Лекция: 30 сағат Семинар 10 сағат СӨЖ: 95 сағат Барлық сағат саны: 135 сағат Аралық бақылаулар саны: 2(60 балл)



бет5/9
Дата25.04.2016
өлшемі1.5 Mb.
түріЛекция
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Пайдаланатын әдебиеттер:

Негізгі :

Гольман Л.И. Энгельс- историк. М., 1985

Лукин Н.М. Маркс как историк // Лукин Н.М. .Избранные труды. М., 1963 т.3

Қосымша:

К. Маркс и Ф. Энгельс – историки исторической науки. // Новая и новейшая история. 1984 №1



Лекцияның мақсаты: Марксизмнің пайда болуын және дамуын қарастыру

Лекция мәтіні

ХІХ ғ. ІІ ші жартысында ағылшын капитализмі өнеркәсіптік революциядан үлкен отаршылдық иеліктер арқасында дамып, Англияны өнеркәсіптік дамуда әлемде бірінші орынға шығары, Лондон қаласы сауда орталығында айналды. Англияның валютасы ағылшын әдебиеттерде бұл кезеңді викторикалық кезең деп атайды. ХІХ ғасыр соңында Ағылшын экономикасы АҚШ пен Германия алға шықты. Бірақ осыған қарамастан англия әлемдегі ірі өнеркісіптік сауда держава позициясын сақтады. Ағылшын капиталының ерекшеліктері елдің әлеуметтік және саяси дамуының жалпы белгілерін айқындады. Осы жылдары демократияның сипаттағы бірқатар реформалар жүргізілді. Ұсақ буржуазиядан жұмысшы тобының жоғарғы топтары парламентке сайлауға құқық алды. Либералды және консервативтік партияның жақындасуы басталды. Осы уақыттағы ағылшын қоғамдарының ой - пікірлерінің дамуында екі жақты үрдіс байқалды. Англияның жан -қ қуаты елдегі саяси тұрақтылық Британ отарларының империяның қуатты ғылым мен техникадағы жаңа ашылулар буржуазия идеологтарында капиталистік құрылымның мызғымайтындығына өз заманы үшін прогрессивті болып табылады. Көзқарасы тарихи зерттеулердің саласын кеңейтті. Осы жылдары Огюст канттың позитивтік әлеуметтану тұжырымдамаларын одан әрі жалғастыру әрекеті жасалды. Осы бағытта жұмыс істеген экономист, пуллицист 1872 жылы физика және саясат еңбегінде Канттың даму схемасын Дарвинизм ілімімен жалғастыруға әрекет жасады. Қоғамның дамуын Беджгорд 3 кезеңге бөлді.



  1. Күш, әдет-ғұрып, үстемдік етті.

  2. ұлттар пайда болды, ұлттық мінез қалыптасты.

  3. кезеңде қоғамдық дамудың негізгі күші қоғамдық ой -пікір.

ХІХ ғ екінші жартысында буржуазия қоғамдық пікірдің дамуында прогресс идеясы басым болды. Бірақ ХІХ ғ соңында бұл идея дағдарысқа ұшырайды. ХІХ ғ ғасырдың соңында ХХ ғасырдың басында идеялдық өмірде жаңа ағ,ымдар пайда болыд. Оған дәлел болатын мемлкеттің ролі мен қызметтерінің көзқарасына деген өзгеруі. Бүкіл ХІХ ғасырда бұл мәселеде Фридрихтың көзқарасын қолдаушылар басым болды. Кәсіпке толық және шексіз еркіндік беруді мемлекеттің, елдің өміріне толық араласпауын талап етті. Тарихқа деген қызығушылық өсті, арнайы тарихи журналдардың шығуын талап етті.

1848 жылы революциядан кейін 20 жылға жуық уақыт Маркс пен Энгельс екінші империя кезіндегі Францияның тарихын зерттейді. ХІХ ғасырдың 50-60 жылдарында бірқатар мақалалар мен шолуларын да олар Францияға таптық күрестің шиеленісуінен көрінеді. Франция тарихындағы күнделікті оқиғаларды зерттеу нәтижесінде Карл Маркс Париж комунасының тәжірибесі мен маңызын зерттеуге арналған Франциядағы азаматтардың соғысы деген шығармаларын жазды. Ол 1871 жылы маусым айында жарыққа шықты. Бұл еңбекке К.Маркс 1871 жылы 18 наурызда париждегі пролетарлық революцияның себептеріне ғана қарастырмай бұл революцияны буржуазиялық революцияның мемлекетке қарсы бағыттарын пролитарлық күресінің тарихи тәжірибемен байланыстырды. Маркстың айтуы бойынша комбунаны буржуазиялық мемлкеттің аппараттарын жойып жаңа үлгідегі мемлекет құрды. Пролетариат диктатурасын құрды. К.Маркс бұл еңбекті жазуда комбунаның құжаттары және Версаль өкіметінің құжаттарын және демократиялық пресаның париждегі бас кеңестің хаттарын т.б. мәліметтерді пайдаланды. Франциядағы азаматтық соғыс тарих пен теорияның ажыраусыз байланыстарын тарих зерттеудің. Марксизмнің негізгі қайнар көздерінің бірі екендігіне көрсетті. Мемлкет таптық күрестің түрлерін зерттеу нәтижесінде маркс жаңа қорытындылар жасайды. Әрбір мемлкет қоғамға қажет қызметті орындайды. Сондықтан жеңіске жеткен пролетариат осы функцияларына байланысты мемлкет органдарын сақтап қайта құруы қажет. Париж комунасының жалпы демократиялық сипатына да көп көңіл бөлінген. Париж комбунасы екендігін көрсетіп, оның іс-шараларының көрсеткен. Маркс пен Энгельс Германияның біріккен экономикалық және саяси тарихын зерттеді. Германия тарихының мәселелерін Фридрих Энгельс ХІХ ғ 60жылдардан бастап зерттейді. Германияның тарихын ежелгі дәуірден бастап, өзінің заманына дейін қарастырады. Осы саладағы кейбір зерттеулері тарихтағы зорлық зомбылықтың ролі атты еңбегінде

1887-1888 жылдары жазылған. Тарих материализм идеяларын дамытып, тереңдете отырып тарихи процестегі экономикамен саясаттың ара қатынастарын зерттей отыррып Фридрих Энгельс ХІХ ғасырдың екінші Германия тарихында зорлық зомбылық

Бақылау сұрақтары:

1.К.Маркстің тарихи көзқарастары

2.Ф.Энгельстің тарихи көзқарастары

3.Марксизмнің пайда болуының тарихи алғышарттары



ЛЕКЦИЯ 15. Марксизмнің пайда болуы.

Жоспары

1.Марксизмнің пайда болуының алғы шарттары.

2. К.Маркстің ұлы француз революциясының мәселесінің зерттелуі.

3.Маркс пен Эньгельстің 1848 жылғы революция бойынша зерттеулері.



Пайдаланатын әдебиеттер:

Негізгі :

Гольман Л.И. Энгельс- историк. М., 1985

Лукин Н.М. Маркс как историк // Лукин Н.М. .Избранные труды. М., 1963 т.3

Қосымша:

К. Маркс и Ф. Энгельс – историки исторической науки. // Новая и новейшая история. 1984 №1


Лекцияның мақсаты: Марксизмнің пайда болуын және дамуын қарастыру
Лекция мәтіні:
ХІХ ғасырдың І-жартысындағы маңызды тарихи оқиғалардың бірі қоғамдық күрес алаңына жаңа күш яғни пролетариаттың шығуы болды. Пролетарият бұқара халықтан бөлініп шығып өзінің экономикалық және саяси талаптарын қойды. Пролетарият қоғам құрылымындағы өзінің орнын, тарихи процестегі рөлін ғылыми тұрғыдан негіздеуге әрекет жасады. Бұл объективті мәселелерге К. Маркспен Ф.Энгельс жауап береді. К.Маркс (1818-1883) Ф. Эньгелс (1820-1895) ХVІІІ ғасырдың соңында басталған революциялық қозғалыстар және халықтар тағдырында болған көптеген өзгерістер тарихи оқиғаны түсіндіру олардың күшпен анықтау мәселелерін қойды. Сондықтан бұл ХІХ ғасырдың І-жартысында тарихнаманың бағыттарын анықтады. Заңдылық идеясы капиталистік қоғамның ішкі күресі яғни буржуазия мен оның идеологтардың және олардың феодализм мен дворяндардың қарсы күресі болып табылады. Мәселені осы тұрғыдан зерттеу философия мен саяси экономика салаларында өзгерістерді талап етті. Бұл 2 сала Марксизмнің қалыптасуқарсаңында бір қатар проблемаларды алға қойды. Марксизмнің негізін қалаушылардың ғылыми ізденісі ең алдымен қоғамның тарихи дамуының заңдарын анықтауға бағытталды., тарихты жаңа тұрғыдан түсіндіру табиғат пен қоғам туралы ғылымның дамуын анықтады. ХVІІІ ғасыр мен ХІХ ғасырдың алғашқы жартысында жаратылыстану ғылымдары үлкен табысқа жетті. Олар табиғаттың дамуында белгілі заңдылықтары бар екендігі туралы идеяны бекітті. Сонымен қатар қоғамның даму заңдылықтарын дайындаған бірқатар философияның, экономикалық, саяси, ілімдер пайда болды. Олар неміс классикалық философиясы, ағылшын классикалық саяси экономикасы және француз утопиялық социализм марксизмнің теориялық негізгі тарихи просесті түсіндірудегі бетбұрысты дайындады. Неміс классикалық философиясы тарихқа деген материалистік көзқарастардың қалыптасуы деген алғы шарты болды. Гегельдің диалектикалық философияның маңызы зор болды. Классикалық бұқаралық саяси экономия адамдардың өндірістік қызметін қоғамдық өмірдің негізі деп түсіндірді. Ұлы социалист утопистердің жүйелері өндірістердің дамуының деңгейі адамзат тарихында маңызды рөл атқаратындығын дәлелдейді және ХІХ ғасырдың 30-40 жылдарындағы олардың социалистік утопиялық еңбектерді экономикалық категориялардың маңызы одан әрі өсті. Сонымен қоғамдық ғылымдарға жан-жақтан түрлі аспектілермен тарихи процестік материалдық негізі туралы оның заңдары туралы ой-пікірлер ене бастады. Тарихнамаға материалдық негіз жасағысы келген бірқатар ағылшын және француз либералдық тарихшылары болды. Олар феодализм дәуірі таптық күресінің дамуын буржуазиялық революцияларды көрсетіп алғаш рет азаматтық қоғам сауда өнеркәсіптік тарихын жазуға әрекеттенді. Ғылыми коммунизмге негіз болған теориялар қоғамдық ғылымның тек ғана маңызды элементтерін ашты. Классикалық неміс философисі тарихи оқиғаларды ішкі байланысты тарихшылардың бір мистикалық идеясы іске асыру ұмтылысы деп қарастырды. Тарихи процесттердің диалектикалық орнына түсінікті диалектикалық ойынын ұсынды. Яғни ол бойынша тарих логикалық конструкцияның жекелеген құрал болып табылады. К.Маркс пен Ф. Эньгелс алдыңғы қатарлы философияның экономикалық тарихи жағдайларды қабылдап, өңдеп ғылыми негізде олардың синтезін дайындады.

Бақылау сұрақтары:
1.К.Маркстің «Экономикалық-философиялық қолжазбалары»

2.К.Маркс «Капиталы»-ұлы экономикалық және тарихи зерттеу ретінде

3.Ф.Энгельстің Германия тарихы және жаңа замандағы әскери тарихты зерттеудегі еңбектері
ЛЕКЦИЯ 16 XIXғ.ғ. консервативтік буржуазиялық тарихнама.

Жоспары:

1.Англия тарихнамасы.

2.Франция тарихнамасы.

3.Ресей тарихнамасы.



Пайдаланатын әдебиеттер:

Негізгі :

Историография истории нового времени стран Европы и Америки. Под ред. А.В. Адо М., 1989

Қосымша:


Методологические и историографические вопросы исторической науки. Томск., 1982
Лекцияның мақсаты: XIXғ.ғ. консервативтік буржуазиялық тарихнаманы қарастыру

Лекция мәтіні:
ХІХ ғасырдың ІІ-жартысында ағылшын капитализмі өнеркәсіптік революциямен үлкен отаршылдық иеліктер арқасында дамып Англияны әлемдік өнеркәсіптің дамуында бірінші орынға шығарды. Лондон қаласы халықаралық сауда орталығына айналды. Англияның валютасы фундустерлинг есеп бірлігіне айналды.

Ағылшындар әдебиетте бұл кезеңде Викториялық кезең деп аталады.(1837-1901) ХІХ ғасырдың соңы Ағылшын экспанциясы жиірек 1-ші орынға АҚШ пен Германия шықты. Осыған қарамастан Англия әлемдегі ірі өнеркәсіптік сауда позициясын сақтады. Ағылшын капитализмінің ерекшеліктері елдерінің әлеуметтік және саяси дамуының жалпы белгілерін айқындады. Осы жылдары демографиялық сипаттағы бірқатар реформалар жүргізілді. Ұсақ буржуазия мен жұмысшы тобының жоғарғы топтары парламенттке сайлауға құқық алды. Либералдық және консервативтік позициясының жақындасуы басталды. Осы уақыттағы ағылшын қоғамдық ой-пікірлердің дамуында екі жақты үрдіс байқалды. Англияның экономикалық қуаты, елдегі саяси тұрақтылық британ отаршылдық империяның қуаты ғылыми техникадағы жаңа ашулар буржуазияның идеологтары да капиталистік құрылыстың мызғымайтындығына сенім тудырды. Импералистік дәуірдің басталуымен елдердің ішкі және сыртқы жағдайында бірқатар қиындықтар пайда болды.

Ағылшын қоғамдық ой-пікірінің дамуына үлкен-ықпал еткен. Ч.Дарвиннің еңбегі «Происховердение видов путем ест-ного «от горе» дарвиннің жаңалығы ілімінде жаңа ілім социализм пайда болды. Социал дарвинистер айтуы бойынша жақсы мен жаман және төмен топтар бар. Социал дарвинистердің айтуы бойынша англо –саксал ақ нәсіл басқа халықтарды басқару үшін жаралған. Бұл теорияның шығуына негіз болған отарлар жаулап алу саясаты осы уақытта Англияда позитивистік әлеуметтану кең тарады. Оның ірі өкілі ағылшын философы Герберт Спенсер (1820-1903) Герберт Спенсер эволюция идеяларын негізге алып барлық білім салаларын қамтитын философиялық жүйе жасады.

Г.Спенсердің бұл жүйеге байланысты шығармашылығы 1862-1896 жылдары жарық көрді. «Негізгі бастамалары» 1862 жылы жарық көрген бұл еңбекте оның жүйесінің негізі әңгіме болды.

Биология, психология, әлеуметтану негізінде Спенсердің айтуы бойынша әлеуметтанудың қоғамдық дамуының негізінде қоғамдық заңдар жатыр.

Қоғамның дамуын ол 3 кезеңге бөледі;



  1. Тайпалық қоғам.

  2. Ерте таптық қоғам.

  3. Индустриялық кезең.

Өзінің шектеулі сипатына қарамастан Спенсердің философиясы өз заманы үшін прогрессивті болып табылады. Оның тарихи зерттеулердің саласын кеңейтті.

Қоғамдық дамуын Беджгод 3 дәуірге бөлді.



  1. Қоғамдық алғаш даму кезеңінде күш және әдет-ғұрып үстемдік етті.

  2. Ұлттар пайда болып ұлттық мінез қалыптасты. Кейбір халықтар бір-бірімен қақтығысын соғысқа ұласады.

  3. Қоғамдық дамуының негізгі қозғаушы күші. Қоғамдық пікір 3 кезең Ежелгі Греция мен Римде болды.

ХІХ ғасырдың ІІ-жартысында жалпы буржуазиялық қоғамдық пікірлердің дамуында прогресс идеясы басым болды. ХІХ ғасырдың соңы бұл идея дағдарысқа ұшырайды. ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басы идеялық өмірде жаңа ағымдар пайда болды. Оған дәлел болатын мемлекеттердің рөлі мен қызметіне деген көзқарастың өзгеруі. Бүкіл ХІХ ғасыр бойы бұл мәселеде Фридрихты қолдаушылар басым болды. Олар кәсіпкерлікке шексіз толық еркіндік беруді мемлекеттің елдердің экономикалық өміріне араласпауды талап етті. ХІХ ғасыр соңы Фрейдредер идеялары сынға алынды. Белгілі философ Бозанкер өзінің «Мемлекеттердің философиялық теориясы» атты еңбегінде мемлекет қоғамдық өмірінің барлық салаларына араласуға міндетті екенін дәлелдейді.

Бақылау сұрақтары:

1.ХІХ ғ аяғы ХХғ басындағы герман тарихнамасындағы расизм, шовинизм және пангерманизм.

2.Тарихнамадағы ұлыгерман бағыты
ЛЕКЦИЯ 17 XIX-XXғғ. Буржуазиялық тарихи ойдың теоретикалық дағдарысының дамуы.

Жоспары:


  1. Тарихи оқиғалардағы қайталанбастығы туралы В.Виндельванд және Г.Риккерттің сын концепциялары.

  2. Неокантиандықтардың тарихты себепті түсіндірудегі қарсы пікірі және оның «түсіну» субьективті мотивациямен алмастыруы (В. Дильтей)

  3. М. Вебердің реакциялық әлеуметтік, тарихи және саяси көзқарастары.

Пайдаланатын әдебиеттер:

Негізгі :

Историография истории нового времени стран Европы и Америки. Под ред. А.В. Адо М., 1989

Қосымша:


Методологические и историографические вопросы исторической науки. Томск., 1982
Лекцияның мақсаты: XIX-XXғғ. буржуазиялық тарихи ойдың теоретикалық дағдарысының дамуын қарастыру

Лекция мәтіні:
Вильгельм Виндельбанд (1848-1915) жаратылыстану (жалпы туралы номотетистік ғылым) және тарихты (жеке туралы идеографиялық ғылым) қарама-қарсы қойды. Жалпы заңдарды жасау жаратылыстану міндетіне кірсе, жеке фактілерді сипаттау тарихтың еншісіне берілді. Тарихи шындық бірден-бір қайталанбайтын оқиғалар әлемі ретінде көрінді.

Генрих Риккерт (1863-1936) көзқарасы да осыған жақын болды. Тарих –рух туралы ғылымның бір түрі, табиғат туралы білімнен, философиядан да, әлеуметтанудан да айырмашылығы бар идеографиялық білім. Виньдельбанд ғылым мен тарих арасында екі айырмашылық бар деп есептеді дейді Риккерт. Біріншісі, ойды жинақтау және жекелеу арасын көрсетуде; екіншісі-бағалау және бағалау емес ой дифференциясында; Оларды жинақтап, ол ғылымды төрт түрге бөлді: бағаламайтын және жинақтайтын, немесе таза жаратылыстану ғылымы; бағаламайтын және жинақталмайтын табиғат туралы квазитарих ғылымы, мысалы геология; бағалайтын және жинақтайтын квазиғылыми тарихи білімдер, мысалы әлеуметтану немесе экономика; бағалайтын және индивидуалдандыратын ғылым немесе тарих. Сонымен ғылымның төрт түрі біртұтас шкаланы жасайды, оның бір аяғында абстрактілі ойлаудың шегі болса, екіншісінде жеке қалпында реалды білімнің шектеулі жағдайы болады. Тарихи зерттеулердің ерекшелігі сонда, оның нәтижелері жинақталған талдаулардан көрінеді, топтық түсінікте жеке мазмұнмен көрінеді. Тарихи зерттеулердің нәтижелеріне баға беру ғылымға дейінгі кейбір критерийлермен және құндылықтар жүйесімен сәйкес шығады.

Немістің мәдениет тарихының көрнекті өкілі, философ Вильгельм Дильтей (1833-1911) рух туралы және табиғат туралы ғылымды қарсы қойды. Тарих обьективті дүниені зерттемейді, субьективті ұстанымдарды, мақсатты, жоспарды қарастырады деп пайымдайды. Сондықтан түсіндіру әдісін негізге алған жаратылыстану ғылымдарынан айырмашылығы тарих өз алдына түсіну міндетін қояды, яғни интуитивті (сезініп) түрде өткен адамдардың психикасына ену. Ерекше әдіс ретінде жаратылыстану танымында қолданылатын рационалды құралдан айырмашылығы түсіну танымдық құралдың арнайы жиынтығын көрсетеді. Ол «тіршілікке ену», «сезімге ену» және ғылыми тексеруге түспейтін басқа ирационалды әдістермен қол жеткізеді. Өткен күндер мен маңызды оқиғалар туралы әркімнің өз түсінігі болады.

Егер номотетистік бағыт көп жағдайда позитивизммен байланысты болса, идеографиялық бағыттың теориялық алғышарттары бостандық еркі туралы Иммануил Канттың идеяларынан шықты. Неоканттық тарих философиясының ірі өкілдері В.Виндельбанд пен Г. Реиккерт тарихи танымның шегін анықтауға тырысты.

Мейер тұжырымдамасын неміс ойшылы Макс Вебер (1864-1920) сынады. Шындықтың жалпы белгісін тануға болатынын айтты. М. Вебер идеалды тип –бұл зерттеуші ырықсыз жасамайтын аналитикалық құрылым, шындықтың нақты элементтерін оймен күшейту жолымен жасалады деп түсіндірді. Мейермен қақпайласқанда Вебер әлеуметтік және жаратылыстану ғылымдары арасында шекара қоюға қарсы болды. Неокантшылдық таихнаманы сынай отырып, тарихшылардың өзі тарихтың ерекшелігін негіздеуге ықпал етеді. Алайда тарих ғылымы теориялық, тіпті омотеистік, өйткені эмпирикалық зерттеудің қажетті алғы шарты ретінде теориялық білімге зәру болады.

Мәдени құбылыстың ерекшелігіне баса назар аударған Риккерттен айырмашылығы Вебер қайталау элементтері болатын шындыққа тән белгілерді іздейді. Вебер бойынша, тарихшылар оқиғалар қалай шықса, солай өндіреді, тарихи шындықты бейнелемейді, ғылыми түсінік жүйесі көмегімен оның сипатын көрсететін оның ғылыми бейнесін жасайды. Сөйтіп, идеалды тип тарихи шындық элементтерінен шығып, оны тануға қызмет етеді. Ойлау құрылымы бола отырып, идеалды тип басқа гипотетикалық құрылымның болу мүмкіндігін, сол тарихи құбылыстың ғылыми моделін көрсетеді. Демек, шындықты зерттеудің көптеген тәсілдері, қандай да бір мәдени-тарихи құбылыстың жинақталған бейнесін жасау үшін түрлі методологияны қолдану мүмкіндігі болады.

. Бақылау сұрақтары:
1.В.Виндельванд және Г.Риккерттің сын концепциялары

2.М.Вебердің әлеуметтік, тарихи және саяси көзқарастары


Лекция 18. Консервативтік британ тарихнамасы.

Жоспары

1 Тарихи зерттеулердің жағдайы және ұйымдастырылуы.

2.Либералды және консервативті тарихнама
Пайдаланатын әдебиеттер:

Негізгі әдебиеттер:

Историография нового времени отран Европа и америки М, 1967

Историография нового и новейшей истории стран Европа и Америки М, 1977

Виноградов К.Б. Очерки антической историографий новую и новейшего времени Л, 1975

Зверева Г.И. Организаций исторической науки в Великобританий в новое и новейшие орена. М, 1986

Қосымша әдебиеттер:

Методологические и историографические вопросы исторической науки. Томск., 1982



Лекцияның мақсаты: Консервативтік британ тарихнамасының дамуын қарастыру
Лекция мәтіні

ХХ ғасыр ағылшын тарихи ғылымында білімнің мамандануы одан әрі дамуы жалғасты, зерттеулер тереңдеді, олардың тақырыбы кеңейді. Тарихи деректердің саны өсті, жаңа басылымдар жарық көрді, және олардың сапасы өсті. Классикалық және орта ғасырлық археология қосымша тарихи пәндер табысты дамыды.

ХХ ғасыр басында Англияда дәстүрлі зерттеу орталықтарынан (Оксфорд және Кембридж) үшінші Манчестр орталығы пайда болды. Мангиттер тарихи мектебінің негізін қалаушы Т.Ф.Таут ол өзі Англияда ортағасырлар дәуірінің әкімшілік тарихи бойынша зерттеумен байланысты.

Бұл мектептің тарихшылары ең алдымен экономикалық тарихқа назар аударады.

Экономикалық тарих маманы Дж.Энвин болды осы өзінің еңбектерін өнеркәсіптік орындарға арнады, өнеркәсіптік орындарға арналды. Өнеркәсіптік бірігудегі ортағасырлық Исидалар ролін зерттеді.

Бұл мектептің тарихшыларына тән сипат қорытындылардан бас тартып ұсақ детальдарға көп көңіл бөлу. Левсонның тауттың 6-томдық субегінде мұраттық материалдарға сүйене отырып ХІІ-ХҮ ағылшын корольдарының жеке мөрлері, үй шаруасы, гардеробы зерттелген.

ХІХ ғ соңы мен ХХ ғасыр басында тарих академиялық пән ретінде ірі жаңа универститеттердің бірі ретінде Лондон университетінде жағдай нығайды. Белгілі рольді мұнда Англияның саяси тарих маманы. А.Поллард атқарды. (Тюдерлар дәуірінің). Оның ұсынысы бойынша 1910 жылы университетте тарих бөлімі ашылды.

1893-1898 жж Лондаон университетінде экономика және саясат мектеп ашылды. Ол өнеркәсіптік кейбір мәселелерін әлеуметтік тарихты т.т. жүйелі зерттеулердің пионері болды.

Мектеп оқытушылары арасында белгілі тарихшылар, экономистер, философтар Б.Расел, С.Кебб, У.Кеннинген т.б. болды.

Сонымен қатар бұл уақытта Англияда жергілікті трих жеке қалалар графтықтар тарихын зерттеу ұйымдасқан түрде ие берді. Көптеген жергілікті тарих қоғамкен жұмысын жандандырды. Олар тарихи ескерткіштерді табумен мұрағаттарды құрумен қазба жұмыстарымен айналысыптарихқа деген қызығушылықты арттырып, тарихи білімді таратумен айналысты.

Жергілікті тарихқа деген қызығушылықтың өсуінің (қорытындысы) нәтижесі көп томдық «Графтардың Викториан тарихы» атты еңбектің жарық көруі. Онда деректерге негіздесіп, әр бір графтықтың экономикалық - әлеуметтік, саяси, мәдени т.б. тарихы зерттеледі. Әр бір графтікке бір немесе бірнеше томдар арналып, бұл зерттеу бүгінгі күнде де жалғасуда.

Осы жылдары жалпылама колективті еңбектер жазу әрекеті жоланды. Мысалы көп томды «Жаңа заманның Кембридж тарихы» Оны ұйымдастыруда жазуларды Дж.Э.Актон көп рол атқарды. Әсіресе оның ықпалын жалпы кіріспесінің жаңа заман мәселелерін көруге болады.

Бұл көріспеуде еңбектің негізгі сипаты - ұлттық сана сезімнің жеке еркіндіктің өсуі европалықтық мәдениеттің континенттен тыс таратылуы екендігі көрсетілген.

Сонымен қатар экономикалық дамумен мәдениетке де белгілі орын бөлінген.

Бірақ бұл зерттеудің жалпы тұжырымдамасы жоқ. Тарау авторлары белгілі проблемалары оған баға беруде әр түрлі көзқараста.

Оның әр бір тарау білік кітап өкілді.

Оксфорд университетінде шыққан коллективтік еңбек басқаша болды. Оның құру идеясы және жайлы редакциясы У.Кант және Р.Пун болды. «Англияның саяси тарихы атта 12-томдық коллективтік еңбек. Кембридж трихынан айырмашылығы мұнда әр бір томды бір автор жазды. Бірақ мұнда да тұжырымдама жоқ, әр бір автор өз көзқарасын білдірді.

ХХ ғ басында таихи ассоциауий құрылды - бүкіл елдің тарихшыларының басы біріктіріледі. Оны құруда көптеген ірі университет трихшылары қатысты Ч.Ферс, А.Поллард Т.Ф.Гаум т.б. Олардың ұсынысы бойынша 1906 ж мамырда Лондонда алғашқы трихшылар конференция өтті және осы уақытта тарихи ассосация құрылды. Сол уақыттан бастап конференция жыл сайын өтеді. 1912 ж бастап ассоция «ттарих» деген өз журналын шығарды. 1912 жылы ассоциация қатарында 1200 адам болды.



  1. ХІХ ғ бас ағылшын тарихнамасында екі ағым болыд. Либералды және консервативтік жетекші рольді либеральды тарихнама атқарады. Оның өкілдерін тек қана либералды партия емес, тарихқа деген көзқараста біріктірді. Олардың пікірі бойынша тарихта либералды партия және оның саясат үшін табысты болған фактілер жақсы бағаланды. Ал кедергі болған фактілерге теріс баға берілді. Жаңа заман тарихы виги - либералдық мүдделердің және принциптердің орнығу процесі етіп көрсетілді.

Виги - либералдық тарихнаманың көрнекті өкілі Джорж Отто Тревельян (1838-1928) «Клио - миза истории» атты еңбектің авторы.

Тревельсен - либералды партияның ірі қайраткері. Өзінің жақын туысы миколей биография мен қатар ол көп томды «Американ революциясының тарихы» атты еңбектің авторы. Онда улы ағылшын саксон ұлтының бөлінуінің себептерін көрсетуге әрекеттенді. Ол Англиямен отар арасындағы күрделі проблемаларды көрмеді. Барлық кінәні ол корол мен министрлерге тақты. Оның ойы бойынша өкімет басында ақынды адам болса Британ коперисси мен отары бөлінбес еді.

Превельман тұжырымдамасының белгілі саяси мағынасы да болды. Халқымыздың қарама - қайшылықтар шиеленіскен уақытта Англия мен Германия арасында әскери жанжал пайда болып келе жатқаннан АҚШ пен жақындасу қажет болды. АҚШ президенті Т.Рузвельт және оның жақындары Тревельянға күміс тастан сыйға тартып онда былай деп жазылған «Өт американ революциясының тарихшыларына - достарынан » делінген.

Консервативті тарихнама еңбегі либералдардан айырмашылығы консерваторларға либералдары саясатына дұрыс баға беруге либералдық берді.



Каталог: CDO -> Sillabus -> Tar
Tar -> Лекция: 3 Практикалық/семинар: 6 СӨЖ: 99 Барлық сағат саны: 135 Аралық бақылаулар саны:
Tar -> Семинар: 248 сағат обтөЖ: 124 сағат ТӨЖ: 40 сағат Барлығы: 412 сағат І аб-30 балл ІІ аб-30 балл Емтихан-40 балл
Tar -> «Физикалық географияны аудандастыру» пәні бойынша
Tar -> Лекция: 45 сағат СӨЖ: 45 сағат обсөЖ: 45 сағат Барлық сағат саны: 135 сағат Аралық бақылаулар саны: 2(60 балл)
Tar -> Лекция:: 20 Практикалық: Семинар: 6 Лабораториялық: СӨЖ: 64 Барлық сағат саны: 90
Tar -> Лекция: 30 сағат Семинар: 20 сағат СӨЖ: 130сағат Барлық сағат саны: 180 сағат Аралық бақылаулар саны: 2 (60 балл)
Tar -> «Жалпы гидрология» пәні бойынша
Tar -> Лекция: 20 Практикалық: Семинар: 6 Лабораториялық: СӨЖ: 64
Tar -> Лекция: 30 сағат СӨЖ: 30 сағат обсөЖ: 30 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
Tar -> Лекция: 15 Семинар: 15 СӨЖ: 30 обсөЖ: 30 Барлық сағат саны: 90 Емтихан: 1 Ағымдағы бақылау саны: кредит бойынша: 2


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет