Сабақтың тапсырмалары: «Өмірдің мәні, өмірлік мақсаттар және бағдарламалар»



Дата08.05.2020
өлшемі36.79 Kb.
түріСабақ
Тәжірибелік сабақтың тапсырмалары:

1. «Өмірдің мәні, өмірлік мақсаттар және бағдарламалар» бойынша қысқаша теориялық шолу жасау.

Қазіргі таңда тұлға мағынасына көп ғалымдар қызығушылық танытуда. Алайда теориялық жоспарда «мағына» мəселесі шатасқан мəселелердің бірі болып отыр. Ғалым А.Н. Леонтьев алғаш  рет «мағына» түсінігін ашуға тырысты. Оның айтуы бойынша: мағына əрекет мотивінің мақсатқа қатысты көрінуі . Бұнда абстрактілі анықтама болып тұр, бұны психологиялық тілге аудару өте қиын. К. Вилюнастың тұжырымы бойынша: А.Н. Леонтьевтің «мағына» терминін мотивтің қалыптасуындағы аралық мақсат болып тұр дейді.

Өмірдің мағынасы туралы айтқанда, біз оралмай кете алмайтын бір ұғым бар. Ол – бақыт туралы ұғым. "Өмірдің мағынасы оны бақытты етіп өткізуде" деген тұжырымның кез келген адамға түсінікті əрі жылы естілетіні содан болса керек.

Бақыт дегеніміз – өзі болмысының шарттары мен адамның кең ауқымды ішкі қанағаттанушы- лығына сəйкес келетін, өмірінің толыққандылығы мен маңыздылығын, өзінің  адамдық  мұратына жету күйін көрсететін моральдық сана ұғымы. 

 ХХ ғасырда батыстық философия мен психоаналитикалық жəне постмарксисттік дəстүрлерге ортақ мəселе – əр адамның өмір мағынасын іздеу не табудың рухани құндылыққа айналуы болды. Адамның қоршаған орта мағынасын түсініп, сол ортада өз бағытын таба білуі осы мəселенің басты мəніне айналды. Өмір мағынасы – адамның өмірлік бағыттар, мақсаттар мен бағдарламалар жəне оларды жүзеге асыру жолдарының жиынтығы болып келеді.

Барлық когнитивтік (зерттеушілік) əрекеттер адамды осы өмірде өз орнын іздеуге, өмірлік мақсаттарын айқындауға, қоғамда белгілі бір статустарға ие болуға итермелеп отырады. Индивидтің өмірлік бағыт анықтау процесі көбіне басқалармен қарым-қатынас жасау, өз мүмкіндіктерін дамыту жəне сол мүмкіндіктерді пайдалана алу сияқты əрекеттердің тізбегінен құралады.

Өмір мағынасын іздеуде социум үлкен жұмыс атқарады, социумда адамның тұлға болып қалыптасу жолындағы көпжоспарлы идентификация жүзеге асырылады. Тұлға болып қалыптасқан байқуатты, танымал əрі актуалды дамуы тоқтамаған адамның жеке құпиясы оның сырт келбетінде емес, оның киіну, сөйлеу, басқалармен қарым-қатынас жасау жолдарында емес оның өз мүмкіндіктерінің шегінен таси алатындығында, өзін-өзі анализдеп, өзін-өзі сырттан бағалай білуінде, сол адамның өмір сүру əдістерінде жəне де өз өмірін өзі құра білуде деп түсіну керек.

2. «Бәсекеге қабілеттілік», «прагматизм», «сананың ашықтығы», «ұлттық бірегейлік» ұғымдарына анықтама беріңіз.

Бәсекеге қабілеттілік-психологияда- жеке адамдар мен топтар арасындағы қарым-қатынастың түрі. Бәсекелестік белгілі бір мақсатқа жету жолындағы жарыс, тартыс түрінде көрінеді. Ол өзара ынтымақтастыққа, ізгі ниеттілікке негізделмеген жағдайда ашық соғысқа, бақталастыққа ұласады. Бәсекелестік адамның жетістікке жетуіне өз септігін тигізіп, пайдалы қызмет те атқарады;

Прагматизм (pragma — іс-әрекет) — қазіргі заманғы философиядағы субъективті-идеалистік бағыт. Прагматизмді таза АҚШтық философия деп түсінуге болады, ол күні бүгінге дейін АҚШ қоғамында ықпалға ие Американдық төл философия.Прагматизм терминін мәдени айналымға 19 ғ-дың 70-жылдары америкалық философ Ч.С. Пирс (1839 — 1914) енгізді. Прагматизм негізінде ақиқаттың мәнділігі оның прагматикалық тиімділігімен анықталады деген “прагматизм принципі” жатыр. Прагматизм іргелі ақиқатты іздестіру қажеттілігін мойындамайды және абстрактылы философиялық жүйелер жасаудан бас тартады. Мұның орнына ол нақты тәжірибе мен тілге негізделген, өзгеріп отыратын көптеген ақиқаттарды қарастырып, онда ақиқат практикалық нәтижелерінің құндылығына қарай анықталады.

Прагматизмнің негізгі ұстанымдары:



  • білім шындықты меңгерудің құралы, шындықты өзгертуге болады;

  • нақты тәжірибе бәрінен маңызды, ереже мен ұстаным екінші орында;

  • сенім мен түсініктің рас-жалғандығы оның әкелген нақты игілігіне байланысты;

  • ақиқат идеяның табысты түрі, нәтижеге ие ететін, мақсатқа жеткізетін сана қозғалысы;

  • теория әрекеттің болжалды қорытындысы, ол да құрал. Оның құндылығы әрекетті табысты ете алуына қатысты;

  • адамның шындықты түсіндіруі шындықтың адамға пайдасы мен игілік өніміне байланысты;

  • әрекет ережеден маңызды, ол қатып қалған ережені үздіксіз бұзып отырады;

  • ұғымның мәні оның нәтижеге ие етуі, ақиқаттың құны оның қысқа уақытта, аз шығынмен, өте мол табысқа жеткізуі.

Сананың ашықтығы дегеніміз-қоғамның әр мүшесі өзінің мұрнының асты, көзінің жетер жерімен шектеліп, өз ойымен ғана тұмшаланып қалмай, әлемдік ой-сананың дамуына ілесіп, оған үн қоса алуы. Қазіргі жаһандану қарқын алған тұста, бәсекеге қабілетті болу үшін осы ашық сана ауадай қажет.

Сілтеме: https://turkystan.kz/article/61733-100-zha-a-o-uly-sanany-ashy-ty-y-m-til-t-yryn-ny-ajtu



Бірегейлік – [лат. identificare – ұқсастыру, барабарландыру] – біреудің бір нәрсемен барабар келуі, ұқсастығы. Жеке тұлғаның қандай да бір топқа қатысы тұрғысынан алғандағы сипаты. Психологияда бірегейлік– жеке тұлғаның ішкі құндылықтары мен жанкештілігі сезімі.Қашанда қоғамға қажет нәрсе ұлттық бірегейлік,себебі мемлекеттің тұтастығы қоғамдағы ұлттың және зиялылардың азаматтық бірегейлігіне тәуелді.Ұлттық бірегейлік ұрпақтың (халықтың) рухани деңгейінен шығады,рухани деңгей арқылы көрініп,жүзеге асады.Ұрпақтың ұлттық деңгейі ұлттық тәрбие,діни сауаттылық,тарих білімі,интелектуалдық қызметі,мәдениеті,өнері,қабілеті,білімі,еңбекқорлығы негізінде көрініп отырған.Рухани деңгейі бар қоғамда ұлттың және оны демеп отыратын зиялылардың азаматтық,тұлғалық бірегейлігі сақталмақ.

Сілтеме: http://aqiqat.kazgazeta.kz/?p=8999


3. Қазақстан Республикасында «педагог» мамандығына қойылатын талаптар (нормативті-құқықтық құжаттар негізінде) мен өз мамандығыңызға сәйкес келетін тұлғалық ерекшеліктері мен мүмкіндіктерді сараптаңыз.

Педагогика (гр. 'παῖς', paіda – бала, гр. 'ἄγω', gogos – жетектеуші) – жеке адамды тәрбиелеп, қалыптастыру үшін белгілі мақсатқа бағытталған жүйелі тәрбие мен білім беру туралы ғылым; тәрбиені, білім беруді және оқытуды зерттейтін  теориялық және практикалық ғылымдардың жиыны. Болашақ педагогтың тұлғасына бірқатар маңызды талаптар қойылады. Олардың арасында ең басты, оларды қанағаттандырусыз жоғары білікті мұғалім немесе тәрбиеші болу мүмкін емес, екінші дәрежелі, оларға сәйкес педагог үшін міндетті емес, бірақ оны басқа тұлғаны жақсы үйрететін және тәрбиелейтін тұлға ретінде жасайтын. Бірақ онсыз педагог үлкен әріптен педагог бола алмайды.

Педагогке қойылатын басты және тұрақты талаптар::

- балаларға деген махаббат, педагогикалық қызметпен айналысуға тілек;

- балаларға үйрететін салада арнайы білімнің болуы, кең эрудиция, жоғары дамыған интеллект;

- жалпы мәдениет пен адамгершіліктің жоғары деңгейі;

- балаларды оқыту мен тәрбиелеудің әртүрлі әдістерін кәсіби меңгеру;

- педагогикалық интуиция.

Аталған факторларсыз табысты педагогикалық жұмыс мүмкін емес.

Барлық осы қасиеттер туа біткен емес. Олар сатып алынады жүйелі және қажырлы еңбегімен, үлкен жұмысын педагогтың өз-өзімен. Мұғалімдер мен тәрбиешілер көп, ал талантты, өз міндеттерін тамаша орындайтын, олардың ішінде бірлік. Педагогикалық мамандық саласындағы мұндай адамдар адам қызметінің басқа да көптеген салаларына қарағанда аз шығар. Өйткені, педагог үшін, бір қарағанда, негізгі емес, шын мәнінде педагогке маңызды болып табылатын жеке тұлғалық ерекшеліктер болып табылады:

- жан-жақты, әртістік болу, өйткені ол көптеген балалар, ата-аналар мен әріптестермен жұмыс істейді;

- жақсы дамыған эмпатияға ие болу, ол әр оқушыны көру және сезіну, басқа адамның ішкі жағдайын дұрыс бағалау, сезу, оған қамқорлық жасау керек;
Педагогтың білімі мен іскерлігіне қойылатын талаптар онда болашақ маманның психологиялық-педагогикалық дайындық пәндері бойынша білімі мен іскерлігіне қойылатын талаптар айқындалған. Мысалы, оқытушы: тәрбие саласы, білім беру іс-әрекетінің мазмұны, мәні мен құрылымы, адамның жас және жеке ерекшеліктері, дамудың тағы да әлеуметтік факторлары; белгілі бір білім беру процесінің субъектісі ретінде адам туралы таным жүйесі, оқушылардың оқудан тыс қызметін жүзеге асыра білу, оларға қоғамдық көмек көрсету; білім алушылардың құқықтары мен бостандықтарын сақтау.; білім беру мекемелерінің жүйесін және оларды басқару негіздерін, тәрбие саласында тәжірибелік-эксперименттік және зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру негіздерін және т. б. білу.

Сілтеме: https://adilet.zan.kz



4. Кестені толтырыңыз:

Кәсіби өсудегі кедергілер

Кәсіби кедергілерді алдын-алу жолдары

Кәсіби кедергілерді жеңу жолдары

Кәсіби өсу -технологиялық әрекеттің үнемі жүзеге асуы, бағытталудың, құзыреттілік және кәсіби қажетті сапалардың баюшылығы, еңбектік қалыптасудың тиімділігін арттыру.

Кәсіби өсу іс – әрекеттің барлық саласына қатысты: педагог, менеджер, кеңес беруші, психолог, дәрігер, дизайнер, әртіс және тағы басқа. Кәсіби өсу – бұл жүйелі беку, білім  саласында жетілу және кеңею, тұлғалық сапалардың дамуы, жаңа кәсіби білімдер мен дағдыларды меңгерудегі қажеттілік, өзінің барлық еңбек жолында белгілі міндеттерді атқара білу.

Жоғары педагогикалық оқу орнын бітірген түлек жоғары білім ала отырып, үнемі білім беру мекемесі қоятын міндеттерді орындай алмай жатады. Осыдан кедергілер туындайды да, педагогикалық кәсіби өшу орын алып кетуі әбден мүмкін. Сол себепті жас маманға ұжым тарапынан психологиялық қолдау көрсетіліп, әдістемелік жұмыстарға тарту кеңінен жүзеге асқаны жөн. Психологтар дұрыс өзін – өзі бағалаудың қалыптасуының екі әдісін бөліп көрсеткен: біріншісі – өзінің жеткен жетістіктерінің деңгейімен мақтану, ал екіншісі – өз жетістіктерін қоршаған ортадағылардың көзқарастарымен салыстыру. Кәсіби өзіндік бағалауда педагог әрекеті, кім алдына жоғары міндеттер қойса, онда қиындықтар болатынын көрсетті. Қиындықтармен күресу педагогикалық – психологиялық жағдайды реттеп, түзетіп, өсуге әкеледі. Егер педагог өз алдына жоғары міндеттер қоймай жеткен жетістіктерімен шектеліп қана қойса, олардың кәсіби дамуы төмендей берері сөзсіз. Әр педагог өз психикалық үрдістернің дамуын талдап, реттеп отырса, өзіндік өсуін байқай алады.


В. Н. Мясищев қарым-қатынас психологиясының ережелеріне негізделген кәсіби өсудің "кедергілерінің алдын алу жолдарын" көрсетті.

Кәсіби өсу – еңбек әлемінде, соның ішінде жекеленген кәсіби ролдердің, кәсіби мотивацияның, кәсіби білімдер мен дағдылардың әртүрлі аспектілерін игеруге бағытталған адамның онтегенезде болып жатқан әлеуметтену үрдісі болғанықтан,кәсіби өсудегі кедергілердің алдын алу жолдары

Педагог кәсіби білімін үнемі дамыту

Еңбек жолындағы міндеттерді мінсіз атқара білу

Оқу орынын жаңа бітірген жас маман үшін кәсіби кедергілердің алдын алу жолдары

Өз мамандығына сәйкес оқу орынында өзін дамыту үшін әртүрлі үйірмелерге қатысу

Іс-тәжірибеден өту барысында қателіктерге бой алдырмау

Педагог тұлғасына қатысы бар нормативтік құжаттармен таныс болу

Жоғарыда аталған кәсіби кедергілердің алдын алу жолдары кедергінің болмауына септігін тигізеді.Кедергілермен күресу барысында,тұлға бойында кәсіби өсу


Әрбір адам өзінің қандай бағытта өсуі керек, ақпараттарды қандай әдістермен алатынын, қандай жолмен меңгеретінін өзі шешеді.

Тұлғаның кәсіби өсудегі кедергілерін жеңудегі деңгейлік жоспары мынадай бағытта болғаны жөн:




  • Кәсіби дағдылар – өз дағдыларыңызды баллдық жүйеде бағалауға, бұл сізге қандай дағдыларыңызды жетілдіруіңізді анықтауға көмектеседі;

  • Жұмыс, еңбек әрекеті – қандай дағдылар қолданылмайды және неге? түсіндіру;

  • Құндылықтар – сіздің құндылығыңыз топтың өзекті санайтын құндылықтарымен қаншалықты сәйкес екендігін тексеру. Бұл өз құндылықтарыңызды қайтадан қарауға көмектеседі;

  • Оқу – өзіңізге жаңа мәліметтерді меңгеруге қолайлы стратегияны таңдау;

Кәсіби өсуде педагогтың кәсіби өзіндік даму мен өзіндік білім алу психологиясы ерекше. К.Д.Ушинский айтқандай, «Мұғалім өзінің білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім, оқуды, ізденуді тоқтатысымен оның мұғалімдігі де жойылады». Педагогтың өзін – өзі тәрбиелеудің қозғаушы күші мен қайнар көзі – өзін – өзі жетілдіру қажеттілігі болып табылады. Өзіндік өсуде өзін – өзі бағалау деңгейі үлкен мәнге ие.

Кәсіби кедергілерді жеңу жолдары: -Мақсат қоя білу;

Өз алдына кәсіби мәнді мақсат пен өзіндік даму міндеттерін қою;
- Жоспарлау: өзіндік даму құралдары мен әдістерін, әрекеттері мен тәсілдерін таңдау;
- Өзіндік бақылау: өзіндік дамудағы қадамдар мен нәтижелерді салыстыру;
- Түзету: өзімен жүргізілген жұмыс нәтижелеріне қажетті түзетулер енгізу.


5. Педагог мамандардың бойында эмоциялық қажу синдромының пайда болу себептерін анықтап, оларды алдын-алу бойынша психологиялық ұсыныстарды даярлау.

Кәсіптегі қажу («жану») синдромы білім беру ұйымындағы жасампаздық үрдістердің маңызды факторы, уақытша еңбекке жарамсыздықтың және мүгедектіктің факторы, білім беру мекемесіндегі инновациялық әлеуетті құрудағы кедергі болып табылады.

Эмоционалды қажу - бұл адамның өз мүмкіндіктерінің шеңберінен тыс, шамадан көп жұмыс істеген жағдайда туындайтын эмоционалды күйі. Ол бірте-бірте пайда болады, оның дамуын үш сатыға бөліп қарастыруға болады: 1. Бірінші сатыда педагог қоршаған болмысты өткір қабылдауды тоқтата бастайды. Оған айналасында болып жатқан оқиғалардың қолайсыздық тудырмайтын сияқты болып көрінеді, алайда оның рухани жай-күйін бағалайтын болсақ, онда жалғыздық пен үмітсіздік сезімі болатынын айқын байқауға болады. 2. Екінші сатыда педагог білім беру үдерісінің қатысушыларына өзінің жағымсыз қатынасын көрсете бастайды. Өзінің сәтсіздіктеріне кінәлі адамдарды үнемі іздейді. Өзінің қателіктері үшін жауапкершілікті басқаларға ауыстыруға тырысады. Өзінің оқушылары, олардың ата-аналары, сонымен бірге әріптестері мен басшылары туралы жағымсыз пікірде болады. Алғашқы кезде педагог өзінің жағымсыз көріністерін ұстауға тырысады, алайда симптомның артуына қарай өзінің эмоцияларын бақылай алмайды. 3. Эмоционалды қажудың үшінші сатысында педагогтың айналасында болып жатқан оқиғаларға бейтараптығы мен немқұрайлылығы пайда болады. Мұғалім өзінің міндеттерін жай орындайды, алайда оны орындауда қызығушылық пен бастама көрсетпейді. Балаларға қажетті бағдарламаны ғана ұсынады. Ата-аналармен қатынаста салқынқандылық танытады, оқушылар үшін мазасызданбайды, сыныптың мүдделерін әріптестері мен басшылардың алдында қорғамайды.



Қажу синдромының алдын алу бойынша психологиялық ұсыныстар:

«Күйіп кетуді» жеңу үшін педагогтар сабырлылықты (өз қызметі, жеке басы, маңайындағылар үшін жағымсыз әсерін тигізбейтін күйзеліс жағдайларын көтеруге мүмкіндік беретін белгілі бір жеке қасиеттерінің үйлесімін) дамытулары қажет;

Күлкі, күлімсіреу, әзіл;

Жақсы, жағымды нәрсе туралы ойлау;

Түрлі қимылдар: керілу, бұлшық еттерді босату;

Терезе сыртындағы көріністерді бақылау;

Күн сәулесіне «шомылу»;

Таза ауамен тыныстау;

Мақтаулар айту, қошеметтер білдіру

Достарыңызбен бөлісу:


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет