо

C.Августин

D.К.Маркс

E.Ф.Энгельс



Ж.Ж.Руссоның XIX-XX ғасырларда одағай теориясына келіп ұласқан теориясы қалай аталады?

A.Эмоциональды теория

B.Дыбысқа еліктеу теориясы

C.Аноматопоэтикалық теория

D.Марксистік теория

E.Қоғамдық шарттасу теориясы



«Одағайлар адамның «ең алғашқы сөздері» болды; одағайларда дыбыс, леп, мағына алғашында бір-біріне кірігіп, кейін де одағайлардың сөзге айналу барысында дыбыс пен мағына бір-бірінен ажырасты» - деп тұжырымдайтын орыс лингвисі:

A.Д.Н.Кудрявский

B.Ж.Ж.Руссо

C.Н.Я.Марр

D.Ф.Энгельс

E.К.Маркс

Тілдің шығуы туралы еңбек айқайы деп аталатын теорияны жақтаған ғалымдар:

A. Ж.Ж.Руссо, Д.Н.Кудрявский

B.К.Маркс, Ф.Энгельс

C.Августин, Г.Лейбниц

D. Людвиг Нуаре, Карл Бюхер

E.Ф.Энгельс, Августин



Адамзат тілінің пайда болу теориясының ғылыми негізін жасаған ғалымдар:

A.К.Маркс пен Ф.Энгельс

B.Августин, Г.Лейбниц

C.Ж.Ж.Руссо, Д.Н.Кудрявский

D.Людвиг Нуаре, Карл Бюхер

E.Ф.Энгельс, Августин

К.Маркс пен Ф.Энгельс қандай еңбегінде былай деп жазды: «Тіл де, сана сияқты, ертеден келе жатқан нәрсе, тіл дәл айтқанда, басқалар үшін, осының арқасында өзім үшін де өмір сүріп отырған шын практикалық сана болып табылады, сөйтіп, тіл де, сана сияқты басқа адамдармен қатынас жасау мұқтаждығын және қажеттілігінен туады».

A. Тіл идеологиясы

B.«Грамматикалық формалардың шығуы және олардың идеялардың дамуына әсері туралы»

C.«Ява аралындағы кави тілі туралы»



D. «Неміс идеологиясы»

E.Маркс идеологиясы



Тілдің шығуы туралы мәселе ғылыми тұрғыдан жан-жақты талданған Ф.Энгельстің еңбектерінің бірін көрсетіңіз.

A. «Маймылдың адамға айналу процесіндегі еңбектің рөлі»

B. «Неміс идеологиясы»

C. «Ява аралындағы кави тілі туралы»

D. «Лингвистика»

E. «Тіл және Революция»



Тіл мен ойлаудың шығуы және бұл екеуінің байланысы туралы мәселені дәлдеп айқындауда қай ғалымның екі сигнал жүйесі туралы ілімінің үлкен мәні бар?

A.И.П.Павлов

B.В.В.Виноградов

C.Ф.Ф.Фортунатов

D.А.Шлейхер

E.Дұрыс жауабы жоқ



Дыбысқа еліктеу теориясын жақтаушылар тілді қандай құбылыс деп санайды?

A.Табиғат сыйы

B.Қоғамдық құбылыс

C.Коммуникативті қызмет

D.Саналы қызмет

E.Барлық жауап дұрыс



Ж.Ж.Руссоның «эмоциональды теориясы» қай ғасырларда одағай теориясына ұласты?

A.XIX-XXғ.

B.XIX-XXIғ.

C.XV-XVIIғ.

D.XVI-XVIIIғ.

E.XIV-XVғ.



Одағай теориясын жақтаушылар тілдің шығуы туралы мәселені қандай қызмет деп есептейді?

A.Экспрессивтік қызмет

B.Коммуникативті қызмет

C.Саналы қызмет

D.Барлық жауап дұрыс

E.Дұрыс жауап жоқ



Еңбек айқай теориясы бойынша:

A.Тіл алғашқы адамдардың еңбек ету кезінде шығарған рефлексті айқайларының негізінде пайда болған.

B.Алғашқы адамдар сөздерді өздері өз ара келісіп таңдап алған да, осыдан келіп тіл жасалған.

C.Алғашқы адамдар табиғаттағы дыбыстарды естіп, соларға еліктеуден әр түрлі дыбыстар шығарады.

D.Тілдің шығуы жалпы адам баласының пайда болуымен тығыз байланысты.

E.Барлық жауап дұрыс



Қоғамдық шарттасу теориясы бойынша:

A.Алғашқы адамдар сөздерді өздері өз ара келісіп таңдап алған да, осыдан келіп тіл жасалған.

B.Тіл алғашқы адамдардың еңбек ету кезінде шығарған рефлексті айқайларының негізінде пайда болған.

C.Алғашқы адамдар табиғаттағы дыбыстарды естіп, соларға еліктеуден әр түрлі дыбыстар шығарады.

D.Тілдің шығуы жалпы адам баласының пайда болуымен тығыз байланысты.

E.Дұрыс жауабы жоқ

Қай ғалымның ілімі бойынша екінші сигнал жүйесі ойлаудың физиологиялық негізі болып саналады?

A.И.П.Павлов

B.К.Маркс

C.А.Шлейхер

D.Гумбольд

E.Ф.Энгельс

Еңбек айқайы теориясы бойынша алғашқы сөздер:

A.Етістіктер

B.Атауыш сөздер

C.Есімдіктер

D.Одағайлар

E.Барлық жауап дұрыс



Адамдардың ертеден бері қолданып келген және күнделікті өмірінде қолданып жүрген ең маңызды қатынас құралы:

A.Тіл


B.Ой мен сана

C.Ойлау


D.Еңбек

E.Дұрыс жауабы жоқ



5-модуль. Жазу және оның түрлері
Жазудың алғашқы түрі?

A.Пиктографиялық

B.Идеографиялық

C.Синкретикалық

D.Жазу

E.Әріптік



Жазу неше түрге бөлініп қарастырылады?

A.4


B.3

C.7


D.2

E.5


Ғылыми таңбаларды терминограммалар деп кім атаған?

A. Ж. Ж. Руссо

B.Г. Либинц

C. В. А. Инстрин

D.В. В. Радлов

E.Халық


Индиянының қазіргі мемілекеттік жазуы?

A.Деванаггари

B.Хинди

C.Брахми


D.Консаното

E.Кхорошти

Консонантты-дыбыстық таңбалар ағаш қай жазуда пайда болды?

A.Египет


B.Индия

C.Жапон


D.Қытай

E.Брахми


Грек алфавитінің классикалық деп аталатын вариантында қанша әріп бар?

A.24


B.44

C.22


D.11

E.16


Ресей елі қай жылы славян әліппесінің 1100 жылдығын атап өтті?

A. 1988


B. 1963

C.1954


D.1999

E.1977


Қай жазуда идеограммалар жоғарыдан төмен қарай орналасады?

A.Қытай


B.Жапон

C.Үнді


D.Савян

E.Қазақ


Бірінен кейін бірі рет-ретімен орналасқан әріптердің жиынтығы?

A.Алфавит

B.Араб жазуы

C.Классификация

D.Идеограмма

E.Жазу


Орыс тілінде қанша дауыссыз фонема бар?

A.35

B.45


C.37

D.44


E.17

Қазақ халқы қай жылы латын алфавитіне көшті?

A.1929

B.1940


C.1988

D.1829


E.1945

Қазақ халқы қай жылы орыс графикасына негізделген алфавитті қабылдады?

A.1940

B.1988


C.1945

D.1933


E.1995

Оңнан солға қарай бағытталып жазылатын жазу?

A.Араб жазуы

B.Қазақ жазуы

C.Орыс жазуы

D.Латын жазуы

E.Жапон жазуы

Жазу сөздердің айтылуына емес түбір тұлғасын сақтауға негізделген принцип?

A. Логикалық

B. Морфологиялық

C.Иероглифтік

D.Идеологиялық

E.Грамматикалық

Омонимдерді жазуда бірінен-бірі ажыратуда қолданылытын принцип?

A.Иероглиф

B.Морфологиялық

C.Логикалық

D.Динамикалық

E.Идеологиялық

Транскрипцияның неше түрі бар?

A.2

B.5


C.7

D.6


E.1

Сөздердің шығу тегін қарастыратын принцип?

A.Этимологиялық

B.Логикалық

C.Динамикалық

D.Графикалық

E.Фонетикалық

Латын алфавитінің құрамында қанша әріп болды?

A.29

B.45


C.31

D.25


E.27

Славян әліппесі қай алфавиттің негізінде жасалды?

A. Қазақ алфавитінің

B. Грек алфавитінің

C.Француз алфавитінің

D.Араб жазуының

E.Латын алфавитінің

Өте кең таралған алфавит?

A.Латын мен орыс

B.Қазақ пен араб

C.Жапон мен үнді

D.Қытай мен француз

E.Латын мен славян

Этимологиялық принципқа төркіндес ұқсас принцип?

A.Дәстүрлік-тарихи

B.Логикалық

C.Этмикалық

D.Фонематикалық



E.Фонетикалық

Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет