Орнитология” пәні бойынша



бет3/16
Дата25.04.2016
өлшемі1.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16
Пайдаланылған әдебиеттер

Негізгі:

1.В.Д Ильичев, Н.Н.Карташев. И.А.Шилов. Общая орнитология.М. 1982.

2. Благосклонов К.Н.Охрана и привлечение птиц М..1972.

4. Наумов С.П. Омыртқалылар зоологиясы. М.1982.

5. М.Қ.Жұмалиев. Б.Е. Есжанов “Жануарлар әлемінің биоалуантүрлілігі” (құстар) Алматы “Қазақ университеті” 2006.

6. Демеуов И.Д. Қазақстан фаунасы. А. 1995.

7. Параскив Н.П. Пресмыкающие Казахстана А.1956

8. Карташев Н.Н. Практикум по зоологий позвоночных. М.1969

9. Ш.Әлиев. А.Бекешов. Сирек кездесетін хайуанаттарды қорғау.

Қосымша:

10. Банников А.Г. Охрана природы. М., 1971.

11. Плавильщиков Н.Н Очерки по истории зоологии.М.1941

12. Н.Н Березовиков “Беркут” животные Казахстан

13. А. Ф.Ковшарь. А.Б.Б. Бекенов. В. Мире редких животных. А.1985

Бірінші аралық бақылау




Тақырыбы

Апта реті

Ұпай саны

Бақылау түрі

1

Құстар класының сипаттамасы.

1.Құстарға жалпы сипаттама.

2.Орнитология ғылымын зерттеген ғалымдар.











2

Құстардың морфофизиологиялық ерекшеліктері.

1. Тері жабындылар жүйесі.

2. Жабын және мамық қауырсындары.


1 апта

1 б

Глоссарий


Бақылау сұрақтары

Тест


3

Құстардың тірек-қимыл жүйесі.

1.Құстардың қаңқасының құрылысы.

2.Құстардың қаңқасының құрылысы басқа омыртқалардың қаңқасынан ерекшелігі











4

Құстардың таңдай-жақ аппаратының түрлі типтері.

1.Дромеогнатикалық тип.

2. Десмонгнатикалық тип.

3.Эгитогнатикалық тип.



2 апта


2 б

Бақылау сұрақтары Тест



5

Құстардың құрылысындағы айырмашылықтар.

1.Мойын, кеуде, бел сегізкөз және құйымшақ-құйрық бөлімдері.

2.Ересек құстардың омыртқа жотасы











6

Құстардың бас сүйегі.

  1. Құстардың бас сүйек қаңқасы және оның типтері.

  2. Жоғарғы жақ сүйекшесіне қосылатын сүйектер.

2 апта

2 б

Тест

7

Қанаттары және иық, артқы аяқтары және оның белдеуі.

белдеуі.


  1. Бес саусақты қанат скелеті.

  2. Иық және бұғана сүйектері.










8

Құстардың артқы аяқтары және оның белдеуі.

1.Мықын және шонданай сүйектері.

2.Шап сүегі және жамбас сүектері.

3.Ортан жілік, асықты жілік және сирақ бөлімдері.


5 апта


2 б

Реферат Глоссарий

Тест


9

Құстардың ет системасы.

1.Бұлшық еттері.

2.Ұшуға ет системасының әсері. Ет системасының тіршілік әрекетіне байланысы.

3.Құс ардың аяқ бұлшық еттері.












10

Құстардың ауыз қуысы және ас қорыту жүйесінің ерекшеліктері.

1.Тұмсығының ас қорытуға әсері.

2.Жемсаудың ас қорытуға тигізетін әсері.


5 апта


3 б

Глоссарий

Тест


11

Құстардың кеңірдек, бронхылар және көкірек клеткаларының тыныс алудағы маңыздылығы. 1.Кеңірдек және көмекейдің тыныс алуғадағы маңыздылығы.

2.Ауа қапшықтары.












12

Құстардың қан тасымалдау органдары.

1.Қан тасымалдаушы вена және капиляр қан тамырлары.

2. Қан айкалу жүйесінің маңызы


6 апта

1 б

Тест

Бақылау сұрақтары



13

Құстардың қантасымалдау жүйесіндегі жүректің атқаратын қызметі

1. Құстардың қантасымалдау жүйесіндегі жүректің құрылысы.

2 Құстарда ең алғаш төрт камералы жүректің пайда болуы.











14

Құстардың он екі елі ішегінің атқаратын қызметі.

1.Он екі елі ішектің ас қорытудағы маңызы

2.Ас қорыту жолының маңызы.


6 апта

3 б

Тест

Бақылау сұрақтары



15

Құстардағы терморегуляцияның маңызы. 1.Температураны реттеу.

2.Химиялық, физикалық терморегуляция.












16

Құстардың бас миының ерекшеліктері.

1.Мидың жұлынмен байланысы.

2.Мидың атқаратын қызметтері.


6 апта


3 б

Бақылау сұрақтары

Тест


17

Құстардың жүйке жүйесі және сезім мүшелері. 1.Есту, көру органдары.

2.Иіс сезі, дәм сезу органдары.












18

Құстардың зәр шығаруында бүйректің атқаратын қызметі.

1.Құстардың мезанефрос-дене бүйректерінің ерекшеліктері.

2.Құстардың метанефрос-мықын бүйректерінің ерекшеліктері.


7 апта

2 б

Реферат

Тест


19

Құстардың жыныс жүйесі.

1.Құстардың аналық безі. Аталық жыныс бездері.

2.Шағылыс органдары жайлы түсінік.











20

Жұмыртқаның құрылысы.

1.Құстардың жұмыртқасының сары уызы мен ақ уызының ерекшелігі.

2.Жұмыртқаның сыртқы қабығы.


7 апта

3 б

Коллоквиум

Тест


21

Құстардың көбею ерекшелігі.

1.Құстардың көбеюінде аналық аталық жыныс бездерінің атқаратын қызметі.

2. Құстардың көбею ерекшелігі.












1-апта

ОБСӨЖ №1

ОБСӨЖ тақырыбы: Құстар класының сипаттамасы.
ОБСӨЖ жоспары:

1.Құстарға жалпы сипаттама.

2.Орнитология ғылымын зерттеген ғалымдар.
ОБСӨЖ мазмұны: Орнитология (грек Ornithos – құс, logos – ғылым) – зоологияның құстар эмбриологиясын, морфологиясын, физиологиясын, экологиясын, систематикасын және таралуын зерттейтін бір саласы.

“Орнитология” терминін итальян табиғат зерттеушісі У.Альдрованди 16 ғасырдың аяғында енгізді. Орнитология туралы алғашқы шығарманы ежелгі грек ғалымы Аристотель жасады. “Жануарлар тарихы” деген еңбегінде құстардың 170 түрін сипаттаған.

Ғылым номенклатураның негізін және құстар классификациясын Карл Линней “Табиғат жүйесі” деген еңбегінде көрсетті.

Ч.Дарвин Галапагос аралдарындағы зерттеулер – органикалық дүниенің эволюциялық теориясы жасалды.

Ағылшын ғалымы Т.Гэкслидің, орыс ғалымы Мэнзбирдің, неміс ғалымы Фюрбрингердің зерттеулері 19 ғасырдың аяғында құстар классификациясының негізі болды.

Құстардың жер бетінде кеңінен таралуы туралы мәліметтер ағылшын ғалымы Ф.Склеттерге жер шарының орнитогеографиялық аймаққа бөлінуіне мүмкіндік берді. Кейінірек орыс ғалымдары Н.А.Серверцов (1877) және М.А.Мензберг (1888-1892) полиарктикадағы құстарды бөлді.

18 ғасырда Ресейде түрлі экспедициялар ұйымдастырылды. П.С.Паллас, Н.Я.Зерецковский, С.П.Крашенников және басқалар – Карелия мен Қырымның, Камчатканың жерлерін зерттеп, құстарын сипаттады. Соның нәтижесінде П.С.Паллас “Зоогеография Россо - Азиатка” деген еңбегін шығарды.

19 ғ ортасында орыс ғалымдары Н.М.Прежевальский, П.М.Козлов, М.М.Березовский Орталық Азия жерінің құстарын зерттеді.

Ресейде Орнитологиялық орталықтардың бірі болып Москва университеті саналады.

19 ғ. аяғы 20 ғ басында орыс ғалымы К.Ф.Рульс орыс орнитологиялық мектепті ұйымдастырды.

Бұл мектеп құстар морфологиясын, фаунистикасын, систематикасын, орнитогеографиясын зерттеді. Осы мектептің ғалымдары Н.А.Северциов, М.Л.Мензбер орнитологияның дамуына ерекше үлес қосты.

Октябрь революциясынан кейін – бірнеше зоологиялық мекемелер ашылды. Институттар, лабораториялар, қорықтар ашылып жұмыс жүргізілді.

Соның нәтижесінде көптеген зерттелген еңбектер шықты. Карпат пен Белоруссияның, Прибалтика мен Оралдың, Қазақстан мен Алтайдың құстары зерттелді. Г.П.Дементьева мен Н.А.Гладкованың 6 томдық “Фауна СССР” деген еңбегі жарық көрді.

Қазіргі орнитология – зоологияның кеңінен зерттелген аймағы. Орнитология көптеген пәндермен байланысты. Қазіргі құрлықтың зоогеографиялық бөлінуі құстардың жаралуы туралы мәліметтерге сүйенеді. Популяциялық экология, этология, генетика құстары орнитология ғылымымен байланысты.

Құстар физиологиясын экспериментальды зерттеуі кеңінен дами бастады. Қазіргі проблемалардың бірі орготопериодизм, энергеткиалық баланс, тұздардың алмасуы кеңінен зерттелуде.

Орниология ғылымы ауыл, орман шаруашылығында ерекше орын алады. Түрлі биологиялық әдістермен зиянкестермен күресу жүргізу әдісін жасайды.

Көптеген елдердің орнитологтары ұлттық ұйымдарға бірігуде. Британ орнитологиялық бірлестігі, Бомбей натуралистер қоғамы. Жылда түрлі зоологиялық журналдарда 2500-ге жуық мақалалар шығады. Халықаралық орнитологиялық конгрестер жүргізіледі. Әр 4 жыл сайын өткізіліп тұрады.

Құстардың 8600 түрі бар. Олар 3 отрядтан жоғары топқа, 40 отрядқа бөлінеді.

1 топ – қырсыз төстілер

2 топ – жүзгіш құстар (пингвин)

3 топ – қырлы төсті құстар. Құстардың басым көпшілігі (37 отряды) қырлы төстілерге жатады. Осы топтағы торғай отрядына құстардың 5093 түрі бар. Құстарды сақиналау жабайы құстар тіршілігін зерттеудің бір әдісі. Құстарды сақиналау әдісі Данияда 1899 ж қолданған. ТМД жерінде 1923 ж құстарды сақиналау басталды. Содан бері біздің елімізде 1 млн астам құс сақиналанды.

Экология жағдайының нашарлауы құстар санына, тіршілігіне әсерін тигізеді. Қазақстан экологиясы тұрақты аймаққа жатады. Климаттың өзгеруі, ауа, су, өсімдіктер экологиясының бұзылуы, Қазақстанда құстар санының азаюына әкеледі.



1-апта

ОБСӨЖ №2

(2 балл)

ОБСӨЖ тақырыбы: Құстардың морфофизиологиялық ерекшеліктері
ОБСӨЖ жоспары:

1. Тері жабындылар жүйесі.

2. Жабын және мамық қауырсындары.

ОБСӨЖ мақсаты: Құстардың морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктерімен таныстыру.


Каталог: CDO -> OBSOJ
OBSOJ -> Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> 1 обсөж тақырып: Әдеби тілдің жалпыхалықтық тілмен арақатынасы
OBSOJ -> Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
OBSOJ -> ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû Áiëiì æ¸íå ¹ûëûì ìèíèñòðëiãi “Ñûðäàðèÿ” óíèâåðñèòåòi
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау
OBSOJ -> «Мәдениеттану» пәнінен СӨЖ сабақтарының
OBSOJ -> Сабақ барысында берілген ақпараттарды белсенді қабылдау


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет