Қазақ тілінде Орыс тілінде



Дата22.02.2020
өлшемі90.11 Kb.

Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

  1. Канцерогенез – ағзаның қалыпты жасушаларының ісік жасушасына айналуына алып келетін көп сатылы күрделі үрдіс.

Канцерогенез сложный многоэтапный процесс, ведущий к глубокой опухолевой реорганизации нормальных клеток организма.

Carcinogenesis complex process of development of malignaut.


  1. Протоонкогендер – жасушаның бөлінуі үдерісіне арнайы ақуыздар арқылы стимулдаушы әсер ететін, қалыпты гендер тобы.

Протоонкогены - это группа нормальных генов клетки, оказывающая стимулирующее влияние на процессы клеточного деления, посредством специфических белков — продуктов их экспрессии.

Protooncogenes specific group of genes, regulating cell division and growth, mutations of which result in tering of thew into oncogens.

  1. Супрессор гендер жасушаның бөлінуіне және жіктелу үрдісінен шығып кетпеуіне тежеуші әсер ететін гендер тобы.

Гены-супрессоры оказывают тормозящее влияние на процессы клеточного деления и выхода из процесса дифференцировки.

Suppressors genes- group of genes suppressing action of oncogenes and preventing process of oncogenesis.


  1. Қатерлі ісіктер керсінше, аурудың жағдайының қарқынды нашарлауына алып келетін, инвазивті өсіп және метастаз беріп көрші мүшелерді зақымдау тән.

Злокачественные опухоли, напротив ведут к прогрессивному ухудшению состояния больного, состоянию общей истощённости и поражению различных органов метастазами.

Malignant tumors – tumors characterized by unlimited division of cells, invasive growth and monoclonality.


МОЛЕКУЛАЛЫҚ БИОЛОГИЯ ЖӘНЕ МЕДИЦИНАЛЫҚ ГЕНЕТИКА НЕГІЗДЕРІ ПӘНІНЕН АНЫҚТАМАЛЫҚТАР (ГЛОСАРИЙ)


Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

  1. Мутация- генетикалық материалдың өзгерісі

Мутация – изменения генетического материала

Mutations- changes of genetic material

  1. Мутацияны тудыратын фактор - мутагендік фактор

Мутагенные факторы факторы, вызывающие мутации

Mutagenic factors- factors causing mutations

  1. Геномдық мутация- хромосоманың немесе жекеленген хромосома санының өзгерісі

Геномные мутации- мутации с изменением числа наборов или отдельных хромосом

Genomic mutations- mutations with numerical changes of sets or single chromosomes

  1. Хромосомалық мутация- хромосома құрылымының өзгеруі

Хромосомные мутации- мутации с изменением структуры хромосом

Chromosomal mutations- mutations with structural changes of chromosomes

  1. Гендік мутация- геннің құрылысы мен қызметінің өзгеруінен пайда болатын мутация

Генные мутации- мутации с измененением стуктуры и функции генов

Genes mutations- mutations with changes structure and functions of gene

  1. Хромосомалық аурулар- хромосома саны немесе хромосома құрылысының өзгеруінен пайда болатын аурулар

Хромосомные болезни- болезни, обусловленные изменениями числа или структуры хромосом

Chromosomal diseases – diseases caused by changes of number structure of chromosomes

  1. Моногендік аурулар- жеке геннің мутациясынан пайда болады

Моногенные болезни- болезни, обусловленные мутациями единичного гена

Monogenic diseases – diseases caused by mutations of single gene




Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

  1. Менделденуші белгілер (аурулар) – адамның Мендель заңына бағынып тұқым қуалайтын белгілері (аурулары)

Менделирующие признаки (болезни) – признаки (болезни) человека, наследующиеся по законом Менделя


Mendelian signs (disease) - signs (diseases), inherited by Mendel`s laws

  1. Моногендік аурулар – жекеленген геннің мутацияларынан пайда болатын аурулар

Моногенные болезни – болезни, обусловленные мутациями в единичным гене

Monogenic diseases – diseases resulting from mutations of single gene

  1. Тұқым қуалайтын зат алмасуының бұзылуынан болатын ауруы – зат алмасу үрдісін бақылайтын гендердің мутациясы нәтижесінде пайда болады

Наследственные дефекты обмена – болезни, обусловленные мутациями генов, контролирующих обменные процессы

Genetical defects of metabolism

disease caused by mutations of genes, controlling metabolic processes



  1. Митохондриялық аурулар – митохондриялық гендердің мутацияларына байланысты дамитын тұқым қуалайтын ауру

Митохондриольные болезни – наследственные болезни, обусловленные мутациями митохондриальных генов


Mitochondrial diseases – genetic diseases caused by mutations of mitochondrial genes




Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

  1. Генетикалық полиморфизм – генотипте геннің екі немесе бірнеше аллелдерінің болуы (геннің әр түрлі формалары)

Генетический полиморфизм – наличие в генотипе генов, имеющих два и более аллелей (различных форм гена)

Genetic polymorphism – presence in genotype genes, having two or more alles (variable formsof gene)

  1. Кандидат гендер – полигенді (мультифакторлық) аурулардың дамуына бейм гендер

Гены-кандидаты – гены, предрасполагающие к развитию полигенных (мультифакториальных) болезней

Candidate gens – genes predisposing to development of polygenic (multifactorial) diseases

  1. Маркерлі гендер – полигенді (мультифакторлық) аурулардың дамуына әсер ететін гендер

Маркерные гены – гены, имеющие определенные значение в развитии полигенных (мультифакториальных) болезней

Marker gens – certain genes, playing role in development of polygenic (multifactorial) diseases

  1. Жекеленген нуклеотидтердің полиморфизмы – полигенді (мультифакторлық) аурулардың дамуындағы маңызды орын алатын ДНҚ молекуласындағы жекеленген нуклеотидтердің алмасуы

Полиморфизм единичных нуклеотидов – замены единичных нуклеотидов в молекуле

ДНК, играющих определенное значение в развитии полигенных (мультифакториальных) болезней



Single nucleotide polypnorphism (SNP) – changes (substitutions) single nucleotides of DNA, playing certain role in development of polygenic (multifactorial) diseases




Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

  1. Скрининг — арнайы диагностикалық зерттеуді, тесті қоса жүргізу негізінде тұрғындарды жаппай зерттеу немесе жеке бір контингентті қандайда бір патологиясы бар немесе оның даму қауіпі бар тұлғаны жылдам анықтауда қолданылатын әдіс.




Скрининг — метод активного выявления лиц с какой-либо патологией или факторами риска ее развития, основанный на применении специальных диагностических исследований, включая тестирование, в процессе массового обследования населения или его отдельных контингентов.

Screening is a method of active identify persons with any pathology or risk factors of its development, based on application of special diagnostic tests, including testing, in the course of mass examination of the population or its separate contingents.

  1. Имплантацияға дейінгі диагностика - адам эмбрионының генетикалық ауруларына имплантацияға дейін жатыр қуысында яғни жүктілік басталғанға дейін диагноз қою.

Предимплантационная диагностика - диагностика генетических заболеваний у эмбриона человека перед имплантацией в полость матки, то есть до начала беременности.

Preimplantation genetic diagnosis - diagnosis of genetic diseases of a human embryo before implantation into the uterus, i.e. before the beginning of pregnancy.

  1. Пренатальды диагностика - жатыр ішілік даму сатысында туғанға дейін патологияны анықтау мақсатында жүргізіледі.




Пренатальная диагностика — комплексная дородовая диагностика с целью обнаружения патологии на стадии внутриутробного развития.

Prenatal diagnosis - a comprehensive prenatal diagnosis to detect pathology at the stage of fetal development.

  1. Альфа-фетопротеин – ұрықтың қанынан, жаңа туған нәрестеден жүкті әйелден, сол сияқты амнион сұйықтығынан табылатын эмбриондық ақуыз.

Альфа-фетопротеин – эмбриональный белок, обнаруживаемый в крови плода, новорожденного, беременной, а также в амниотической жидкости.

Alpha-fetoprotein - fetal protein found in the blood of the fetus, newborn, pregnant and in the amniotic fluid.




Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

  1. Молекулалық биология - биология бөлімі, нуклейн қышқылдарының қызметі мен құрылысын зерттейді.

Молекулярная биология – часть биологии, изучающая строение и функции нуклеиновых кислот

Molecular biology – past of biolog studying structure and functions of nucleic acids.


  1. Нуклеин қышқылы – полинуклеотидтер, тұқым қуалау ақпаратының іске асрылуына қатысады және

генетикалық ақпараттың

тасымалдау ролін атқарады.



Нуклеиновые кислоты – полинуклеотиды, выполнящие роль носителей генетической информации, и участвующие в реализации наследственной информации

Nucleic acids - polinykleotides, carriers of genetic informational taking part in the realization of genetic information

  1. Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) –құрылысы екі антипараллельден тұратын комплементарлық тізбек, ол 4 азотты негіздерден тұрады: аденин, гуанин, тимин, цитозин тұқым қуалайтын ақпаратты тасымалдайтын

өзара сутегі

байланыстарымен байланысқан (А-Т, Ц-Г).



Дезоксирибонуклеиновая кислота (ДНК) – cтруктура, состоящая из двух антипараллельных,

комплементарных цепей, состояшая из 4 азотистых оснований: аденин, гуанин, тимин, цитозин, сверанных между собой водородными связями (А-Т, Г-Ц), носитель наследственной информации




Desoxyribonucleic acid(DNA) - structure, consisting of two antiparallel,
complementary chains, in cluding 4 azotic bases; adenin, guanin, thymin, cytosin connecting with hydrogen bonds (A-T, G-C) carrier of genetic information

  1. Рибонуклеин қышқылдары – нуклеотид құрамына төрт азоттық негіздерден: аденин, гуанин, урацил, цитозин және тұқым қуалау ақпаратты іске асыруына қатысады.

Рибонуклеиновые кислоты (РНК) – структуры, состояшие из одной цепи, включающей 4 азотистых оснований: аденин, гуанин, урацил, цитозин, участвуют в процессе реализации

наследственной информации



Рибоnucleic acids (РНК)

structures, consisting four single chain, including 4 azotic bases: adenin, guanin, uracil, cytosin take part participate in the pracess of



realization of genetic information

  1. Нуклеотидтерқұрамына азотты негіз, қант және фосфор қышқылының қалдығы кіретін нуклеин

қышқылдарының мономерлері (бірліктері).


Нуклеотид –мономеры нуклеиновых кислот, состоящие из азотистого основания, сахара и остатков фосфорной кислоты

Nucleotide of -monomers of nucleic acids, consisting four nitr base, sugar and phosphoric acid.




Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

  1. Репликация – ДНҚ молекуласының екіеселену процесі

Репликация – процесс удвоения молекулы ДНК

Replication – process of doubling of DNA molecule

  1. Репликон – репликация бірлігі

Репликон – единица репликации

Replicon – unit of replication

  1. Праймер – репликация процесінде бірінші синтезделетін жаңа тізбектің басталуына қажетті РНҚ-ның қысқа фрагменті



Праймер – короткий фрагмент РНК, синтезирующийся первым в процессе репликации ДНК, необходимый для начала синтеза дочерней цепи

Primer – short (oligonucleotide) fragment of RNA, synthesizing before replication and using for initiation of synthesis of daughter chain

  1. ДНК-полимераза –

ДНҚ-ның жаңа тізбектің синтезіне қатысатын фермент


ДНК-полимераза – фермент, участвующий в синтезе дочерней цепи ДНК

DNA- polimerasa – enzyme taking part on synthesis of daughter chain of DNA

  1. Оказаки фрагменттер –

Бастапқы тізбектің ілесуші тізбегіндегі ДНҚ-ның синтезделетін жаңа тізбегінің фрагменттері.


Фрагменты Оказаки – фрагменты дочерней цепи ДНК, синтезирующиеся на отстающей цепи материнской цепи ДНК

Okasaki fragments – fragments of daughter chain of DNA, synthesizing on lagging chain of maternal DNA.


Достарыңызбен бөлісу:


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет