ОҚтушы: пернебеков ерлан анарбекұЛЫ



Дата06.10.2020
өлшемі4.18 Mb.

Қ.А.ЯСАУИ АТЫНДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ

Тақырыбы:Қаңқаға жалпы сипаттама.Тұлға сүйектерінің құрылысы:омыртқа,төстік,қабырға.Иық белдеуі сүйектерінің құрылысы.Қол сүйектерінің құрылысы

ОҚТУШЫ: ПЕРНЕБЕКОВ ЕРЛАН АНАРБЕКҰЛЫ

Қаңқа (грек тілінен skeleton — қаңқа), скелет – адам мен жануарлар денесіне тірек және оны сыртқы зақымнан қорғайтын қатты тіндерден құралған сүйек жиынтығы. Қаңқа организмде тірек, қимыл және қорғаныш қызметтерін атқарады.

1 — бас қаңқасы; 2 — тұлға қаңқасы; 3 — қол қаңқасының сүйектері; 4 — омыртқа жотасы; 5 — жамбас белдеуі; 6 — аяқ қаңқасының сүйектері.


Қаңқа көрінісі:

Тұлға қаңқасы



Омыртқа жотасы (COLUMNA VERTEBRALIS)

Кеуде сүйектері

Қабырғалардың бірігуі

Кеуде қуысының сүйектері

Омыртқа арасындағы қосылыстар

Омыртқа жотасының сүйектері– омыртқалар (vertebrae)

Қабырғалардың омыртқалармен қосылыстары (art.capitis costae) және қабырға-көлденең қосылыстар (art.costo - transversariae) и связки (lig. capitis costae intra – articulare et lig. costo transversaria)

Қабырғалардың төспен қосылуы(Art. Sternocostales), буындар (lig.sternocostalia radiate, membrane sterni)

Қабырға (costae)

Төс (sthernum)

Құйымшақ омыртқаларының бірігуі (синостоздар)

Сегізкөз омыртқаларының бірігуі – синостоздар (ересек адамда) және синхондроздар (балаларда), сегізкөз бен құйымшақтың бірігуі (буын articulation sacrococcygea)

Бас сүйекпен бірігуі

1.Буындар – art. atlantooccipitalis, art. atlantoaxiales lat. et med.

2.Қосылыстар– lig. transvtrsum atlantis, lig. cruciforme atlantis, lig. apices dentis, lig, alaria, membrane tectoria

Омыртқа бағанасының қосылысы

Омыртқа денелерінің қосылыстары (disci intervertebrales) (синхондроздар), алдыңғы және артқы байлама (lig. Longitudinale ant. et post) (синдесмоздар)

Тұтас омыртқа бағанасы

Омыртқа доғаларының қосылыстары (сары – lig. flava) (синдесмоздар қосылысы)

Омыртқа аралық буын -(articulation zigapophysiales) - диартроздар

Көлденең және бағанасы –(lig.intertransversaria), (lig.supraspinale) буын (синдесмоздар)


Омыртқа

  • Омыртқа
  • Қабырға
  • Төс сүйектері

Тұлға сүйектері

Омыртқа жотасы – тұлғаның негізгі тірегі.

Омыртқа жотасы – тұлғаның негізгі тірегі.

Адамда оның саны – 33-34.

Олар:

  • 7 мойын омыртқа
  • 12 арқа омыртқа
  • 5 бел омыртқа
  • 5 сегізкөз омыртқа
  • 4 – 5 құйымшақ омыртқа

Қабырғалар 12 жұп, иілген ұзын сүйектер. Оның омыртқа және төстік ұшы бар.

Омыртқа ұшында басы, мойыны және томпағы бар. Төс жағынан қабырға шеміршекке өтеді. Үш топқа бөлінеді:

Жоғарғы 7 жұп-негізгі қабырға, 3 жұп-жалған, 2-жұп кезеген қабырғалар. Олардың алдыңғы ұштары иілгіш серпімді шеміршектер, басқаларға қарағанда қысқа, төс сүйекпен байланыспайды.

Қабырға (costae)

Төс (sternum) – кеуекті, кемікті сүйек. Үш бөліктен тұрады. Сабы, денесі, семсершесі. Төстің сабының екі шетінде 1 қабырға мен бұғана сүйегі бірігетін жерінде ойық бар.

Төс сүйегі

Қол сүйектерінің қаңқасы

ИЫҚ БЕЛДЕУІНІҢ СҮЙЕКТЕРІ (CINGULUM MEMBRI SUPERIORIS)

СҮЙЕКТЕР:
  • ЖАУЫРЫН

  • (SCAPULA)

    - БҰҒАНА


    (CLAVICULA)

СҮЙЕКТЕРДІҢ БІРІГУІ:

- ТӨС БҰҒАНА БУЫНЫ (ARTIC STHERNOCLAVICULARIS)

- Бұғана акрамион буыны (ARTIC ACROMIOCLAVICULARIS)

ЕРКІН ҚОЛ СҮЙЕКТЕРІ (SKELETON MEMBRI SUPERIORIS LIBERI)

БӨЛІМ (СҮЙЕКТЕР):

- Қар сүйегі - HUMERUS)

- Білек сүйектері (шынтақ - ULNA және шыбық- RADIUS)

- Қолдың басының сүйектері (OSSA MANUS)



Қолдың басының

сүйектері

Сүйектердің бірігуі

Иық буыны ()

- Шынтақ буыны ()

- Білек сүйектерінің бірігуі (шынтақ-шыбық буыны - - проксимальды және дистальды, сүйек аралық )

- Білек пен саусақ буыны ()

- Қол басының буыны (межзапястные, запястно-пястные, пястно-фаланговые, межфаланговые)

Саусақтар – DIGITI(1-ші саусақ – 2-ші саусақтың проксимальды және дистальды; 2-5 саусақтар – 3-ші саусақ: проксимальды, ортаңғы, дистальды)

Алақан METACARPUS – (5 қысқа сүйек – OSSA METACARPALIA)

Білезік сүйектер – CARPUS

1 қатар


Бұршақ тәрізді, үш қырлы, жарты айшалау, қайықша

2 Қатар


Қармақ тәрізді, көп басты, трапеция сияқты, трапеция

1 — бұғана; 2 — жауырын; 3 — қар сүйегі; 4 — шынтақ сүйегі; 5 — шыбық сүйегі; 6 — білезік сүйектері; 7 — алақан сүйектері; 8 — саусақ сүйектері

Қол қаңқасының сүйектері

Қол қаңқасының сүйектері екі топқа бөлінеді иық белдеуінің сүйектері (бұғана, жауырын) және еркін қол сүйектері ( қар сүйегі, шынтақ және шыбық сүйектері, қолдың басының сүйектері) .

А — жоғарыдан көрініс; Б — төменгі көрініс: 1 — акромион ұшы; 2 — денесі; 3 — төс ұшы

Бұғана (clavicula)

S-латынның әріпіне ұқсас иілген сүйек. Оның денесі мен екі ұшы бар. Төстік ұшы төспен, акромион ұшы жауырынның акромион өсіндісімен жалғасады. Төстік ұшы жуандау, ал акромион ұшы тығыздау. Латираль беті дөңес және арқаға қарай, медиал шеті алдына қарай бағытталған.

А — алдыңғы көрініс;

Б — артқы көрініс; В — қырынан: 1 — құс тұмсық өсіндісі; 2 — жоғарғы ұшы; 3 — жоғарғы бұрышы; 4 — акромион; 5 — буын ойдымы; 6 — жауырын асты ойдымы; 7 — жауырын мойыны; 8 — медиаль шеті; 9 — латераль шеті; 10 — төменгі бұрыш; 11 — жауырын ойдымы; 12 — қыр үсті; 13 — жауырын қыры; 14 — қыр асты

Жауырын (scapula)

Жауырын жалпақ үш бұрышты сүйек. Ол көкірек қуысының артқы жағында II- VII қабырға аралықта орналасқан. Екі беті бар: қабырғаға қараған – вентраль және сыртқа – дорсаль беті бар. Жоғарғы төменгі және латираль бұрышы бар. Қабырғаға қараған беті дөңес, жауырын шұңқыры бар. Латераль жиегі қалыңдап бас пайда болады. Басында буын шұңқыры бар. Дорсаль бетінде қыры бар. Қырдың асты және үсті шұңқыры бар. Латираль шеті жоғары қарай бағытталып акромион өсіндісін құрайды. Жоғарғы шетінде құстұмсық өсіндісі бар.

ТӨС БҰҒАНА БУЫНЫ

(алдынан көрінісі): 1 — бұғана аралық буын; 2 — төс бұғана буыны; 3 — бұғананың төстік ұшы; 4 — бұғана қабырға буыны; 5 — I қабырға; 6 — алдыңғы төс бұғана буыны; 7 — төс сабы;

АКРОМИОНЬ – БҰҒАНА БУЫНЫ: 1 — бұғананың акромион ұшы; 2 — акромион бұғана буыны; 3 — құс-тұмсық бұғана буыны; 4 — жауырынның акромион өсіндісі; 5 — құс-тұмсық өсінді; 6 — құс-тұмсық акромион буыны;

Иық белдеуінің қосылысы
  • Төс бұғана буыны бұғананың төстік шетімен төстің бұғана ойдымынан түзіледі. Оның қуысында буын дискісі орналасқан. Буын қапшығы алдымен артқы жағынан, астыңғы жағынан және үстіңгі жағынан байламдармен бекіген. Буын шар тәрізді.
  • Акромион буана бұғыны өзара эллипс тәрізді беттермен жанасатын жауырын акромионмен бұғананың акромиондық шетімен байланысады.

  • 3. Жауырын байламдары. Бұғана мен жауырынды байланыстыратын үш меншікті байламы бар.



А — алдыңғы көрініс; Б — артқы көрініс: 1 — қар сүйегінің басы; 2 — үлкен томпақ; 3 — томпақ аралық сай; 4 — кіші томпақ; 5 — анатомиялық мойыны; 6 — дельта бұдыры; 7 — хирургиялық мойыны; 8 — қар сүйегінің денесі 9 — шыбық жүйкесінің сайы;; 10 — вена сайы; 11 — шыбық сүйегі; 12 — медиальды айдаршық томпағы; 13 — айдаршық басы; 14 — шынтақ буынының ойдымы; 15 — қар сүйегінің томпағы

Қар сүйегі (humerus)

Қар сүйегі ұзын құбырлы сүйек. Оның екі ұшы (эпифиз), денесі (диафиз) бар, аралығы метафиз деп аталады. Басы шар тәрізді домалақ, жауырынның буын ойығына бекиді. Екі томпағы бар. Томпақ аралық сай өтеді. Анатомиялық және хирургиялық мойыны бар. Жіліктің төменгі ұшы үш қырлы болып келген. Білек сүйектері бекитін шұңқыр бар, екі бүйірінде медиал және латираль айдаршықтар, айдаршық үсті шұңқыры бар.

А — алдыңғы көрініс; Б — алдыңғы

көрініс; В — шыбық сүйегіне қараған көрініс: 1 — шыбық өсінді; 2 — жарты ай ойығы; 3 — шыбық ойығы; 4 — шынтақ бұдыры; 5 — сүйек аралық бұдыр; 6 — алдыңғы беті;

7 — шынтақ сүйегінің дистальды эпифизі; 8 — буын өсіндісі ; 9 — шынтақ сүйегінің біз тәрізді өсіндісі; 10 — артқы шеті; 11 — медиальды жиегі; 12 — артқы жиегі; 13 — гребень мышцы супинатора

Шынтақ сүйегі (ulna)

Шынтақ сүек білектің ішкі жағында, қолдың 5-саусақтың тұсында ұзын түтікше сүйек. Оның денесі диафизі, үш қыры, екі ұшы (эпифиз) бар. Денесі үш қырлы. Жіліктің жоғарғы, проксимальды ұшында екі өсінді бар. Алдыңғы тәждік, артқы шыбық өсіндісі.Екі өсіндісінің арасында жарты айшалау ойық бар. Төменгі ұшының ішкі медиаль шетінде біздей өсіндісі бар.

А — алдыңғы көрініс; Б — артқы көрініс; В — шынтақ сүйегіне қараған беті: 1 — шыбық сүйегінің буын ойдымы; 2 — шыбық сүйегінің басы; 3 — шыбық сүйегінің мойыны; 4 — шыбық сүйегінің томпағы; 5 — шыбық тесігі; 6 — алдыңғы беті;

7 — алдыңғы жағы; 8 — сүйек аралық жағы; 9 — шыбық сүйегінің дистальды эпифизі; 10 — шынтақ ойдымы; 11 — шыбық сүйегінің біз өсінді; 12 — қыры; 13 — артқы беті; 14 — артқы жағы

Шыбық сүйегі (radius)

Шыбық сүйегі түтікше ұзын сүйек. Оның алдыңғы, артқы латираль беттері бар. Жоғарғы ұшы дөңгеленіп, жіліктің басы пайда болған. Шынтақ сүйегінің басында шыбықтық ойық буын айналмасы бар. Басының денеге өтетін жерінде мойыны орналасқан. Төменгі ұшы қалыңдау оның медиал бетінде шынтақ ойығы латираль бетінде біздей сүйірші жатыр.

1 —шынтақ өсіндісі; 2 —блок тәрізді ойдым; 3 —шынтақ сүйектің буын беті; 4 —тәжді өсінді; 5 —шыбық сүйектің мойны; 6 —шыбық сүйек томпағы; 7 — шынтақ сүйек томпағы

1 —алдыңғы бөлім; 2 —шыбық сүйегінің біз өсіндісі; 3 —шынтақ сүйек басы; 4 —білезік сүйектерінің буын беті; 5 —шыбық сүйегінің біз өсіндісі; 6 — артқы бөлім

ШЫБЫҚ, ШЫНТАҚ СҮЙЕКТЕРІНІҢ ПРОКСИМАЛЬДЫ ДИАФИЗІНДЕГІ БІРІГУ

1 — дистальды ұшы; 2 — ортаңғы бһөлігі; 3 — проксимальды ұшы; 4 — алақан сүйек басы; 5 — алақан сүйектері; 6 — алақан сүйек денесі; 7 — алақан сүйек негізі; 8 — бас сүйек; 9 — бұршақ тәрізді; 10 — сүйек -трапеция; 11 — трапеция тәрізді; 12 — қайықша сүйек; 13 — үш қырлы; 14 — жарты ай тәрізді

Қол басы сүйектері

Қол басының сүйектері үш бөлімнен тұрады. Олар екі қатар орналасқан білезіктің ұсақ сүйектері, бес қысқа түтікше алақан сүйектері және саусақ сүйектері. Білезіктің ұсақ сүйектері екі қатар майда жуан сүйектерден құралған.

Назарларыңызға рахмет



Достарыңызбен бөлісу:


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет