«050607» «Биология» мамандығының 2 – курс студеттерінің білімін бақылауға



бет3/4
Дата28.04.2016
өлшемі1.09 Mb.
1   2   3   4





Қосымша


  1. Назарбекова С.Т. Краткий курс лекции по систематике низших растений учебное пособие Алматы изд «Қазақ университеті» 1992г 129с.

  2. Лемеза Н.А. Шуканов А.С. Малый практикум по низшим рестениям учебное пособие Минск университетская 1994 с288.

  3. Буш Н.А. Систематика высших растений М.1959.

  4. Тахтаджян А.Л. Систематика магнофитов Л. 1987. с 440.

  5. Флора Казахстана в 9-ти томах 1956-1966.




ІІ курс 4 семестрге арналған

БІРІНШІ АРАЛЫҚ БАҚЫЛАУ




Тақырыптар

Апталар реті

Ұпайлар

Бақылау түрі

1

Папоротниктәрізділер бөлімі

1 – апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

2

Гнеттер класы

2 – апта

3 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

3

Қылқан жапырақтылар

2 – апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

4

Лостогүлділер қатары

3 – апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

5

Көкнәргүлділер қатары

4 – апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

6

Троходендрогүлділер қатары

4 – апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

7

Жаңғақгүлділер қатары

5 – апта

3 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

8

Асқабақгүлділер қатары

6 – апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

9

Қалақайгүлділер қатары

6 – апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

10

Зығыргүлділер қатары

7 - апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

∑ ОБСӨЖ 22-балл

ОБСӨЖ №1


1-апта

Тақырыбы: Папоротниктәрізділер бөлімі

Жоспар.


  1. Папоротник тәрізділердің басқа жоғарғы сатыдағы өсімдіктерден

айырмашылығы

2. Папоротниктің биологиялық ерекшелігі


3.Папоротник тәрізділердің биологиясы мен өмірлік

циклі.


Ал папоротник тәрізділер бұрынғы геологиялық кезеңдерге қарағанда бәсеңдеу болғанымен, өзінің шарықтап өсуін әлі де жалғастырып келеді. Қазіргі кезде олардың түрлерінің саны 10 мыңнан астам. Папоротник тәрізділер жер бетінің барлық жерлерінде таралған, олар тропикалық ормандардан және батпақтардан бастап, шөлді аймақтарға дейін әртүрлі жерлерде кездеседі. Папоротник тәрізділердің алуан түрлілігі жағынан, ылғалды тропикалық ормандар ерекше орын алады. Бұл жерлерде папоротниктер топырақта ғана емес, сонымен бірге эпифит ретінде басқа ағаштардың діндерінде де өседі. Құрылысы. Ертедегі папоротник тәрізділердің спорофиттері, діндері колона тәрізді бұтақтанбайтын радиальды симметриялы ағаштар болған. Кейіндеу қоңыржай және салқын континентальды климаттың әсерінен олардың геофиттік өмірге (жер астында өсуге) бейімделген жаңа түрлері пайда болды. Олар өркендері қысқарған жерге жайылып өсетін дорзовентральды қосалқы тамырлары бар шөптесін өсімдіктер. Қазіргі кездегі папоротник тәрізділердің басым көпшілігі көпжылдық шөптесін өсімдіктер. Папоротник тәрізділердің басқа жоғарғы сатыдағы споралы өсімдіктерден айырмашылығы, олар эволюцияның үлкен жапырақты линиясын (мегафилия) береді. Жапырақтары ұзақ уақыттар бойы төбесінен өседі. Жапырақтары ұзақ уақыттар бойы төбесінен өседі. Мұның өзі жапырақтарды талломдардың жалпайуының нәтижесінде пайда болған деп айтуға негіз болады. Сондықтан да оларды вайялар деп жиі айтады. Көп жағдайда жапырақтар екі қызмет атқарады : фотосинтездік және спора түзу. Кейбір түрлерінде жоғарғы вайялары спора түзуге, ал төменгілері фотосинтезге маманданған болып келеді. Түрлерінің көпшілігі тең споралы, алайда әртүрлі споралы түрлері де кездеседі. Гаметофиті көп жағдайда қос жынысты. Қоңыржай климатты зоналарда өсетіндерінде ол жүрек тәрізді, тропикалық зонадағы түрлерінде жіп тәрізді, немесе тармақталған пластинка тәрізді.

Еркек папоротник тең споралы өсімдік, сондықтан да оның гаметофиті қосжынысты. Әдетте алдымен антеридийлері (аталық) пайда болады, содан соң барып архегонийлері (аналық) пісіп жетіледі. Антеридийдің формасы шар тәрізді, ол өскіншенің үстінен көтеріліп көрініп тұрады. Оның ішінен саны жағынан онша көп болмайтын спираль тәрізді бұралған көп талшықты спермотазоидтары жетіледі.

Папоротниктердің алғашқы тамыры, сабағы және жапырағы пайда болған соң, ұрық өз бетімен өмір сүре бастайды. Келешегінде оның тамыры жерге енеді, сабағы түзуленеді, ал жапырағы ұлғайып өседі. Алғашқы жапырақтан кейін, сабақта жаңа жапырақтар

Тест

1.Папортниктерде мынадай мүшелер бар

А сабақ, жапырақ, тамыр

В сабақ, жапырақ, ризойд

С сабақ, тамыр

Д гүл


Г сабақ, жапырақ, өркен

2.Папоротник гаметофиті бұл

А жіңішке жасыл жіпше

В майда жасыл, жүрек тәрізді тақташа

С сорустар

Д жасыл өсімдіктіңөзі

Г барлығы дұрыс



3.Папоротник спорофиті бұл

А сабағы, жапырағы, тамыры бар өсімдік

В жіңішке жасыл мүк

С сорус споралартобы

Д өскінше

Г өркен


4.Папоротниктер жапырағының гүлді өсімдіктер жапырағынан ерекшелігі

А жапырақ негізі

В жапырақ ұшы

С жапырақтың ортаңғы бөлігі

Д бүкіл жапырақ бетімен

5. Папоротник тәрізділер класының белгілері.


  1. Тұқым арқылы көбеюі , антеридилері жоқ, археногиялары сақталған стробилалы өсімдіктер.

  2. Гүлді өсімдіктер, тұқымдары қоршауланған сабақтарының түтікшелері бар.

  3. Шөптесін. өсімдіктер, түтікшелері жабық, бір тұқым жарнақты.

  4. Споралы өсімдіктер , орхеногия және антеридии арқылы көбейеді вайалы өсімдік

  5. Барлығы

6. Папоротник тәрізділер бөлімі.

  1. Gumnospermatophyta, pinophyta

  2. Angiospermatophyta , magnoliophyta

  3. Bryophyta

  4. Polypodiophyta

  5. Еguisetophyta

Бақылау сұрақтары

1.Папоротниктің биологиялық ерекшелігі

2.Папоротник тәрізділердің құрылысы

3.Папоротник морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктері

4.Папоротник тәрізділер класының белгілері

5.Папоротниктер жапырағының гүлді өсімдіктер жапырағынан ерекшелігі

6. Папоротник спорофиті және гаметофиті


Глоссарий:

1.Сапрофит

2.Плаун

3.Гетеротрофты



4.Камбий

5.псилофит

ОБСӨЖ №2

2апта


Тақырыбы: Гнеттер класы
Жоспары:

1.Гнетопситтердің биологиялық ерекшеліктері

2. Қылшалар қатары

3.Қылшалардың таралуы

4.Қылшалар қатарының таралуы.

Гнетопсидтер класының аналық және аталық гаметофиттері редукцияға көп ұшыраған, жыныстық процестері жабық тұқымдардың қосарланып ұрықтануына жақын.Тұқымбүрі біреу, ұрықтың екі тұқым жарнағы болады.Сүрегінде смола жолдары болмайды. Класты үш қатарға бөледі:қылшалар, гнеталар, вельвичилар. Олардың Қазақстанның флорасында кең таралғаны қылшалар қатары. Сондықтанда біздер осы қатарға толығырақ тоқталғанды жөн көрдік.

Бұл қатарға бір тұқымдас және бір ғана қылша туысы жатады.Туысьа 40 түр бар Олар Жерорта теңізі жағалауында, Алдыңғы және Орта Азияда, Индияда, Қытайда ,Солтүстік және Оңтүстік Америкада кең таралған өсімдіктер.Негізінен шөлді, жартылай шөлді аймақтарда және таудың тасты көбіне бұталар немесе лианалар.

Бұрынғы одақтас республикалардың флорасында 10 түрі, ал Қазақстанда 6 түрі өседі.Олардың ең маңыздысы екі масақты қылша. Бұл түр бұрынғы одақтас республикалардың европалық бөлігінің оңтүстік шығысында, Сібірде, Орта Азияда кеңінен таралған. Биіктіг 40см. Болатын кішілеу бұта. Қылшаның практикалық маңызы, оның бұтақтарында эфидрин алколоидының болуымен есептелінеді. Эфидриннен аса құны дәрі алынады.



Тест

1.Гнеттер класы - ....



  1. solonum

  2. Cucurbita maxima

  3. Gassupium herbascum+

  4. Tulipa regeli

Е.Gnetopsida
2.Қылшалардың Қазақстанда қанша түрі белгілі?

А.7


Б.2

В.3


Г.5

Д.6


3.Нуццелуста мегаспроаның қандай клеткасы орналасады.

А. Аталық

Б.аналық

В.Вегетативті

Г.Қос организм

Д.Дара организм


4.Тұқымның ортасын не алып жатады.

А.Эндосперм

Б.аналық

В.Вегетативті

Г.Қос организм

Д.Дара организм

5.Мегаспорангийдің қызметі

А.Көптеген ұсақ споралар пісіп жетіледі.

Б.Жалпы споралардың пісіп жетілуі

В.Вегетативті мүшелердің пісіп жетілуі

Г.Аталық және аналық мүшелердің пісіп жетілуі


Бақылау сұрақтары

1.Гнетопсидтер класна жалпы сипаттама

2.Мегаспорангийдің жалпы қызметі

3.Гнеттердің морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктері

4.Гнеттердің табиғатта алатын орны
Глоссарий:

Мегаспорангий

Нуццелус

Гнет


Вельвичиялар

Гнетопсид

ОБСӨЖ №3

2 апта


Тақырыбы: Қылқан жапырақтылар

Жоспар.


1.Қылқан жапырақтылардың классификациясы

2. Қарағайлар қатары

3. Кипаристер қатары

4.Қылқан жапырақтылардың классификациясы

Қарағайлар қатары бір ғана қарағайлар тұқымдасынан тұрады.Бұл тұқымдаста 10 туыс,250 түр бар.Аса кең тараған туыстарына мыналар жатады: май қарағай, шырша, бал қарағай, қарағай.

Кипаристер тұқымдасында 20 туыс,145 түр жатады.Жер бетінің барлық құрлықтарында кездеседі.Ағаштар мен бұталар болып келеді. Жапырақтары қабыршақ тәрізді, сиректеу ине тәрізді.Ағашында смола жолдары болмайды. Смола арнайы маманданған клеткаларда жиналады.Аталық стробилдері жалғыздан болады, тозаңының ауа қуыстары болмайды.Аналық стробилінің қабыршақтары сүректенген, көп тәрізді немесе шырынды болып келеді.


Тест

1. Қылқан жапырақтылар класының белгілері.

  1. Тұқым арқылы көбеюі , антеридилері жоқ, археногиялары сақталған стробилалы өсімдіктер.

  2. Гүлді өсімдіктер, тұқымдары қоршауланған сабақтарының түтікшелері бар.

  3. Шөптесін. өсімдіктер, түтікшелері жабық, бір тұқым жарнақты.

  4. Стробиді өсімдіктер , орхеногия және антеридии арқылы көбейеді

  5. Барлығы


2. Раушангүлдер тектес бір жабынды қатарлар тобы.

  1. Шамшаттар, қайыңдар талдар тұқымдастары.

  2. Итмұрындар, алмалар, раушангүлдер тұқымдастары.

  3. Алқалар, шырмауықтар, ерінгүлдер тұқымдастары.

  4. Сарғалдақтар, бөріқарақаттар, тұңғиықтар тұқымдастары.

  5. Қалақайлар, алабұталар, тарандар тұқымдастары.


3. Раушангүлдер тектес бос желектілер қатарлар тобы.

  1. Шамшаттар, қайыңдар, талдар тұқымдастары.

  2. Итмұрындар алмалар, раушангүлдер тұқымдастары.

  3. Алқалар, шырмауықтар, ерінгүлділер тұқымдастары.

  4. Сарғалдақтар, бөріқарақаттар, түңғиықтар тұқымдастары.

  5. Қалақайлар, алабұталар, тарандар тұқымдастары.

4. Раушангүлдер тектес біріккен желектілер қатарлылар тобы.



  1. Шамшаттар, қайыңдар, талдар тұқымдастары.

  2. Итмұрындар алмалар, раушангүлдер тұқымдастары.

  3. Алқалар, шырмауықтар, ерінгүлділер тұқымдастары

  4. Сарғалдақтар, бөріқарақаттар, түңғиықтар тұқымдастары

Е.Қалақайлар, алабұталар, тарандар тұқымдастары
Бақылау сұрақтары

1. Қылқан жапырақтылар класының белгілері.

2. Гүлді өсімдіктер, тұқымдары қоршауланған сабақтарының түтікшелері бар.

3. Стробиді өсімдіктер , орхеногия және антеридии арқылы көбейеді

4.Қарағайлар қатары

5. Кипаристер қатары

6.Қылқан жапырақтылардың классификациясы


Глоссарий:
1.Кипаристер

2.Стропил

3.Орхеногия

4.Антеридии

ОБСӨЖ №4

3 апта


Тақырыбы: Лостогүлділер қатары

Жоспары:


1.Лотосгүлділер тұқымдасы

2.Жалпы сипаттамасы

3.Вегетативті органдарының, глдің және жемістің құрылысы
Көжемістерге 30 тұқым жатады.Бұлардың негізі ағаштар.сиректеу бұталар,ал 2 суда құрғақта өсетін шөптесін өсімдіктер сиректеу бұталар.Көп жемістердің сыртқы құрылысы ашық, тұққымдардың сторбилдеріне шишка, ұқсас болады.Гүл табаны ұзынша болып келеді.Оған спиралдың бойымен саны жағынан аса көп болып, келетін гүлдердің әртүрлі мүшелері орналасады.

Кейбір жағдайларда олардың вегетативтік органдарын микроскопиялық құрылысына ашық тұқымдармен ортақ белгілер сақталған.Мысалы:Діңнің сүрегі тархеидтерден тұрады.олардың суда және басқа ерітінділерге өткізуге арналған қабырғаларының жиектелген саңырауқұлақтар болады.сонымен бірге үлкен эфир майлары жиналатын қуыстары болады.Өмірлік формалары басым көпшілігі ашық тұқымдас секілді мәңгі жасыл ағаштар.Көп жемістер Еуроазияның Солтүстік және Оңтүстік американың тропикалық және Субтропикалық аймақтарында кеңінен таралған өсімдіктер.Осылардың барлығы олардың қарапайымдылығы және ертеде пайда болғанын көрсетеді.


Тест

1.Теплицаларда өсірілетін саңырауқұлақ

    1. Сморчок

    2. Строчок

    3. Сыроежка

    4. Мухоморка

    5. Шампиньон

2. Эфир майлы, смала шығаратын өсімдіктер.

  1. Көкнар, мускатты асқабақ, мақта

  2. Көкнар , сарғалдақ, эфедра

  3. Асқабақ, жүзім, қант қызылшасы

  4. Қарағай шырша

  5. Итмұрын сәбіз алма

3. Витаминді дақылдар.

  1. Көкнар, мускатты асқабақ, мақта

  2. Көкнар , сарғалдақ, эфедра

  3. Асқабақ, жүзім, қант қызылшасы

  4. Қарағай шырша

  5. Итмұрын сәбіз алма

4.Ламинария балдырының көбеюі



  1. Жыныссыз

  2. Жынысты

  3. Вегетативті

  4. Споралар арқылы

  5. Жыныссыз, жынысты



Бақылау сұрақтары

1.Лотосгүлділер тұқымдасы

2.Жалпы сипаттамасы

3.Вегетативті органдарының, глдің және жемістің құрылысы

4. Лотосгүлділер тұқымдасы морфологиялы және физиологиялық ерекшеліктері

5. Лотосгүлділер тұқымдасы сыртқы және ішкі құрылысы


Глоссарий:

1.Лотосгүлділер тұқымдасы

2. Тұңғиықтар тұқымдасы

3.Эфир майы

4.Дің

5.Сүрек


6.Микроскопия

ОБСӨЖ №5


4 апта

Тақырыбы: Көкнәргүлділер қатары

Жоспары:


1.Көкнәрлер тұқымдасы

2.Жалпы сипаттамасы

3.Тұқымдас тармақтарына бөліну
Крест гүлділер жер бетіндегі құрлықтардың барлығында әсіресе қоңыржай, суық климатты обылыстарда, Арктикаға дейін кең таралған. Түрлер саны 3 мыңдай (350 туыс). Олардың барлығының туыстық байланыстылығы тығыз байланысты, морфологиялық айырмашылығы жоқ. Қалыпты жағдайда жапырақтары кезектесіп келетін қосалқы жапырақшалары жоқ, жапырақтары тұтас немесе тілімделген болып келетін өсімдіктер. Бұларда глюкозиттер жиналады. Олар ыдырағанда қыша майы (горчичное масло) түзіледі. Гүлдерінің құрылысы бір тектес гүл асты, гүл үсті жапырақтары болмайды. Гүл шоғыры шашақ немесе сыпырғы тәрізді. Гүлдері актиморфты, қос жынысты гүл серігі қосарланған. Тостағаншасы екі қатар шеңбер түзіп орналасқан. 4 тостағанша жапырақшадан тұрады. Күлтесі де 4, ол бір шеңбер түзеді. Андроцейі екі шеңбер түзіп орналасатын 6 аталықтан тұрады. Оның 4 ұзын, екі қысқа сыртқы шеңбер түзеді. Гинецейі ценокарпты екі жеміс жапырақшадан тұрады. Жатыны (гүл түйіні) жоғарғы екі жалған перделерінің болуына байланысты екі ұялы. Гүл формуласы Са4 Со4 А2 +4 Cl(2). Жемісі бұршаққап, кейде бұршаққын екі жақтауы ашылды. Дәндерінің эндоспермі болмайды.

2. Көкнәрлар тұқымдасы (Papaveracea). Құрамында 450 түр 28-30 туысы бар. Шөптесін өсімдіктер тропикалық, субтропикалық, қоңыржай климатты обылыстарында өседі. Жапырақтары кезектесіп орналасады. Шеттері тілімделген қосалқы жапырақшалары жоқ. Ішінде сүтті шырындар жиналатын қапшық тәрізді клеткаларымен шайыр жолдары болады. Құрамында әртүрлі алкалойдтар бар : морфин, кодейн, пантопин басқа апиыны бар сүтті шырындары болады. Гүлдері қос жынысты, көп жағдайда актиономорфты, сиректеу зигоморфты. Тостағаншасы гүлдеудің бастапқы кездерінде түсіп қалатын 2 данадан тостағанша жапырақшадан, күлтесі 4 дұрыс қатпарланбаған күлте жапырақшадан тұрады, кейде 12 –ге жетеді. Күлтесі 4 дұрыс қапталған жапырақшадан тұрады. Андроцейі шеңбер спираль бойы мен орналасқан. Олардың саны 4 немесе 6-12 – ден аспайды. Гинецейі целокарпты. Екі немесе бірнеше жеміс жапырақшалардан тұрады. Гүл түйіні 2 немесе көп ұялы. Гүлдері үлкен бояулы. Жемісі қорапша.

Көкнәр туысы – мак Papaver. 120 түрі бар, БОР-да 50, Қазақстанда 11 түрі кездеседі.Көп жылдық және біржылдық шөптесін өсімдіктер, гүлдері үлкен бояулы апиын көкнәрі – мак снотворный В Sommifrum май алатын дақыл ретінде себіледі. Құрамында май болады. Медицинада апиын алынады. Шығыс көкнәрі Р. Orentalis гүлі үлкен ашық түсті сәндік үшін егіледі және сеппе көкнәр түрі бар. Гүл формуласы Са2 Со2+2 А Со.

Тест

1.Көкнәрдің гинецейі



  1. Төменгі

  2. Жоғарғы

  3. Ценокарпты

  4. Апокарпты

  5. Ағайынды

2.Көкек зығырының аталық жыныс жасушалары қай органда пісіп жетіледі

А өскіншеде

В қауашақта

С антеридияда

Д архегонияда

Г гүлде


3. Көкек зығырының аналық жыныс жасушалары қай органда пісіп жетіледі

А өскіншеде

В қауашақта

С антеридияда

Д архегонияда

Г гүлде


4.Көкек зығыры қандай тозаңданады.

А желмен


В жәндіктермен

С сумен


Д адаммен

Г барлық жауап дұрыс

5.Су тасушы жасушалары бар

А сфагнум

В көкек зығыры

С папортниктерде

Д қырық буындарда

Г жабық тұқымдыларда



Бақылау сұрақтары

1.Көкнәрлер тұқымдасы

2.Жалпы сипаттамасы

3.Тұқымдас тармақтарына бөліну

4.Көкнәрдің гинецейі

5.Көкек зығыры қандай тозаңданады.

6.Су тасушы жасушалары бар

Глоссарий:

1.Тропика

2.Субтропика

3.қоңыржай

4.Көкек зығыр

5.Гинецей

6.Андроцей

7.Сфагнум


ОБСӨЖ №6

4 апта

Тақырыбы: Троходендрогүлділер қатары

Жоспары:


1.Троходендролалылар, тетрацентралылар тұқымдастары

2.Морфологиялық анатомиялық ерекшеліктері

3.Гүлдің гүлшоғыры, жемістің құрылысы
Бұл кезеңдегі классификацияның басты принципі, ұқсас өсімдіктерді негізінен бір ғана қалай болса, солай алынған морфологиялық белгісіне қарай біріктіру.Кезеңнің ең жоғарғы жетістігі ботаника мен зоологияны белгілі бір жүеге келтірген улы реформатор к.Линнейдің системасы.Үйлесімділігі жағынан және өсімдіктердің барлық топтарына шолу жасаудың жеңілдігі жағынан бұл система біздің уақытымызға дейін өзінің маңызын жойған жоқ. Алуан түрлі болып келетін өсімдіктер дүниесін К.Линней бары- жоғы 24 класқа бөлген . Бұл жерде автор гүлдегі аталықтардың санын, олапрдың бірігуін, ұзындығын және басқа да белгілерін негізге алған. Соңғы класқа гүлдері жоқ өсімдіктерді жатқызған. Бұл құпия некелілер класы, ол қалған 23 класқа қарсы қойылған секілді.Линнейдің систематикасының басты кемшілігі мынау, әрбір класқа түрлерді топтастырғанда, олардың тек қана бір белгісін негізге алған. Сондықтанда бір класқа жататын түрлер, әдетте, нағыз туыс жақындығымен топтастырылмаған.

Табиғи истеманың кезеңі. Алғашқы табиғи системаны 1789ж А.Жюссье жариялаған. Ол бірінші болыр өсімдіктерді 1-2 белгісі бойынша емес, көптеген белгілерінің жиынтығын ескере отырып топтастырған. Оның үстіне бұл белгілері өсімдіктің тек бір органымен ғана шектеліп қоймай, бірнеше органдарының белгілерін қамтиды.А.Жюссье ботаника ғылымының тарихында бірінші болып барлық тұқымдастарды бірінің орнын бірі баса даму принципі бойынша топтастыруға ұмтылады. Алайда органикалық дүниенің эволюциялық системасын құру принципі Ч.Дарвинің “Түрлердің шығу тегі” атты еңбегі жарық көргеннен кейін барып қалыптасты.Бұл еңбегінде Ч.Дарвин әртүрлі материалдардың негізінде эволюцияның өзін және оның қозғаушы күшін ғылыми тұрғыдан дәлелдер көрсетті.

Филогенетикалық системаныфң кезеңі. Ч.Дарвиннің еңбегінен кейін ғылымда жаңа кезең басталды. 100ж созылған бұл кезеңде жалпы биологиялық масштабтағы, мысалы; эволюциялық морфологияның және жекеленген ғылымның деңгейіндегі аса маңызды мәселелер зерттелді. Ғылымның көптеген жаңа салалары ашылып жаңа қарқынмен дамып келеді. Соған байланысты зерттеулердің көптеген жаңа тәсілдемелері қарастырылып жолға т қойылды. Дүние жүзінің көптеген елдерінде ондаған филогенетикалық системалар құрастырылды.
Тест

1. Мақта жемісі.

А бұршаққын.

В қауашуақ

С бұршаққынша.

Д тұқымша.

Г дән.


2. Қиярдың жемісі.

А бұршаққын.

В сүйекті жеміс.

С қауашақ.

Д тұқымша.

Г дәнек.



3. Жемісі үлкен өсімдік.

А өрік.


В кокос.

С сейшель пальмасы.

Д емен .

Г қарағай.

4. Раушан гүлдің жатынының орналасуы


  1. Төменгі

  2. Жоғарғы

  3. Ценокарпты

  4. Апокарпты

  5. Ағайынды

5. Қысқа талшықты мақта

  1. daucus carota

  2. solonum

  3. Cucurbita maxima

  4. Gassupium herbascum

  5. Tulipa regeli


Бақылау сұрақтары

1.Троходендролалылар, тетрацентралылар тұқымдастары

2.Морфологиялық анатомиялық ерекшеліктері

3.Гүлдің гүлшоғыры, жемістің құрылысы

4. Раушан гүлдің жатынының орналасуы

5. Қысқа талшықты мақта


Глоссарий:

1.Троходендро

2.Тетрацентра

3.Gassupium herbascum

4.Ценокарпты

5.Апокарпты

ОБСӨЖ №7

5 апта


Тақырыбы: Жаңғақгүлділер қатары

Жоспары:


1.Жаңғақтар тұқымдасы

2.Негізі өкілдері

3.Жалпы сипаттамасы
Спорофиттері негізінен ағаштар, сиректеу ағаштанған лианалар немесе бұталар. Шөптесін формалары жоқ. Бүйірінен бұтақтанады,сабағы моноподиальды өседі. Сабағы екінші рет қалыңдайды.Көптеген түрлерінің түтіктері жоқ, сүрегі тек трахеидтерден тұрады. Сүзгілі (електі) түтіктерінің серіктік клеткалары болмайды. Бір түрлерінің жапырақтары үлкен, тілімделген, папоротник тәрізділердің жапырақтарына ұқсас, ал екіншілерінде олар ұсақ, тұтас, қабыршақ тәрізді, немесе ине тәрізді (қылқан -хвоя) болып келеді. Ашық тұқымдылардың аздаған түрлерінен басқасының барлығы мәңгілік жасыл өсімдіктер. Тамыр жүйесі кіндік тамырлы. Кіндік тамырында да жанама тамырларында да микориза түзіледі. Ашық тұқымдылардың негізгі белгілерінің бірі сол, олардың тұқымбүрі (семязачатки), немесе тұқымбүршігі (семяпочки) болады. Тұқымбүрі дегеніміздің өзі метаспорангий, ол ерекше қорғаныш қызметін атқаратын қабықша интегументтен қапталған. Тұқымбүрлері метаспорофилдерінде ашық орналасады, олардан ұрықтанғаннан кейін, дән пайда болады.

Дәннің пайда болуы ашық тұқымдылардың споралы өсімдіктерге қарағанда көп мүмкіндікке (артықшылыққа) ие болуын және құрлықта басым болуын қамтамасыз етті.

Спорофиттердің өмірлік формасы – ағаштар, лианалар, бұталар, шөптесін өсімдіктер. (бір,екі, көп жылдық)вегетативтік органдарының микроскопиялық құрылысы олардың гистологиялық элементтерінің алуан түрлілігі мен ерекшеленеді. Жабық тұқымдылардың өмірінің ұзақтығы әрқилы 2-3 аптадан бірнеше мыңдаған жылдарға дейін созылады. Көп жылдық шөптесін өсімдіктердің жылдың қолайсыз мезгілдерін басынан өткізуге мүмкіндік беретін түрі өзгерген жер асты вегетативтік органдары, түйнектері, баданалары, тамырсабақтылары болады.
Тест

1. Күрделі сүиекті жеміс қандай өсімдіктерге тән.

А долана.

В таңқурай.

С бүлдірген.

Д алхоры.

Г алма
2. Ашык тұкымдылар көбейеді?

А тұқыммен

В спорамен

С спорамен және тұқыммен

Д тамырмен

Г барлығы дұрыс
3.Ашық тұқымдылардың папоротниктерден ерекшелігі?

А гаметофит , спорорафитте тіршілік етеді

В ұрықтану сумен байланысты емес

С тұқым арқылы көбейеді

Д барлыгы дұрыс
4. Вегетативтік оргондар.


  1. Тамыр,сабақ жапырақ

  2. Андроцей, генецей

  3. Аналық аузы, аналық мойны, жатыны, ұрық клеткасы, жұмыртқа клеткасы.

  4. Аталық жіпшесі, тозаңдылық стаминодии.

  5. Гүлсерігі-тостағанша, күлте жапырақшалары.


5. Репрадуктивтік оргондар.

  1. Тамыр,сабақ жапырақ

  2. Андроцей, генецей

  3. Аналық аузы, аналық мойны, жатыны, ұрық клеткасы, жұмыртқа клеткасы.

  4. Аталық жіпшесі, тозаңдылық стаминодии.

  5. Гүлсерігі-тостағанша, күлте жапырақшалары


6. Гинецей құрылысы.

  1. Тамыр,сабақ жапырақ

  2. Андроцей, генецей

  3. Аналық аузы, аналық мойны, жатыны, ұрық клеткасы, жұмыртқа клеткасы

  4. Аталық жіпшесі, тозаңдылық стаминодии.

  5. Гүлсерігі-тостағанша, күлте жапырақшалары


7. Андроцей құрылысы.

  1. Тамыр,сабақ жапырақ

  2. Андроцей, генецей

  3. Аналық аузы, аналық мойны, жатыны, ұрық клеткасы, жұмыртқа клеткасы.

  4. Аталық жіпшесі, тозаңдылық стаминодии.

  5. Гүлсерігі-тостағанша, күлте жапырақшалары


8. Гүлдің ұрықтануға қабілеттсіз бөлімдері.

  1. Тамыр,сабақ жапырақ

  2. Андроцей, генецей

  3. Аналық аузы, аналық мойны, жатыны, ұрық клеткасы, жұмыртқа клеткасы.

  4. Аталық жіпшесі, тозаңдылық стаминодии.

  5. Гүлсерігі-тостағанша, күлте жапырақшалары


Бақылау сұрақтары
1.Жаңғақтар тұқымдасы

2.Негізі өкілдері

3.Жалпы сипаттамасы

4.Жаңғақтар тұқымдасының анатомиялық және морфологиялық құрылысы

5.Жаңғақтар тұқымдасының табиғаттағы маңызы


Глоссарий:
1.Гаметофит

2.Спорофит

3.Вегетатив

4.Андроцей

5.Гинецей

ОБСӨЖ №8


6 апта

Тақырыбы: Асқабақгүлділер қатары

Жоспар:


1.Асқабақтар тұқымдасы

2. Асқабақтар тұқымдасының жалып сипаттамасы

3. Асқабақтар тұқымдасының морфологиялық және анатомиялық құрылысы
Бұл тұқымдасқа 1 мыңдай түр 120 туыс жатады. Жер шарының екі бөлігінде тропикалық, субтропикалық аймақтарында кең таралған. Түрлерінің пайда болған орталығы Гималайдың Шығыс бөлігі, Азияның Оңтүстік Шығыс бөлігі, Оңтүстік Америка. Көпшілігі өрмелеп, сиректеу жерге төселіп өсетін бір жылдық өсімдіктер. Сабақтарының сыртында түктері болады. Жапырақтары үлкен, қосалқы жапырақшалары болмайды. Жапырақтары тілімделген сабаққа кезектесіп орналасады. Қарапайым немесе бұтақталған мұршалары жапырақтың қолтығынан шығатын бұтақ болып табылады. Гүлдері актиномофорты аталықтары біріккен зигоморфты. Гүл бөліктері 4 шеңбер түзіп орналасады. 5 мүшелі дара жынысты. Бір үйлі немесе екі үйлі өсімдік тостағаншасы 5 тісті күлтежапырағы 5 жақтаулы, қоңырау тәрізді күлте жапырағының түсі сары немесе ақ болады. Аталық гүлдің 5 аталығы болады. Тозаң қабы екі ұялы S- әріпі тәрізді. Гинецейі ценокарпты, үш жеміс жапырақшадан тұрады. Гүл түйіні үш ұялы болып келетін бүйірлік жағындары болады. Тұқым бүрі көп аналықтың мойны қысқа, жемісі жидек тәрізді. Жемістері үлкен кейде 100 кг дейін болады.

4. Күрделігүлділер немесе астралар тұқымдасы – Compositae. Бұл тұқымдасқа 18-20 мыңдай түр (мың туыс) жатады. Өмірлік формалары кішігірім ағаштар, бұталар, лианалар, жартылай бұталар, көп, біржылдық шөптесін өсімдіктер. Олар көп жағдайда өрмелеп өседі, кейде скуленттер. Жер бетінің барлық құрылықтарында таралған. Көптеген туыстары өзгергіш келеді. Түрлері, тұқымы және вегетативтік жолмен көбейеді. Бұтақтарына жапырақтары кезектесіп, сиректеу қарама – қарсы немесе топтасып орналасады. Кейде розетка түзеді. Тұқымдасқа тән белгілер: гүлшоғыры себет, сырт қарағанда гүлге ұқсас. Кейде себеттер жиналып қалқанша немесе сыпыртқы (метелка) түзеді. Себеттің сыртын гүл асты жапырақшалары жауып тұрады. Олардың жиынтығы орама (обвертка) түзеді. Орама жапырақшаларының өзара орналасу ерекшеліктері олардың формасы және түсі осы тұқымдастың өкілдерін классификациялауға және анықтауда ең қажетті белгілер. Гүлдері алуан түрлі біреулері біршама үлкен және қанық боялған, екіншілері ұсақ, көрінсіз. Олардың барлығы 4 шеңбер түзіп орналасады. Күлтесі 5 мүшелі тостағаншасы жел айдарға айналып кеткен редукцияға ұшыраған. Андроцейлері жіпшелері бос орналасқан 5 аталықтан және трубкаға біріккен тозаңдықтардан тұрады. Гинецейі ценокарпты 2 жеміс жапырақшадан тұрады. Аналығы 1 гүл түйіні төменгі

1 ұялы аналық мойыны аталықтың трубкасының ішінде орналасады. Жемісі тұқымнан көп жағдайда олардың ұшуын қамтамасыз ететін желайдары (легушка) болады.

Күлтежапырақтың құрылысына қарай гүлдердің түрлері: трубка тәрізді, тілше, жалған тілше, воронка тәрізді екі ерінді гүлсерігі бар гүлдерде болады. Гүл формуласы : Са (5) Со (5) А(5) Ge(2).

Күрделігүлділердің шаруашылықтағы маңызы аса зор. Олардың ішінде аса құнды тамаққа пайдаланатын дәрілік, бояулық, сәндік, хош иісті өсімдіктері көп. Кейбіреулері арамшөптер тұқымдас 2 тұқымдас тармағына бөлінеді : трубкагүлділер және тілше гүлділер.



Жусан туысы – Artemisia. 400 түрі бар. БОР-да 134 түр, Қазақстанда 81 кездеседі. Ареалы Европа, Азия, Солтүстік Американың қоңыржай климатты аудандары. Шөптесін көпжылдық екі жылдық, бір жылдық өсімдіктер немесе жартылай бұталар. Бұтақтары тік немесе жоғары қарай өседі. Жапырақтар кезектесіп орналасқан. Жапырақтары қаты тілімделген, сиректеу тұтас, эфир майлы гүлдері трубка тәрізді. Жусан түрлері шөлейт аймақта, жартылай шөлдерде ланшафт түзеді.
Тест

1. Асқабақтар тұқымдас гүлінің формуласы (қияр)

  1. Са(5) Со (5)АО G(3) Са(5) Со(5) А(2) + (2) +1 GО

  2. Са(5) Орар Са (5)А(5) G(2)

  3. Р3 + 3 А3+3 G(3)

  4. Р(2 ) + 2 А3 G(2)

  5. Р3 + 3 А3 G3

2. Асқабақ тұқымдасы.

  1. Қияр, қауын, қарбыз

  2. Алма, шие, итмұрын, өрік.

  3. Күнбағыс, жусан, бақ-бақ

  4. Капуста, ридиска, бақташы сөмкесі.

  5. Тал, терек, чозеня

3. Асқабақтар тұқымдасы.

  1. Compositae asteraceae

  2. Cucurbitaseae

  3. Сaryophyllaseae

  4. Вetylaseae

  5. Ramineae

4. Дән

  1. Раушан гүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі

  2. Крест гүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі

  3. Шамшаттар тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі (емен)

  4. Күрделі гүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі

  5. Астық тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі

5. Крестгүлділер тұқымдасына жататын арамшөп.

А жұмыршақ, қышабас.

В жұмыршақ , левкой.

С шалғам.

Д қышабас.

Г шалқан.



Бақылау сұрақтары

1. Асқабақтар тұқымдас гүлінің формуласы (қияр)

2.Асқабақтар тұқымдасы

3. Асқабақтар тұқымдасының жалып сипаттамасы

4. Асқабақтар тұқымдасының морфологиялық және анатомиялық құрылысы

5. Асқабақ тұқымдасы.

6. Крестгүлділер тұқымдасына жататын арамшөп
Глоссарий:

1.Гаметофит

2.Спермия

3.Эндосперм

4.гаплоидт


ОБСӨЖ № 9

6 апта

Тақырыбы: Қалақайгүлділер қатары

Жоспары:


1.Қалқайлар тұқымдасы

2.Морфологиялық және анатомиялық құрылысы

3.Негізгі өкілдері
Гүлсерігі қарапайым күйде екі шеңберлі. тостағанша және күлте жапырақшаларға бөлінбеген.Көп жағдайда тостағанша түрінде болады.Бұл жермен тозаңданатын өсімдіктерге тән.Кішігірім ағаш жартылай бұта біржылдық және көпжылдық шөптесін өсімдіктер.Троикалық және қоңыржай климатты зоналарда кең тараған.Тропикалық ормандарда көп жағдайда және бұталы ярустар түзеді.Бұрынғы одақтас республикалардың флорасында саны жағынан аз болғанмен аса кең тараған түрдлері өседі.Гүлдері дара жынысты немесе қос жынысты актиноморфты.

Дүние жүзі бойынша 70 түрі бар. БОР флорасында 36 түрі, ал Қазақстанда 2 түрі кездеседі. Табиғи жағдайда қоңыржай климатты облыстарда және Европаның, Азияның Африканың, Солтүстік Американың тауларында өседі. Мал азығы ретінде перспективті өсімдік, көп мөлшерде көп балауса береді. БОР көптеген жерлерінде себіледі, кейбір түрлері улы өсімдіктердің қатарына жатады.


Тест
1. Жемісі үлкен өсімдік.

А өрік.


В кокос.

С сейшель пальмасы.

Д емен .

Г қарағай.



2. Крестгүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктер.

А тарна


В акация, үрмебұршақ.

С шалқан, сарғалдақ.

Д шетен.

Г қырық қабат.



3. Крестгүлділер тұқымдасына жататын арамшөп.

А жұмыршақ, қышабас.

В жұмыршақ , левкой.

С шалғам.

Д қышабас.

Г шалқан.



4 .Астық тұқымдастарының паразиті.

А мукор.

В пеницелл.

С қыстауыш.

Д фитофтора.

Г зең саңырауқылағы.



5. Орман өсімдіктеріне жатады ?

А гүлкекіре,қоңыраугүл

В қияқөлең ,қырықбуын

С итбүлдірген , папоротник

Д көкнәр

Г құртқашаш



6. Шыршалы орманда өседі ?

А қияқөлең,қырықбуын

В қызғалдақ, құртқашаш

С саумалдақ, қоянжем +

Д қаз ,бидайық

Г қоңыраугүл



7. Ормандағы жарықсүйгіш өсімдіктерге жатады?

А көкгүл,бөденешөп

Вқұртқашаш

С бауыр шөп, балшатыр +

Д інжугүл , қоянжен

Г қызғалдақ



Бақылау сұрақтары
1.Қалақайгүлділер қатарының морфологиялық құрылысымен сипаттамасы

2.Қалқайлар тұқымдасы

3..Морфологиялық және анатомиялық құрылысы

4.Негізгі өкілдері

5.Қалақайгүлділердің шаруашылықтағы маңызы

Глоссарий:

1.Актиноморфты

2.Крапива

3.Куколь


4.Смоловка

5.Редукция


ОБСӨЖ № 10

7 апта


Тақырыбы: Зығыргүлділер қатары

Жоспары:


1.Зығырлар тұқымдасы

2.Жалпы сипаттамасы

3.негізгі өкілі және олардың шаруашылықтағы мәні
Зығыргүлділер қатары біржылдық және көбжылдық өсімдіктер. Субтропиктік және қоңыржай аумақтарда өсетін 300 жуық түрлері белгілі.Төменгі жағы тар жақталған тықыр, тұтқыр балауызды жұмыр келеді.

Жапырағы кезектесіп орналасқан шеті тұтас қандалы тәрізді гүлі ұсақ көшілік күлгін қызғылт өздігінен тозаңданады.Жемісі қауашақ, тұқымы жалаңаш жылтыр 44% дейін май болады.Зығыр әсемдік үшін де өсіріледі.Зығырдың талшығы 1000 ширатьылып келген, одан әрі түрлі мата тоқылады.Екпе зығырдың бірнеше талшығы болады.

Қазақстанда екпе зығырдың бірнеше сорттары бар.
Тест

1.Көкек зығыры қандай тозаңданады.

А желмен


В жәндіктермен

С сумен


Д адаммен

Г барлық жауап дұрыс


2. Көкек зығырының аталық жыныс жасушалары қай органда пісіп жетіледі

А өскіншеде

В қауашақта

С антеридияда

Д архегонияда

Г гүлде
3 Көкек зығырының аналық жыныс жасушалары қай органда пісіп жетіледі

А өскіншеде

В қауашақта

С антеридияда

Д архегонияда

Г гүлде
4 Тек түтікшелі гүлдер

А батбақта

В күнбағыста

С желалмұртта

Д сарықалуенде

Г талда
5 Бақбақ және сарықалуен жемісі таралады

А сумен

В желмен



С жәндіктермен

Д құстармен

Г адамдармен
Бақылау сұрақтары
1.Көкек зығыры қандай тозаңданады

2. Көкек зығырының аталық жыныс жасушалары қай органда пісіп жетіледі

3 Көкек зығырының аналық жыныс жасушалары қай органда пісіп жетіледі

4.Зығырлар тұқымдасы

5.Жалпы сипаттамасы

6.негізгі өкілі және олардың шаруашылықтағы мәні


Глоссарий:



1.Субтропика

2.Тропика

3.Қоңыржай

4.Антеридий

5.Архегоний


6.Тозаңдану

7.Тұтқыр


8.Балауыз

9.Сарықалуен



ІІ курс 4 семестрге арналған

ЕКІНШІ АРАЛЫҚ БАҚЫЛАУ



Тақырыптар

Апталар реті

Ұпайлар

Бақылау түрі

11

Жүзімгүлділер қатары

8 - апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

12

Сабынкөкгүлділер қатары

8 - апта

3 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

13

Дара жарнақтылар класы

9 - апта

3 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

14

Қияөлеңгүлділер қатары

10 - апта

1 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

15

Арециттер қатары

10 - апта

2 апта

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

16

Қалталы саңырауқұлақтар плектомицеттер қатарларының тобы

11 - апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

17

Қалталы саңырауқұлақтар Дискомицеттер қатарларының тобы

12 - апта

1 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

18

Базидиомицеттер класы. Агарикалылар класы

12 - апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

19

Телебазидиомицеттер клас тармағы.Қара күйе саңырауқұлақтары

13 - апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

20

Жетілмеген саңырауқұлақтар класы

14 - апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

21

Жоғары сатыдағы өсімдіктер

14 - апта

2 балл

Глоссарий, Тест, бақылау сұрақтары

∑ ОБСӨЖ 22-балл

ОБСӨЖ № 11

8 апта


Тақырыбы: Жүзімгүлділер қатары

Жоспары:


      1. Жүзімдер тұқымдасы

      2. Жалпы сипатамасы

      3. Вегетативні органдардың, гүлдің, жемістің құрылысы

Көп жылдық, біржылдық шөптесін өсімдіктер. Жапырақтары жұмыртқа тәрізді немесе сопақша болып келеді, қарама – қарсы орналасады. Күлтесі ақ, аталығы 10, аналығының мойны 3. Қауашағы шар тәрізді БОР –да 50 түр, Қазақстанда 20 түрі бар. Өкілдері дымқыл жұлдыз шөп (звездчатки макрица Smedia). Бір жылдық немесе көп жылдық шөптесін өсімдік. Жерге төселіп өсетін сабағы ашық – жасыл түсті. Халық мидицинасында дәрілік шөп ретінде қолданылады.



Тест

1. Жулдызгул туимедак гулдері…..

А тутикшеси

Б жукыршак

С жалган тілше

Д тилше
2 Жидектер тувкым саны бойынша болады ….

А Бир тукымды

Б коп тукымды

С бир Жане коп тукымды

Д дурыс жауап жок
3.Кәдімгі жүзім


  1. Tritisum durum

  2. Zea mays

  3. Orisa sativa

  4. Aloe arborescens

  5. Hyacithus vulgaris

4. Жидек



  1. Раушан гүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі

  2. Крест гүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі

  3. Шамшаттар тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі (емен)

  4. Күрделі гүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі

  5. Астық тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі



5. Шие жемісі

  1. Көп сүйекті жидек

  2. Дәнек

  3. Сүйекше

  4. Қауашақ

  5. Бұршаққап



Бақылау сұрақтары
1.Жүзімдер тұқымдасы

2.Жалпы сипатамасы

3.Вегетативні органдардың, гүлдің, жемістің құрылысы

4. Жидектер тукым саны бойынша болады



Глоссарий:

1.Глюкозид

2.Алколоид

3.Боб


4.Кәдімгі фасоль

5.Соя


ОБСӨЖ № 12

8 апта


Тақырыбы: Сабынкөкгүлділер қатары

Жоспары:


1.Анатомиялық, морфологиялық ерекшеліктері

2.Жолдықтар, сабынкөктер тұқымдастары

3.Негізгі өкілдері
Жолдықтар. Дүние жүзінің барлық құрлықтарында, әсіресе тропикалық және субтропикалық зоналарда кең таралған 400 дей түрі бар. БОР-дың территориясында 19 түрі, Қазақстанда 3 түрі кездеседі. Көпжылдық ьамыр сабақты немесе біржылдық шөптесін өсімдіктер, көп жағдайда өзендер мен көлдердің жағалауларында, суда және батпақты жерлерде өседі.

Сабынкөктер . Туыстың құрамында негізінен солтүстік ендіктерде кездесетін 20-дай түрі бар. БОР-дың флорасында 12-түрі, ал Қазақстанда 3 түрі кездеседі. Қынапшалы ұлпабас батпақты жерлерде, негізінен шымтезекті батпақтарда, тундрада өседі және шымтезектің түзілуінде елеулі роль атқарады.

Сәлемшөп туысы. Бұл туыстың БОР-дың территориясының негізінен оңтүстік облыстарда өсетін 14 түрі, Қазақстанда 7 түрі белгілі. Аса маңызды түрінің бірі тамақтық сәлем шөп. Оның тамырында тамаққа пайдаланатын тәтті түйнектер түзіледі, сондықтанда бұл түрді субтропиктерде арнайы себеді.
Тест

1. Күрделі сүиекті жеміс қандай өсімдіктерге тән.

А долана.

В таңқурай.

С бүлдірген.

Д алхоры.

Г алма.
2 .Астық тұқымдастарының паразиті.

А мукор.

В пеницелл.

С қыстауыш.

Д фитофтора.

Г зең саңырауқылағы.
3 Орман өсімдіктеріне жатады ?

А гүлкекіре,қоңыраугүл

В қияқөлең ,қырықбуын

С итбүлдірген , папоротник

Д көкнәр

Г құртқашаш


4 Шыршалы орманда өседі

А қияқөлең,қырықбуын

В қызғалдақ, құртқашаш

С саумалдақ, қоянжем

Д қаз ,бидайық

Г қоңыраугүл


5.Тамыр тәрізді өсінділер- ризоидтар қандай балдырларға тән

А спирогира

В хламидомонада

С ламинария

Д хлорелла

Г сценедесмус


6.Фитопланктон- судағы қандай балдырлардың жиынтығы

А қоңыр


В қызыл

С жіңішке

Д бір жасушалы жасыл

Г диатомды


Бақылау сұрақтары

1. Күрделі сүиекті жеміс қандай өсімдіктерге тән.

2 .Астық тұқымдастарының паразиті.

3 Орман өсімдіктеріне жатады

4.Анатомиялық, морфологиялық ерекшеліктері

5.Жолдықтар, сабынкөктер тұқымдастары

6.Негізгі өкілдері
Глоссарий:

1.Подорожник

2.Норичниктер

3.Сабынкөктер

4.Жолдықтар

5.Субтропика

ОБСӨЖ № 13

9 апта


Тақырыбы: Дара жарнақтылар класы

Жоспары:


1.Жалпы сипаттамасы

2.Класс тармақтарына бөліну

3.Қатарларға бөліну
Дара жарнақтылар. Ұрықтың бір ғана тұқым жарнағы болады. Ұрықтың тамырша біршама ертерек өледі, қосалқы тамырлар пайда болады. Тамырлары екінші рет қалыңдауға қабілетсіз. Тамыр системасы шашақ тамыр. Сабағы жуандамайды, өткізгіш шоқтары жабық. Сабақтың көлденең кесіндісінде олар ретсіз шашыранқы орналасады. Жапырақтары жай, паралель немесе дара тәрізді жүйкеленген болып келеді. Гүлдерінің мүшелері 3 қатар түзіп орналасады. Жабық тұқымдылар. Ағаштар, бұталар, шөптесін өсімдіктер. Вегетатив органдары көптеген әртүрлі гистологиялық элементтерден тұрады. Арнайы маманданған вегетативтік органдары бар түйнектері, баданалары, тамыр сабақтары. Тұқым бүрін жеміс жапырақшалары жауып тұрады.

Гаметофит. Аналық гаметофиті сегіз клеткадан тұратын ұрық - қабық. Аталық гаметофиті тозаң, вегетативтік және генеративтік клеткалардан тұрады. Аналық гаметофиті эндосперм және екі немесе оданда көбірек архегониялар. Аталық гаметофиті тозаң бірнеше проталиальды, антеридиальды және вегетативтік клеткалардан тұрады.

Ұрықтануы. Қосарланып ұрықтанады, спермияның бірі жұмыртқа клеткасымен, ал екіншісі – екінші реттік ядромен қосылады. Бірақ рет ұрықтанады – спермияның бірі архегонияның бірінің ішіндегі жұмыртқа клеткасымен қосылады.Тұқымы. Тұқымы тез пайда болады 3-4 аптадан бір вегетативті кезеңге дейін созылады. Эндоспермі триплоидты (3п). Ұрықтың 1-2 тұқым жарнағы болады. Тұқым жемістің ішінде болады. Тұқымның пайда болуы өте жай жүреді (1,5 –2жыл) тозаңдану мен ұрықтанудың арасы 13 айға созылады. Эндоспермі гаплоидты (п). Ұрықтың тұқым жарнағы көп жағдайда екіден көп болады. Тұқым тунымдық қабыршақтың үстінде ашық жатады.

Дара жарнақтылар.Ұрықтың бір ғана тұқым жарнағы болады.

Ұрықтың тамырша біршама ертерек өледі, кіндік тамырдың орнына қосалқы тамырлары пайда болады: Тамырлары екінші рет қалыңдауға қабілетсіз, тамыр системасы көп жағдайда шашақ тамырлы.

Сабағы жуандамайды, өткізгіш шоқтары жабық, сабақтың көлденең кесіндісінде олар ретсіз шашыраңқы орналасады.

Жапырақтары жай параллель немесе доға тәрізді жүйкеленген болып келеді.

Гүлдері мүшелері 3 қатар түзіп орналасады.


Тест

1. Дара жарнакты осймдйктердйн тукымы куралады …

А сабакшадан

Б тамырша буршйкшеден

С бйр тукым жарнагынан

Д уррыктан

2 Дара немесе параллель жүйкеленуге тан…

А еменге

Б пиязга

С урмебуршакка

Д пиязга

3. Даражарнақтылар класының белгілері.


  1. Тұқым арқылы көбеюі , антеридилері жоқ, археногиялары сақталған стробилалы өсімдіктер.

  2. Гүлді өсімдіктер, тұқымдары қоршауланған сабақтарының түтікшелері бар.

  3. Шөптесін. өсімдіктер, түтікшелері жабық, бір тұқым жарнақты.

  4. Споралы өсімдіктер , орхеногия және антеридии арқылы көбейеді

  5. Барлығы

4. Даражарнақтылардың белгілері.

  1. Ағаштар, сиректеу бұталар, аналық таметофиті – архегония, аталық тұқымының пайда болуы.

  2. Спорангилері сорустарға жинақталған, қос жынысты өсімдіктер.

  3. Кіндіктамырлы, жапырақтары торлы жүикелі, гүлдері бесмүшелі.

  4. Шашақ тамырлы, жапырағы паралелл жүикелі гүлдері үш мүшелі.

  5. Барлығы

5. Даражарнақтылар класы.

  1. Magnoliopsida dicotyledoneae

  2. Liliopsida monosotyledoneae

  3. Briopsida

  4. Riniopsida

  5. Lignopteridopsida


Бақылау сұрақтары

1.Дара жарнакты осймдйктердйн тукымы куралады

2.Дара немесе параллель жүйкеленуге тан

3. Дара немесе параллель жүйкеленуге тан

4. Даражарнақтылардың белгілері

5.Жалпы сипаттамасы

6.Класс тармақтарына бөліну

7.Қатарларға бөліну



Глоссарий:

1.Құртқашаш

2.Гиацент

3.Асфоделалылар

4.Агавалар

5.Тұқымбүр

6.Спорофит

7.Интегумент

8.Сүзгі

9.Трахеидт



10.Метаспорофил

ОБСӨЖ № 14

10 апта

Тақырыбы: Қияөлеңгүлділер қатары

Жоспары:


1.Қияқөлеңдер тұқымдасы

2.Морфологиялық,анатомиялық, экологиялық ерекшеліктері

3.Тұқымдас тармақтарына бөліну
Қияөлеңдер тұқымдасы Cyperaceae. Түрлерінің жалпы саны 500 (120 туыс). Ұзын – қысқалы симподинальды өсетін тамырсабағы, тығыз, түпшымдар түзетін көпжылдық шөптесін өсімдіктер. Дүниежүзінің барлық құрлықтарында кең таралған. Көптеген түрлері тропикалық елдерде өседі. Сабақтары үшқырлы сиректеу цилиндр тәрізді, буындары мен буынаралықтары нашар байқалады. Жапырақтары сабақтың жоғары жағында орналасады, таспалы, таспалы ланцетті, тілшесі болмайды. Гүлшоғыры жай немесе күрделі масақ немесе агрегатты жапырақ тәрізді. Жапырақшаларының қолтығында орналасқан көпгүлді, сиректеу біргүлді масақтардан тұрады. Гүлінің гүлсерігі болмайды немесе редукцияға ұшыраған. Андроцейі бір шеңбердің бойына орналасқан 6 аталықтан, гинецейі немесе 2 жеміс жапырақшадан тұрады. Гүлтүйіні жоғары ұялы бір тұқым бүршігі болады. Гүлдері көпжынысты, бір үйлі, екі үйлі.

Қияөлең туысы – Cuperus. Тамырсабақта көпжылдық шөптесін өсімдік. Сабақтары үшқырлы, сиректеу домалақ. Жапырақтары таспа тәрізді, қынапшасы жабық болады. Гүлдері дара жынысты аталық түрлерінің 3 аталықты болады. Аналық гүлдері екі тұмсығы бар немесе тұмсығы жоқ қапшықпен қапталған, гинецейінің 2-3 ауызы болады. Гүл формуласы :Р0 А0 G(3) P0 A3 G0. Жемісі үшқырлы жаңғақша. Көп түрлері Солтүстік ендіктің облыстарында кең таралған. Негізгі түрлері : батпақты жерлерде өсетін торсылдақ қиякөлең (осоко пузырчатая С. diandra) қос аталықты қиякөлең, қоян қиякөлең, қосқатар қиякөлең, түкті қиякөлең т.б. Қиякөлеңдердің жапырақтары сояуланған болып, оларды малдар нашар жейді. Қиякөлеңді жылжымалы құмдарды бекітуге, сәндік өсімдіктер ретінде өсіреді.


Тест
1 Ашық тұқымдылардың папоротниктерден ерекшелігі?

А гаметофит , спорорафитте тіршілік етеді

В ұрықтану сумен байланысты емес

С тұқым арқылы көбейеді

Д барлыгы дұрыс

2 Қарағайдың шыршадан айырмашылығы ?

А жарықсүйгіштігі

В қысқарған бүршігінде екі екіден бүрлер орналасқан

С шырша 2 ,3 жыл тіршілік етеді

Д барлығы дұрыс
3 Орман өсімдіктеріне жатады ?

А гүлкекіре,қоңыраугүл

В қияқөлең ,қырықбуын

С итбүлдірген , папоротник

Д көкнәр

Г құртқашаш


4 Шыршалы орманда өседі ?

А қияқөлең,қырықбуын

В қызғалдақ, құртқашаш

С саумалдақ, қоянжем

Д қаз ,бидайық

Г қоңыраугүл


5 Ормандағы жарықсүйгіш өсімдіктерге жатады?

А көкгүл,бөденешөп

Вқұртқашаш

С бауыр шөп, балшатыр

Д інжугүл , қоянжен

Г қызғалдақ



Бақылау сұрақтары
1.Қияқөлеңдер тұқымдасы

2.Морфологиялық,анатомиялық, экологиялық ерекшеліктері

3.Тұқымдас тармақтарына бөліну

4 Орман өсімдіктеріне жатады

5 Шыршалы орманда өседі

6 Ормандағы жарықсүйгіш өсімдіктерге жатады

7 Ашық тұқымдылардың папоротниктерден ерекшелігі?

Глоссарий:


    1. Cyperaceae

    2. Cuperus

    3. Андроцей

    4. қынапша

ОБСӨЖ № 15

10 апта


Тақырыбы: Арециттер қатары

Жоспары:


1.Жалпы сипаттамасы

2.қатарларға бөлінуі

3.Пальмагүлділер қатары

4.Биологиялық ерекшеліктері


Бұл өсімдік тропикалық және субтропикалық аймақтарда шоғырланған 600-дей түрлері бар. Тамырсабақты ағаштанған өсімдік БОР-да саса (Sasa) туысының 3 түрі ғана өседі. Бұл үлкен болмаған өсімдік (биіктігі 3м, диаметрі 1см). Сахалин, Куриль аралдарында кездеседі. Негізгі таралған жерлерінде бамбуктер 40м- ге дейін баратын ұзын өсімдіктер. Масақтары бір –көп гүлді. Гүлдері қосжынысты: аталықтары

6 (3+3) кейде көп (20-30), аналығы 1.Жемісі дән, кейде жидек тәрізді. Пальмагүлділер тамырсабақтарымен оңай көбейеді. Олар тез өсуге қабілетті. Қолайлы жағдайда 4-6 аптаның ішінде кейбір түрлері 15-20см биіктікке дейін жетеді. Грузияның Батысында Пальмагүлділердің филлострихис (Phyllostahys) және арундинария (Аrindinaria) туыстарының түрлері себіледі. Пальмагүлділердің практикалық маңызы аса зор құрылыс жұмыстары, су жүретін трубкалар жасау үшін пайдаланылады.



Тест

1. Жемісі үлкен өсімдік.

А өрік.


В кокос.

С сейшель пальмасы.

Д емен .

Г қарағай.


2. Крестгүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктер.

А тарна


В акация, үрмебұршақ.

С шалқан, сарғалдақ.

Д шетен.

Г қырық қабат.


3 Крестгүлділер тұқымдасына жататын арамшөп.

А жұмыршақ, қышабас.

В жұмыршақ , левкой.

С шалғам.

Д қышабас.

Г шалқан.


4. Раушангүлділер тұқымдасының қандай өсімдігінің гүлінің формасы басқаларға қарағанда өзгеше.

А алмұрт.

В өрік.

С бүлдірген.

Д қазтабан.

Г алма.
5. Бұршақ тұқымдастарға жатады.

А бөрібұршақ, соя.

В жұлдызшемек.

С акация.

Д жоңышқа.

Г қышабас.
6. Бұршақ мұртшалары.

А түрі өзгерген жапырақ .

В түрі өзгерген бұршақ.

С түрі өзгерген төбешік жапырқтар.

Д түрі өзгерген сабақ

Г түрі өзгерген жапырақ.



Бақылау сұрақтары

1.Жалпы сипаттамасы

2.қатарларға бөлінуі

3.Пальмагүлділер қатары

4.Биологиялық ерекшеліктері

5. Бұршақ тұқымдастарға жатады.

6. Бұршақ мұртшалары.
Глоссарий:

1.Құртқашаш

2.Гиацент

3.Асфоделалылар

4.Агавалар

5.Тұқымбүр

6.Спорофит

7.Арецит


8.Пальма
ОБСӨЖ № 16

11 апта


Тақырыбы: Қалталы саңырауқұлақтар плектомицеттер қатарларының тобы

Жоспары:


1.Қалталы саңырауқұлақтардың құрылысы

2. Қалталы саңырауқұлақтардың көбеюі

3.Плектомицеттер қатары.
Саңырауқұлақтардың талломасы мицелий, немесе грибница деп аталынады. Мицелий гифа деп аталатын жіңішке тарамдалған жіпшелерден тұрады. Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың гифаларында көлденең перделер болмайды, сондықтан да олар тарамдалған үлкен бір клетка түрінде болады. Ал жоғарғы сатыдағы саңырауқұлақтардың клетка қабықшасы целлюлозалан тұрады. Саңырауқұлақтардың көпшілігінің гифасының қабықшасының құрамы біршама күрделі болады : төменгі сатыдағыларының қабықшасы пектинді заттардан, ал жоғарғы сатыдағыларының целлюлозаға жақын углеводтардан және насекомдардың хитиніне ұқсас азоттық заттардан тұрады. Клетка қабықшасының астында протопласт жатады. Ядросы өте ұсақ және клеткада 1-2 немесе көптен болады.Қор заты ретінде гликоген немесе май тамшылары жиналады. Крахмал еш уақытта түзілмейді. Гифалары жоғарғы арқылы өседі. Қолайлы жағдайларда олар өте тез өседі. Жоғарғы сатыдағы саңырауқұлақ-тардың гифалары көп жағдайда матасып жалған ұлпа – плехтенхима түзеді. Одан келешегінде жыныстық спора дамитын жемісті дене түзеді. Саңырауқұлақтардың суды бойына өткізетін және оны буланудан сақтайтын арнайы тетігі болмайды. Сондықтан да олар тек ылғалды жерлерде өседі.

Қоректенуі. Саңырауқұлақтар гетеротрофты организмдер. Олардың көпшілігі өліп қураған өсімдіктердің қалдықтарымен қоректенетін сапрофиттер. Саңырауқұлақтардың 10 мыңнан астамы өсімдіктерде паразит ретінде кездеседі, ал бір мыңнан аздауы жануарлар мен адамдардың паразиттері. Саңырауқұлақтардың көпшілігі өмірінің бір бөлігінде паразит ретінде, ал екінші бөлігінде сапрофит ретінде тіршілік етеді.

Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтарда жыныстық көбеюдің бірнеше формалары болады : изогамия, гетерогамия, оогамия, зигогамия. Зигота барлық жағдайда біраз уақыт тыныштық кезеңін басынан өткізеді, содан соң өсіп зооспоралар немесе зооспорангиясы бар, немесе спорангиоспорасы бар қысқаша гифа береді.

Жоғарғы дәрежелі саңырауқұлақтардың жыныстық процесінің формасы ерекше болып келеді : гаметангиогамия сырт құрылыстары әр түрлі болып келетін жыныс органдарының ішіндегі гаметаларға бөлінбеген заттарының қосылуы : самотогамия вегетативті гифаның екі клеткасының қосылуы : сперматизация - аналық жыныс органының қозғалмайтын клеткаларымен ұрықтануы. Ядролар әдетте бірден қосылмайды. Қарама – қарсы жыныстық белгілері бар ядролары алдымен қосарланып жақындасып дикариондар түзіледі. Дикариондардың саны оларды түзетін ядролардың синхронды бөлінуінің нәтижесінде көбейе түседі. Біраз уақыттар өткеннен соң дикариондардың ядролары қосылады да диплоидты ядро түзеді. Енді диплоидты ядро мейоз жолымен бөлінеді де, гаплоидты ядролар береді.

Олардың әрқайсысы жыныстық көбею спораларының ядросына айналады. Сонымен жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың өмірлік циклында үш түрлі ядролық фаза алмасып келіп отырады : гаплоидты, дикарионды және диплоидты. Оның ішінде диплоидты фаза өте қысқа болады, ал өмірлік циклдың негізгі бөлігі гаплоидты және дикарионды фазаларда өтеді. Жыныстық көбею спораларының екі типі бар : 1) аскаспоралар, эндогендік жолмен ерекше клеткаларда – қалталардың ішінде пайда болады. Бұл әдетте дикарионның ядролары қосылғанннан кейін жүретін мейоз және митоз процестері арқылы іске асады. Жыныстық көбею спорасының екіншісі базидиооспоралар, олар экзогендік жолмен, көп жағдайда төртеуден ерекше клеткалардың ұшында пайда болады. Саңырауқұлақтарда жыныстық споралардың түзілуі олардың өмірлік циклының аяқталуын көрсетеді. Сонымен қоректену ерекшелігіне байланысты пластидтерінің болмауы гифаларының қабықшаларында хитиннің болуы артық қор заттары ретінде гликагеннің жиналуы саңырауқұлақтарды жануарларға жақындастырады. Ал шексіз өсуі, қоректік заттарды суыру арқылы қабылдауы оларды өсімдіктерге жақындастырады өсмдіктер мен жануарлардың саңырауқұлақтар гифалардан тұратын вегетативтік денесі арқылы және өмірлік циклында гаплойдты және диплоидты ядролық фазаларынан
Тест

1. Саңырауқұлақтар бөлімінің түрлер саны


  1. 10,000

  2. 20,000

  3. 30,000

  4. 50,000

  5. 100000

2. Саңырауқұлақтар талломасының атауы

  1. Дене

  2. Өркен

  3. Бүршік

  4. Өзгерген өркен

  5. Мицелий

3. Саңырауқұлақтардың қоректенуі

  1. Автотрофты

  2. Фотоавтотрофты

  3. Барлық денесімен

  4. Гетеротрофты

  5. Хемотрофты

4. Саңырауқұлақтардың неше түрі өсімдіктерде паразит өмір сүреді?

  1. 2000

  2. 4000

  3. 6000

  4. 8000

  5. 10000 нан астам

5. Саңырауқұлақтардың көбеюі (негізінен)

  1. Жынысты

  2. Жыныссыз

  3. Вегетативті

  4. Спора арқылы

  5. Жыныссыз, вегетативті жынысты

6. Саңырауқұлақтар бөлімі неше класқа бөлінеді?

  1. 1

  2. 2

  3. 3

  4. 5

  5. 7

7. Саңырауқұлақтардың мицелиясы неден құралған?

  1. Клеткалардан

  2. Бүртікшелерден

  3. Ұлпалардан

  4. Гипалардан (жіпшелерден)

  5. Органдардан


Бақылау сұрақтары

1.Қалталы саңырауқұлақтардың құрылысы

2. Қалталы саңырауқұлақтардың көбеюі

3.Плектомицеттер қатары.

4. Саңырауқұлақтардың неше түрі өсімдіктерде паразит өмір сүреді?

5. Саңырауқұлақтардың көбеюі (негізінен)

6. Саңырауқұлақтар бөлімі неше класқа бөлінеді?

7. Саңырауқұлақтардың мицелиясы неден құралған?



Глоссарий:

1.Гипа


2. Плектомицет

3. мицели

4. паразит

5. Клетка

6. Спора
ОБСӨЖ № 17

12 апта


Тақырыбы: Қалталы саңырауқұлақтар Дискомицеттер қатарларының тобы

Жоспары:


1.Дискомицеттер қатары.

2.Дискомицеттердің қоректенуі

3.Көбеюі
Дискомицет саңырауқұлақтар жасыл түсті гүлді өсімдіктер мен балдырларға қарағанда басқаша қоректенеді саңырауқұлақтардың клеткаларында хлорофилл болмайды және органикалық емес заттардан органикалық заттар түзілмейді. Саңрауқұлақтар дайын органикалық заттармен қоректенеді. Симбиоз процесінің нәтижесінде жаңа организмдер пайда болады. Мысалы : қыналар, микориза.

Көбеюі. Вегетативті көбеюі мицелийдің жекелеген бөліктері арқылы артраспоралары (оидийлері) арқылы клетка қабықшалары жұқа болып келетін гифаның оқшауланған бөлігі: хламидос – полары арқылы қабықшалары қалың болып келетін клеткаларға ыдырайтын гифалар бүршіктену арқылы гифаларында келешегінде бөлініп түсетін домалақ өскіндердің пайда болуы арқылы көбею.

Жыныссыз көбеюі әртүрлі споралардың көмегімен жүзеге асады. Зооспорангияның ішінде дамитын зооспоралары, спорангияның ішінде жетілетін спорангияспоралары: ерекше гифалардың бүршіктенуінің нәтижесінде экзогенді жолмен пайда болатын конидийлері арқылы.

Жыныстық көбеюі. Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтарда жыныстық көбеюдің бірнеше формалары болады : изогамия, гетерогамия, оогамия, зигогамия. Зигота барлық жағдайда біраз уақыт тыныштық кезеңін басынан өткізеді, содан соң өсіп зооспоралар немесе зооспорангиясы бар, немесе спорангиоспорасы бар қысқаша гифа береді.

Жоғарғы дәрежелі саңырауқұлақтардың жыныстық процесінің формасы ерекше болып келеді : гаметангиогамия сырт құрылыстары әр түрлі болып келетін жыныс органдарының ішіндегі гаметаларға бөлінбеген заттарының қосылуы : самотогамия вегетативті гифаның екі клеткасының қосылуы : сперматизация - аналық жыныс органының қозғалмайтын клеткаларымен ұрықтануы. Ядролар әдетте бірден қосылмайды. Қарама – қарсы жыныстық белгілері бар ядролары алдымен қосарланып жақындасып дикариондар түзіледі. Дикариондардың саны оларды түзетін ядролардың синхронды бөлінуінің нәтижесінде көбейе түседі. Біраз уақыттар өткеннен соң дикариондардың ядролары қосылады да диплоидты ядро түзеді. Енді диплоидты ядро мейоз жолымен бөлінеді де, гаплоидты ядролар береді.

Олардың әрқайсысы жыныстық көбею спораларының ядросына айналады. Сонымен жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың өмірлік циклында үш түрлі ядролық фаза алмасып келіп отырады : гаплоидты, дикарионды және диплоидты. Оның ішінде диплоидты фаза өте қысқа болады, ал өмірлік циклдың негізгі бөлігі гаплоидты және дикарионды фазаларда өтеді. Жыныстық көбею спораларының екі типі бар : 1) аскаспоралар, эндогендік жолмен ерекше клеткаларда – қалталардың ішінде пайда болады. Бұл әдетте дикарионның ядролары қосылғанннан кейін жүретін мейоз және митоз процестері арқылы іске асады. Жыныстық көбею спорасының екіншісі базидиооспоралар, олар экзогендік жолмен, көп жағдайда төртеуден ерекше клеткалардың ұшында пайда болады. Саңырауқұлақтарда жыныстық споралардың түзілуі олардың өмірлік циклының аяқталуын көрсетеді. Сонымен қоректену ерекшелігіне байланысты пластидтерінің болмауы гифаларының қабықшаларында хитиннің болуы артық қор заттары ретінде гликагеннің жиналуы саңырауқұлақтарды жануарларға жақындастырады. Ал шексіз өсуі, қоректік заттарды суыру арқылы қабылдауы оларды өсімдіктерге жақындастырады өсмдіктер мен жануарлардың саңырауқұлақтар гифалардан тұратын вегетативтік денесі арқылы және өмірлік циклында гаплойдты және диплоидты ядролық фазаларынан басқа үшінші дикарионды фазасының болуымен айқын ажыратылады.

Классификациясы. Саңырауқұлақтар бөлімі жеті класқа бөлінеді.Хитридиомицеттер класы, гифохитромицеттер класы, оомицеттер класы, зигомицеттер класы, аскомицеттер класы, базидиомицеттер класы, жетілмеген саңырауқұлақтар класы. Алғашқы 4 кластың өкілдері төменгі сатыдағы саңырауқұлақтарға жатады, өйткені олардың мицелийлері мүлдем болмайды. Қалған кластардың өкілдері жоғарғы сатыдағы саңырауқұлақтарға жатады, өйткені олардың гифалары көлденең перделері арқылы бірнеше бөліктерге бөлінген болып келеді.

Тест

1. Саңырауқұлақ денесі қалай аталады?


Каталог: CDO -> OBSOJ
OBSOJ -> Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> 1 обсөж тақырып: Әдеби тілдің жалпыхалықтық тілмен арақатынасы
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû Áiëiì æ¸íå ¹ûëûì ìèíèñòðëiãi “Ñûðäàðèÿ” óíèâåðñèòåòi
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау
OBSOJ -> «Мәдениеттану» пәнінен СӨЖ сабақтарының
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет