Лекция: 30 сағ. Практикалық (семинар): 15 сағ. СӨЖ: 45 сағ. ОбсөЖ 45 сағ. Барлық сағат: 135 сағ



бет12/16
Дата28.04.2016
өлшемі2.36 Mb.
түріЛекция
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

Пайдаланатын әдебиеттер:


1. C.Қалиев. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы Алматы 2003.

  1. Ә.Табылдиев. Қазақ этнопедагогикасы Алматы 2001.

  2. Қ.Жарықбаев С.Қалиев Қазақ тәлім – тәрбиесі Алматы 1995

  3. Г.Н.Волков. Этнопедагогика. Чебоксары 1974

  4. Г.С. Виноградов. Народная педагогика. Иркутск 1926.


Мақсаты: эпостық шығармаларды сахналауды үйрету

Тірек ұғымдары: Ұлттық тәрбие, сахна, эпостық шығарма, эпостық шығарма, қойылым
1. Эпостық шығармаларды мектеп сахнасында лайықтап көрсету жолдары.

Эпостық шығармалар (батырлық, ғашықтық жырлар) эстетикалық ерекшеліктеріне қарай, театрлық сахналардан және экрандардан орын алды.

Эпостық шығармаларды мектеп сахнасында көрсету - ойланып – толғануды, шеберлік пен білімді, өнерді талап ететін күрделі проблема.

Эпостық шығармаларды мектеп сахнасында көрсету- оқу тәрбие жұмыстары үшін, өте қажет нәрсе. Өйткені эпостық шығармалардың оқу – тәрбиеллік мәні ерекше орындалады. Эпостық шығармаларды мектеп сахнасында көрсету үшін не істеу керек: ол үшін сол эпостық шығармаларды (батырлық жырлар мен ғашықтық жырларды) мектеп жағдайына және оқушылардың жас ерекшеліктеріне қарай ықшамдап, ыңғайлап, дайындай білу керек.

Мектеп сахнасында эпостық шығармаларды үлкен фонада көрсетуге мүмкіндік жоқ, сондықтан оларды сахнада көрсетудің мына төмендегіше түрлерін қолдану керек: 1. Эпостық шығармалардың үзінділерін жатқа, көркемдеп орындау. 2. Эпостық шығармалардың диалогы менүзінділерін ролдерге бөліп жаттап, декорация құрып эпизодтық көрініс ретінде көрсету. 3 Эпостық шығармалардың үзінділерін белгілі бір тақырыпқа іріктеп жаттап, көркемдеп орындау (әдеби монтаж). 4. Эпостық шығарманың ықшамдалған инсценировкасын сахнада қою. 5. Қуыршақ театры арқылы эпостық шығарманың толық инсценировкасын көрсету.

Мектеп сахнаксында эпостық шығармалардың этикалық, эстетикалық, тарнихи мәнін тереңірек көрсету үшін тақырыптық инсценировканы қуыршақ театры арқылы мектептерде көрсету қолайлы. Мектепте эпостық шығармалардың инсценировкаларын толық түрде және үзінді ретінде қуыршақ театры арқылы эпостық шығарманың толық инсцерировкасын көрсету.

Мектеп сахнасында эпостық шығармалардың этикалық, эстетикалық, тарихи мәнін тереңірек көрсету үшін тақырыптық инсценировканы қуыршақ театры арқылы көрсету мектептерде қолайлы. Қуыршақ театры балалар үшін қызықты. Мысалы: «Қобыланды батыр »жырынан Қобыландының мергендігін, ал «Алпамыс батыр» эпосының инсценировкасын толық түрде қуыршақ театры көрсете алады. Қуыршақ театры арқылы кейіпкерлердің өздерін сөйлетіп, әдеби монтажда көрсету ұйымдастырылады.

2. Батырлық жырларды оқыту кезінде жүргізілетін тәрбие жұмыстары.

Әдеби кеш. Әдеби кешті өткізу үшін, оқытушы күні бұрын дайындық жұмыстарын ұйымдастырады (кештің жоспарын, көркемдігін, мақсатын, қорытындылау т.б.).

Сәулелі сабақ. Әрбір эпостық шығарма оқылып болған соң, сол эпостық шығарманың мазмұнына сәйкес сәулелі сабақ ұйымдастырылады. Сәулелі сабақта эпосты оқыту кезінде қолданылған көрнекіліктерді тізбелеп құраған диафильм, эпидоскоп арқылы әртүрлі иллюстрациялар т.б. көрсетіледі талданады.

Дыбыстық талдау. Дыбыстық талдау көбінесе тексті көркемдеп оқу кезінде ұйымдастырылады. Дыбыстық талдау сабағында көркемдеп оқудың үлгісі тыңдалады, оқушылардың көркемдеп оқу үлгілері талданады, эпостық шығарманы орындаушының сөзі, эпостық шығармалар бойынша жазылған опералық, драмалық шығармалардан ариялар, күйлер, драмалық үзінділер тыңдалып талқыланады.

Әдеби газет. Әдебиет үйірмесінің газеті баитырлық жырлар бойынша өтілетін әрбір кештің алдында, сол кештің тақырыбына байланысты шығарылады. Әдеби газеттің көркем және мазмұнды шығуына оқытушы тікелей басшылық етеді.

Инсценировка. Батырлық жырларда драматизм басым екендігін білеміз. Эпостық шығармалар инсценировка жасауға өте қолайлы.

Инсценировка ұйымдастыруда оқытушы мектептің драма үйірмесімен артистермен байланыс жасайды.



Кино. Қазақтың батырлық жырларын экранға түсіру қажет – ақ. Егер кинофильм болса, сынып бойынша киноны топталып көруді ұйымдастырып, соңынан пікірлесу ретінде әңгіме өткізіп, оқушылардың пікірлерін қорытады.

Пікірлесу. Оқытушы жырды оқыту кезінде бұрынғы оқиғаларды қазіргі оқиғалармен, бұрынғы ерліктергі қазіргі ерліктермен бұрынғы эпоспен қазіргі эпосты салыстыра талдайтын, жырдағы кейбір кейіпкерлер туралы пікірлерді талдайтын пікірлесуді ұйымдастырады.

Оқушылар конференциясы. Әсіресе сыныптан тыс оқылатын эпостық шығармалар бойынша оқушылар конференциясы өткізіледі. Оқушылар конференциясының тақырыбы, жоспары күні бұрын хабарланып, баяндамашылар мен сөйлеушілер дайындығы ұйымдастырылады.

Театр. Оқушыларға арналған пъесаны, операны мүмкіндігі болғанша, оқушылардың ұйымдасып көруіне оқытушы басшылық етеді. Соңынан оқушылар көрген театр бойынша талдау әңгіме өткізіледі.

Экскурсия. Жергілікті жағдайға байланысты эпостық шығармаларда аталған географиялық деректерге, тарихи орындарға, театрға, музейге оқушылардың экскурсиясы ұйымдастырылады.

3. Этнопедагогикалықшығармаларды пайдаланудың сахналық әдістері.

Оқыту әдістемесін былайша топтауға болады: өлең шумақтарын оқушыларға жаттату әдістері; сюжетті өлеңнің инсценировкасы мен мерекелік және тақырыптық кештерге арналған сценарийлерді сахнаға дайындау жолдары; ән мен тексті жаттату әдістері; жұмбақ, жаңылтпаш т.б. поэзиялық шығармаларды сахнада оқушыларға айтыс түрінде айтқызу тәсілдері; қысқа көріністерді сахнаға қою әдістері; оқушылардың көркем творчестволық шығармаларын сахнаға дайындап, оқушылар конференциясы мен айтыстарға сахнаны пайдалана білу жолдары.

Оқушыларға жеке өлең жолдарын жаттату үшін мұғалім әуелі көркем поэзиялық шығарманы таңдайды, содан кейін сабақта немесе сабақтан тыс кезде оқушыларға көркем сөзді жатқа айтудың үлгісін тыңдатып, дәл үлгідегідей орындауды оқушылардан талап етеді. Бұл істе мұғалім оқу – тәрбие жұмыстарының жоспары мен бағдарламасына сүйенеді, оқушылардың жас ерекшеліктерін ескереді.

Сахналық қойылымдарды дайындау кезінде мұғалімдер мен тәрбиешілерге мынадай педагогикалық ұйымдастыру жұмыстары жүргізіледі; тақырып таңдау, тақпақ және өлең жолдарын іріктеп табу, тзалды әдеби безендіру, эвристикалық әңгіме, пікір алысу.

Сахзнаны безендіру, қажет заттарды дайындау, техникалық құралдардың керектілерін дер кезінде әзірлеу жұмыстарын мұғалімдер мен тәрбиешілердің басшылығымен оқушылар атқарады.


Қолданылатын әдебиеттер тізімі

1. C.Қалиев. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы Алматы 2003.

2. Ә.Табылдиев. Қазақ этнопедагогикасы Алматы 2001.

3. Қ.Жарықбаев С.Қалиев Қазақ тәлім – тәрбиесі Алматы 1995

Қосымша:

4. Ж.Б Қоянбаев. Р.М.Қоянбаев Педагогика Астана 1998ж.

5. А.Жүнісов Бабалар дәстүрі Алматы 1992.

6.Б.А. Ақназаров. Сынып жетекшісі. Алматы-1980ж.

7. С. А. Ұзақбаева. Балаларға эстетикалық тәрбие берудегі халық дәстүрі.

Алматы-1990ж.

8. А. Ақшораев. Тоғыз құмалақ . Алматы-1979ж.

9. А. Асарбаев. Қазақтың ұлттық ойындарын бастауыш мектеп тәрбие

жұмыстарына пайдалану. Алматы-1993ж.

10. Е.Сағындықұлы. Қазақтың ұлттық ойындары. Алматы1992ж.

11. Қ.Қ.Ж.Қожахметова. Халықтық педагогиканы зерттеудің кейбір ғылыми

және теориялық мәселелері Алматы 1998.

12. М.Тілеужанов. Халық тағлымы. Алматы 1996

13. К.Б.Сейдалиев. Тәрбие теориясы. Алматы 1986

14. Ә.Табылдиев. Қазақ халық педагогикасы және тәрбие. Алматы 1992.

15. Қ. Бержанов. Тәрбие мен оқытудың бірлігі. Алматы 1991.

16. Ә.Жұмақанов. Семьяда балаларды адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір

мәселері. Алматы 1985.

17. Р.К.Тілеубеков. Адамгершілік тәрбиесінің негіздері. Алматы 1991

18. Н.Елікбаев. Ұлттық психология. Алматы 1992.

19. Н.Айғабылова. Бала мінезінің қалыптасуы және оны тәрбиелеу жолдары

Алматы 1972.

20. И.А.Кайров. Адамгершілікке тәрбиелеудің әліппесі. Алматы 1998

21.Е.Әбдіразақов. Адамгершілік, имандылық тәрбиесі. Шымкент 1994.

22. И.С. Марьенко. Оқушыларды саналы тәртіпке және мінез – құлық

мәдениетіне тәрбиелеу. Алматы 1987

23. Ғ.Айдаров. Орхон ескерткіштерінің тексі. Алматы 1990

24. Б.Адамбаев . Шешендік өнер, Халық даналығы, Қазақтардың шешендік

өнері. Алматы 1993

25. М.Ақынжанов. Қазақтың тегі туралы. Алматы 1956.

26. М.Әлімбаев. Халық – ғажап тәлімгер. Алматы 1994.

27. А.Байтұрсынов. Ақжол. Өлеңдер мен тәржімелер. Мақалалар, әдеби

зерттеулер. Алматы 1991.

28. Қ.Бержанов, С.Мусин. Педагогика тарихы. Алматы 1986.

29. Г.Н.Волков. Этнопедагогика. Чебоксары 1974

30. Г.С. Виноградов. Народная педагогика. Иркутск 1926.

31. М.Ғабдуллин. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. Алматы 1971.

32. Х.Досмұқамедов. Аламан. Алматы 1991.

33. Ә.Диваев. Тарту. Алматы 1992.

34. М.Х.Дулати. Көне дәуір мұралары. Алматы 1960.

35. Ә. Жиреншин. Қазақ кітаптарының тарихынан. Алматы 1971.

36. М.Жолдасбеков. Асыл арналар. Алматы 1986

37. Қ.Б.Жарықбаев, Ж.Наурызбаев. Қазақтың ұлттық тәлім – тәрбие

атауларының түсіндірмелі сөздігі. Алматы 1993.

38. С.Қалиев Халық педагогикасының ауыз әдебиетіндегі көрінісі. Алматы

1987


39. С.Қалиев. XV – XIX ғғ. Ақын – жыраулар поэзиясындағы педагогикалық

ойлар. Алматы 1990

40. С.Қалиев. К.Аюбаев. Европа ғалымдарының қазақ мәдениеті туралы

ойлары. Алматы 1992

41. С.Қалиев, Ж.Базилов. Қазақ халқының салт – дәстүрлері және демократ

- ағартушылары. Алматы 1993.

42. Ш.Құдайбердиев. Үш анық . Алматы 1991

43. А.Құнанбаев. Шығармалары екі томдық. Алматы 1968

44. Ә.Қоңыратбаев. Көне мәдениет жазбалары. Алматы 1993.

45. К.Ж:Қожахметова. Халықтық педагогика зерттеудің кейбір ғылыми

және теориялық мәселелері. Алматы 1993,

46. Ә.Марғұлан. Ежелгі мәдениет куәлігі. Алматы 1966

47. М.Мұқанов. Қазақ жерінің тарихы. Алматы 1994

48. Б.Момышұлы. Қанмен жазылған кітап. Алматы 1991

49. А.Нілдібаев. Абайдың педагогикалық көзқарастары “Халық мұғалімі”

1946.№ 1,2

50. А.Сембаев. Қазақстан мектептерінің тарихы. Алматы 1973.

51. Е.Сағындықов. Қазақтың ұлттық ойындары. Алматы 1992.

52. Ә.Тәжібаев. Өмір және поэзия. Алматы 1970

53. Ә.Табылдиев. Қазақтың халық педагогикасы және тәрбие. Алматы 1991

54. Шаңырақ. Алматы 1990.

55. М.Шоқайұлы. Түркістанның қилы тағдыры. Алматы 1992.

56. С.Мұқанов. Қазақ қауымы. Алматы 1995

57. С.Қалиев. Үлгілі үйдің ұл – қызы. Алматы 2000

58. Л.Н.Гумилиев. Көне түріктер. Алматы 1994

59. Д.Кішібеков. Қазақ менталитеті. Алматы 1999

60. С.Кенжеахметұлы. Қазақтың салт – дәстүрлері мен әдет – ғұрыптар.

Алматы 1994

61. Ж.Аймауытов. Психология . Алматы 1995

62. К.Оразбекова Отбасы тәрбиесінің ұлттық психологиясы, Қазақстан

мұғалімі.

63. К.Оразбекова. Жеке тұлға ұлттық тәрбиесінің ғылыми – педагогикалық

негіздегі. Алматы 2000

64. Б.Садықов. И. Сариев. А.Отарбаев. Ақ дастарқан. Алматы 1991

65. С.Қалиев. М.Оразаев. М.Смайылова. Қазақ халқының салт – дәстүрлері.

Алматы 1994

66. А.Құралұлы. Қазақ дәстүрлі мәдениетінің анықтамалығы. Алматы 1998.

67. А.Машанов. Әл –Фараби және Абай. Алматы 1994

68. М.Мырзахметов. Абайдың адамгершілік мұралары. Алматы 1993

69. Н.Осеров, Ж.Естаев. Ислам және қазақтардың әдет – ғұрпы. Алматы

1992.

70. Н.Ә.Назарбаев . Қазақстан – 2030. Алматы 1997



71. В.В.Радлов. Алтын сандық. Алматы 1993.

72. М.Мағауин. Қазақ тарихының әлдіппесі. Алматы 1995

73. Ж.Нұсқабаев. Ұ.Әбілдаұлы. Инабат. Алматы 1995

74. А.Сейдімбек. Қазақ әлемі. Алматы 1997

75. Абайдың дүниетанымы мен философиясы. Алматы 1995


Лазерлі, магнитті дискідегі әдебиет:

1. Электронды оқулық

Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі


Каталог: CDO -> Sillabus
Sillabus -> Лекция : 15 сағат обсөЖ : 15 сағат Барлық сағат саны : 45 сағат Қорытынды бақылау : емтихан, 4 семестр
Sillabus -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Sillabus -> Хор жүргізу” пәні бойынша 5В010600-“Музыкалық білім” мамандығының студенттері үшін. ОҚУ-Әдістемелік кешен
Sillabus -> Арнайы семинар: “Абайдың ақын шәкірттері” пәні бойынша
Sillabus -> Лекция:: 18 сағат Семинар: 16 сағат СӨЖ: 11 сағат Барлық сағат саны: 45 сағат
Sillabus -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
Sillabus -> Лекция: 3 Практикалық/семинар: 6 СӨЖ: 99 Барлық сағат саны: 135 Аралық бақылаулар саны:
Sillabus -> Семинар: 248 сағат обтөЖ: 124 сағат ТӨЖ: 40 сағат Барлығы: 412 сағат І аб-30 балл ІІ аб-30 балл Емтихан-40 балл
Sillabus -> Лекция: 18 Семинар: 16 СӨЖ: 11 Барлық сағат саны: 45
Sillabus -> Лекция : 30 сағат обсөЖ : 30 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат Аралық бақылау саны 2 60 балл


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет