Вострыкава а. У



жүктеу 0.58 Mb.
бет5/8
Дата24.04.2016
өлшемі0.58 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8
: documents -> %D0%9A%D0%B0%D1%84%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B0%20%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85%20%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80
documents -> Аэробус а-320 Самолет а-320 — флагман семейства среднемагистральных узкофюзеляжных самолетов европейского концерна Airbus. Самолет полностью сертифицирован для полетов в России и за рубежом. Технические характеристики
documents -> Эффективность применения коллоидной фитоформулы ангиомега комплекс в кардиологии
documents -> 2015 жылдың қазан айының репертуары
documents -> I. 2013-2015 жылдарға арналған Қызылорда облысының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі көрсеткіштері
documents -> Қызылорда облысының жер – су атаулары қызылорда, 2013 жыл сыр елі қызылорда облысы
documents -> Қызылорда облысы әкімінің 2013 жылға арналған Іс-қимыл жоспары
%D0%9A%D0%B0%D1%84%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B0%20%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85%20%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80 -> Тыпавая праграма па гісторыі чэшскай літаратуры І. Тлумачальная запіска

Тэма № 5. Паэзія Віцезслава Галека

Цягу да літаратуры ў Галека абудзіў пісьменнік-патрыёт В.Кліцпера, які быў дырэктарам Пражскай акадэмічнай гімназіі, дзе вучыўся малады чалавек. У 1954 г. у часопісе “Люмір” з’явіўся першы верш таленавітага хлопца “Нехрышчоная душа”. Так Галек увайшоў у літаратуру, выявіўшы сябе пазней і як паэт, і як празаік, і як драматург, і як літаратурны крытык. Галек стаў адным з рэдактараў паэтычнага альманаха “Май”, які фарміраваў літаратурную свядомасць чэшскага народа. Узначальваў літаратурную секцыю культурна-асветніцкага аб’яднання “Умнелэцка бэсэда”, выдаваў часопіс “Люмір”, рэдагаваў часопіс “Кветы”.



Віцезслаў Галек паступова займае адно з першых месцаў на чэшскім паэтычным Алімпе. Ён становіцца вельмі пранікнёным паэтам-лірыкам, які апявае родную прыроду, каханне, дае цудоўныя ўзоры песеннага і баладнага жанру.

Яго зборнік “Вечаровыя песні” (1857) з’яўляецца першай кнігай інтымнай лірыкі ў чэшскай літаратуры, у якой паэт расказвае пра эмоцыі і перажыванні закаханага. Зборнік быў першай лірычнай кнігай Галека. Вершы гэтага зборніку падаюцца без назваў, але пад нумарамі і могуць успрымацца як лірычны цыкл, у якім ўвасобіліся розныя жыццёвыя ўражанні і пачуцці. Паступова выкрышталізоўваецца і ўнутрана супярэчлівы лірычны суб’ект. Галоўная тэма зборніка – шчаслівае каханне. Натхніцелькай стала пражская дзяўчына Даротка Горачкава, ў якой паэт быў хатнім настаўнікам, а пасля дзесяці год кахання і чакання яны ажаніліся. Галек не засяроджваецца на індывідуальнай непаўторнасці каханай дзяўчыны, на перыфірыі яго ўвагі знаходзяцца псіхалагічныя назіранні і эратычныя адносіны да каханай. Для паэта цікавыя пазачасавыя праявы кахання і ўслаўленне яго як найвышэйшай жыццёвай каштоўнасці. Зноў і зноў ён выказвае ўдзячнасць нават за маленькае праяўленне адданасці і за магчымасць абсалютнага збліжэння з іншым чалавекам. Каханне дапамагае Галеку глыбока пранікнуць ва ўнутраны свет чалавека, яно прыносіць радасць, адчыняе душу для іншых людзей і сусвета. Лірычнага героя зборніка каханне ператварае ў паэта. Хвіліны, праведзеныя з мілай, -- найвышэйшае блажэнства. Інтэнсіўнасць пачуцця неаднойчы выклікае ў лірычнага героя боль і слёзы, нават узнікае матыў лопнуўшага сэрца, якое не вытрымала вялікага ўзаемнага эмацыянальнага напружання. Значную ролю ў зборніку адыгрываюць матывы чысціні і нявіннасці. Пасламі кахання выступаюць анёлы, і сам Бог з’яўляецца адданым ахоўнікам закаханых. Тым не менш каханне Галека – гэта зямное каханне. Галек імкнецца данесці да чытача пэўную ідэалогію і метафізіку кахання: гэта ўсеахопная, паўсюль пранікаючая касмічная сіла, якая надае свету сэнс існавання. Лёсавызначальнасць эратычных адносін у тым, што яны частка ўніверсальнай любові. Чалавечае каханне выяўляе ўсё, што ёсць чалавечага ў чалавеку, яно не залежыць ад рознага кшталту іерархій. Аўтар вельмі дэмакратычны ў сваёй пазіцыі. Ён лічыць гэтае пачуццё магутным лекам ад розных хвароб. Гуманістычная актыўнасць і пазітыўнае стаўленне да жыцця адбіліся ў зборніку “Вечаровыя песні” ва ўяўленнях пра моц паэзіі і ролю паэта. Паміж эратычнымі вершамі, дзе пясняр ў першую чаргу агучвае пачуцці, сустракаюцца пасажы, галоўнай тэмай якіх становіцца ўхваленне пераўтвараючай сілы паэта, калі ён сваю каханую робіць каралевай свету. У канцы зборніка шэраг вершаў сцвярджае, што паэт – гэта правадыр чалавецтва да розуму, святла, нязведаных таямніц. Галек узвялічвае паэта да прарока і місіі, які вяршыць апошні суд. У той жа момант паэт выступае як аснова асноў нацыянальнай экзістэнцыі. Дастаткова незвычайна суіснаванне ў цыкле інтымнай лірыкі вобразаў паэта-прарока і паэта-песняра кахання. Тут адчувальны ўплыў рамантычнага і перадрамантычнага культу генія ў еўрапейскіх літаратурах. Разам з тым трэба ўлічваць ролю паэта і паэзіі ў чэшскім грамадстве падчас абуджэння працэсу нацыянальнага адраджэння. Частотнымі з’яўляюцца ў зборніку вобразы вечара і ночы, якім спадарожнічаюць абавязковыя атрыбуты – зоркі, месяц, ружы, салавей, цякучыя воды і г. д. У адрозненні ад рамантыкаў Галек не ўпісвае ў панараму краю лёс героя, а камбінуе розныя лірычныя элементы для выклікання пэўных эмоцый і настрояў. У паэта яшчэ не адчувальны скепсіс і іронія да рамантычнага рэквізіту, наадварот, ён скарыстоўваецца для адлюстравання гарманічнага жыццёвага вопыту. Лірычны герой пражывае сваё каханне без традыцыйных на той час забабонаў.

Паэтычны матэрыял скампанаваны паводле песеннага прынцыпу. Песні-вершы Галека ўяўляюць сабой звычайна камбінацыю чатырох- альбо трохстопавага ямбу і падзяляюцца на чатырохрадкоўі з перарваным рытмам. Існуе іх пэўная сэнсавая і інтанацыйная паралельнасць, якая выражаецца праз анафары, рэфрэны і г. д. Паэт арыентуецца на прастату народнай песні. Але эмацыянальны змест зборніка цалкам адрозніваецца ад фальклорных песень, паколькі выразна ўказвае, што гэта вынік дзейнасці літаратурна адукаванага таленту. Уражанні ж непасрэднасці і наіўнасці песень чэшскага паэта звязаны з песеннай рытмікай і кампазіцыяй, а таксама абумоўлены скарыстаннем размоўнага стылю, што было значным наватарствам у чэшскай лірыцы. У рамках песеннай стылізацыі Галек адмаўляецца ад кніжных “паэтызмаў” і звяртаецца да стылю інтымнай размовы. Галек пісаў “Вечаровыя песні” для сваіх сучаснікаў і поспех зборніка быў вялікім. Ён паўплываў на Сладэка і Врхліцкага, Чэха і Краснагорскую. Лёгкія музычныя рытмы зборніка прывабілі Б.Сметану, які напісаў шэраг рамансаў і песень на словы Галекаўскіх тэкстаў.

У 1874 г. свет пабачыў зборнік “У прыродзе”. Паэт перадае бязмежнае захапленне прыродай роднай зямлі. Для яго прырода – гэта свята прыгажосці, крыніца радасці і шчасця. Паэт апявае гармонію і свабоднае развіццё прыроды, якое супрацьпастаўляецца несправядлівым законам, якія ўладараць у чалавечым грамадстве. Кніга ўвабрала вялікую колькасць вершаў, падзеленых на тры часткі: першая ўключае шэсцьдзесят вершаў, дзве апошнія па пяцьдзесят шэсць. Першапачаткова ўсе вершы выдаваліся асобна. Некаторыя з іх не маюць назваў. Зборнік змяшчае пейзажную і рэфлексіўную лірыку, інспіраваную спакойнай прыродай сярэдняй Чэхіі, дзе нарадзіўся і праводзіў вольны час паэт. Усе вершы ствараюць дробныя цыклы паводле пэўных настрояў, пор года альбо часу сутак і г. д. Першая частка ўвабрала лірычныя замалёўкі з матывамі прыроды-натхніцелькі паэта, атаясамлівання з нейкімі з’явамі прыроды. Другая частка будуецца на аснове прыроднага цыклу: вясна, лета, восень, зіма. Трэцяя дае казачныя выявы прыроды. Распавядае пра падзеі на зямлі, у лесе, на небе. Паэт смуткуе з-за адчужэння чалавека ад прыроды, узгадвае негатыўныя грамадскія з’явы (войны, сацыяльную няроўнасць, абыякавасць чалавека да чалавека, страту роднай мовы), якія і ёсць вынік гэтага адчужэння. Галек патэтычна заклікае жыць па прыродных законах. У сваёй кнізе чэшскі паэт абапіраецца на ідэалогію асветніцтва з яго кантрастам прыроды і культуры, на ідэі Русо. Прырода апісваецца як пазачасавы ідэал для чалавека, чым ствараецца амаль што міфалагічны вобраз матухны-прыроды. Галек палемізуе з пазітывісцкімі ўяўленнямі пра прыроду. Самымі цікавымі ў зборніку сталі паэтычныя вобразы, персаніфікацыі, фальклоныя вобразы, традыцыйныя алегорыі, з дапамогай якіх Галек стварае атмасферу інтымнасці, амаль сямейных ці партнёрскіх адносін чалавека і прыроды. Вобразы вельмі канкрэтныя, што тлумачыцца блізкасцю да прыроды самога паэта, які вырас на вёсцы. Галек шмат разважае і пра лёс народа. задачы паэзіі і сваё месца ў грамадстве.

Апошнім паэтычным зборнікам стаў зб “Казкі пра нашу вёску” (1974). У ім раскрываецца паэзія і трагізм сялянскага жыцця. У зборніку дамінуе жанр балады, які паэт вельмі любіў і звяртаўся да яго з самага пачатку сваёй творчасці. Але калі першыя балады 50-х гг. былі напісаны пад уражаннем Эрбена, то цяпер паэт схіляецца да рэалістычных тэндэнцый: рэалістычна тлумачацца жыццёвыя падзеі, рэалістычна абмалёўваюцца характары, багата ўжываюцца бытавыя дэталі, актыўна скарыстоўваецца гумар, героямі становяцца простыя чэшскія людзі. У вершах Галек захоўвае строй гутарковай мовы, імкнецца перадаць псіхалагічныя асаблівасці мовы персанажаў балад. Часта ўжываецца аўтарам маналог альбо дыялог. Асобна можна выдзеліць антыкаталіцкія матывы зборніка. Такім чынам, відавочна багацце лірычнага таленту Віцезслава Галека, які назаўсёды ўвайшоў у скарбніцу чэшскай паэзіі.


Пытанні для кантролю


  1. Творчая эвалюцыя Галека-паэта.

  2. Зборнік „Вечаровыя песні“. Асноўныя тэмы, матывы. Аўтабіяграфізм зборніка.

  3. Вобраз лірычнага героя ў зборніку „Вечаровыя песні“.

  4. Канцэпцыя кахання ў зборніку „Вечаровыя песні“. Вобраз каханай.

  5. Праблема метаду зборніка „Вечаровыя песні“.

  6. Мастацкія асаблівасці вершаў зборніка „Вечаровыя песні“ (тропы, рытміка, строфіка, кампазіцыя і г. д.).

  7. Зборнік „У прыродзе“. Кампазіцыйная адметнасць.

  8. Ідэйна-тэматычныя асаблівасці зборніка „У прыродзе“.

  9. Пейзажная лірыка ў зборніку.

  10. Рэфлексіўная лірыка ў зборніку.

  11. Стылёвыя прыкметы зборніка „У прыродзе“.

  12. Зборнік „Казкі пра нашу вёску“. Жанрава-тэматычнае ядро зборніка. Адрозненне ад папярэдніх паэтычных кніг.

  13. Тэма паэта і паэзіі ў спадчыне Галека.


Літаратура:
История литератур западных и южных славян. Формирование и развитие литератур Нового времени. Вторая половина XVIII- 80-е годы XIX века. Т.2. М., 1997

Кузнецова Р. История чешской литературы. М., 1987.

Очерки истории чешской литературы XIX- XX вв. М., 1963.
Dějiny české literatury. Sv.3. Praha, 1959.

Dějiny české literatury. Praha, 1959-60.

Česká literatura od počatků k dnešku. Praha, 1998.

Hrabák J, Jeřabek D, Tichá Z. Průvodce po dějinach české literatury. Praha, 1984.

Novák A. Dějiny českého písemnictví. Praha, 1994.

Přehledné dějiny literatury. Dějiny české a slovenské literatury s přehledem vývojovych tendencí světové literatury do první světové války. Praha, 1992.

Vlček J. Dějiny české literatury. Praha, 1960.
Никольский С.В. Две эпохи чешской литературы. М., 1981.
Slovník básnických knih: Díla české poezie od obrození do roku 1945. Praha, 1990.
Janačková J. Česká literatura 19 století: od Machý k Březinovi. Praha, 1994.

Jeřábek D. Tradice a osobnost: k problematice české literatury 19 století. Brno, 1988.

Jeřábek D. V. Hálek literární kritik. Praha, 1959.

Mukařowský J. Kapitoly z české poetiky. I-III.Praha, 1948.

Nejedlý Z. O literatuře. Praha, 1953.

Nejedlý Z. Tyl, Hálek, Jirásek. Praha, 1950.

Rybák M. Doba a umění. Praha, 1961.

Tichý V. Básník Vítězslav Hálek. Praha, 1944.

Václavek B.Literární studie a podobizny. Praha, 1962.

Šalda F.K. Šaldov Zápisník. Praha, 1934-1935.





1   2   3   4   5   6   7   8


©netref.ru 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет