Студент топтары кураторларына көмек ретінде



бет4/7
Дата16.09.2020
өлшемі0.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Балшикеев С.Б.,

ф.ғ.к., доцент,


Қарағанды мемлекеттік
техникалық университетінің «Әлеуметтік-гуманитарлық пәндер» кафедрасының меңгерушісі e-mail: Balshikeev@mail.ru


АСТАНА – ПРЕЗИДЕНТТІҢ ОРЫНДАЛҒАН АРМАНЫ, ҮЙЛЕСІМДІЛІК ЖӘНЕ ЖАЙЛЫЛЫҚ МЕКЕНІ
Н.А. Назарбаев Қазақстан халқына «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында «Қазақстан тәуелсіздігі және Астана» Жаңа Қазақстандық Патриотизм негізінде жататын ең маңызды мемлекет құраушы, жалпы ұлттық құндылық екенін белгіледі. Тарих тұрғысынан алғанда өте қысқа мерзімде қаланған жаңа Астана Қазақстан жаңаруының шынайы нышаны болды [1].
Барлығы 1990 жылдардың ортасында басталды, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі елорданы Алматы қаласынан Ақмолаға көшіру туралы жас егеменді мемлекет үшін тағдыршешті шешім қабылдады. Астананың ресми түрде көшірілуі 10 желтоқсан 1997 жылы өтті. Қазақстан Республикасы Президентінің 6 мамыр 1998 жылғы Жарлығымен Ақмола Астана деген атқа ие болды, ал 10 маусым 1998 жылы Қазақстанның жаңа астанасының халықаралық таныстыру рәсімі өтті.
Қазақстанның жаңа замандас елордасын құру идеясы еліміздің Бірінші Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевқа жатады, ол елорданы Республиканың орталығына көшіруді экономикалық реформалармен қоса, егемен Қазақстанның дамуының, оның нарықтық экономика және демократияға нәтижелі өтуінің мақсаттарын шешу бойынща тағы бір стратегиялық механизм болатынын жобалады. Жаңа орасан зор еуразиялық ірі мемлекетке жаңа жалпы ұлттық нышан, жасампаздық рухын, жаңашылдықты және Қазақстанның рөлін Батыс пен Шығыс кездесетін орын ретінде бейнелейтін ХХІ ғасыр қаласы, Астана қажет болды.
Қазақстанның алдыңғы елордасы – Алматы – елдің оңтүстігінде орналасқан, тұрғындар саны миллионнан асқан болатын. Алматының тығыз құрылыс салынуы қаланың дамуына мүмкіншілік бермеді. Көлік санының шамадан тыс асып кетуі және ерекше табиғат жағдайлары, дәлірек айтқанда қаланың үш жақтан таулармен қоршалануы нәтижесінде «оңтүстік елорда» Қазақстанның экологиясы нашар қалаларының біріне айналды.
49

Әлемдік тәжірибе елдің жаңа сапалы даму деңгейіне көшуіне байланысты ұлттық мемлекеттердің жаңа даму кезеңін бейнелейтін елорданың көшірілуінің көптеген мысалдарын көрсетеді. Мұндай жағдайларда Қазақстан ТМД елдері арасында бұл жобаны жүзеге асыруға шамасы келген ел болып шықты. Астана құрылысы Қазақстан Республикасының және оның тұрғындарының экономикалық, саяси, әлеуметтік және рухани күш-қуатын көрсеткен кеңес одағынан кейінгі кезеңде ең жойқын мегажобалардың бірі болды.


Елорданың көшуіне 10 жыл болғанына арналған салтанатты жиналыста Н.А. Назарбаев еске алды: «Біреулер менің ойымды сөзсіз қолдаған, ал басқалары сол кездегі мардымсыз қаражатты құртуға уақыт емес деп, тымық қорғанысқа көшкен кездегі парламенттағы қызу пікірталас әлі есімде. Оған мен жауап берген едім: «Қайтымсыз шығындар болып тек қана елорданың көшірілуі табылады. Ал қалаға бөлінгендердің барлығы – болашаққа инвестиция» [2].
Тоқсаныншы жылдар ортасында бұл ойдың жүзеге асатынына көп адамдар сенбеген еді. Бірақ қазір елорданың көшірілуі туралы тарихи шешімнен он жылдан астам уақыт өткеннен кейін, елдің Бірінші Президентінің көрегендігі және алғырлығы айқын болды. Қысқа мерзімде салынған Астана Қазақстан Республикасының жалпылама динамизмінің, ызақорлығының және болашаққа ұмтылушылығының бейнесі болды.
Елорданың көшірілуі елдің ұлттық қауіпсіздігін нығайтты және тек Астана емес бүкіл Қазақстанның экономикалық дамуына маңызды себеп берді. Қаланың жоғарғы даму қарқыны көптеген инвесторларды тартты, оның нәтижесінде қаланың астана мәртебесін алудан кейін тартылған инвесторлар көлемі 30 есе, ал жалпы жергілікті өнім 90 есе өсті. Қазіргі таңда қаладағы ЖЖӨ мөлшері республикалық көлемде 8,5 пайызды құрайды.
Астана елорда мәртебесін алғаннан кейін, қалада 10 миллион шаршы тұрғын үйлер қаланды, бұл елорданы құрылыс көлемі бойынша елдегі көшбасшыға айналдырды. Астананың қалануында жүздеген отандық және шетел компаниялары қатысты: түрік, итальян, француз, швейцарлық. Сәулеттік тұжырымдаманы құрастыру кезінде Ұлт Көшбасшысы Н.А.Назарбаевтың елордада Шығыс пен Батыстың ұлттық мәдени салтын үйлесімді байланыстыратын ерекше еуразиялық стиль құру туралы идеясы негізге алынды. Елордалық бас жоспардың авторы болып атақты жапондық сәулетші Кисе Курокава тағайындалды.
Қазір Астана – механикалық бірігулермен емес, үндестік және Батыс пен Шығыс, Солтүстік пен Оңтүстік – дүние жақтары мәдениеттерінің бірігулерімен ерекшеленетін еуразиялық қала. Н.А.Назарбаев өте айқын және бейнелі түрде Қазақстанның жаңа елордасының философиясын анықтады: «Мұнда, Сарыарқаның көне жерінде, жай елорда ғана емес, ел болашағының бесігі пайда болды. Астана және қазақстандықтар тағдырының тарихы ажырамастай болып табылады. Елорда - күш-қуат,
50

серпінді даму және тұрақтылықтың туындысы. Астана - айқын, қуатты, гүлденген, барлық қазақстандықтарды біріктіретін және алға ұмтылатын қала. Біздің елордамыз - Отанымыздың түп-негізі, халықтың өз күшіне және ұлы мақсатқа сенімінің нышаны» [3].


Еуразиялық континенттің дәл ортасында орналасуы Астананы экономикалық тұрғыдан көлік, байланыс және логистикалық орталық, Еуропа мен Азия арасындағы ерекше транзитті жол ретінде қарастырылуына мүмкіндік береді. Бұл оны кәсіпкерлік мәдениеті серпінді дамып келе жатқан Қазақстанда ең ірі бизнес орталығының бірі болуына жағдай туғызды. Қазір Астана әр түрлі деңгейдегі, жергілікті де халықаралық та бизнес-форумдарды өткізудің байтақ алаңы болып табылады. Қазіргі таңда Астанада 170 мыңға жуық қала тұрғындары жұмыс істейтін 50 мыңнан астам шағын және орташа кәсіпкерліктер қызмет атқарады. Бұл тек бастамасы екендігіне сенім етуге болады.
Астана халықаралық деңгейдегі әр түрлі форумдар, конгресстер және басқа да іс-шаралар өтетін Еуразиялық кеңістіктің шынайы орталығы болды. Соңғы бірнеше жылдар ішінде Қазақстан астанасы барлық мемлекеттік бірлестіктердің бірнеше рет назарына айналды. Осылай, 2003 жылдан бастап, елордада мемлекетіміздің конфессионалды саясаты
арқасында мүмкін болған дүниежүзілік және ұлттық дін көшбасшыларының төрт съезі өтті. Дүниежүзілік және ұлттық дін көшбасшыларының Конгресін өткізу үшін елордада арнайы Бейбітшілік пен Ынтымақтастық Сарайы – жаңа жабдықтармен жабдықталған концерттік-опералық залы бар пирамида пішінді әмбебап ғимарат қаланды.
Астана халықаралық форумдар мен кездесулердің қатысушыларын жоғарғы деңгейде бірнеше рет қабылдады. Қазақстанның жас елордасы Астаналық экономикалық форум, Еуропа, Азия және Солтүстік Американың 56 елінің басшыларын біріктірген Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақсыздық бойынша Ұйым саммиті және тағы басқа халықаралық маңызы бар кездесулер өткізді.
Қазақстан 2010 жылы бір жыл ішінде ОБСЕ-да төрағалық ету құқығына ие болған кеңес одағынан кейінгі мемлекеттер арасындағы ең бірінші мемлекет болды. Осы жылы Астанада ОБСЕ тарихи саммиті, ШЫҰ және ИӘҰ мерейтойлық саммиттері өтті. 2011 жылдың басында елордамыз VII Қысқы Азия ойындарының қатысушылары мен қонақтарын қабылдады. Қазіргі таңда дүние жүзінде Астананы «Болашақ энергиясы» атты ұранмен өтетін «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесінің болашақ қожайыны ретінде таниды.
Қазақстанның елордасы дүние жүзінің жиырмадан астам қалаларымен тату және ағайындық қатынастарға ие. Өз пайда болуының таңында 1999 жылдың шілдесінде Астана ЮНЕСКО-ның «Бейбітшілік қаласы» атты сыйлық ақыға ие болды. 2000 жылдан бастап Қазақстанның

51

бас қаласы Елордалар мен ірі қалалардың халықаралық ассамблеясының мүшесі болып табылады.


Қазақстанның дін мәселелерін және конфессия аралық бейбітшілік пен ынтымақтастықты қамтамасыз етуде шешімдер қабылдау үлесін жоғары бағалау көрсеткіші болып Астанаға 2001 жылы Рим Папасы Иоанн Павел II келуі саналады. Астана «ТМД және ЕуразЭБ ең таңдаулы қала» атты Халықаралық сынау байқауында жеңімпаз болып шықты, ал 2012 жылы Қазақстанның бас қаласы ТМД және түркі халықының мәдени елордасы міндетін табысты орындады.
Қазақстанның сыртқы саясаттағы жетістіктері елдің экономикалық нәтижелерінен қалмайтынын қазіргі таңда мойындауға болады. Қазақстан аз танымал елден жергілікті саясаттың көшбасшысы және дүниежүзілік үрдістердің белсенді де танымал қатысушысына айналды. Астана дүниежүзілік беделді саясаткерлер, дін басшылары және ірі бизнес жетекшілер қатысатын маңызды халықаралық іс-шаралар орнына айналды. Қазақстан Н.А.Назарбаевтың халықаралық деңгейде құрметке ие болуы арқасында танымал болды [4].
Қазір Астана тек таңдамалы сәулет қана емес, экологиялық таза мегополис үлгісі, қала-саябақ болып табылады. Елордалық «Жасыл белдеу» ұлғаюда, қала жазық дала ортасында жасыл алқапқа айналып барады. Мемлекет өз алдына Астанада «жасыл қалқан» қою арқылы желдің қаттылығын басу мақсатын қойды. Бұл мақсатта, елорданы көшіргеннен кейін бірден « жасыл қалқанның» ағаштары егізіле бастады, қазіргі таңда олар 10 метр биіктіктен асты. Астананың өзінде жаңа саябақтар мен гүл бақтар салынған, жасыл көгалаңдар ауданы миллион шаршы метрге дейін жетті. Жалпы Астана айналасындағы жасанды ағаштар көлемі - 65 мың гектар, оның ішінде 14 мың гектар қаланың шекарасында өседі. Бұл жұмыстар жалғасып келеді. 2020 жылға дейін жалпы 100 мың гектар қала ішілік және маңайдағы дала аймақтарын жасылдандыру жоспарлануда.
Президенттің бес институционалдық реформалары, баяндалған «Мәңгілік ел» атты концепциясы – Қазақстан әлеуметінің өнегелі және рухани кодексі. «Мәңгілік ел» жүйесінде қазақ этносының мәдени коды және қазақ біртұтастығының маңызды бөлігі жасырланған. Бұл идея елорданың сәулет бейнесінде қамтылған [5].
Жаңа елорданың бас нышаны, тұрғындар мен қонақтарды қызықтыратын өзіндік сыры бар Бәйтерек кешені болып табылады. Басқа әмбебап сәулет ғимараттары ішінде атауға болады: ағылшын сәулетшісі Норман Фостер жобалаған және пирамида секілді жасалынған «Бейбітшілік және ынтымақтастық сарайы» және ең биік шатыр тәрізді ғимарат болып табылатын ойын-сауық сауда орталығы «Хан Шатыр», теңізден алшақ океанариум «Думан», Манфреди Николетти жаратылысы орталық концерт залы «Қазақстан», тұрғын үй кешендері «Астана триумфы» және «Солтүстік
52

шұғыла», «КазМұнайГаз» және «Қазақстан Темір Жолы» ұлттық компанияларының офистік ғимараттары.


Астана әрі дамиды, одан да таңдамалы болып жаңарады. Жаңа «Абу-Даби плаза» атты 80 қабатты үй құрылысы, «Ритц-Карлтон» қонақ үй құрылысы әлдеқашан басталды, «ЭКСПО-2017» ғимараттарын салу басталады.
Қазіргі таңда Астана бір уақытта фабрика және жаңа Қазақстанның жоғарғы руханиятын сақтаушы болып тұр. Өткен онжылдықтар экономикалық және әлеуметтік көрсеткіштермен ғана емес, мәдени құндылықтарды қалыптастырумен де таңдандырады.
Астанада 2009 жылы әмбебап концертті зал «Қазақстан» ашылды. Бұл ғимаратқа бүкіл Орталық Азия аймағында теңдесі жоқ және дүние жүзінің ең таңдамалы сәулет құрылысы қатарына жатады. Оның акустикалық мүмкіндіктерін көптеген атақты музыканттар мен опера орындаушылары сынады. 3500 көрермендерге есептелген зал тек Астанадан емес, барлық Қазақстаннан музыка өнеріне әуесқойлардың аншлагын жинайды.
Астананың 15 жылдығы қарсаңында елорданың орталығында «Астана Опера» атты жаңа опера және балет театры құрылыс жұмыстарын бітірді. Бұл жаңа әмбебап ғимаратты Еуразия және дүние жүзінде ең қызықтырушы көрмелік алаңның бірі ететіні – ол, ғимараттың сәулет бойынша классикалық және техникалық жабдықтау мен ішкі бейімделу бойынша тіпті инновациялық болуы. Оның сахнасында қазақ опера өнерінің классикасы – «Біржан және Сара» жаңа бейімдеушілікпен әлдеқашан қойылды.
Қысқа мерзім ішінде Астанада әмбебап рухани-діни ғимараттар салынған және іске қосылған, олар: «Нұр Астана» және «Хазрет Сұлтан» мешіттері, православты Успендік Кафедралды Собор, католиктік Құдай Ананың Тынбайтын Көмек Соборы, «Бейт Рахель – Хаббад Любавич» синагогасы. Президент бастамасы бойынша халқымыздың біртұтастығын сақтаушы Астанада барлық қазақстандықтар үшін нағыз сәулет өнерінің көрінісі болған Бейбітшілік және ынтымақтастық сарайы қаланды. Мұнда жыл сайын этника аралық және конфессия аралық қарым-қатынастағы толеранттықтың бас механизмі болған Қазақстан халқының Ассамблеясы сессиясы өткізіледі. Елордамыздың дерлік барлық қонақтары тұрғындардың толеранттығын, бейбітшілікті және тыныштықты аса белгілейді. Бұл қасиеттерді Қазақстанның барлық этностары мен конфессиялары достығын, бүкіл Қазақстан қоғамының бірлігін нығайтатын Астана жайнатады [3].
Астана Қазақстан қоғамы талпынатын әлеуметтік даму стандартын қалыптастырады, оған қоса сапаның жоғарғы шыңына және салауатты өмір салтына шақырады. Өткен жылдар ішінде елордада тез арада игеріліп жатқан және халықаралық спорттық ойындарға негіз болатын жаңа спорттық ғимараттар кешені тұрғызылды: «Қазақстан» және «Алатау»
53

спорт кешені, «Алау» атты жаңа Мұз Сарайы, республикалық велотрек, «Астана-Арена» жабық стадионы, ондаған спорт алаңдары, клубтар және фитнес орталықтары [3].


Қысқа мерзім ішінде Қазақстанның Бірінші Президенті ерігімен туған жаңа елорда жалпы ұлттық идея мәртебесіне ие болды, жас мемлекеттің тәуелсіздігі мен ғаламдық жетістік нышаны болды. Астана қоғамдағы бейбітшілік пен ынтымақтастықтың түп-негізіне айналып қазақстандықтарды біріктірді. Н.А. Назарбаев айтқандай: «Астана – Отанымыздың түп-негізі, халықты тұтастырған ұлттық идея көрінісі, халықтың өз күшіне және ұлы мақсатқа сенімінің нышаны» [2].
Астана шексіз далада қаланған жаңа қала ғана емес, бұл елорданың әмбебап сәулетінде бейнеленген Батыстың кербездігі мен Шығыстың терең рухани салтын нық біріктіретін қазақстандықтардың дүниені
қабылдауының тұтас жүйесі. Еліміздің Бірінші Президенті Н.А.Назарбаевтың «Тәуелсіздік Астананы тудырды, бірақ Астана біздің Тәуелсіздігімізді дәлелдеді және әрі қарай дамытады» атты сөздері елордамыздың Қазақстан тағдырындағы рөлін тағы да белгілейді [2].
Барлығы арманнан басталды. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев қайшы ой-пікірлерге қарамастан өз арманын жүзеге асырды.

Әдебиет тізімі




  1. Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу «Казахстанский путь-2050: Единая цель, единые интересы, единое будущее // Казахстанская правда, 2014, 18 января.




  1. Официальный сайт Президента Республики Казахстан http://www.akorda.kz.




  1. Назарбаев Н.А. Астана - великая эпоха и стратегический вектор Казахстана // Казахстанская правда, 2013, 6 июля.




  1. Адырбеков И. Президентская дипломатия // Казахстанская правда,

2015, 20 июня.


  1. Башмаков А. Астана – воплощенная мечта Президента // Казахстанская правда, 2015, 23 июня.


54

Н.Б. Давлетбаева,

Қарағанды мемлекеттік


техникалық университетінің
Инженерлік экономика және менеджмент факультетінің деканы, э.ғ.к., доцент е-mail: marat3011@mail.ru

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ИНДУСТРИЯЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУ БАҒДАРЛАМАСЫ
«Ұлт жоспары» бағдарламасы Қазақстан Республикасының жаңа тарихи жағдайында 30 дамыған елдің құрамына еніп, Орталық Азияның қаржы орталығы ғана болып қоймай, сондай-ақ инвесторлардың көңілін барынша аудартып, шикізат емес, өнеркәсіптік мемлекет мәртебесін алудың іргетасы болып табылады. Реформаны жүзеге асыру барысында, Қазақстанның өңдеуші секторында экспорттық тауарларды дайындау барысында кемінде 10 трансұлттық корпорацияларды тарту күтілуде [1].
Биылғы жыл отандық экономика үшін индустриялық-инновациялық даму мемлекеттік бағдарламасының (ҮИИДМБ-2) екінші «бесжылдығы-ның» басталуымен ерекшеленеді.
Қазақстан Республикасы жаңа технологиялардың маңыздылығын ескере отырып, экономиканың индустриялық-инновациялық дамыту қажеттілігі туралы мәлімдеген алғашқы елдердің бірі болды. ҮИИДМБ-2 әзірлеу және іске қосу экономикалық дағдарыс қалыптастырған қауіп-қатерлерге еліміздің жауабы. Бұл бағдарлама одан әрі өнеркәсіпті дамытуға негіз салды және өзіндік өнеркәсіптік базаны дамыту бойынша мемлекеттік жүйелі тәсілдер үлгілерінің бірі болып саналады.
ҮИИДМБ-2 мақсаты – экономиканы әртараптандыру және бәсекеге қабілеттігін арттыру арқылы оның тұрақты және теңгерімді өсімін қамтамасыз ету. ҮИИДМБ-2 әлемдік қаржы дағдарысы жағдайларында өнеркәсіпті қолдаудың дағдарысқа қарсы құралдардың бірі болды [2].
ҮИИД 2015-2019 жылға есептелген жаңа бағдарлама, бірінші «бесжылдықтың» қисынды жалғасы болып табылады және оның жүзеге асу тәжірибесін ескереді. Бірақ, басты ерекшелігі сол, екінші кезең кластерлік тәсілді қолданумен басым секторлардың шағын санында, аймақтық мамандандырылуында және тиімді салалық басқаруда күштер мен ресурстардың шоғырлануына сәйкес дәл осы өңдеу өнеркәсібін дамытуы бір нүктеге топталады.
Басқа мемлекеттердің классикалық және қазіргі заманғы әдістері қолданылған тәжірибесі талданды, сондықтан біз бұл еліміздің нақты
55

анықталған және толықтырылған стратегиялық құжаттардың бірі деп санауға болады.


Бағдарламадағы жекелеген кестелерде 2012 жылдағы деңгеймен салыстырғанда 2019 жылда жетуге тиісті нақты экономикалық көрсеткіштері жазылған. Жағдайдың нақты көрінуі тұрғысынан қалай сапалы болса, солай мониторинг пен талдау үшін ыңғайлы бес базалық индикатор таңдап алынған. Егерде олардың ішіндегі маңыздысын айтар болсақ, мысалға, өңдеуші өнеркәсіптегі жалпы қосылған құнның өсімі шынайы мәнде 1,4 еседен кем өспеуі қажет. Өңделетін өнеркәсіптердің энергия сыйымдылығы 15 % кем болмауы тиіс.
2020 жылға дейінгі индустриялық саясатты қалыптастырған кезде ел индустриясының күшті және әлсіз жақтарын, сондай-ақ оны дамыту мүмкіндіктері мен оған төнетін қауіп-қатерлерді ескеру қажет.

Индустриялық даму саласындағы күшті және әлсіз жақтарын талдау.

Индустриялық дамудың күшті жақтарын қарастырайық:


  1. табиғи ресурстармен жоғары қамтамасыз ету;

  2. макроэкономикалық және саяси тұрақтылық;




  1. даму институттары, мемлекеттік холдингтер және ұлттық компаниялар жүйесімен нығайтылған қолданыстағы индустриялық саясаттың болуы;

  2. қолайлы іскерлік климат.

Қазақстан Республикасы әлемде табиғи пайдалы қазбалардың қоры бойынша 6-орынды алады, көмірсутектердің барланған қорларының деңгейі бойынша әлемде 10-орында және уранды ірі экспорттаушы болып табылады. Минералдық пайдалы қазбалардың бай қорлары елде өндіруші өнеркәсіпті белсенді дамыту үшін база құрады. Жер қойнауында химиялық элементтер кестесінің 117 компонентінің 99-ы анықталды, олардың ішінде




  1. элемент барланды, оның ішінде 60-ы өндірілуде. Қазақстанның солтүстік бөлігінде жел энергетикасын дамыту үшін тартымды жел картасы бар. Қазақстанның оңтүстік бөлігінде күн белсенділігінің жеткілікті тығыздығы бар.

Қазақстан Республикасында жеткілікті алтын-валюта резервтері, Ұлттық қорда қаржының елеулі көлемі және макроэкономикалық және саяси тұрақтылықты қолдау үшін тұрақты саяси жүйе бар. Даму институттары жүйесі мен мемлекеттік қолдау шаралары қалыптасты, заңды түрде бекітілді және қолданыста. Ұлттық холдингтер белсенді мемлекеттік индустриялық саясат жүргізу үшін негіз салуда.


1-кестеде ҚР индустриялық-инновациялық дамуының екінші бесжылдығының негізгі ерекшеліктері көрсетілген [3].

56

ҚР индустриялық-инновациялық дамуының екінші бесжылдығының негізгі ерекшеліктері

























1 кесте







2010-2014 жылдарға ҮИИДБ




2015-2019 жылдарға индустриялық-



















инновациялық даму бағдарламасы




Мақсаты






Экономикалық









2012 жылмен салыстырғанда







әртараптандыру.

2020 жылға қарай 1,6 есе өнімді өңдеу









Өңдеуші өнеркәсіптің




өнеркәсібінің өсімін ұсыну - ақылға













өсу үлесі




қонымды әртараптандыру.







12 нысаналы индикаторлар









5 нысаналы индикаторлар




Қолдау нысаны



Экономиканың басты




 Өңдеуші өнеркәсіптің 6 басты













16 саласы, а/ш,










саласы










инфрақұрылымды,






Басым саладаны 14 секторға бөлу










туризмді, сауданы,






Үш қолдау нысаны: кәсіпорын,









ШОБ қоса алғанда,










аумақ және сала







Компаниялар мен










 Кластерлік ыңғай







жобалардың қолдауы
















Қолдау



Барлық салалар үшін






Айрықша қолданыстағы




жөніндегі

10-нан аса қолдау құралдары










құралдардың бес түрі




шаралар















ШОБ, ірі кәсіпорын, аумақтар
















үшін жекелеген қолдау құралдарының

























жинтығы .




Шаралар






23 салалық









Салалық бағдарламаларды




жоспары




бағдарлама




болдырмау /жою, өзгерту/









Аумақтық дамудың 16









Шараның бірыңғай жоспары










бағдарламасы




 Жеке шараларды талдап тексеру

























және анықтауға зейін қою




Өткізу



Нақты нәтижелердің









Бағдарламаның нәтижелер




механизмдері

жетістіктері үшін ұжымдық




жетістігіне дербес уәж және










жауапкершілік










жауапкершілік





















Әрекеттің нәтижелері туралы

























шарттарды енгізу.




Аймақтар мен






Бағдарламаны






Бағдарламаны өңдеу және іске




бизнестің рөлі

орындаушы рөлінде

асыруда бизнестің, Ұлттық кәсіпкерлер







Министрлік пен аймақтар

палатасы мен салалық ассоциацияның

























белсенді қатысуы.


















Өнеркәсіптің дамуы бағдарламасын
















іске асыруда аймақтардың жауапкершілігі

























мен өкілеттілігі.
























Аймақтық даму институты -



















әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы





















Аймақтық мамандандыру




Қаржыландыру



Бағдарламаның



Қаржыландыру моделін теңдестіру




моделі

дағдарысқа қарсы бағыты









Бағдарламаны жүзеге асыру









Бизнесті мемлекет




үшін жекеменшік қаржыландыру







тарапынан ауқымды




табыс көзін белсенді жұмылдыру







қаржылай қолдау










/тарту/.













57
















Мемлекеттік функциялар мен рәсімдерді реформалау барысында Қазақстан Республикасы іскерлік климат сапасын көтеруде табыстарға қол жеткізді. ДЭФ елдерінің жаһандық бәсекеге қабілеттілігі рейтингінде (50-орын) және бизнес жүргізуге жағдай сапасы бойынша Дүниежүзілік банк рейтингінде (53-орын) позиция Кедендік одақ бойынша әріптестер мен макроөңір елдерінің көбінен басым тұр [4].
Индустриялық дамудың әлсіз жақтары мен кедергілер:
1) өңдеуші өнеркәсіптегі инвестициялық белсенділіктің жеткіліксіздігі;


  1. біліктіліктің талап етілетін деңгейіндегі адами ресурстардың шектелген қолжетімділігі;




  1. әлемдік нарыққа кіруге кедергілері ретінде инфрақұрылымдық шектеулер;




  1. инфрақұрылымдағы тар орындардың болуы (көлік-логистикалық, энергетикалық, сумен жабдықтау);




  1. мемлекеттік компаниялар басым болған кезде шағын және орта бизнес үлесінің жеткіліксіздігі;




  1. ұлттық инновациялық жүйенің төмен бәсекеге қабілеттілігі;




  1. өнеркәсіптегі төмен ресурстың тиімділігі;

  2. жетілдірілмеген техникалық реттеу.

ҚР мемлекеттік үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының екінші бесжылдық жобасын іске асыруда 2015-2020 жылдарда қажет жалпы инвестиция көлемі 52 млрд доллар деңгейінде, сонымен қоса ФИИРді қаржыландыруда жалпы қажеттілік 8 трлн тенгені құрайды.


Индустриализацияның екінші кезеңін дайындауда мыналар қажет:

– кәсіпкерлердің қолжетімді қаржымен қамтамасыз ету;


– өндірістік күштерді орналастырудың мәселесін пысықтау (қандай кластерлерді дамыту қажет және оларды қайда орналастыру керек);
– кәсіпкерлік саясатты қалыптастыру (бизнесті қолдау құралдарының анализін жасау);

– кадрмен қамтамасыз ету мәселесін шешу;


– инфраструктураны дамыту (транспорт, логистика, АЭА және ИЗ). Қазақстан Республикасы үдемелі индустриялық-инновациялық
дамыту Мемлекеттік бағдарламасы аясында Қарағанды облысы бойынша өнеркәсіптік салаларды базалық дамыту, өнеркәсіпті қайта құру құрылымы, кешенді өнеркәсіптің бағдарламалы-мақсатты басқару әдістерін енгізу Тұжырымдамасы әзірленген. Тұжырымдаманы іске асыру еңбек өнімділігін арттыруды қамтамасыз етіп, ішкі және сыртқы нарықтағы негізгі салалардың өнімдер бәсекелестік позициясын күшейтіп, жоғары технологиялық деңгейге өтуге мүмкіндік береді. Тұжырымдаманы әзірлеуде кен өндіру, көмір өнеркәсібін, қара және түсті металлургияны, машина жасау мен металл өңдеу, химия және фармацевтикалық өнеркәсіпті, құрылыс материалдардын дамытуға ерекше көңіл аударған.
58

Әр саланың дамуы бойынша толық схемасын көрсететін шеберлік жоспары әзірленген. ҮИИДБ аясында елді индустрияландыру картасына Қарағанды облысынан жалпы сомасы 238,3 млрд теңге көлемінде 24 инвестициялық жоба қосылған.


Индустрияның ұлттық экспорттан хабардар секторлары индустрияландыру локомотивтерінің рөлін кейінгі шекті өндіріс дамуы мен кең мультипликативтік нәтиже есебінен орындайды. Дәстүрлі экспорттан хабардар секторы индустрияда секторы үнемдеулерге кездесетіні олардың дамытуынан кең мультипликация жасау әсердің келесі қайта бөлісулердің және қамтамасыз етудің өндірістердің дамытулардың есептің артына индустрияландыруда локомотивтерге рөлге орындайды. Экономиканың басым салаларында ҒЗТКӘ нәтижелерін енгізу, энергия үнемдеу аясында нормативті заңдарға сүйенетін базаларын, инновациялық инфрақұрылымның даму есебінен, сапа инфоструктурасын құру, отандық
өнеркәсіптік инновациялық әзірлемелерді игеру, стандарттық технологиялар трансферті үшін жүйелік шарттар жасалады.
Арнайы бюджеттік бағдарламалардан тұратын құралдар мен мемлекеттік шаралардың бірыңғай жүйесін құру, ол Бағдарламаның өз мақсатына жетуге және елді индустриализациялауда синергетикалық әсер беруге, мемлекет пен бизнесті шоғырландыруға, үйлестіруге мүмкіндік туғызады. Белсендірілген үдемелі индустриялық-инновациялық саясат қазақстандықтардың әл-ауқатын жоғарылатады.
Сонымен, жаңа бағдарлама өзінің өңдеуші өнеркәсіптерін дамытуға ғана емес, экономиканы толығымен дамытуға көмектеседі. Және ол білім саласын, әсіресе кәсіби - техникалық саланы айтарлықтай дамытуға мүмкіндік береді, халықты жұмыспен қамтуға және мемлекетіміздің дамуындағы өзге де мәселелерді шешуге мүмкіндік туғызады.
Әдебиеттер тізімі


  1. Программа Президента РК Н.А. Назарбаева План нации – «100 шагов «Современное государство для всех», 2015г.




  1. Государственная программа по формированному индустриально-инновационному развитию Республики Казахстан на 2015-2019 годы и о внесении дополнения в Указ Президента Республики Казахстан от 19 марта 2010 года № 957 «Об утверждении Перечня государственных программ».




  1. Концепция индустриализации РК на 2015-2019 гг.

4. Послание Главы государства Н.А. Назарбаева народу Казахстана «Казахстанский путь - 2050: Единая цель, единые интересы, единое будущее» // Казахстанская правда, 2014 г.



59




А.М. Ғазалиев

Қарағанды мемлекеттік


техникалық университетінің ректоры,
ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, ҚР ҰҒА академигі

МЕМЛЕКЕТ БАСШЫСЫНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИНЖЕНЕРЛІК БІЛІМНІҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУЫНДАҒЫ ЖАСАМПАЗДЫҚ РӨЛІ
Университеттің тарихы мен замандас жетістіктері Елбасының қызметімен, оның Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жаңғырту мәселелері бойынша ғаламдық бастамаларымен тікелей байланысты.
Университет ұжымы онда 1962 жылдан бастап 1965 жылға дейін Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев инженерлік білім алғанын мақтан тұтады.
Университеттің инновациялық дамуындағы үлкен ынталандырма 2012 жылдың 1 желтоқсанында Қазақстан Тұңғыш Президенті күнінде – жалпыұлттық мейрамның бірінші күнінде Alma Mater-ге Нұрсұлтан Әбішұлының сапары болып табылады.
Оның біздің Университетке ерекше қарым-қатынасын Құрметті қонақтар кітабындағы жазуы айғақтайды: «Бүкіл Қазақстан үшін инженерлік кадрлар бастамасы болатын бұл оқу мекемесінде білім алғанымды мақтан тұтамын».
Елдің инновациялық дамуында Елбасы бастамаларының жасампаздық рөлі ҚарМТУ негізінде жыл сайын өтетін «Жаңа Қазақстанды қалыптастырудағы ҚР Тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаевтың тағдыркешті шешімдері» ғылыми-практикалық конференциясында талқыланады.
Елдің жетекші университеттерінің ғылыми базасының дамуы бойынша Нұрсұлтан Әбішұлының тапсырысын жүзеге орындау үшін ҚарМТУ-да 2007 жылы «Минералдық шикізат ресурстарын кешенді игеру» Инженерлік бейінді зертхана ашылды.
2010 жылы ол Қазақстанда технологияны коммерциялау көлемі бойынша жетекші орындардың біріне ие болды (520 млн. теңгеден астам).
Әлемдік банк гранты республикалық байқау нәтижесі бойынша Университет базасында Материалтанудың халықаралық орталығы құрылды, ол ұлттық инновациялық жүйенің кілттік интеграторы болды.
Орталық зерттеулер жасауда халықаралық стандарттардың қарастырылуына, әлемдік ғылым мен индустрияның дамуына себептеседі.

60

Түлектер әлемнің үлгідегі диплом алады.



2014 жылдың 5 Олландпен кездесуде
Инженерлік бейінді зертхана мен Материалтанудың халықаралық орталығы ұлттық инновациялық жүйенің дамуы үшін инфрақұрылымды қалыптастыру туралы Елбасының идеясын табысты жүзеге асырады.
«Болашақ» Президенттік бағдарламасы бойынша 146 түлектеріміз дүние жүзінің ең үздік университеттерінде білім алып қазақстандық ғылым, білім мен өндіріс кәсіпорындарында табысты қызмет етеді.
«Студенттік тұрғын үй» Президенттік бағдарламасы арқасында Университет кампусында Қазақстандағы ең көлемді 822 орны бар «Армандастар Ордасы» жатақханасы салынып, қазіргі таңда тұрақты пайдаланылады.
Сонымен қатар, Университетте жоғары оқу орны жүйесінің әлемдік деңгейдегі инженерлерді дайындауға көшуі туралы Елбасы идеясы жүзеге асырылды.
2010 жылдың қазан айында Президенттің тікелей атсалысуымен Университет базасында Қазақстандық дәнекерлеу институты құрылды. Жуырда қазақстандық мұнай-газ кешені кәсіпорындары үшін дәнекерлеуші-инженерлердің үшінші буыны білім ордасын бітіріп шығады.
56 мемлекетінде мойындалатын халықаралық
желтоқсанында Франция Президенті Франсуа

«2010 жылдан бастап Total компаниясының
қолдауымен Қарағанды техникалық университеті базасында дәнекерлеу институты жемісті еңбек етуде. Бұны мен үлкен мақтанышпен айта аламын», - деп ескертті Нұрсұлтан Әбішұлы.
Университеттің білім беру үдерісінің халықаралық стандартқа бағытталуы «білім беру-ғылым-инновация» үштігі шеңберінде терең бірігуді қарастырады.
Бұл мақсатта 2008 жылы ҚарМТУ базасында «Корпоративтік Университет» консорциумы қабылданып өз қызметін табысты орындауда. Консорциум үздіксіз дамып келеді және Қазақстанның, Германияның, Қытайдың, Ресейдің, Белоруссия мен Өзбекстанның 86 өнеркәсіп кәсіпорындарын және ғылыми орталықтарын қамтиды.
Бәсекеге қабілетті мамандар дайындауда және ғылыми технологияларды трансферттеуде ҚарМТУ серіктестері әлемдік деңгейдегі университеттер болып табылады, сонымен қатар TOTAL (Франция), ERSAI (Италия), FESTO (Австрия-Германия), Leica Geosystems, (Швейцария), ЕРАМ Systems пен FLUOR (АҚШ), Қытай энергетикалық компаниясы ЦИНХУА, БелАЗ, МТЗ, Амкодор (Белоруссия), АРСЕЛОР МИТТАЛ, ҚАЗАҚМЫС, ИМСТАЛЬКОН, KEGOC, ССГПО, Шұбаркөл Көмір сияқты ұлтаралық және ұлттық компаниялар да құрамына кіреді.

61

Осылайша, әлемдік деңгейдегі технологиялар трансферті саласында халықаралық ынтымақтастық туралы Елбасы идеясын жүзеге асыру студенттердің білім горизонтын кеңейте ғана қоймай, болашақ инженерлерді шындап бәсекеге қабілетті және талап етілген етеді.


ҚарМТУ Қазақстанда ең бірінші болып жоғары техникалық білім беру жағдайында мамандарды дайындаудың дуалды жүйесін жүзеге асырды. Бұл мақсатта Корпоративтік Университет кәсіпорындарында жұмыс мамандықтарының 5 орталықтары және шығарушы кафедралардың 60 филиалы құрастырылды. Тәжірибелік дайындаудың көп бөлігі бұл орталықтар мен филиалдарға көшірілді. Студенттердің кафедра филиалдарында өндірістің 300-ден астам жетекші мамандары білім алады.
Дуалды жүйе нақты өндіріс жағдайында техникалық кадрларды дайындаудың ең тиімді моделдерінің бірі болып табылады.
Бұл жүйе бойынша өз кезегінде Мемлекет басшысы инженерлік дайындықтан өтті. Ол Қарағанды металлургиялық комбинатында домна пеші көрікшісінің қолғабысы ретінде теорияны тәжірибемен табысты қиыстыра алды.
Білім, ғылым мен өндірістің бірігуі негізінде бәсекеге қабілетті мамандарды дайындаудың сапасын арттыру үшін Университетте ғылым және инжинирингтің 20 инновациялық орталықтары құрылды.
ҚарМТУ-да жаңа индустриализация негізінде ел экономикасын артараптандыру бойынша Елбасының стратегиялық жоспары табысты жүзеге асырылуда.
«Нұрлы жол - болашаққа бағдар жол» Жолдауында Нұрсұлтан Әбішұлы: «... индустриализация бағдарламасы шегінде ғылымның кадрларды дайындау мен экономика салаларымен байланысы қамтамасыз етілетін 10 жоғары оқу орындары анықталды», - деп белгіледі.
Оның ішінде «Тау-кен ісі», «Металлургия» мен «Машина жасау» сияқты экономика дамуының негізгі бағыттары бойынша бас Жоғары оқу орны болатын Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті бар
Қарағанды облысының индустриализация Картасына 11 000 жаңа жұмыс орнын құрастырумен сомасы 519 млрд. теңге құрайтын 95 жобалар енеді.
Университет барлық кәсіпорындармен 29 мамандықтар бойынша 1682 мамандарды 2019 жылға дейін дайындау туралы шарт жасасты.
ҚарМТУ әлдеқашан 1096 мамандарды 61 индустриализация Картасы нысандарына жұмыспен қамтамасыз етті.
Біздің түлектер «АрселорМиттал Теміртау» АҚ, «Казақмыс Корпорациясы» ЖШС, «ШубаркөлКөмір» АҚ, «Сарыарқа ENERGY» ЖШС, «BapyMining» ЖШС, «Хром-Т» ЖШС, «БорусанМакина Казақстан» ЖШС ЖК, «КазБелаз» БК, «Евромет» ЖШС және т.б. ірі кәсіпорындарда
62

аса талап етілген болды.

Жаңа индустриализация үшін инженерлік кадрларды дайындау
бойынша бас жоғары оқу орны ретінде ҚарМТУ 2015 жылдың 1 қыркүйегінен бастап бейінді магистратураның 13 тәжірибелік білім беру бағдарламасын жүзеге асыруды бастады.
Мысалы, «Металлургиядағы нанотехнология» мен «Робототехника. Басқару жүйелері» бағдарламалары бойынша 127 адам оқуда.
Барлық оқушылармен «Жоғары оқу орны-Кәсіпорын-Магистрант» атты үш жақты шарт жасалынды.
Бұл мамандықтарды меңгеруде халықаралық серіктестер Еуроодақ пен Ресейдің жетекші техникалық және зерттеу университеттері мен ArselorMittal, SchneiderElectric, FESTO трансұлттық корпорациялар болып саналады.
Қызмет көрсету шарттары мен одақтасу келісімі аясында бірлесіп жасалынған модулдік білім беру бағдарламалары бойынша Франция, Германия, Швейцария, Латвия мен Ресей университеттерінің жетекші профессорларының қатысуымен мамандарды дайындау жүргізілуде.
Аталған бағдарламалар «ҚАЗАҚМЫС», «АрселорМиттал Теміртау» және тағы басқа облыстың жетекші кәсіпорындарымен жүзеге асатын индустриализация Картасының 12 нақты жобаларына бекітілген.
Оқу процесіне оқу-әдістемелік пен материалдық-техникалық кешендер дайындалған және енгізілген.
Онымен қоса, үш жаңа ғаламдық деңгейдегі зертханалар құрастырылды:


  • «Металлургиядағы инновациялық технологиялар зертханасы»;




  • «Тау-кен ісінің перспективалық технологиялар зертханасы» ;




  • «Машина жасауда замандас технологиялар мен жабдықтар зертханасы».

Жалпы сомасы 200 млн. теңгеден асатын АҚШ, Англия, Нидерланды, Франция, Германия, Швейцария секілді ғаламдық өндірушілердің жабдықтары қазіргі таңда оқу процесіне енгізілген және қолданылады.


«Робототехника. Басқару жүйесі» білім бағдарламасы бойынша «SchneiderElectric» (Франция) концерніне сәйкес автоматизация құралдарының ғаламдық өндірушілерінің жаңа оқу мен өндірістік
жабдықтарыменжабдықталған«ҚарМТУ-SchneiderElectric»

Авторландырылған Білім беру Центрі ашылды.
«Металлургиядағы нанотехнология» бағдарламасы үшін мемлекет Басшысының курстасы, т.ғ.д., ҚР мемлекеттік сыйлықтың иегері Сарекенов К.З. «Домналық балқыту процесін компьютерлік модельдеу» атты оқу құралын мемлекеттік, орыс пен ағылшын тілінде дайындап шығарды.

63

Мемлекет басшысының «Бес институционалдық реформаны жүзеге асырудың 100 қадамы» Ұлт Жоспарын орындау мақсатымен:




    1. 46-49, 55, 63, 64 және 77-қадамдар бойынша - Қарағанды облысының әкімшілігі, кәсіпкерлер Палатасы мен салушылар Одағымен бірге ҚарМТУ негізінде Жергілікті құрылыс кластері құрастырылуда. Кластер ҚарМТУ-дің, жобалық ұйымдардың, салушылар компаниялары мен құрылыс индустриясы кәсіпорындарының интеллектуалдық және өндірстік –техникалық потенциалын біріктіреді;




    1. 49-қадам бойынша Университет ғалымдарымен Еврокод атты құрылыс халықаралық стандарт негізінде 27 нормативтік-техникалық құжаттар құрастырылды;




    1. 55-қадамбойынша«TOTAL»,«ERSAI»,«FESTO»,

«LEICAGEOSYSTEMS»,«АRSELORMITTAL»,«FLUOR»,

«EPAMSYSTEMS»,«CHINAKINGHOENERGYGROUP»және


«SCHNEIDERELECTRIC» трансұлттық корпорацияларымен халықаралық стандарттар негізінде ғаламдық деңгейдегі мамандарды дайындау мен технологиялар трансферті бойынша ынтымақтастық қамтамасыз етілді;

профессорының ғылыми жетекшілігі астында Қарағанды көмір бассейнінің көмір қабаты кенінен метанды өңдеудің инновациялық қауіпсіз технологиясы бойынша ауқымды жобаны тәжірибелік жүзеге асырудың бірінші кезеңі басталды;




  • «Назарбаев Университет» ДББҰ-мен бірігіп ҚарМТУ-да жасалынған жаңа отандық «ЦИТАФАТ» атты гепатопротекторлық құралды медициналық тәжірибеге енгізу бойынша жұмыстар басталды;




  • ҚарМТУ ғылыми-техникалық кешені инфрақұрылымының кейінгі дамуы мақсатында инженериядағы оқу технологиялары, ғылым мен білімнің 20 инновациялық орталықтары ашылды;




    1. 64-қадам бойынша ҚарМТУ инновациялық орталықтары, кіші кәсіпорындары мен кішігірім өндірісі негізінде ұсақ сериялы өндіріс қамтамасыз етілген:




  • Астана қаласында ЕХРО-2017-де көрініс табатын ГДН-45 гидродинамикалық жылытқыштары;




  • агроөнеркәсіп кешенін дамыту үшін баланстық көмірден гуминдік препараттар;




  • ТКШ жүйесі үшін тиімді жылу тасығышымен вакуумдық энергия сақтаушы радиаторлар;




  • «Богатырь Көмір» ЖШС үшін РФЭ-2 фоторелесі;




  • ТМК кәсіпорны үшін РУ-2М жылыстау тогынан сақтану құралдары;




  • азаматтық нысандар мен жетекші тау-кен-металлургиялық кешен үшін 110, 250 және 500 кГс жүк көтергіштігімен жүк пневмолифттері;

64


  1. 77-қадам бойынша базалық жоғары оқу орны ретінде 2

бағдарламасы бар бейінді магистратураның 13 жаңа оқу бағдарламары жүзеге асырылуда;




  1. 1-100-қадамдарды ескере отырып жоғары оқу орны пәндерінің 2307 оқу-әдістемелік кешендері өңделді.




  1. 85-90-қадамдары бойынша ҚарМТУ-да мамандарды дайындау

процесінде «ЖАҢА ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ПАТРИОТИЗМДІ ҚАЛЫПТАСТЫРУ» Тәрбиелік Моделі жүзеге асырылуда. Оның негізін


2009 жылы жасалынған және елдің оқу мекемелеріне енгізуге ұсынылған
ҚР Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаев тұлғасы өнегесінде патриоттық тәрбие беру Моделі құрады.
Елбасының стратегиялық бастамаларын жүзеге асыру негізінде институтционалдық реформалар мен жаңа индустриализацияны жүзеге асыру үшін адам капиталын, ұлттық инновациялық жүйені дамыту саласында Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті өткен жылдар ішінде Орталық Қазақстанның мәдени, интеллектуалдық және өндірістік негізі болып түрленді.


  1. жыл бойы ҚарМТУ Қазақстанның техникалық жоғары оқу орындары арасында Еврорейтинг пен ұлттық рейтингтарда үшінші орынға тұрақты түрде ие.

Жуырда біз ТОП-120 дамыған елдер қатарына, QS дүниежүзілік рейтингқа кірдік.


Корпоративтік Университеттің мықты интеллектуалдық және өндірістік потенциалына сүйене отырып, ЖОО тек білім міндетін орындап қана қоймай, бүкіл Қазақстанның индустриалдық-инновациялық инфрақұрылымын қалыптастыру үшін қолданылуы мүмкін маңызды әлеуметтік институт болып табылады.
Сол мезетте Университеттің бас міндеті жаңа формациялы инженерлік кадрларды дайындау болып табылады.
2014 жылдың желтоқсан айында Елбасы: «Қазақстанға еліміздің 700
қаланған жаңа кәсіпорындарында жұмыс істеуге тиіс білікті инженерлік кадрлар қажет», - деп ерекше белгіледі.

Замандас өркениет негізінен инженерлермен құрастырылды.


Қазір ол Үшінші индустриалдық төңкеріс шеңберінде түрленудің кезекті кезеңін өтуде.
Барлық алдыңғы өркениеттер ғылыми-техникалық идея негізінде инженерлік базамен жүзеге асты.
Бірінші индустриалдық төңкеріс XIX ғасырда көмір мен бу техникасына, жаппай баспаға сүйене отырып өтті.
Екіншісі XX ғасырда электрлік құралдардың, байланыс (телефоннан радио және телевизияға дейін) пен ішкі жану двигателінің таралуына сүйене отырып өтті.
Үшіншісі Интернет пен цифрлы байланыспен бірге басталды.
65

Сол мезетте аса дамыған елдерде, оның ішінде Германияда Төртінші индустриалдық төңкеріс - Индустрия 4.0 әлдеқашан басталды.


Бұл жағдайда өнеркәсіп пен ақпараттық технологияларды біріктіре алатын мамандарды дайындау туралы ой қозғау қажет.
Индустрия 4.0 ерекшелігі зауыттық процестерге өнеркәсіптік және ақпараттық технологияларды, киберфизикалық жүйелерді (Cyber-Physical System) біріктіру болып табылады.
Индустрия 4.0 дүниесінде өндірістік жабдықтар мен бұйымдар өндірістік және логистикалық үдерістерін өздігінен басқарады.
Өнеркәсіп көлік жүйесімен, құрылыс пен энергиямен қамтамасыз етумен бірге Интернет шеңберінде «есті» болып келеді.
Индустриалдық төңкеріс жағдайында жаһандану мен өндірістің аса қатты бәсекелестігі артады. Индустрия жобаларын жүзеге асырудағы жетістік негізгі атқарушы инженерлердің біліктілігімен анықталады.
Сондықтан қазіргі таңда көптеген елдердің даму стратегиясында бірінші орынға адамзат потенциалын дамыту, яғни бесінші мен алтыншы технологиялық құрылысқа тиісті ғылыми жобаларды жүзеге асыруға қабілетті адамдарды дайындау қойылады.
Бірақ Қазақстан индустриясының дамуындағы негізгі сала болып табылатын тау-кен металлургиялық кешені өзінің өндірістік техникалық деңгейі бойынша әлі үшінші-төртінші технологиялық құрылыс шегінде орналасқан.
Аса дамыған елдер қатарына дейін, яғни алтыншы технологиялық төңкеріске серпіліс қажет. Бұл мәселенің шешімі алтыншы технологиялық төңкерістің жоғары даму жылдамдығының ескеруін талап етеді.
Жаңа индустриализация жобаларының кадрлық қамтамасыз етілуі кешеуілдеуді сабыр етпейді: 2017 жылы жаңа формациялы инженерлер қазақстандық индустрияның қозғаушы күші болуы қажет.
Бұл міндетті Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті халықаралық стандарттар негізінде жетекші дүниежүзілік және
отандық ғылыми-өндірістік орталықтарымен серіктестікте әлдеқашан табысты орындап келеді.


66





Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7


©netref.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет