Лекция: 30 сағ. Практикалық (семинар): 15 сағ. СӨЖ: 45 сағ. ОбсөЖ 45 сағ. Барлық сағат: 135 сағ


– 1970 жж педагогикалық ойдың дамуы



бет6/16
Дата28.04.2016
өлшемі2.36 Mb.
түріЛекция
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

1930 – 1970 жж педагогикалық ойдың дамуы.



Қарастырылатын мәселелер:

1. 1930 – 1970 жж Қазақстанда ұлттық педагогиканың дамуы.

2. Ә. Сыдықов, Ш.Әлжанов, Ә.Сенбаев, Т.Тәжібаев және Қ.Бержановтардың

педагогикалық көзқарастары.


Пайдаланатын әдебиеттер:

1. А.Сембаев. Қазақстан мектептерінің тарихы. Алматы 1973.

2. Ә.Тәжібаев. Өмір және поэзия. Алматы 1970

3 Қ.Бержанов, С.Мусин. Педагогика тарихы. Алматы 1986.

4. C.Қалиев. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы Алматы 2003.
Мақсаты: 1930 – 1970 жж Қазақстанда ұлттық педагогиканың дамуына үлес

қосқан ғалымдардың педагогикалық көзқарастары жөнінде түсінік беру.



Тірек ұғымдары: Педология ғылымы, латын – орыс алфавиті, ұлттық тәрбие,

халық ағарту, архив (мұрағат).





  1. 1930 – 1970 жж Қазақстанда ұлттық педагогиканың дамуы.

30- жылдардың басында кеңестік Ресейде педология ғылымы өріс алды. Педология гректің ( педос – бала, логос – оқыту) бала туралы ғылым деген сөзінен шықты. Педология ғылымының пайда болуы бала психологиясы мен педагогикасына терең бойлауға байланысты. Бұл туралы ойлар өткен ғасырдың 20- жылдарында Бастыс Европада С.Холл, Дж.Болдуин, Э.Мейман, В.Прейер т.б. ал Ресейде В.М.Вахтерев, Г.И.Россолимо, А.П.Нечаев т.б. еңбектерінде жарық көрді.

Мектептің жойылуы жөнінде педологтардың көзқарастарын әшкерелеуге арналған ВКП орталық Комитетінің 1931ж 3 қыркүйектегі қаулысында бұл көзқарас қатаң сынға алынды. Баланы тәрбиелеудегі тектілік мәселесін ғылыми негізсіз леп қарап, қоғамдық тәрбиеге, тәрбиедегі ортаның рөліне баса көңіл бөлінді.

1993 жылы «Мектеп оқуллықтары туралы » Бүкілодақтық Орталық партия комитеті арнаулы қаулы қабылдады. Партияның Орталық комитеті 1936 жылы шілдеде «Оқу - ағарту Халық комиссарияты жүйесіндегі педологиялық бұрмалаушылықтар туралы» атты арнаулы қаулы қабылдап, онда «өзгермейтін орта мен нәсіл қуушылықтың негізінде биологиялық және әлеуметтік әсермен келешегінің алдын ала белгіленіп қойылуы туралы педологияның негізгі заңдары марксизмге жат, реакциялық заң» деп табылды. Шын мәсінсінде, тәрбие ісінде қоғамдық ортаның белгілі рөл атқаратынын мойындай отырып, ақыл – естің дамуы тұқым қуалаушылыққа байланысты екенін бүгінде медицина, педагогика ғылымдары толық дәлелдеп отыр. Мысалы, анаша тартушы, маскүнем әке-шешелерден ақыл –есі кемтар балалардың дүниеге келетіні ғылыми дәлелденген факт. Ал, оларды қалай тәрбиелесе де, ақыл - есі дұрыс адамдармен бірдей дамуы мүмкін емес. Олай болса, 1930жылдардағы педологтардың теориясында ғылыми қателіктер орын алмағаны байқалады.

Ұлт мектептеріінде оқитын балдар үшін латын алфавитінен орыс алфавитінен орыс алфавитіне ауысудың да прогресшіл зор мәні болды. Бұл олардың орыс тілін меңгеруін жеңілдетті.

Ұлт мектептірінің тарихы мен оқу –тәрбие ісінің проблемалы мәселелерін зерттеу ісімен айналысушы Ш.Әлжанов, Ә.Сыдықов, Ш.Қоқымбаев, Ә.Сембаев,Т.Тәжібаев, Қ.Бержанов сынды ондаған ғылым доктарлары мен профессорлар шықты. Олар Қазақстан мектепрі мен оқу –ағвариту істерінің тарихын, әлемдік ипедагогика классиктері: Ж.Ж.Руссо, Я.А.Коменский, М.В.Ломоносов, И.Т.Песталоцци, К.Д.Ушинский, сондай –ақ Қазақтың ойшыл –ағартушылары: Ы.Алтынсарин, А.Құнанбаевтардың педагогикалық ой –пікірлері туралы монографиялық зерттеу еңбектерін жазды. Олардың кейбірі КСРО халықтарының мектеп ісі мен педагогиканың тарихын баяндайтын оқу құралдарына енгізілді.

1933 ж ашылған Педагогика ғылымдары ғылыми –зертеу институтының Қазақстанда педагогика ғылымын дамытуға қосқан үлесі ерекше. Бұл институт 70 жылдам астам уақыт ішінде республикадағы ұлт мектептері мен балабақшаларына бағдарламалар мен оқу –әдістемелік құралдар комплексін жасау ісімен айналысуда.

1930- 1970 жж арасында педагогикалық институттар мен иниверситеттерде педагогика және психология кафедралары ашылып, педагогикалық ғылыми – зерттеу істерімен айналыса бастады.

Қазақстанда педагогика ғылымын дамытуға «Қазақстан мектебі», «Бастауыш мектеп», «Қазақ тілі және әдебиеті», «Отбасы және балабақша», «орыс тілі», «Қазақстан тарихы», «Ұлағат» жерналдары да елеулі үлес қосып келеді.

1930- 1970 жж арасында Қазақстанда ұлттық педагоиканы кеңестік саясатқа бейімдей жазған бірнеше монографиялық еңбектер жарық көрді. Оның бастылары Ш.Әлжанов пен Ә.Сыдықовтың «маркстік педагогика жөнідегі хрестоматия», «Ы.Алтынсариннің педагогикалық идеялары мен ағартушылық қызметі», Ш.Әлжановтың «Оқу кітабы – коммунистік тәрбие берудің үлкен құралы», «Абайдың педагогика туралы көзқарасы», Ә.Сембаевтың «Қазақстанда кеңестік мектептің даму тарихы», Т.Тәжіюаевтың «Жалпы психология», «Абайдың психологиялық және педагогикалық көзқарасы», Қ.Жарықбаевтың «ХІХғ 2 жартысындағы педагогиукалық ойлар», Қ.Бержановтың «халық ағарту саласындағы орыс –қазақ ынтымағы», Қ.Бержанов пен с.Мусиннің «Педагогика тарихы» атты оқулығы т.б. ондаған көлемді еңбектер.

Ұлттық тәрбие таңғылымдарынан қол үзгеніне қарамастан, 1930 – 1970 жж арасында педагогика ғылымы қалыптасып, дамуға толық мүмкіндік алды.


2. Ә. Сыдықов, Ш.Әлжанов, Ә.Сенбаев, Т.Тәжібаев және Қ.Бержановтардың педагогикалық көзқарастары.

Әміржан Сыдықов (1898 – 1984). Көпке танымал ғалым –ұстаз, педагогика ғылымдарынынң кандидаты,Қазақстанда кеңес үкіметі тұсында халық ағарту ісі мен педагогика ғылымының іргетасын қалаушылардың бірі Әміржан Сыдықұлы ұстаздық жолын 1918 ж бастауыш мектеп мұғалімінен бастады. 1924 жылы халыққа білім беру Орталық институтын тәмамдады. Оның тағылым алған ұстаздары А.Блонский,Н.К.Крупская секілді аса көрнекті ғалым – педагогтар болды.

Ә.Сыдықов халық ағарту саласындағы жұмысын педагогика және мотодика жөніндегі шығармашылық қызметімен орайлы ұштастыра білді.

Оның тұңғыш ғылыми мақалалары «Темір қазық» және «Таң» журанлдарында жарық көрді. 1932 жылы ппрофессор Ш.Әлжановпен бірге «маркстік педагогика жөніндегі хрестоматия» деген еңбекті құрастырды. 1949 ж «Ы.Алтынсариннің педагогикалық идеялары мен ағартушылық қызметі» атты монографиясын жазып республикадағы педагогика ғылымы тарихына елеулі үлес қосты.

Ә.Сыдықовтың оқыту методикасы саласынлдағы еңбегі де айтарлықтай. Ол бастауыш мектептерінде ана тілінде сауат ашуға баулу жөнінде әдістемелік құрал жазып шығарған, осы проблема бойынша республикалық «Халық мұғалімі», «Қазақстан мектебі» журналдарында көптеген мақалалар жариялады.

Педагог ғалымның педагогика және психология оқулықтарын ана тілімізге аударудағы еңбегі зор. Атап айтқанда, профессор В.М.Тепловтың, профессор К.Н.Корниловтың оқулықтары оның аударуымен жарық көрді. Ғалфм ғылымға кадрлер әзірлеуде де көп еңбек сіңірді.

Шәрипа Әлжанов (1901 – 1938). Қазақ педагогика ғылымының тұңғыш профессоры С.Әлжанов Көкшетау облысының Еңбекшілер ауданында дүниеге келген. Жасынан пысық, еті тірі, білімгі құштар, әрі алғыр Шәрипа сауатын ауыл мектебінен ашады. Есейген сошң әскер қатарына алынып, Алтай губерниясында аз ұлттар жастарынан құралған әскери жасаққа жіберіледі.

Ш.Әлжанов 1927 ж Мәскеудегі Жоғары әскери курсқа қабылданып, 1932 жұлттар ағңарту ғылыми - зерттеу институтының педагогика ғылымы саласындағы аспирантурасын бітіреді. 1932 жылдан бастап, Абай атындағы қазақ педагогика институтында әуелі доцент, кейіннен профессор болып ұстаздық етеді. Оқытушылық іспен қоса, 1933- 1937 жылдары Қазақстан Оқу халық комиссарияты жанынан тұңғыш ашылаған педагогика ғылымдарыын зертеу институтының директоры қызметін атқарады.

Ш.Әлжанов педагогиканың теориясы мен тарихына, сондай –ақ педагогикалық психологияның мәселелеріне ерекше көңіл бөлді. Ол педагогика мен психология проблемаларын сабақтастыра зерттеп, мұғалімдер мен тәрбиешілер үшін ғылыми ұсыныстар жасап отырды.

Педагог ғаолым педагогика тарихында да бірнеше еңбектер жазды. Бұлардың қатарына әлемдік педагогика ғылымының классигі Я.А.Коменский, сондай –ақ қазақ ойшыл – ақыны А.Құнанбаев туралы жазған мақалаларын жатқызуға болады.





Каталог: CDO -> Sillabus
Sillabus -> Лекция : 15 сағат обсөЖ : 15 сағат Барлық сағат саны : 45 сағат Қорытынды бақылау : емтихан, 4 семестр
Sillabus -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Sillabus -> Хор жүргізу” пәні бойынша 5В010600-“Музыкалық білім” мамандығының студенттері үшін. ОҚУ-Әдістемелік кешен
Sillabus -> Арнайы семинар: “Абайдың ақын шәкірттері” пәні бойынша
Sillabus -> Лекция:: 18 сағат Семинар: 16 сағат СӨЖ: 11 сағат Барлық сағат саны: 45 сағат
Sillabus -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
Sillabus -> Лекция: 3 Практикалық/семинар: 6 СӨЖ: 99 Барлық сағат саны: 135 Аралық бақылаулар саны:
Sillabus -> Семинар: 248 сағат обтөЖ: 124 сағат ТӨЖ: 40 сағат Барлығы: 412 сағат І аб-30 балл ІІ аб-30 балл Емтихан-40 балл
Sillabus -> Лекция: 18 Семинар: 16 СӨЖ: 11 Барлық сағат саны: 45
Sillabus -> Лекция : 30 сағат обсөЖ : 30 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат Аралық бақылау саны 2 60 балл


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет