Лекция: 37 сағат Практикалық (семинар) сабақ: 15сағат Лаборатория 15 СӨЖ: 158 сағат Барлық сағат: 225 сағат



бет11/14
Дата28.04.2016
өлшемі3.12 Mb.
түріЛекция
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

2. Романтизм Романтикалық өнердің кеінші бір шебері-Эйжен Делокура суретші көбінесе халыұқтың шет жерлік басқыншыларымен соғысын революция қозғалысын жырлады. Жұмыстары «Хиоседегі қырғын» «Халықты бастаушы еркіндік» Деле\акураның жұмыстары батырлықэпосқа тән қызу қанды, шытьырман қөозғалысқа бай болып келді. Мүсін өнерінде романтизм жанрынды санаушы шеберлдер жұмывс істеді. Ең елеулерінің бірі. Француз шебері Француа Юда оның жұлдыз алаңынадғы Триумфальды арқадағы бедерлеме жұмысы осы романтизмдік ықпалды ендеді. Бұл жұмыс революциялық ән-«Марселза» деп аталады. Жұмыстар революциялық қимыл қозғалыс кезде үлкен асқастық пен берілген

XIX ғасырдың ортасында шыншылдық өнері бағыты өміррге келді. Бұдан бұрынғы романтизмде классизмді шыншыл өмірді, күнделікиті өмірді көрсетудени аулақ жатқан еді. Олар көбінесе ескі заман оқиғасыннемесе өткен өмірді әсерлеп көрсететін.

Ал жаңа бағыттағы реализм суретшілері күнделікті өмірдің болмыс бітімін ешбір қоопасыз көосетуге, бар тіршілікті табиғи көрсетуге атсалысты. Сонымен бірге өмірдің ауыртипалығын көлеңкелі жақтарын бүктелсіз көрсетуге да ден қоя білді. Алғаш реализм дамыған саласы пейзаж болды. Осы салада сро кезде көзге түскен суретшінің бірі Француз Гюстов Курбе еді. Ол реализмнің негізгі күрескері болды. Суретшінің ішәіндегі ең көзге түсер айтулысы ұзындығы 6 метрлік»Орнрнедегі жерлік» атты шығармасы. Қолтумада 40тан астам кейіпкерлер бейнеленген. Оның бәрі өмірде бар, сол Орнанидегі тұрғывлықты адамдар.

Екінші бір суретші-Жан Француа Милле ол көбінесе шарувалар өмірін, олардың зейнеткерлігін бар шыншыл өміршіндікпен бейнеледі. Оның қолтумалырында шаруалар өмірінің көлеңкелі жақтары кедейшіліктің етектен тартқан өмірі айналадағыдай айқын көрінетін еді. Суретшінің «Тұқым себуші»,»сабақ жинақшылар» атты жұмыстары бар.

Француз реалистік суретшінің бірі ұлы сқақшы Оноре Доме өзінің артынан мыңнан артық өлдмес туындылар қалдырды. Ол көбіне саяси мәндегі туындылар жасады.

Бақылау сұрақтары.

1. Академизм

2. Романтизм
4 Лекция. Таќырыбы: Франция өнерінде 19 ғасырдың 30-60ж байқалған реализм және сыншыл реализм. 19ғасырдың ортасындағы пейзаж жанры
Жоспары:

1.Жан-Батист Симеон Шарден-шығармасы.

2.Адамгершілік тәрбие тақырыбы.
Лекция маќсаты: Франция өнерінде 19 ғасырдың 30-60ж байқалған реализм және сыншыл реализм туралы түсінік беру

Лекция мєтіні (қысқаша)
1.Жан-Батист Симеон Шарден-шығармасы Жан Батист Симеон Шарден (1699-177 9) болды.Өмірдегі шыншылдықты көп бейнелеген. Оның “Ыдыс жуушы”деген еңбегі соның бір айғағы.Суретші өзінің кейіпкерімен тек ақсүйектер ішінен емес Париждің ұсақ буржуазиясының ішінен қарапайым жұмысшылардың ортасынан тапты.Шарденнің натюрморттары адам тамсанардай керемет шеберлікпен жазылған. Қарапайым заттардан құралған натюрмортта әр заттың өз болмысын табиғи көрінісін өмірдегідей шыншылдықпен бейнелеген. Шарден өмір көрсеткендей ең ұлы колористердің қатарында Тициан,Рембранд болды.Шарденнің негізгі сүйенетін жақсы көретін реңі күміс сұр түс. Оның натюрмортында жазылған “Өнер құралдарынан құралған натюрморт”,”Натюрморт ”жұмыстары.

2.Адамгершілік тәрбие тақырыбы.Көкке қарай бой түзеп өскен каркастың жүгін жеңілдетуге ерекше көңіл бөлінетін болды. Бұл бүкіл готикалық архитектуралық негіз еді. Мұндай архитектуралық революцияның көркемдік маңызын оның тікелей нәтижелерін готикалық архитектураның ең алғашқы кезінде салынған Париж соборында бұл биіктік күннен күнге көтерілді. Сөйтіп құрылысты биікке қарай өсіре жүргізетін готикалық архитектура романдық көлбеу архитектурадан озып шықты. Табиғи готикалық каркасты жүйе романдық құрылыстың құрылымынан түлеп ұштыма болмаса батыс еуропалық сәулетшілер басқа елдердің көне үлгілерін пайдалануы деген .түп тамыры ғасырлар мен мыңдаған жылдардың тұңғиығында жатқан өнердің көптеген ғажап жетістіктерін бастауы бұлағы .Бұл архитектуралық формаларды алдымен римдіктер шебер пайдаланған еді. Содан кейін ол еуропаның орта ғасырлық құрылыс өнерімен негізіне айналды. Бірақ ол иранда пайда болды. Мұны олар мәдениеттен мұра етіп алғанды өзінің ерекшелігі мен мәнділігі жағынан нағыз ұлы туындылар санатына жататын арменияның сәулет өнері сондай бастаудан тараған жоқпа. Бұл елдің географиялық жағынан орналасу жағдайы сол мұрагерлікке мүмкіндік туғызды. Өнердегізденіс өрісі онымен шектелген жоқ армян сәулетшілері арналарды бір-біріне көсе-көлденең салу арқылы әлемде тұңғыш рет негізін қалады.

Бақылау сұрақтары

1.И.Левинтан шығармасы

2. Импрессионизм көрінісі.К.А.Коровин, К.Ф.Юон

3. Бейнелеу өнерінің жанр түрлері



5 Лекция. Таќырыбы: 19-20ғасырдың ортасындағы пейзаж жанры

Жоспары:

    1. Пейзаж жанры

Лекция маќсаты: 19-20ғасырдың ортасындағы пейзаж жанрымен танысу

Лекция мєтіні (қысқаша)

1. Пейзаж жанр«Пейзаж » бұл табиғатты бейнелеу дербес жанр ретінде Қытайда Жапонияда және басқа Шығыс елдерінде Еуропадан ерте қалыптасты. Еуропалық живописъте ол алдымен Италияда пайда болды. Содан кейін Голландияда ерекше жоғары дамыды.Орыс өнерінде пейзаждың гүлденуі 19ғ. Соңына тура келді. Пейзаж-қайсібір жерлерді жәй айнытпай бейнелей салу емес онда суретшінің сезімдері мен ойларын берудің үлкен мүмкіндіктері жатыр. Адам өмірімен салыстырып қарағанда табиғат өмірі мәңгілік сияқты. Бұлт торлаған аспан теңіз толқындары ормандар мен таулар жүздеген мыңдаған жылдар бұрын қандай болса сондай күйінде қалады. Бірақ осы бір өзгермейтін табиғатты алуан дәуір суретшілері түрліше керіп түрліше бейнеледі. Голландсуретшілерінің картиналарында теңіз үнемі дерлік романтикалық сарынсыз болып келеді. Олар табиғат сұлулығын іңкарлықпен қызықтауға бейім емес. Олар үшін теңіз сауда мен жұмыс орны тіршілік арекеті іздестіретін кеңістік.

Біздің атақты Маринисіміз Айвазовскийде теңіз-әрдайым дерлік үрейлі дүлей күш , мөлдірлеу құпия сырлы тұңғиық . Орасан зор толқындар қия жартастарға лап қояды. Адамдар, тіпті кемелердің өзі де -осынау қаһарлы, өлшеуміз қуатты стихияда өте кішкентай, дәрменсіз де қорғансыз . Оның картиналары әсем стихияға деген тәнтілікке, романтикалық сүйіспеншілікке бөленген.

Бір табиғи мотивтің өзі суретшінің қылқаламнан мүлде басқа толысуға, басқаша түске ие бола отырып , шебердің талғамын, көз-қарастарын, көңіл күйін береді.Оның үстіне , «Мәңгілік» табиғат тіршілігіне уақыт өтуімен бірге жаңа әуендер енеді, табиғат адамның әсерімен өзгеріп отырады. Темір жолдар автомобилъ жолдары, жоғары волътті электр желілерінің сорайған діңгегтері мен сымдары, аспанда ұшқан реактивтік самолеттің будақтаған ізі – осының бәрі бүгінгі күннің көрінісі мұны қазіргі заманға суретші аңғармай тұра алмайды.

Пейзаж және натюрморт-әлбетте, тақырыптың картинаның құрамдас бөліктері болуы мүмкін. Бұл жерде олар көркем образды жасауға белсенді қосалқы ролъ атқарады. Бұл кезде француз сәулетшілігі ерекше дамыды. Олар Италиядағыдай басайналдырар әлем жайлы безендіруден бойын аулақ салды. Олар керісінше классикалық бағытты өрекндетті яғни ежелгі антикалық және ренесандық өнерді үлгі етіп соны жаңаша дамытты.

Әдетте ғимараттар симетриялы, түсінікті добада салындыв олардың төбесі биік. “монсарлы шатырлар мен салынды, сол кезде мұндай шатырлар алғаш пайда болған оны ойлап тапқан сәулетші Монсар болды. Сондывқтан оны атына қойылған.

Франция бароккосынан әйгілі сәулет ғамаратыВернсал сарайы. Оның ғаламат аумағы мен көлемі фраенцуздардың күн королі Людовик 1 ұлығына құдіреттілігін паш ететін сарайдың бірі фасады саябаққа қараған онда кілемге ұқсас гүлзарлар фонтанды бассейіндер жасыл желек аясында ақ мәрмерлдени сомдалған алуан түрлі мүсіндер көз жауып алады. Осынд ерекше семдіг арқасынлда сарай бүткіл евроапда үлгі ретәнде қабырлданды.

Сәулет өнетіндей Францияда сұңғат таза борроколы түрда дамыдымады, онда классизм бағыты басысм болды. Антикалық және қайта өрлеу дәуірі ұсіғатынан нәр аллған суретшілепр классиаклық өнерді дамытты. Сол бағытта жұмыс істеген әйгілі суретшінің бірі Николла Пуссен болды. Николла Пуссен бар өмірін Италияда өткізді тек ішінара Францияда болған, біріқта соған қарамай бар болмасымен жүрек жерды творчествасымен Франция суретшісі болды. Ол әсіңреме ежелгі өнерге көп айналысты. Ескі Рим қорымдарын көп аралайтын одан өзінің творчествасына кү.ш беретіндей әсер алатын өзінің ұзақ өмірінде қаншама ирелең жолдардан өтті. Суретші жас кезінде Тициан мен Рафелден үлгі алып соларға еліктеді. Поссенннің көптеген жұмыстпары ежелгі рим грек аңыздарына құрылған. Еген саалап қарайтын болсақ, Пуссен өз жұмыстарында бірнеше тақырыпқа қалам тартқан суретші. Сондай тақырыптың бірі -өлім туралы. Суретші өзінің қолтумаларында ежелгі римдік авторлардың адам ерлікткрі туралы жазған әңгімелерін дірәіптеп бейнелеп жазды. Көзсіз ерліктің иесі адамның өмірге қаймықпай баруын жыр етті. Бұрын соңды өнер тарихында ешкім Пуссендей адамның соңғы өірін осыншама әсерлп бейнелей алмаған еді. Сондай жұмысының бірі- “ Танкер пен Эрнине” жұмысы.

ППуссен өзінің итуындыларында өлімнің ешқандай құпиялылығы жоқ екенін сол адамға ешқандай қорқыныш тудырмайтынын білмейді ал орта ғасырлық өнер туындыларында тіпті 14 ,ғасырлаарда өлімнің азапты қорқыныш екенін суретшілер қайғыра жазған болатын әсіресе ержүрек бпатырларды бейнелеуде өнердің соңғы сәттерінде адам өзін өзі меңгеріп, өзін нағыз табиғи беи бейнесін айқын көрсете білді.



1. Бақылау сұрағы

1.Пейзаж жанры



6 Лекция. Таќырыбы: 19-20ғасырдың ортасындағы пейзаж жанры

Жоспары:

1. Пейзажист- Клод Лорен.


Лекция маќсаты: 19-20ғасырдың ортасындағы пейзаж жанры

Лекция мєтіні (қысқаша) 1 .Пейзажист- Клод Лорен.Оның творчествасыныңғ екінші бір бағыты табиғат көрінісі Пуссенніңпейзаждары да өзінің ұлылығын паш еткен батырлардай ғажайып күйінде сипатталынды. Сондай жұсмыстың бірі қыс суреті. Сонымен қоса суретші талбиғат көрінісін ежелгі ғибадтхана әсем жяымдастыра бейнелеудің шебері болды.

Екінші бір француз суретшісі пейзаждік Клод Леон Пуссен мен қатар өмір сүрді. Пейзаж жазудың керемет шеберңі болды. Жастайынан елінен кетіп, өнер ордасы Римге өміріне дейін тұрды. Ол Рим табиғатына ғашық болды. Күні бойы табиғат көінісін жазудан жалықпады. Суретші адам бейнесін салуға шебер емес еді. Сондықтан да қолтумаларфын аадам бейнесі негізгі рол атқарады. Оның пейзаждары терең кеңістік заңдарына құралатын сондай жұмыстың бірі “ Таңертеңгі жағалаулар” деп аталады.

Француз өнерінің 17 ғасырда классизім табиғат көріңнісі бағытыменг қоса шыншыл бағыт өмірге келді. Осы бағыттың нағыз шебері Луи Ленин болды. Ол жұмыстарында ешқандай әсерлеусіз қоспасыз күнделікті қарапайым тілмен бейнелей білді. Сондай жұмыстың бірі “Әжейге қонаққа келу” картинасы.

Француз борроксын дамуға өздерінше үлес қосқан тағы бірнеші әйгілі суретшілер болды, олар: Жак Калло Жорж Де Латур, Пьер Пюже.


Бақылау сұрақтары:

1. Пейзажист суретшілер


7 Лекция. Таќырыбы: Т.Руссо және барбизондықтар.Россия

Жоспары:

1. Т.Руссо шығармашылығы



Лекция маќсаты: Т.Руссо шығармашылығымен танысу

Лекция мєтіні (қысқаша) 1. Т.Руссо шығармашылығы - Орыс бейнелеу өнерінің тарихында 1871 жылы алдыңғы қатарлы суретшілердің бірігуінің арқасында көшпелі суретшілердің бірлестігі қалыптасты. Бұл бірлестік «Көшпенділер» атымен орыс бейнелеу өнерінің тарихында қалғаны белгілі. Аталмыш бірлестік құрамында И.Крамской, В.В.Преов, И.Е.Репин, В.И.Суриков, А.Саврасов, И.И.Шишкин, ағайынды Васнецовтар, Ярощенко, Поленов,Левитан, В.Серов секілді суретшілер болды. Көшпенділер өз мақсаттарын қоғамға қызмет ету деп білді. Олар шығармаларында өздері өмір сүрген қоғам құрылысын сынға алды.

«Көшпенділер» арасында И.Е. Репин (184-1930) шығармашылығының алатын орын ерекше болып табылады. Ол 13-14 жасында –ақ үлкендермен қатарлас шіркеуге иконалар жаза бастады. Ал 19 жасында Петербургтегі Императорлық көркем академияға оқуға түседі.

Академияны бітіруге екі жыл қалғанда «Волгадағы бурлактар» картинасын бастады. Осы шығармасы оның суретшілік қабілетін танытты. Репин бурлактарды бірінші рет Волгада емес Невада көрді. Бурлактардың аянышты халі суретшінің жанын тебірентіп,осы белгілі туындысының дүниеге келуіне себеп болды. Ол Вогаға барып, бурлактармен танысып, эсчкиздер, этюдтер, натураға қарап бірнеше суреттер салды. Біраз жөндеуден өткен 3 метрлік шығарма нәтижесінде 1873 жылы көрмеге қойылып, көрермен ықыласына бөленді. Бұл белгілі туындысымен қатар «Курск губерниясына крестік жорық», «1581 жыл , 16 қараша, Иван Грозный және оның ұлы Иван», «П.М. Третьяковтың портреті» туындылары да тарихта ерекше орын алады. И.Е. Репин «суретші міндеті – халыққа қызмет ету» деп түсінді.

Орыс өнеріне зор үлес қосқан А.А.Иванов, П.А.Федотов, Н.И.Уткин, И.С.Щедровский, В.Г.Перов, И.Н.Крамской, К.П.Брюллов,И.И.Шишкин жанды бейнеде тамаша шығармалар жазды.Орыс өнерінде жанды бейнені суреттеу алдыңғы орында тұрғанымен де, киімдерді кестелу, ағашты көркем ою, қабырға сурет, тоқымашылық, қыштан бұйымдар жасау өнері де жан-жақты дамыды. Орыс суретшілері орыстың ұлттық көркем мәдениетін дамытты.

Дұрыс ойлану үшін қоршаған ортадағы табиғатты дұрыс көре білу керек. Ол біліктілікке жетудің бірден бір тәсілі- суретсалу деді.

Песталоцци суретсалуға оқыту әдістемесі туралы көзқарасын өзінің «Гертруда өз балаларын қалай оқытады?» кітабында жазды. Песталоцци өзі суретші болмағандықтан, сурет салу әдістемесінің кәсіби ережелерін жасамады, бірақ сурет салуда көз мөлшерді дамытуға, нәрсе көлемін түсінуге, сурет салу әдісін меңгеруге жеке-жеке әдістеме жасау қажет екендігін айтты. Осы жұмыстарды оның шәкірттері мен ізбасарлары жалғастырды. Песталоццидан соң бейнелеу жалпы білім беретін пән ретінде барлық бастауыш мектептерге енгізіле бастады. Сонымен қатар орта білім беретін мектептерге де арналған бейнелеу әдістемесіне байланысты еңбектер көптеп басылып жарық көрді. Соның ішінде Песталоццидің шәкірті Иосиф Шмидттің еңбектері аса жоғары танымал болды.

Ежелгі Русьте мүсін жанды бейнеге қарағанда көп қолданылған жоқ. Ол көбінесе сәулет құрылыстарын әсемдеу ретінде қызмет атқарды.

18 ғасырдың бірінші жартысы жаңа, өзгеше шығармалардың дүниеге келуімен есте қалды.

Ресейдегі ең алғашқы мүсін шебері – Б.К.Растрелли болды. Ол 1716ж. I Петр шақыруы бойынша Франциядан келді. Растрелли шеберлігі А. Меншиков, Анна Иваннова ескерткіштерінде көрініс тапты. Ең маңыздысы – I Петр ескерткіші.

Ал, Петров кезеңіндегі жанды бейнеде портрет маңызды рөл атқарды. Мысал ретінде Я.Ф. Тургенев бейнесін алуға болады.

И.Н.Никитин сол кезеңде жанды бейне жасауда еңбектенген суретшілердің бірі. Ол білімін жетілдіру мақсатында Италияға барып келді. Никитин Петр портретін әлденеше рет салды.

А.М. Матвеев есімі Петропавл соборында орындаған қабырға суреттерімен, портреттерімен белгілі. Ол «Жанды бейне Аллегориясы», «Әйеліммен бірге» автопортетжұмыстарымен ерекшеленеді.

А.П. Антропов та қолданбалы өнерге әсерін тигізбей қоймайды. Ол өз суреттерінде формасының айқындылығымен, симметриялығымен ерекшеленеді.

Жиһаздарды негізінен Растрелли және оның көмешілері жобалап отырды. Түрлі бұйымдар үшін кейбір жаңа әсемдеу материалдарын қолдана бастады. Ол - әйнек және фарфор.

Осылайша орыс сәулет өнері жаңалықтарымен толығып отырды. Петербургте, Мәскеуде өзгеше бағыттағы құрылыстар бой көтерді.

Д.Ф.Кокоринов және Ж.Б.Валлен-Деламоттың басшылығымен Нева жағасында көркем академияның құрылысы жүрді. Сонымен қатар В.И.Баженов, М.Ф.Казаков, И.Е.Старов түрлі құрылыстарда шығармашылықпен еңбек етті.

18 ғасырдың екінші жартысында мүсін өнері үлкен табыстарға қол жеткізді. Б.К.Растреллиден кейінгі орыс мүсіншісі М.П.Павлов болды.

Ф.И.Шубин де Павлов сияқты адам мүсінін жасаумен шұғылданды. Ол 1773 жылы князь А.М.Гольциннің кеудеге дейінгі бейнесін сомдады.

18 ғасырдың аяғында И.П.Прокофьев, И.П. Матрос, Ф.Ф.Щедрин сынды мүсіншілер жұмыс істей бастады.

18 ғасыр тарихи жанр негізі болып саналды. Орыс суретшілері жанды бейнеде тарихи картинадағы композицияны өңдеп отырды.

Тарихи жанрда жұмыс істеген атақты суретші А.П. Лосенко болды. Оның «Каин», «Авель», «Владимир және Рогнеда» деген туындылары бар.

Лосенкодан кейінгі тарихи жанрмен айналысқан суретші Г.И.Угрюмов болды. Оның көлемді «Ян Усмар күшін сынау» атты шығармасы осының айғағы.

Бұл кезеңде матамен жұмыс, әйнек, фарфорды қолдану және металды көркем өңдеу кеіңінен жүргізілді.

18 ғасырда портрет жанры жақсы дамыды. Оған О.А.Кипринский жұмыстарын жатқызуымызға болады.

1817-1900 жылдары өмір сүрген атақты суретші-маринист И.К.Айвазовский өз өмірін теңізге арнады. Ол осы кезеңдегі жарқын бейне деп айтуымызға болады.

Орыс өнеріне зор үлес қосқан А.А.Иванов, П.А.Федотов, Н.И.Уткин, И.С.Щедровский, В.Г.Перов, И.Н.Крамской, К.П.Брюллов,И.И.Шишкин жанды бейнеде тамаша шығармалар жазды.

Орыс бейнелеу өнерінің тарихында 1871 жылы алдыңғы қатарлы суретшілердің бірігуінің арқасында көшпелі суретшілердің бірлестігі қалыптасты. Бұл бірлестік «Көшпенділер» атымен орыс бейнелеу өнерінің тарихында қалғаны белгілі. Аталмыш бірлестік құрамында И.Крамской, В.В.Преов, И.Е.Репин, В.И.Суриков, А.Саврасов, И.И.Шишкин, ағайынды Васнецовтар, Ярощенко, Поленов,Левитан, В.Серов секілді суретшілер болды. Көшпенділер өз мақсаттарын қоғамға қызмет ету деп білді. Олар шығармаларында өздері өмір сүрген қоғам құрылысын сынға алды.

«Көшпенділер» арасында И.Е. Репин (184-1930) шығармашылығының алатын орын ерекше болып табылады. Ол 13-14 жасында –ақ үлкендермен қатарлас шіркеуге иконалар жаза бастады. Ал 19 жасында Петербургтегі Императорлық көркем академияға оқуға түседі.

Академияны бітіруге екі жыл қалғанда «Волгадағы бурлактар» картинасын бастады. Осы шығармасы оның суретшілік қабілетін танытты. Репин бурлактарды бірінші рет Волгада емес Невада көрді. Бурлактардың аянышты халі суретшінің жанын тебірентіп,осы белгілі туындысының дүниеге келуіне себеп болды. Ол Вогаға барып, бурлактармен танысып, эсчкиздер, этюдтер, натураға қарап бірнеше суреттер салды. Біраз жөндеуден өткен 3 метрлік шығарма нәтижесінде 1873 жылы көрмеге қойылып, көрермен ықыласына бөленді. Бұл белгілі туындысымен қатар «Курск губерниясына крестік жорық», «1581 жыл , 16 қараша, Иван Грозный және оның ұлы Иван», «П.М. Третьяковтың портреті» туындылары да тарихта ерекше орын алады. И.Е. Репин «суретші міндеті – халыққа қызмет ету» деп түсінді.

Орыс өнерінде жанды бейнені суреттеу алдыңғы орында тұрғанымен де, киімдерді кестелу, ағашты көркем ою, қабырға сурет, тоқымашылық, қыштан бұйымдар жасау өнері де жан-жақты дамыды. Орыс суретшілері орыстың ұлттық көркем мәдениетін дамытты.

XIX ғасырдың бірінші жартысында ағайынды Александр және Фрединанд Дюпюилердің жасаған әдістемелері ерекше танымал болды. Сол олар жасаған әдітеме дұрыс, жаңа және алдыңғы қатарлы деп табылып, дүние жүзінің көптеген оқытушыларының тәжірибесінде қолданылды. 1835 жылы Парижде олар қолөнершілерге және оқушыларға арнап ақысыз бейнелеу мектебін ашты. Ағайынды Дюпюилер өздерінің әдістемелерін осы мектепте пайдаланды. Фрединанд алғашқы оқыту сатысының әдістемесімен жұмыстанды, ал Александр адам басын және адам денесін бейнелеуді оқыту әдістемесін жасады.

Бақылау сұрақтары

2. Пейзаж жанры

3.Сәулет өнері.
8 лекция. Таќырыбы: . Э.Мане реализмнің жаңаша сипат алуы. Импрессионизм. Постимпрессионизм. К.Моне –импрессионизмнің жарқын өкілі Жоспары:

1. К.Моне- импрессионизмнің жарқын өкілі

2. Э.Мане шығармашылығы

Лекция маќсаты: Э.Мане реализмнің жаңаша сипат алуы. Импрессионизм. Постимпрессионизм.туралы түсінік

Лекция мєтіні (қысқаша)

1. К.Моне- импрессионизмнің жарқын өкілі Франциядағы имперессионистер басты назарды әлемді және заттарды кескіндеме арқылы қабалдауды, жарық-түстік қатынасты шешіп, кей кездері натюрмортты өзінше декоративті пако деп білді. Постимперессионистер натюрмортта басты назар аударатын нәрсе ол бірінші алған әсер деп, суреттің күрделі композициялық проблемасын және реңдік шешімін тапты.

Ерекше колориттік экспрессивті А.Матисстың жұмыстарынан байқауға болады. “Гүл салғыштағы күнбағыс” - жылы реңдік гамма. “Жеміс пен кофейник”- суық гамма. 20 ғасырдың басында натюрморт өзінше бір суреттің зертханасына айналды. Поп- арт өкілдерінің натюрморттары тым өзгеше “шындыққа қайта оралу” озбырлықтан соң жариялады. Олдардың жұмыстары үй тіршілігіндегі заттар есебінде елестетуі заттардың орау машинка бөлшектері және көпжақты көрермендердің одағы болып есептеледі.



2. Э.Мане шығармашылығы - “Табиғат поэзия және өнер мәңгі” жұмыстың сатысынан кейін, біз түсіндік, бұл термин 19 ғасырдың басында Францияда жарыққа келді және “өлі шындық” дегенді білдіреді.

Натюрморт- бұл жанр суретші өз қарым-қатынасын орташа заттардың шындыққа бейнелейтін, айналадағы дүниені біріктіретін сонан соң тығыз ойдың және эстетикалық байланыс пен міндетті түрде келісу, өмірлік, тұрмыстық осы заттардың кеңістіктегі бір-бірімен қарым-қатынасын білдіреді



Бақылау сұрағы

1. К.Моне- импрессионизмнің жарқын өкілі

2. Э.Мане шығармашылығы
9 лекция. Таќырыбы: Ван Гог, Поль Гоген, Тулуз Лотрек шығармашылығындағы реали стік шешімдердің интуитивті ұласуы.

.

Жоспары:

1. Ван Гог,Поль Гоген,Тулуз Лотрек шығармашылығы


Лекция маќсаты: Ван Гог, Поль Гоген, Тулуз Лотрек шығармашылығындағы реали стік шешімдердің интуитивті ұласуы.
Лекция мєтіні (қысқаша)

1. Ван Гог,Поль Гоген,Тулуз Лотрек шығармашылығы

Алғаш реализмнің дамыған саласы – пейзаж болды. Осы салада сол кезде көзге түскен суретшінің бірі француз Гюстав Курбе (1819 – 1877) еді. Ол реализмнің негізгі күрескері болды. Суреттерінің ішіндегі көзге түсер, айтулысы- ұзындығы 6 метрлік «Оранендегі жерлеу»атты шығармасы. Қолтумада 40-тан астам кейіпкерлер бейнеленген. Оның бәрі де өмірде бар, сол Орнанедтегі тұрғылықты адамдары. Әр кезеңде өнер бағытымен ағымында белгілі бір уақыттан кейін

Оған қарсы тұратын , солан жаңа ағым, бағыт пайда болатынын тарихтан жақсы біоеміз.

1. Бақылау сұрағы

1. Ван Гог,Поль Гоген,Тулуз Лотрек шығармашылығы


10 лекция. Таќырыбы: Ван Гог, Поль Гоген, Тулуз Лотрек шығармашылығындағы реали стік шешімдердің интуитивті ұласуы.

.

Жоспары:

1. Реалистік шешімдердің интуитивті бастауларға ұласуы


Лекция маќсаты: Реалистік шешімдердің интуитивті бастауларға ұласуы
Лекция мєтіні (қысқаша) 2. Реалистік шешімдердің интуитивті бастауларға ұласуы. XIX ғасырдың екінші жартысында классисизмге қарама қарсы ағым –романтизм бағыты өмірге келді. Енді суретшілер орта ғасыр кезеңінде (дәуірінде), алыс экзотикалық елдерге, әсіресе Шығысқа көңіл аударып, арманға толы ойлы да ғажап жұмыстарды өміге әкелді. Ұмытылып бара жатқан табиғатты жазу, тарихи тақырыптар қайта жандана бастады, Романтикаға толы әдебиет өркенлеп, соның мазмұнымен ондаған қолтумалар жазды. Осы кезеңде франццуз өнерінің романтикалық саладағы ірі тұлға суретшісі- Теодор Жерико (1791- 1824) болды. Оның ең атақты қолтумасының бірі-« Плот Медузы» жұмысы. Жериконың бұл жұмысы монументальды, терең кеңістікке құрылған адам мен табиғат жекпе жегін керемет шынайылық пен жеткізе білген шағарма болды. Романтикалық өаердің екінші бір шебері –Эжен Делакруа (1798-1863). Суретші көбінесе халықтың шет жерлік басқыншылармен соғысын, ревалюция қозғалысын жырлады. Жұмыстары- «Хиоседегі қырғын», «Халықты бастаушы Еркіндік». Деоакруаның жұмыстары батырлық эпосқа ттән қызу қанды, шытырман қозғалысқа бай болаып кеоеді. Мүсін өнерінде, романтизм жанрында санаулы шеберлер жұмыс істелі. Еңелеулілерінің бірі –француз шеебері Француа Рюда( 1784-1855).
Бақылау сұрақтары

1. Реалистік шешімдердің интуитивті бастауларға ұласуы


11- лекция. Таќырыбы: 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы орыс өнері. Передвижниктер.М.Маковскии,Г.Мясоедов , К.Савицкии,Н,Ярощенко. “Өнер әлеміне” шығармашылық бірлестігі

Жоспары:

1. М.Маковскии,Г.Мясоедов , К.Савицкии,Н,Ярощенко шығармашылығы


Лекция маќсаты: 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы орыс өнері. Передвижниктер.М.Маковскии,Г.Мясоедов , К.Савицкии,Н,Ярощенко. “Өнер әлеміне” шығармашылық бірлестігі туралы жалпы түсінік

Лекция мєтіні (қысқаша)

1. М.Маковскии,Г.Мясоедов , К.Савицкии,Н,Ярощенко шығармашылығы

XI ғасырда кітап графикасы мен миниатюра өзінің жоғарғы дамуында болды. Осы кездегі үлгілер бейнелеу өнерімен шұғылданған оқушылардың суретсалу сауаттылығын меңгергенін байқатады. Бұл кездегі суретті жалпы ұштықпен салу дами отырып, бейнелеу өнерінің оқыту әдістемесі көшіріп сурет салумен шектелді. Ресейде сурет салу жалпы білім беру пәні ретінде XVIII ғасырдың басында бірінші рет дами бастады.

Сурет жалпы білім беру пәні ретінде кең өріс алып, 1732 жылы Кадет корпусында, 1747 жылы Ғылым академиясы жанындағы гимназияда, 1764 жылы Воскресенск монастыріндегі кішігірім сурет шеберханасында өрбіді.

Осы оқу орындарының бәрі кәсіби –суретшілер дайындауды алға мақсат етіп қойған жоқ, олар өз тәрбиеленушілеріне қарапайым білім беретін мақсатты ұстанды.

1735 жылы неміс және орыс тілінде И.Д. Прейслердің «Негізгі ереже немесе көркем сурет салудағы қысқа жетекшілік» атты сурет туралы оқулық жарық көрді. Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесіне үлкен үлес қосқан Сурет Академиясының суретші-педагогтары А.П. Лосенко және В.К. Шебуев көп еңбек сіңірді.

XIX ғасырдың басында Орыс көркем академиясы Батыс Еуропа көркем академияларының алдыңғы қатарынан орын ала бастады. Орыс көркем академиясының алғашқы түлектерінің бірі-О. А. Кипренский.

XVIII ғасырдың бірінші жартысы мен XIX ғасырда Орыс көркем академиясы сурет мектебінің Ресейдегі ең үздік әдістемелік орталығы болып саналды.

1834 жылы А. П. Сарожниковтың «Сурет салу курсы» атты жалпы білім беретін оқу орындарына арналған алғашқы оқулық жарық көрді. А. П. Сапожников әдістемесінің мақсаты көріністен, яғни тұлғадан қарап суретсалудың негізін қалайды.

1804 жылы училище, гимназияларға орта мектептерде суретпән ретінде қабылданды. 1879 жылы Строганов мектебінде сурет мұғалімдерін даярлайтын курс ашылып, Ресей мектебін бейнелеу өнері маманы бойынша мұғалімдермен қамтамасыз етіп отырды.

Жалпы алғанда, бейнелеу өнеріне сабақ ретінде көңіл аударылуы және оның әсіріесе тәрбиелік мәнінің зерттелуі 1970 жылдардың аяғы, 1980 жылдардың басынан басталды. Мысалы, 1978 жылы Я.Я. Чарнецкийдің «Преемственности в изобразительной деятельности дошкольников и младших школьников как фактор формирования художественных интересов учащихся» атты зерттеуі жарық көрді. Онда балабақша жасындағы балалар мен бастауыш сынып оқушыларының қызығушылық сезімін қалыптастыру жөнінде айтылады. Келесі бір зерттеу жұмысы В. Т. Тихомировтың «Восприятие произведений изобразительного искусства как средство общего и нравственногоразвития младших школьников» /1983/ деп аталады. Бұл жұмыста бастауыш сынып оқушыларының қабылдауы туралы айтылады. Осы тұрғыдан бұл жұмыс біз зерттеп отырған мәселемен үндесіп жатыр. Тақырыпта көрсетілгендей автор бейнелеу өнері пәніндегі қабылдаудың жалпы тәрбиелік ықпалы мен әсіресе, адамгершілікке тәрбиелеудегі ықпалын тәптіштеп ашуға ден қояды.

XX ғасырда Ресей бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі Кеңес үкіметіне дейінгі ғылыми ізденістердің аясында болды. Оған мысал ретінде Г. В . Беданың «Бейнелеу өнерінің сауаттылығының негіздері» еңбегін келтіруімізге болады.

Кітаптың мақсаты- бейнелеу өнері мұғалімдерінің кәсіби деңгейлері мен дайындығын көтеру болып табылад. Кітапта реалистік бейнелеу өнерінің сауаттылығы мен суретті көріністен салудың композициялық принциптерінің теориялық және практикалық сұрақтары қарастырылады.

Орыс бейнелеу өнерінің тарихында 1871 жылы алдыңғы қатарлы суретшілердің бірігуінің арқасында көшпелі суретшілердің бірлестігі қалыптасты. Бұл бірлестік «Көшпенділер» атымен орыс бейнелеу өнерінің тарихында қалғаны белгілі. Аталмыш бірлестік құрамында И.Крамской, В.В.Преов, И.Е.Репин, В.И.Суриков, А.Саврасов, И.И.Шишкин, ағайынды Васнецовтар, Ярощенко, Поленов,Левитан, В.Серов секілді суретшілер болды. Көшпенділер өз мақсаттарын қоғамға қызмет ету деп білді. Олар шығармаларында өздері өмір сүрген қоғам құрылысын сынға алды.

«Көшпенділер» арасында И.Е. Репин (184-1930) шығармашылығының алатын орын ерекше болып табылады. Ол 13-14 жасында –ақ үлкендермен қатарлас шіркеуге иконалар жаза бастады. Ал 19 жасында Петербургтегі Императорлық көркем академияға оқуға түседі.

Академияны бітіруге екі жыл қалғанда «Волгадағы бурлактар» картинасын бастады. Осы шығармасы оның суретшілік қабілетін танытты. Репин бурлактарды бірінші рет Волгада емес Невада көрді. Бурлактардың аянышты халі суретшінің жанын тебірентіп,осы белгілі туындысының дүниеге келуіне себеп болды. Ол Вогаға барып, бурлактармен танысып, эсчкиздер, этюдтер, натураға қарап бірнеше суреттер салды. Біраз жөндеуден өткен 3 метрлік шығарма нәтижесінде 1873 жылы көрмеге қойылып, көрермен ықыласына бөленді. Бұл белгілі туындысымен қатар «Курск губерниясына крестік жорық», «1581 жыл , 16 қараша, Иван Грозный және оның ұлы Иван», «П.М. Третьяковтың портреті» туындылары да тарихта ерекше орын алады. И.Е. Репин «суретші міндеті – халыққа қызмет ету» деп түсінді.

Орыс өнеріне зор үлес қосқан А.А.Иванов, П.А.Федотов, Н.И.Уткин, И.С.Щедровский, В.Г.Перов, И.Н.Крамской, К.П.Брюллов,И.И.Шишкин жанды бейнеде тамаша шығармалар жазды.Орыс өнерінде жанды бейнені суреттеу алдыңғы орында тұрғанымен де, киімдерді кестелу, ағашты көркем ою, қабырға сурет, тоқымашылық, қыштан бұйымдар жасау өнері де жан-жақты дамыды. Орыс суретшілері орыстың ұлттық көркем мәдениетін дамытты.

Дұрыс ойлану үшін қоршаған ортадағы табиғатты дұрыс көре білу керек. Ол біліктілікке жетудің бірден бір тәсілі- суретсалу деді.

Песталоцци суретсалуға оқыту әдістемесі туралы көзқарасын өзінің «Гертруда өз балаларын қалай оқытады?» кітабында жазды. Песталоцци өзі суретші болмағандықтан, сурет салу әдістемесінің кәсіби ережелерін жасамады, бірақ сурет салуда көз мөлшерді дамытуға, нәрсе көлемін түсінуге, сурет салу әдісін меңгеруге жеке-жеке әдістеме жасау қажет екендігін айтты. Осы жұмыстарды оның шәкірттері мен ізбасарлары жалғастырды. Песталоццидан соң бейнелеу жалпы білім беретін пән ретінде барлық бастауыш мектептерге енгізіле бастады. Сонымен қатар орта білім беретін мектептерге де арналған бейнелеу әдістемесіне байланысты еңбектер көптеп басылып жарық көрді. Соның ішінде Песталоццидің шәкірті Иосиф Шмидттің еңбектері аса жоғары танымал болды.

Ежелгі Русьте мүсін жанды бейнеге қарағанда көп қолданылған жоқ. Ол көбінесе сәулет құрылыстарын әсемдеу ретінде қызмет атқарды.

18 ғасырдың бірінші жартысы жаңа, өзгеше шығармалардың дүниеге келуімен есте қалды.

Ресейдегі ең алғашқы мүсін шебері – Б.К.Растрелли болды. Ол 1716ж. I Петр шақыруы бойынша Франциядан келді. Растрелли шеберлігі А. Меншиков, Анна Иваннова ескерткіштерінде көрініс тапты. Ең маңыздысы – I Петр ескерткіші.

Ал, Петров кезеңіндегі жанды бейнеде портрет маңызды рөл атқарды. Мысал ретінде Я.Ф. Тургенев бейнесін алуға болады.

И.Н.Никитин сол кезеңде жанды бейне жасауда еңбектенген суретшілердің бірі. Ол білімін жетілдіру мақсатында Италияға барып келді. Никитин Петр портретін әлденеше рет салды.

А.М. Матвеев есімі Петропавл соборында орындаған қабырға суреттерімен, портреттерімен белгілі. Ол «Жанды бейне Аллегориясы», «Әйеліммен бірге» автопортетжұмыстарымен ерекшеленеді.

А.П. Антропов та қолданбалы өнерге әсерін тигізбей қоймайды. Ол өз суреттерінде формасының айқындылығымен, симметриялығымен ерекшеленеді.

Жиһаздарды негізінен Растрелли және оның көмешілері жобалап отырды. Түрлі бұйымдар үшін кейбір жаңа әсемдеу материалдарын қолдана бастады. Ол - әйнек және фарфор.

Осылайша орыс сәулет өнері жаңалықтарымен толығып отырды. Петербургте, Мәскеуде өзгеше бағыттағы құрылыстар бой көтерді.

Д.Ф.Кокоринов және Ж.Б.Валлен-Деламоттың басшылығымен Нева жағасында көркем академияның құрылысы жүрді. Сонымен қатар В.И.Баженов, М.Ф.Казаков, И.Е.Старов түрлі құрылыстарда шығармашылықпен еңбек етті.

18 ғасырдың екінші жартысында мүсін өнері үлкен табыстарға қол жеткізді. Б.К.Растреллиден кейінгі орыс мүсіншісі М.П.Павлов болды.

Ф.И.Шубин де Павлов сияқты адам мүсінін жасаумен шұғылданды. Ол 1773 жылы князь А.М.Гольциннің кеудеге дейінгі бейнесін сомдады.

1817-1900 жылдары өмір сүрген атақты суретші-маринист И.К.Айвазовский өз өмірін теңізге арнады. Ол осы кезеңдегі жарқын бейне деп айтуымызға болады.

Ресей мәдениеті – адамзат баласына баға жетпес мол мәдени мұралар қалдырған дүниежүзілік мәдениеттің ажырамас бөлігі. Ресей мәдениеті - өзіндік ерекшеліктері бар қайталанбайтын мәдениет, ендеше оның әлемдік мәдениет қазынасына қосқан үлесіне де баға жетпейді. Орыс мәдениетінің қалыптасу ерекшеліктері негізінен төмендегі факторларға тығыз байланысты болды. Олар : көптеген этикалық топтар мен халықтар мекендеген орасан зор территорияны игеру:

14-15 ғасырларда кескіндеме ісіндеМәскеу мектебінің шоқтығы биік болды. 1930 жыл шамасында Мәскеуге Новгородта асқан өнерімен даңқан бөленген Феофан Гректің шақырылуы қаласының көркін одан әрі көркендіре түсті. Ол 14-15 ғасырларда Мәскеудің көркмдік өмірінің юасты тұлғасына айналды..

Бақылау сұрақтары


  1. АРублев шығармашылығы

  2. Ресей мәдениеті

  3. М.Маковскии,Г.Мясоедов шығармашылығы


12 Лекция. Таќырыбы: 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы орыс өнері. Передвижниктер.М.Маковскии,Г.Мясоедов , К.Савицкии,Н,Ярощенко. “Өнер әлеміне” шығармашылық бірлестігі

Жоспары:

1. Суретшілердің шығармашылық бірлестігі
Лекция маќсаты: 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы орыс өнері. Передвижниктер.М.Маковскии,Г.Мясоедов , К.Савицкии,Н,Ярощенко. “Өнер әлеміне” шығармашылық бірлестігі туралы жалпы түсінік

Лекция мєтіні (қысқаша) 1. Суретшілердің шығармашылық бірлестігі Орыс өнеріне зор үлес қосқан А.А.Иванов, П.А.Федотов, Н.И.Уткин, И.С.Щедровский, В.Г.Перов, И.Н.Крамской, К.П.Брюллов,И.И.Шишкин жанды бейнеде тамаша шығармалар жазды.

Орыс бейнелеу өнерінің тарихында 1871 жылы алдыңғы қатарлы суретшілердің бірігуінің арқасында көшпелі суретшілердің бірлестігі қалыптасты. Бұл бірлестік «Көшпенділер» атымен орыс бейнелеу өнерінің тарихында қалғаны белгілі. Аталмыш бірлестік құрамында И.Крамской, В.В.Преов, И.Е.Репин, В.И.Суриков, А.Саврасов, И.И.Шишкин, ағайынды Васнецовтар, Ярощенко, Поленов,Левитан, В.Серов секілді суретшілер болды. Көшпенділер өз мақсаттарын қоғамға қызмет ету деп білді. Олар шығармаларында өздері өмір сүрген қоғам құрылысын сынға алды.

«Көшпенділер» арасында И.Е. Репин (184-1930) шығармашылығының алатын орын ерекше болып табылады. Ол 13-14 жасында –ақ үлкендермен қатарлас шіркеуге иконалар жаза бастады. Ал 19 жасында Петербургтегі Императорлық көркем академияға оқуға түседі.

Академияны бітіруге екі жыл қалғанда «Волгадағы бурлактар» картинасын бастады. Осы шығармасы оның суретшілік қабілетін танытты. Репин бурлактарды бірінші рет Волгада емес Невада көрді. Бурлактардың аянышты халі суретшінің жанын тебірентіп,осы белгілі туындысының дүниеге келуіне себеп болды. Ол Вогаға барып, бурлактармен танысып, эсчкиздер, этюдтер, натураға қарап бірнеше суреттер салды. Біраз жөндеуден өткен 3 метрлік шығарма нәтижесінде 1873 жылы көрмеге қойылып, көрермен ықыласына бөленді. Бұл белгілі туындысымен қатар «Курск губерниясына крестік жорық», «1581 жыл , 16 қараша, Иван Грозный және оның ұлы Иван», «П.М. Третьяковтың портреті» туындылары да тарихта ерекше орын алады. И.Е. Репин «суретші міндеті – халыққа қызмет ету» деп түсінді.

Орыс өнерінде жанды бейнені суреттеу алдыңғы орында тұрғанымен де, киімдерді кестелу, ағашты көркем ою, қабырға сурет, тоқымашылық, қыштан бұйымдар жасау өнері де жан-жақты дамыды. Орыс суретшілері орыстың ұлттық көркем мәдениетін дамытты.

XIX ғасырдың бірінші жартысында ағайынды Александр және Фрединанд Дюпюилердің жасаған әдістемелері ерекше танымал болды. Сол олар жасаған әдітеме дұрыс, жаңа және алдыңғы қатарлы деп табылып, дүние жүзінің көптеген оқытушыларының тәжірибесінде қолданылды. 1835 жылы Парижде олар қолөнершілерге және оқушыларға арнап ақысыз бейнелеу мектебін ашты. Ағайынды Дюпюилер өздерінің әдістемелерін осы мектепте пайдаланды. Фрединанд алғашқы оқыту сатысының әдістемесімен жұмыстанды, ал Александр адам басын және адам денесін бейнелеуді оқыту әдістемесін жасады.

Феофанның Мәскеуде жасаған туындыалрынан салтанаттылықты өмірге деген құштврлықты айқын аңғаруға болады. Орыс өнерінің ұлы шығармасы деп танылған- Мәскеу Креміліндегі Благовешенск соборының икона тасын жасау ФеофанГректің басшылығымен және кейіннен өнер дүнйесіне аты аңызға йаналған Андрей Рублевтің (1360-1340 жыл шамасы) қатысуымен жүзеге асырылды. Андрей Рублев көзінің тірісіндеаса көрнекті ешбер болғанымен, шынайы даңқа өлгеннен кейін көп жылдар өткен соң ғана бөленді. Оның есесіне бұл талас тудырмайтын дүнйежүізлік даңқ болды. Рублевтің ең таңдаулы шегшінде жете айқындалған шығармасы- қасйетті «Үштік» . суретші византиялық композицияларды ой елегінен өткізе отырып,, басты назарды үш періштенің бейнесіне аударған. Сехзімдері бірдей , оларды ортақ үш періште ебйнелері өздерінің әсерлі көріністерімен, қасиетті пейілдерімен, жан үжректі жарып шыққан мейірімділіктерімен пәк сезімдерімен тартымды. Бұл мәңіглік ажырамас тұңғиық бірлік дүниесі, сондықтанда біз үш шығарманың сюжетін адамға тән бүкіл талпыныстардың итянақты табуы дап қабылдаймыз.

Бақылау сұрақтары


    1. М.Маковскии,Г.Мясоедов шығармашылығы



13 Лекция. Таќырыбы: А.Бенуа, К.Сомов,Л.Бакст,Е.Лансере,М.Добужинскии. шығармашылығы.
Жоспары:

1.А.Бенуа, К.Сомов,Л.Бакст,Е.Лансере,М.Добужинскии. шығармашылығы.



Лекция маќсаты: А.Бенуа, К.Сомов,Л.Бакст,Е.Лансере,М.Добужинскии. шығармашылығы.

Лекция мєтіні (қысқаша)

1.А.Бенуа, К.Сомов,Л.Бакст,Е.Лансере,М.Добужинскии. шығармашылығы Ежелгі Орыс өнері 10-17 ғасырларды қамтиды. Көркем Академия тәрбиеленушілері ортағасырлық жанды бейне шығармаларын көшірумен шұғылданған.

Ең алғаш ежелгі орыс өнерін зерттеп бастаған – Ф.И. Буслаев. Ол әсіресе 19 ғасырдың 60-70 жылдары осы ғылыммен терең айналысты. Мамандығы бойынша тіл маманы болғандықтан, негізінен халық өнеріне көп көңіл бөлді.

Жанды бейне шығармлары жаңартылып отырғандықтан, Буслаев оларды көне түрінде көре алған жоқ. Көбінесе икондар түсі уақыт өте келе өзгеріп, жаңа бояулармен боялды.

Ежелгі орыс өнері шығыс славяндардың көркем мәдениетінен бастау алды. Ағаштан, саз балшықтанежелгі славяндар өздерінің үйлерін, қорғандарынтұрғызды. Өз құрылыстарының алған бөлігін геометриялық және өсімдік тектес оюлар бейнесінде ойып, әсемдеуге тырысты.

Славян шеберлері, әсіресе әшекей бұйымдарын жасауда шеберлік танытты. Алқа, сырға, тұмаршаларды металл өңдеудің күрделі техникасын қолдана отырып, әр түрлі өрнектермен әшекейледі.

996 жылы алғашқы тас храм тұрғызылды. Владимир князі өз табысының оннан бір бөлігін шіркеу қорына беріп отырғандықтан, оны десятина деп атады.

Киев Русінде үш славян халықтары – орыс, украин, беларустардың өнері бірлесіп дамыды.

Киев храмдарында Византиядан әкелінген және жергілікті жерде дүниеге келгеникондар болды. Қолжазбалардан икон жазатын шеберханалардың болғанын білуге болады. Тіпті Алимпий атты алғашқы икон жазушы суретшінің де есімі бізге белгілі.

Ал, Киев Русіндегі қолданбалы өнер өзінің әр түрлілігімен, жоғары техникалық шеберлігімен, көркем талғамының жетілгендігімен ерекшленеді.

12 ғасырдың басында Новогород республикаға айналып, өнердің дамуына өз үлесін қосты. 12ғ. Екінші жартысында Новогородтың сәулеті жаңа қырынан көріне бастады.

Моңғол-татар шапқыншылығы сәулет өнерінің гүлденуін кенеттен тоқтатты. 1237-1240 жылдары болған Моңғол шапқыншылығы орыс халқының мәдениетіне едәуір шығын әкелді. Өнер шығармалары өртеніп, қиратылып, тоналып қана қоймай, осы шығармалардың шеберлерін тұтқынға әкетті немесе өлтірді.

Бірақ та Новогород 14 бірінші жартысында экономиканың дамуына байланысты өз мәдениетін көтерді.

15 ғасырда новогородтық храмдардың көлемі кішірейіп, 12 ғасыр сәулетінде көрініс тапқан архаизм пайда болды. Олар – Илья, Петр және Павл шіркеулері.

14ғ. Новогородтағы монументті жанды бейненің гүлденуі Византиядан келген суретші Феофан Грекпен байланысты. 1378 жылы Феофан Спас Приображения шіркеуін көркемдеді.

Өнердің дамуына көп үлес қосқандардың бірі – Андрей Рублев. Ол икон және шіркеулерге роспись жазуда ерекше орын алды.

III Иван тұсында Мәскеу құрылысы кеңінен дамыды. 1475-1479 жылдары Мәскеу Кремліндегі Успен соборы салынды. Оның құрылысында итальяндық сәулетші Аристотель Фиораванти шақырылды.

15ғ. Аяғы – 16 ғ. Басындағы жанды бейне дамуы тамаша суретші Дионисия есімімен байланысты.

17 ғасырда ағаштан жасалған сәулеттің даму кезеңі болды.

17 ғасырдың екінші жартысындағы икон жазудың шебері Симон Ушаков

«Кескіндеме- өнер падишасы»деген даналық пікіріңн еріксіз еске аласыз.14-16 ғасырларда ұлы орыс халқының мәдениетінің тарихы басталды. Батыс елдермен қарым –қатынас кеңейіп қалалар гүлденіп ірі мәдени орталыққа айналды. Мәскеудегі кремлді жаңғырту ісі қайтадан қолға алынды. Реалистің өнердің қалыптасуына өнер теоретигі 17 ғ. суретшісі С.Ф.Ушаковтың мерейі үстем болды,ол кісі орыстың портреттік кескіндесмесінің негізін қалаушы болды. 17ғ. бірінші жартысында Константинов Огурцов салған Мәскеу креміліндегі атақты терем сарайы сол кездегі азаматтық қүрылыстың ішіндегі ең ірісі болса ал Никитинкадағы Тройца ішркеуі ізденістен туған сүикімід әшекейліктің сөлі болып саналады. 17ғасырда миниатюра графика гүлдеді, солардың ішінде орыстың зергерлік және қолданбалы өнерінің шоқтығы биік болды. 13-14 ғасырларда орыс мәдениетінің орталығы Новгород қаласы болды.кескіндемелік және сәулетшілік ескерткіштермен өзін ұлы мәртебелі Новгород деп атаған. Мұндағы орыс халқының рухы сіңген өнер дүниелерінің бірі қасиетті



Бақылау сұрақтары.

1.А.Бенуа, К.Сомов,Л.Бакст,Е.Лансере,М.Добужинскии. шығармашылығы.


14 Лекция. Таќырыбы: В.Борисов-Мусатов.Н.Рерих “Орыс суретшілер одағы” қызметі. Көгілдір раушан гүлі“ “Қиықтың балтасы
Жоспары:

  1. В.Борисов-Мусатов.Н.Рерих “Орыс суретшілер одағы” қызметі.

  2. Көгілдір раушан гүлі“ “Қиықтың балтасы”шығармасы


Лекция маќсаты: В.Борисов-Мусатов.Н.Рерих шығармашылығы
Лекция мєтіні (қысқаша) 2.В.Борисов-Мусатов.Н.Рерих “Орыс суретшілер одағы” қызметі Көгілдір раушан гүлі“ “Қиықтың балтасы”шығармасы

София соборы,Юрии монастырының Георгиев соборы және дүниені табындырған әсемдіктің ұлы ескерткіштерінің қатарына жататын Киев соборыныңтікелей ықпалымен салынған Новгород Софиясы өзіні ғана тән ерекшеліктері бар құдіретті де , сымбатты ғимарат.Новгородтың князьдік ғибадатханаларының ішіндегі ең мәртебелісі Юрий монастырын орта ғасыр дәуірінің даңқты ғимараттарының қатарына әбден жатқызуға болады.



Бақылау сұрақтары.

    1. В.Борисов-Мусатов.Н.Рерих “Орыс суретшілер одағы” қызметі.

    2. Көгілдір раушан гүлі“ “Қиықтың балтасы”шығармасы

15 Лекция. Таќырыбы:

Футуризм.(Д.Бурлик) Абсракционизм(В.Кандинскии) Превматизм (К.Шагал) Лучизм (М.Ларионов) бағыттары
Жоспары:

1. Футуризм.(Д.Бурлик) Абсракционизм(В.Кандинскии)

2. Превматизм (К.Шагал) Лучизм (М.Ларионов) бағыттары
Лекция маќсаты: Футуризм.(Д.Бурлик) Абсракционизм(В.Кандинскии) Превматизм (К.Шагал) Лучизм (М.Ларионов) бағыттары
Лекция мєтіні (қысқаша) 1.Футуризм.(Д.Бурлик) Абсракционизм(В.Кандинскии XIX ғасырдың ортасында шыншылдық өнері бағыты өміррге келді. Бұдан бұрынғы романтизмде классизмді шыншыл өмірді, күнделікиті өмірді көрсетудени аулақ жатқан еді. Олар көбінесе ескі заман оқиғасыннемесе өткен өмірді әсерлеп көрсететін.

Ал жаңа бағыттағы реализм суретшілері күнделікті өмірдің болмыс бітімін ешбір қоопасыз көосетуге, бар тіршілікті табиғи көрсетуге атсалысты. Сонымен бірге өмірдің ауыртипалығын көлеңкелі жақтарын бүктелсіз көрсетуге да ден қоя білді. Алғаш реализм дамыған саласы пейзаж болды. Осы салада сро кезде көзге түскен суретшінің бірі Француз Гюстов Курбе еді. Ол реализмнің негізгі күрескері болды. Суретшінің ішәіндегі ең көзге түсер айтулысы ұзындығы 6 метрлік»Орнрнедегі жерлік» атты шығармасы. Қолтумада 40тан астам кейіпкерлер бейнеленген. Оның бәрі өмірде бар, сол Орнанидегі тұрғывлықты адамдар.

Екінші бір суретші-Жан Француа Милле ол көбінесе шарувалар өмірін, олардың зейнеткерлігін бар шыншыл өміршіндікпен бейнеледі. Оның қолтумалырында шаруалар өмірінің көлеңкелі жақтары кедейшіліктің етектен тартқан өмірі айналадағыдай айқын көрінетін еді. Суретшінің «Тұқым себуші»,»сабақ жинақшылар» атты жұмыстары бар.

Француз реалистік суретшінің бірі ұлы сқақшы Оноре Доме өзінің артынан мыңнан артық өлдмес итуындылар қалдырды. Ол көбіне саяси мәндегі туындылар жасады.



2. Превматизм (К.Шагал) Лучизм (М.Ларионов) бағыттары

Сәулет өнері. Орыс халқы христиан дінін қабылдағаннан кейін, басқа славян халықтарындағы сияқты сәулет өнері де дамыды. Мәселен, Византияның дәстүрлі сәулет өнері негізінде салынған Успен соборы, Спас –Преображенский монастыры, София соборы т.б Орыс, украин және белорус жерінде салынған барлық православие шіркеулері бір-біріне ұқсас болып келеді. Орыс мемлекетіндегі сәулет өнерінің өзіндік ерекшеліктері болады. Ішкі сурет өнері, оның бояуының құрамы өзіндік сипатымен танылады, сәулет өнерінен христиан, православие ағымына тән белгілері байқалады.

Сәулет өнері .XI ғасырда Батыс Еурапады үлкен құрлыс басталды. Баиыған шіркеулер сансыз діндарларды сыиғызу үшін храмдарды ұлғаитты. Қарапайым ағашпен жабылған жайдақ төбелерін тас күмбездермен алмастырды. Оны қалың қабырғалар ғана көтере алатын еді. Сол уақыттағы құрылысшылар Ежелгі Римнің сәулет өнерінен көп үлгі алды, сондықтанда XI-XII ғасырлардағы ғимараттарды роман (латын сөзі «Рома»-Рим) ғимараттары деп атайды.

Роман храмы қабырғасы тегіс, биік мұнаралы, алып ғимараттар еді. Күмбездерінде, терезелерінде, храмның кіре берісінде доға тәрізді аркалар қайталанып отырады. Роман храмдары өзінің сұстылығымен және күрделілігімен қамал тәрізденіп , католик шіркеуінің құдіретіне сенім туғызуға тиіс болды. Олар үйсіз –күйсіз, қашқан –пысқан халыққа баспана қызметін де атқарды. XII ғасырдың аяғынан бастап мырзалардың өктемдігінен құттылған қала тұрғындары сауда үйлерін, ратушалар , соборлар, ауруханалар, қонақ үйлерін сала бастады. XII-XV ғасырлардағы құрылыстар готикалық деген ат алды. Құрлысшы шеберлігінің одан әрі өсе түсуі ауыр доға тәріздес күнбездерді неғұрлым жеңіл, шошақ күмбезбен алмастыруға мүмкіндік берді. Енді қалың қабырғаның керегі болмай қалды. Қара көлеңке роман храмынан өзгешілігі –готикалық соборлар үлкен терезелерімен жарқырап көрінеді.


Бақылау сұрақтары.

1. Футуризм.(Д.Бурлик) Абсракционизм(В.Кандинскии)

2. Превматизм (К.Шагал) Лучизм (М.Ларионов) бағыттары
10. ЛАБОРАТОРИЯ САБАҚТАРЫНЫҢ ЖОСПАРЫ

3 курс



Лаборатория тақырыбы

Сағат саны

Бақылау

түрі

Әдеб

1

Адамның рухани және материалдық өміріде бейнелеу өнерінің алатын орны. Бейнелеу өнерінің түрлері мен жанрлары

1. Теориялық даму процесі.

2. Живописъ, графика, мүсін өнері.

3. Қол өнері,сәулет өнері.

4. Жанрлар


1

Глоссарий

1-19

2

Бейнелеу өнерінің эмоциональды мазмұндық мәнінің көркемдік тілін құраушы бейнелеуші және айқындаушы құрал -тәсілдері.

  1. Басты принциптері.

  2. Өлшем,масштаб.бояу.сызық

1

Реферат

5-10

3

Палеолит кезеңі. Мезолит кезеңі.

Неолит кезеңі Ежелгі Мысыр өнерінің кезеңдерге бөлінуі. мысыр өнерінің дүниетанымдық түсінікпен байланысы.


1.Алғашқы қауым өнері

2.Мысыр өнері


1

Коллоквиум


2-17


4

Ежелгі патшалық кезең өнері. Архитектура; пирамида және ғибадатхана. Мүсінөнері канон жүйегизедегі ғибадатхана. Орта патшалық кезеңдегі ғибадатхананың жаңа типтері:Дейр әл бахридегі Ментухотеп ғибадатханасы. Древний Египет.

  1. Мүсін өнері

  2. Ментухотеп ғибадатханасы.

1


Глоссарии

Реферат

4-8
8-22


5

Жаңа патшалық кезеңдегі ғибадатхананың жаңа типтері: Хатшусеп ғибадатханасы, Карнак пен Луксордегі ғибадатханалар кешені Египет өнерімен ұқсастықтары, ерекшеліктері, әлемдік өнерге қосқан үлесі.

  1. Египет өнерімен ұқсастықтары

  2. Ерекшелігі

1

Коллоквиум

14-27



6

Аменемхет IV (Эхнатон) жасаған реформаның маңызы желгі Қосөзен өңірінде қалыптасқан өнерге жалпы сипаттама. Эхнатон жасаған реформаның маңызы.

1

Реферат

7-11

7

Б.ж.с. дейінгі жылдардағы Шумер және Аккад қалаларының ежелгі мәдениті. Б.ж.с. дейінгі 2 – мыңыншы – 6 ғ. Вавилон және б.ж.с. дейінгі 1 мыңыншы жылдардағы Асирия мәдениеті. Сарайлар мен зиккураттар.

  1. Асирия мәдениеті.

  2. Сарайлар мен зиккураттар.

1

Глоссарий

12-25




Барлығы

7







Каталог: CDO -> Sillabus -> BOS
BOS -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
BOS -> Хор жүргізу” пәні бойынша 5В010600-“Музыкалық білім” мамандығының студенттері үшін. ОҚУ-Әдістемелік кешен
BOS -> Лекция:: 18 сағат Семинар: 16 сағат СӨЖ: 11 сағат Барлық сағат саны: 45 сағат
BOS -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция: 18 Семинар: 16 СӨЖ: 11 Барлық сағат саны: 45
BOS -> Лекция: 30 сағат. Семинар: 30 сағат. СӨЖ: 30 сағат. Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция:: 30 сағат обсөЖ: 30 сағат. СӨЖ: 30 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> Лекция:: 34 сағат Семинар: 34 сағат СӨЖ: 22 сағат Барлық сағат саны: 90 сағат
BOS -> 2. Практикалық сабақты өткізу уақыты және орны
BOS -> Лекция 30. СӨЖ. 30. ОбсөЖ. 30 Барлық сағат саны. 90 с. Емтихан. 6-семестр. Ағымдағы бақылау саны: кредит бойынш


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет